Αν έχετε υποστεί βιασμό ή σεξουαλική επίθεση, το πρώτο πράγμα δεν είναι η «σωστή καταγγελία». Το πρώτο πράγμα είναι η ασφάλειά σας.
Πηγαίνετε σε ασφαλές σημείο.
Καλέστε βοήθεια.
Καλέστε το 112 ή το 100 αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος.
Καλέστε άνθρωπο εμπιστοσύνης.
Ζητήστε ιατρική φροντίδα.
Ζητήστε ψυχολογική και νομική υποστήριξη.
Αν μπορείτε, πριν από την ιατροδικαστική εξέταση, αποφύγετε να κάνετε μπάνιο, ντους, αλλαγή ρούχων, καθάρισμα του σώματος, φαγητό, κάπνισμα, μάσημα τσίχλας ή πλύσιμο των χεριών. Καταλαβαίνουμε απόλυτα ότι το πρώτο ένστικτο ενός ανθρώπου μετά από σεξουαλική επίθεση μπορεί να είναι να πλυθεί, να αλλάξει, να εξαφανίσει την αίσθηση του περιστατικού από πάνω του. Όμως, όσο δύσκολο κι αν είναι, η διατήρηση των στοιχείων μπορεί να βοηθήσει την ιατροδικαστική εξέταση, την αστυνομική έρευνα και τη δικαστική διαδικασία.
Αυτό πρέπει να ειπωθεί καθαρά:
Η ευθύνη ανήκει πάντα στον δράστη. Ποτέ στο θύμα.
Αν κάνατε μπάνιο, αν αλλάξατε ρούχα, αν αργήσατε να μιλήσετε, αν παγώσατε, αν δεν αντιδράσατε όπως φαντάζονται οι άλλοι, δεν φταίτε. Μην αφήσετε αυτό να σας σταματήσει από το να ζητήσετε βοήθεια. Ακόμη και αν κάποια στοιχεία έχουν χαθεί, η καταγγελία, η ιατρική φροντίδα και η υποστήριξη παραμένουν σημαντικές.
Η αστυνομία μπορεί να κινηθεί πιο αποτελεσματικά όταν ενημερωθεί. Η ιατρική και ιατροδικαστική εξέταση μπορεί να καταγράψει στοιχεία. Η ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει το θύμα να μη μείνει μόνο του μέσα στο τραύμα. Η Γραμμή SOS 15900 μπορεί να προσφέρει υποστήριξη σε γυναίκες θύματα βίας.
Η καταγγελία βιασμού δεν είναι απλή διαδικασία για το θύμα. Μπορεί να είναι δύσκολη, φορτισμένη και ψυχολογικά επώδυνη. Γι’ αυτό χρειάζεται συνοδεία, υποστήριξη και καθαρή καθοδήγηση.
Το βασικό είναι:
Μη μείνετε μόνη. Μη θεωρήσετε ότι φταίτε. Μη σιωπήσετε επειδή φοβάστε ότι δεν θα σας πιστέψουν. Ζητήστε βοήθεια όσο πιο γρήγορα μπορείτε.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε γυναίκες και γενικότερα σε ανθρώπους που έχουν υποστεί βιασμό, απόπειρα βιασμού ή σεξουαλική επίθεση και χρειάζονται καθαρή, πρακτική και ανθρώπινη καθοδήγηση για τα πρώτα βήματα μετά το περιστατικό.
Απευθύνεται επίσης σε φίλους, γονείς, συντρόφους, συγγενείς και ανθρώπους εμπιστοσύνης που μπορεί να βρεθούν δίπλα σε θύμα σεξουαλικής βίας. Σε τέτοιες στιγμές, ο τρόπος που μιλάμε έχει τεράστια σημασία. Το θύμα δεν χρειάζεται ερωτήσεις που το ενοχοποιούν. Δεν χρειάζεται πίεση, πανικό, θυμό ή αμφισβήτηση. Χρειάζεται ασφάλεια, πίστη, πρακτική βοήθεια και συνοδεία.
Απευθύνεται τέλος σε εκπαιδευτές αυτοπροστασίας και αυτοάμυνας. Η μετά-συμπλοκή είναι μέρος της αυτοπροστασίας. Δεν αρκεί να διδάσκουμε πρόληψη, φωνή, όρια ή φυσική αντίδραση. Πρέπει να διδάσκουμε και τι γίνεται μετά: ιατρική φροντίδα, καταγγελία, αποδεικτικά στοιχεία, ψυχολογική υποστήριξη, ασφάλεια, νομική καθοδήγηση και αποφυγή ενοχοποίησης του θύματος.
Η σεξουαλική βία δεν τελειώνει πάντα όταν σταματήσει η επίθεση.
Για το θύμα, συχνά εκεί αρχίζει το επόμενο δύσκολο στάδιο.
Ποια είναι η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr
Αυτό το άρθρο ανήκει στη θεματική Βιασμός, Σεξουαλική Βία, Μετά-Συμπλοκή, Υποστήριξη Θυμάτων και Αυτοπροστασία χωρίς ενοχή.
Ο ρόλος του είναι πρακτικός και υποστηρικτικός. Δεν είναι άρθρο πρόληψης. Δεν είναι άρθρο στατιστικών. Δεν είναι άρθρο τεχνικής αυτοάμυνας. Είναι άρθρο για το τι πρέπει να γίνει μετά από βιασμό ή σεξουαλική επίθεση.
Μέσα στη θεματική ομάδα περιεχομένου του combatives.gr, συμπληρώνει άρθρα για τους βιασμούς στην Ελλάδα, την ασφάλεια στον περίπατο, την ασφάλεια στην οδήγηση, την ασφάλεια στο σπίτι, το πάγωμα στη σεξουαλική βία, τα σημάδια κλιμάκωσης και την αυτοπροστασία γυναικών.
Το κεντρικό ερώτημα του άρθρου είναι:
Τι κάνω αμέσως μετά από βιασμό ή σεξουαλική επίθεση ώστε να προστατευτώ, να ζητήσω βοήθεια και να μη χαθούν κρίσιμα στοιχεία;
Η απάντηση δεν είναι μόνο «καταγγέλλω». Η απάντηση είναι: πρώτα ασφάλεια, μετά υποστήριξη, μετά ιατρική και ιατροδικαστική φροντίδα, μετά καταγραφή στοιχείων, μετά καταγγελία και συνέχιση υποστήριξης.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Τι πρέπει να κάνετε αμέσως μετά από βιασμό ή σεξουαλική επίθεση.
- Γιατί το πρώτο βήμα είναι η ασφάλεια του θύματος.
- Πότε καλούμε 112, 100, 166 ή 15900.
- Γιατί είναι σημαντικό να μη κάνετε μπάνιο ή αλλαγή ρούχων πριν την εξέταση, αν μπορείτε.
- Πώς προστατεύονται πιθανά αποδεικτικά στοιχεία.
- Τι να κάνετε αν ήδη κάνατε μπάνιο ή αλλάξατε ρούχα.
- Ποιες πληροφορίες μπορούν να βοηθήσουν την αστυνομία.
- Γιατί πρέπει να αποφεύγονται υποθέσεις και ανακρίβειες στην περιγραφή του δράστη.
- Πώς βοηθά η παρατηρητικότητα.
- Πώς μπορεί να στηρίξει κάποιος φίλος ή συγγενής ένα θύμα.
- Γιατί η καταγγελία δεν πρέπει να συνοδεύεται από ενοχοποίηση.
- Γιατί η μετά-συμπλοκή είναι βασικό μέρος της αυτοπροστασίας.
- Γιατί η ευθύνη ανήκει πάντα στον δράστη.
Βασικά σημεία
- Μετά από βιασμό ή σεξουαλική επίθεση, πρώτα πηγαίνουμε σε ασφαλές σημείο.
- Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, καλούμε 112 ή 100.
- Αν υπάρχει τραυματισμός ή ανάγκη άμεσης ιατρικής βοήθειας, καλούμε 166 ή πηγαίνουμε σε νοσοκομείο.
- Η Γραμμή SOS 15900 μπορεί να προσφέρει υποστήριξη σε γυναίκες θύματα βίας.
- Αν μπορείτε, μη κάνετε μπάνιο, ντους ή αλλαγή ρούχων πριν από ιατρική/ιατροδικαστική εξέταση.
- Αν μπορείτε, μη φάτε, μη καπνίσετε, μη μασήσετε τσίχλα και μη καθαρίσετε το σώμα πριν εξεταστείτε.
- Αν αλλάξατε ρούχα, κρατήστε τα ρούχα σε καθαρή χάρτινη σακούλα ή καθαρό δοχείο, όχι πεταμένα ή πλυμένα.
- Ακόμη και αν πλυθήκατε ή αλλάξατε, ζητήστε βοήθεια. Δεν σημαίνει ότι «χάθηκαν όλα».
- Η καταγραφή χαρακτηριστικών του δράστη μπορεί να βοηθήσει την αστυνομία.
- Δεν χρειάζεται να είστε βέβαιη για όλα. Αναφέρετε αυτό που θυμάστε χωρίς να μαντεύετε.
- Η ευθύνη ανήκει πάντα στον δράστη.
- Το θύμα χρειάζεται πίστη, φροντίδα, ασφάλεια και υποστήριξη, όχι ερωτήσεις που το ενοχοποιούν.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Αν έχετε υποστεί βιασμό ή σεξουαλική επίθεση, το πρώτο βήμα είναι να απομακρυνθείτε από τον κίνδυνο και να βρεθείτε σε ασφαλές σημείο. Καλέστε το 112 ή το 100 αν υπάρχει άμεση απειλή. Καλέστε το 166 αν χρειάζεστε άμεση ιατρική βοήθεια. Καλέστε άνθρωπο εμπιστοσύνης. Αν είστε γυναίκα θύμα βίας, μπορείτε επίσης να καλέσετε τη Γραμμή SOS 15900 για υποστήριξη.
Αν είναι δυνατόν, πριν από την ιατρική ή ιατροδικαστική εξέταση, αποφύγετε να κάνετε μπάνιο, ντους, αλλαγή ρούχων, πλύσιμο χεριών, φαγητό, κάπνισμα ή μάσημα τσίχλας. Όλα αυτά μπορούν να επηρεάσουν πιθανά αποδεικτικά στοιχεία. Αυτό δεν λέγεται για να πιεστεί ή να ενοχοποιηθεί το θύμα. Λέγεται επειδή η διατήρηση στοιχείων μπορεί να βοηθήσει την έρευνα.
Αν όμως ήδη πλυθήκατε, αλλάξατε ή καθαριστήκατε, μη θεωρήσετε ότι δεν έχει νόημα να ζητήσετε βοήθεια. Έχει νόημα. Η ιατρική φροντίδα, η ψυχολογική υποστήριξη, η καταγγελία και η ασφάλειά σας παραμένουν σημαντικές.
Αν αλλάξατε ρούχα, μην τα πλύνετε. Κρατήστε τα χωριστά, όσο γίνεται καθαρά και ασφαλή, κατά προτίμηση σε χάρτινη σακούλα ή καθαρό δοχείο, ώστε να δοθούν στις αρμόδιες αρχές αν χρειαστεί. Μη καθαρίζετε τον χώρο όπου συνέβη το περιστατικό, αν αυτό είναι εφικτό και ασφαλές. Μη διαγράφετε μηνύματα, κλήσεις, συνομιλίες, φωτογραφίες ή στοιχεία επικοινωνίας.
Η αστυνομία βοηθιέται από συγκεκριμένες πληροφορίες: τοποθεσία, ώρα, κατεύθυνση διαφυγής, περιγραφή δράστη, ρούχα, ύψος, σωματότυπος, ηλικία κατά προσέγγιση, μαλλιά, μάτια, χαρακτηριστικά σημάδια, τατουάζ, ουλές, οσμές, όχημα, πινακίδα, χρώμα, μάρκα και μοντέλο. Δεν χρειάζεται να θυμάστε τα πάντα. Δεν χρειάζεται να είστε τέλεια μάρτυρας. Αναφέρετε όσα θυμάστε χωρίς να μαντεύετε.
Η παρατηρητικότητα μπορεί να καλλιεργηθεί πριν συμβεί κάτι. Όχι για να ζούμε φοβισμένοι, αλλά για να βλέπουμε καλύτερα. Όσο περισσότερο ασκείται κάποιος στο να παρατηρεί ανθρώπους, οχήματα, διαδρομές και χαρακτηριστικά, τόσο πιο πιθανό είναι να θυμηθεί χρήσιμες λεπτομέρειες σε δύσκολη στιγμή.
Η καταγγελία είναι δύσκολη. Το θύμα μπορεί να νιώθει σοκ, ντροπή, θυμό, ενοχή, αηδία, φόβο ή σύγχυση. Όλες αυτές οι αντιδράσεις είναι ανθρώπινες. Δεν σημαίνουν ότι φταίει. Δεν σημαίνουν ότι πρέπει να σιωπήσει.
Η ευθύνη ανήκει πάντα στον δράστη.
Το θύμα χρειάζεται βοήθεια, όχι κριτική.
Ασφάλεια, όχι πίεση.
Υποστήριξη, όχι ενοχοποίηση.
Καθοδήγηση, όχι πανικό.
Εισαγωγή: Να είστε παρατηρητικές, αλλά πρώτα να είστε ασφαλείς
Η παρατηρητικότητα είναι σημαντική. Μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση του δράστη, του οχήματος, της διαδρομής διαφυγής, του σημείου όπου συνέβη το περιστατικό και άλλων στοιχείων που ίσως φανούν χρήσιμα στην αστυνομία.
Όμως μετά από βιασμό ή σεξουαλική επίθεση, το πρώτο ζητούμενο δεν είναι η τέλεια παρατήρηση. Είναι η ασφάλεια του θύματος.
Αν βρίσκεστε ακόμη κοντά στον δράστη ή σε επικίνδυνο σημείο, απομακρυνθείτε όσο μπορείτε. Πηγαίνετε προς φως, κόσμο, κατάστημα, αστυνομικό τμήμα, νοσοκομείο, σπίτι εμπιστοσύνης ή οποιοδήποτε σημείο όπου μπορείτε να προστατευτείτε. Καλέστε βοήθεια.
Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, καλέστε το 112 ή το 100. Αν δεν μπορείτε να μιλήσετε, χρησιμοποιήστε SMS στο 100 όπου αυτό είναι δυνατό, δίνοντας τοποθεσία, όνομα και είδος ανάγκης.
Η παρατηρητικότητα βοηθά.
Αλλά δεν πρέπει ποτέ να μπαίνει πάνω από την ασφάλεια.
Καλέστε βοήθεια άμεσα
Η αστυνομία μπορεί να κινηθεί όταν ενημερωθεί. Η ιατρική βοήθεια μπορεί να δοθεί όταν ζητηθεί. Η ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να αρχίσει όταν το θύμα δεν μείνει μόνο του.
Σε άμεσο κίνδυνο ή επείγουσα κατάσταση, καλέστε:
- 112 για ενιαία άμεση ανάγκη,
- 100 για Ελληνική Αστυνομία,
- 166 για ΕΚΑΒ, αν υπάρχει τραυματισμός ή ανάγκη άμεσης ιατρικής βοήθειας,
- 15900 για τη Γραμμή SOS για γυναίκες θύματα βίας.
Αν δεν μπορείτε να καλέσετε, ζητήστε από κάποιον άλλον να καλέσει για εσάς: φίλο, συγγενή, γείτονα, γιατρό, υπάλληλο καταστήματος, περαστικό ή άλλο πρόσωπο εμπιστοσύνης.
Μη μείνετε μόνη επειδή ντρέπεστε ή επειδή φοβάστε ότι θα σας αμφισβητήσουν. Η πρώτη ανάγκη είναι να υπάρξει άνθρωπος ή υπηρεσία που θα ξέρει ότι χρειάζεστε βοήθεια.
Μη κάνετε μπάνιο ή αλλαγή ρούχων αν μπορείτε
Μετά από σεξουαλική επίθεση, πολλοί άνθρωποι νιώθουν έντονη ανάγκη να πλυθούν, να αλλάξουν ρούχα, να πετάξουν ό,τι φορούσαν ή να καθαρίσουν το σώμα τους. Αυτή η ανάγκη είναι απολύτως κατανοητή. Είναι ανθρώπινη αντίδραση απέναντι σε τραύμα, αηδία, σοκ ή αίσθηση παραβίασης.
Όμως, αν μπορείτε, προσπαθήστε να περιμένετε μέχρι να γίνει ιατρική ή ιατροδικαστική εξέταση.
Αποφύγετε, όσο είναι δυνατόν:
- μπάνιο ή ντους,
- πλύσιμο γεννητικών περιοχών,
- πλύσιμο χεριών ή νυχιών,
- αλλαγή ρούχων,
- χτένισμα ή καθάρισμα μαλλιών,
- φαγητό,
- κάπνισμα,
- μάσημα τσίχλας,
- χρήση τουαλέτας πριν ζητήσετε ιατρική οδηγία, αν μπορείτε να το αποφύγετε,
- καθάρισμα του χώρου όπου συνέβη το περιστατικό.
Ο λόγος είναι ότι μπορεί να υπάρχουν στοιχεία όπως βιολογικό υλικό, τρίχες, δέρμα, ίχνη επαφής, ίχνη κάτω από τα νύχια ή άλλα στοιχεία που μπορούν να βοηθήσουν την έρευνα.
Αυτό δεν είναι εύκολο. Αλλά μπορεί να είναι σημαντικό.
Αν ήδη πλυθήκατε ή αλλάξατε, ζητήστε και πάλι βοήθεια
Πολλά θύματα κάνουν μπάνιο ή αλλάζουν ρούχα πριν καταφέρουν να σκεφτούν καθαρά. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει πλέον λόγος να ζητήσουν βοήθεια. Δεν σημαίνει ότι «κατέστρεψαν» την υπόθεση. Δεν σημαίνει ότι φταίνε.
Ζητήστε βοήθεια και πάλι.
Μπορεί ακόμη να υπάρχουν άλλα στοιχεία. Μπορεί να υπάρχουν τραυματισμοί. Μπορεί να υπάρχουν μηνύματα, κλήσεις, κάμερες, μάρτυρες, τοποθεσίες, ιατρικά ευρήματα, ψυχολογική ανάγκη, νομική δυνατότητα και προστατευτικά μέτρα.
Το σημαντικό είναι να μη σιωπήσετε επειδή πιστεύετε ότι δεν κάνατε τα «σωστά» πρώτα βήματα.
Μετά από τραύμα, κανείς δεν αντιδρά τέλεια.
Και δεν χρειάζεται να αντιδράσετε τέλεια για να αξίζετε βοήθεια.
Τι να κάνετε με τα ρούχα
Αν αλλάξατε ρούχα, μην τα πλύνετε. Μην τα πετάξετε. Μην τα ανακατέψετε με άλλα ρούχα.
Αν μπορείτε, βάλτε κάθε ρούχο χωριστά σε καθαρή χάρτινη σακούλα. Αν δεν υπάρχει χάρτινη σακούλα, χρησιμοποιήστε καθαρό δοχείο ή άλλο διαθέσιμο τρόπο ώστε να προστατευτούν όσο γίνεται. Αποφύγετε την υγρασία και το ανακάτεμα.
Αν φοράτε ακόμη τα ίδια ρούχα, ενημερώστε τον γιατρό, την αστυνομία ή τον αρμόδιο άνθρωπο που σας καθοδηγεί. Μπορεί να χρειαστούν για την εξέταση.
Τα ρούχα μπορεί να περιέχουν στοιχεία που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι. Γι’ αυτό δεν πρέπει να υποτιμώνται.
Μη διαγράφετε ψηφιακά στοιχεία
Σήμερα, πολλά περιστατικά συνοδεύονται από ψηφιακά ίχνη. Μην διαγράψετε μηνύματα, συνομιλίες, κλήσεις, φωτογραφίες, βίντεο, τοποθεσίες, εφαρμογές, στοιχεία επικοινωνίας ή αναρτήσεις που μπορεί να σχετίζονται με το περιστατικό.
Ακόμη κι αν σας προκαλούν αηδία, θυμό ή πόνο, κρατήστε τα. Μπορεί να βοηθήσουν στη χρονολογική σειρά των γεγονότων, στην ταυτοποίηση του δράστη, στην απόδειξη επικοινωνίας ή στη σύνδεση με το περιστατικό.
Αν φοβάστε ότι θα τα διαγράψετε από συναισθηματική φόρτιση, ζητήστε από άνθρωπο εμπιστοσύνης να σας βοηθήσει να τα αποθηκεύσετε ή να κρατήσετε αντίγραφα.
Μη δημοσιεύετε δημόσια στοιχεία ή κατηγορίες στα κοινωνικά δίκτυα πριν λάβετε νομική καθοδήγηση. Η δημόσια έκθεση μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον προβλήματα ή να επηρεάσει τη διαδικασία.
Πρώτα ασφάλεια.
Μετά βοήθεια.
Μετά σωστή καθοδήγηση.
Πηγαίνετε για ιατρική και ιατροδικαστική φροντίδα
Μετά από βιασμό ή σεξουαλική επίθεση, η ιατρική φροντίδα είναι σημαντική ακόμη κι αν δεν υπάρχουν εμφανείς τραυματισμοί. Μπορεί να χρειάζεται εξέταση για τραύματα, πρόληψη ή αντιμετώπιση σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων, εγκυμοσύνη, ψυχολογική υποστήριξη ή παραπομπή σε ιατροδικαστική εξέταση.
Η ιατροδικαστική εξέταση μπορεί να είναι δύσκολη συναισθηματικά, αλλά μπορεί να βοηθήσει στην καταγραφή στοιχείων. Ζητήστε να σας εξηγούν τι γίνεται και γιατί. Έχετε δικαίωμα να ζητήσετε υποστήριξη και να συνοδεύεστε, όπου αυτό επιτρέπεται, από άνθρωπο εμπιστοσύνης.
Μη νιώσετε ότι πρέπει να είστε «δυνατή» με την έννοια να μη δείξετε τίποτα. Η δύναμη σε αυτή τη φάση είναι να ζητήσετε βοήθεια.
Πληροφορίες που βοηθούν την αστυνομία
Η αστυνομία μπορεί να βοηθηθεί πολύ από συγκεκριμένες πληροφορίες. Δεν χρειάζεται να θυμάστε τα πάντα. Δεν χρειάζεται να μαντέψετε. Δεν χρειάζεται να συμπληρώσετε κενά με υποθέσεις. Πείτε όσα θυμάστε όσο πιο καθαρά μπορείτε.
Χρήσιμες πληροφορίες μπορεί να είναι:
- πού έγινε το περιστατικό,
- πότε περίπου έγινε,
- αν υπήρχε όχημα,
- αριθμός πινακίδας, αν τον είδατε,
- μάρκα, μοντέλο και χρώμα οχήματος,
- κατεύθυνση διαφυγής,
- αριθμός δραστών,
- κατά προσέγγιση ηλικία,
- ύψος,
- σωματότυπος,
- χρώμα και μήκος μαλλιών,
- χρώμα ματιών,
- ρούχα,
- παπούτσια,
- φωνή ή τρόπος ομιλίας,
- οσμές,
- ουλές,
- τατουάζ,
- δαχτυλίδια ή κοσμήματα,
- ιδιαίτερα χαρακτηριστικά,
- χρήση ονόματος ή ψευδωνύμου,
- μηνύματα ή προηγούμενη επικοινωνία,
- πιθανές κάμερες στην περιοχή,
- πιθανοί μάρτυρες.
Για χαρακτηριστικά όπως εθνικότητα, χρώμα δέρματος ή καταγωγή, αναφέρετε μόνο αυτό που πραγματικά παρατηρήσατε και μόνο αν είστε σίγουρη ότι είναι χρήσιμο. Μην μαντεύετε. Η ακρίβεια βοηθά. Οι υποθέσεις μπορεί να μπερδέψουν.
Μη προσπαθείτε να θυμηθείτε τέλεια
Μετά από τραυματικό περιστατικό, η μνήμη μπορεί να λειτουργεί περίεργα. Κάποια πράγματα είναι πολύ έντονα. Άλλα είναι θολά. Μπορεί να θυμάστε μια μυρωδιά αλλά όχι πρόσωπο. Μπορεί να θυμάστε παπούτσια αλλά όχι φωνή. Μπορεί να θυμάστε σειρά γεγονότων μπερδεμένα. Αυτό δεν σημαίνει ότι λέτε ψέματα. Σημαίνει ότι το νευρικό σύστημα βρέθηκε σε κατάσταση ακραίου στρες.
Μην πιέζετε τον εαυτό σας να κατασκευάσει βεβαιότητα εκεί όπου δεν υπάρχει. Πείτε:
«Αυτό θυμάμαι καθαρά.»
«Αυτό δεν το θυμάμαι.»
«Σε αυτό δεν είμαι σίγουρη.»
«Νομίζω ότι ήταν έτσι, αλλά δεν είμαι βέβαιη.»
Η ειλικρινής αβεβαιότητα είναι καλύτερη από την ανακριβή βεβαιότητα.
Εξασκηθείτε στην παρατηρητικότητα πριν τη χρειαστείτε
Η παρατηρητικότητα μπορεί να εξασκηθεί στην καθημερινότητα χωρίς φόβο και χωρίς εμμονή. Μπορεί να γίνει σαν παιχνίδι.
Περπατώντας στον δρόμο, παρατηρήστε τρία αυτοκίνητα και προσπαθήστε να θυμηθείτε χρώμα, μάρκα ή πινακίδα. Σε ένα κατάστημα, παρατηρήστε εξόδους. Σε μια καφετέρια, παρατηρήστε ποιος κάθεται κοντά στην πόρτα. Στον δρόμο, παρατηρήστε φωτισμένα σημεία, καταστήματα, αστυνομικά σημεία, δρόμους διαφυγής.
Δεν το κάνετε για να ζείτε φοβισμένα.
Το κάνετε για να βλέπετε καλύτερα.
Όσο περισσότερο ασκείται η παρατήρηση, τόσο λιγότερο χρειάζεται να καταβάλλετε προσπάθεια όταν κάτι δεν πάει καλά.
Η επίγνωση είναι δεξιότητα.
Και η δεξιότητα χτίζεται πριν την κρίση.
Τι χρειάζεται το θύμα από τους ανθρώπους γύρω του
Αν κάποιος άνθρωπος σας πει ότι βιάστηκε ή ότι υπέστη σεξουαλική επίθεση, η πρώτη σας αντίδραση έχει τεράστια σημασία.
Μη ρωτήσετε:
«Γιατί πήγες εκεί;»
«Γιατί ήπιες;»
«Γιατί δεν έφυγες;»
«Γιατί δεν φώναξες;»
«Μήπως τον προκάλεσες;»
«Είσαι σίγουρη;»
Αυτές οι ερωτήσεις μπορούν να τραυματίσουν περισσότερο.
Πείτε:
«Σε πιστεύω.»
«Δεν φταις.»
«Είσαι τώρα ασφαλής;»
«Θέλεις να καλέσουμε βοήθεια;»
«Θέλεις να πάμε μαζί στην αστυνομία ή στο νοσοκομείο;»
«Θα μείνω μαζί σου.»
Το θύμα χρειάζεται ασφάλεια, πίστη, πρακτική βοήθεια και επιλογές. Όχι ανάκριση από ανθρώπους που δεν είναι αρμόδιοι.
Η καταγγελία μπορεί να είναι δύσκολη
Η καταγγελία βιασμού στην αστυνομία μπορεί να είναι ψυχολογικά δύσκολη. Το θύμα μπορεί να φοβάται ότι δεν θα το πιστέψουν. Μπορεί να ντρέπεται. Μπορεί να βρίσκεται σε σοκ. Μπορεί να γνωρίζει τον δράστη. Μπορεί να φοβάται αντίποινα. Μπορεί να έχει μπερδεμένα συναισθήματα.
Αυτά δεν πρέπει να υποτιμώνται.
Η απόφαση να γίνει καταγγελία είναι σημαντική, και όσο πιο γρήγορα ενημερωθούν οι αρχές τόσο περισσότερες πιθανότητες υπάρχουν να συλλεχθούν στοιχεία. Όμως ο τρόπος που υποστηρίζεται το θύμα είναι κρίσιμος.
Ιδανικά, το θύμα δεν πρέπει να πάει μόνο του. Ένας άνθρωπος εμπιστοσύνης, δικηγόρος, κοινωνικός λειτουργός ή ειδικός υποστήριξης μπορεί να βοηθήσει. Η παρουσία ενός σταθερού ανθρώπου μπορεί να μειώσει το αίσθημα μοναξιάς.
Η διαδικασία μπορεί να είναι δύσκολη.
Αλλά δεν χρειάζεται να τη περάσετε μόνη.
Μετά την καταγγελία
Μετά την καταγγελία, η ανάγκη υποστήριξης δεν τελειώνει. Το θύμα μπορεί να χρειαστεί ιατρική παρακολούθηση, ψυχολογική υποστήριξη, νομική καθοδήγηση, ασφαλή διαμονή, προστασία από τον δράστη, βοήθεια από οικογένεια ή φίλους, και πρακτική οργάνωση της καθημερινότητας.
Μην υποτιμάτε τη μετά-φροντίδα. Το τραύμα μπορεί να εμφανιστεί με καθυστέρηση. Μπορεί να υπάρχουν αϋπνίες, φόβος, θυμός, κρίσεις πανικού, αποσύνδεση, ενοχή, δυσκολία στις σχέσεις ή αίσθηση ότι το σώμα δεν είναι «δικό» του.
Αυτές οι αντιδράσεις χρειάζονται φροντίδα. Δεν είναι αδυναμία.
Η υποστήριξη μετά είναι μέρος της επιβίωσης.
Η μετά-συμπλοκή είναι μέρος της αυτοπροστασίας
Στο Combatives Group μιλάμε για φάσεις:
Πρόληψη → Προ–Συμπλοκή → Συμπλοκή → Μετά–Συμπλοκή
Η καταγγελία βιασμού ανήκει στη μετά-συμπλοκή. Πολλοί χώροι αυτοάμυνας αγνοούν αυτή τη φάση. Εστιάζουν στο πώς να αποφύγεις ή πώς να αντιδράσεις σωματικά, αλλά δεν εξηγούν τι κάνεις μετά από ένα πραγματικό περιστατικό.
Αυτό είναι μεγάλο κενό.
Η μετά-συμπλοκή περιλαμβάνει:
- ασφάλεια,
- επικοινωνία,
- ιατρική βοήθεια,
- ιατροδικαστική εξέταση,
- καταγγελία,
- προστασία στοιχείων,
- ψυχολογική υποστήριξη,
- νομική καθοδήγηση,
- πρακτική προστασία από επόμενη απειλή.
Αν δεν διδάσκουμε το μετά, αφήνουμε τον άνθρωπο μόνο του σε μια από τις πιο δύσκολες στιγμές.
Σύνοψη
Η καταγγελία βιασμού στην αστυνομία είναι σοβαρή και δύσκολη διαδικασία, αλλά μπορεί να είναι κρίσιμη για την προστασία του θύματος, τη συλλογή στοιχείων και την απονομή δικαιοσύνης.
Μετά από βιασμό ή σεξουαλική επίθεση, πρώτα αναζητήστε ασφάλεια. Καλέστε βοήθεια. Ζητήστε ιατρική φροντίδα. Αν μπορείτε, διατηρήστε πιθανά αποδεικτικά στοιχεία. Μη κάνετε μπάνιο, μη αλλάξετε ρούχα και μη καθαρίσετε τον χώρο πριν πάρετε οδηγίες, αν αυτό είναι δυνατόν. Αν όμως το κάνατε, μη σιωπήσετε. Ζητήστε βοήθεια και πάλι.
Η ευθύνη ανήκει πάντα στον δράστη.
Το θύμα δεν φταίει επειδή πάγωσε.
Δεν φταίει επειδή άργησε.
Δεν φταίει επειδή δεν θυμάται όλα τα στοιχεία.
Δεν φταίει επειδή πλύθηκε.
Δεν φταίει επειδή φοβήθηκε.
Η σωστή αντίδραση της κοινωνίας δεν είναι να ρωτά «μήπως προκάλεσες;».
Είναι να λέει:
Σε πιστεύω.
Δεν φταις.
Πάμε να ζητήσουμε βοήθεια.
Δεν θα μείνεις μόνη.
Συχνές ερωτήσεις
Τι κάνω αμέσως μετά από βιασμό ή σεξουαλική επίθεση;
Πηγαίνετε σε ασφαλές σημείο, καλέστε 112 ή 100 αν υπάρχει άμεση απειλή, ζητήστε ιατρική βοήθεια και επικοινωνήστε με άνθρωπο εμπιστοσύνης. Αν είστε γυναίκα θύμα βίας, μπορείτε επίσης να καλέσετε τη Γραμμή SOS 15900.
Πρέπει να κάνω μπάνιο πριν πάω στην αστυνομία ή στο νοσοκομείο;
Αν μπορείτε, όχι. Το μπάνιο, το ντους ή το καθάρισμα του σώματος μπορεί να επηρεάσει πιθανά αποδεικτικά στοιχεία. Όμως αν ήδη πλυθήκατε, ζητήστε βοήθεια και πάλι.
Πρέπει να αλλάξω ρούχα;
Αν μπορείτε, περιμένετε μέχρι να πάρετε ιατρική ή αστυνομική καθοδήγηση. Αν ήδη αλλάξατε, μη πλύνετε τα ρούχα. Κρατήστε τα χωριστά και όσο γίνεται προστατευμένα.
Τι στοιχεία μπορεί να βοηθήσουν την αστυνομία;
Τοποθεσία, ώρα, περιγραφή δράστη, ρούχα, ύψος, σωματότυπος, μαλλιά, μάτια, χαρακτηριστικά σημάδια, τατουάζ, οσμές, όχημα, πινακίδα, κατεύθυνση διαφυγής, μηνύματα, κλήσεις και πιθανοί μάρτυρες.
Αν δεν θυμάμαι καλά, θα με πιστέψουν;
Το τραύμα μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη. Δεν χρειάζεται να θυμάστε τέλεια. Πείτε όσα θυμάστε καθαρά και ξεχωρίστε αυτά για τα οποία δεν είστε σίγουρη.
Αν άργησα να καταγγείλω, έχει νόημα;
Ναι. Μπορεί ακόμη να υπάρχει λόγος για ιατρική, ψυχολογική, νομική και αστυνομική υποστήριξη. Μη σιωπήσετε επειδή πιστεύετε ότι «πέρασε η ώρα».
Αν γνωρίζω τον δράστη, είναι πάλι βιασμός;
Ναι. Ο βιασμός μπορεί να γίνει από άγνωστο, γνωστό, φίλο, σύντροφο, πρώην σύντροφο, συγγενή ή άνθρωπο του περιβάλλοντος. Η γνωριμία δεν σημαίνει συναίνεση.
Τι πρέπει να πω σε φίλη που μου λέει ότι βιάστηκε;
Πείτε «σε πιστεύω», «δεν φταις», «είσαι ασφαλής τώρα;», «θέλεις να καλέσουμε βοήθεια;», «θα έρθω μαζί σου». Μη κάνετε ερωτήσεις που την ενοχοποιούν.
Πρέπει να δημοσιεύσω στα social media τι συνέβη;
Μη βιαστείτε. Ζητήστε πρώτα νομική καθοδήγηση και υποστήριξη. Η δημόσια έκθεση μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον δυσκολίες ή να επηρεάσει τη διαδικασία.
Ποιο είναι το βασικό μήνυμα του άρθρου;
Πρώτα ασφάλεια, μετά βοήθεια, ιατρική φροντίδα, διατήρηση στοιχείων και υποστήριξη. Η ευθύνη ανήκει πάντα στον δράστη. Το θύμα δεν πρέπει να μείνει μόνο.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
- Βασικές οδηγίες ασφάλειας κατά του βιασμού
Το κεντρικό παλαιότερο άρθρο οδηγιών όπου εντάσσεται η ενότητα για την καταγγελία βιασμού. - Βιασμοί στην Ελλάδα, τα πραγματικά στατιστικά στοιχεία
Σχετικό με το ευρύτερο πλαίσιο της σεξουαλικής βίας, της υποκαταγγελίας και της σιωπής. - Ασφάλεια στον περίπατο για γυναίκες
Σχετικό με την πρόληψη και την αυτοπροστασία στον δρόμο. - Ασφάλεια στην οδήγηση για γυναίκες
Σχετικό με την ασφάλεια στη μετακίνηση με αυτοκίνητο. - Ασφάλεια στο σπίτι για την γυναίκα
Σχετικό με την ασφάλεια στον προσωπικό χώρο. - Οι φυσικοψυχολογικές επιδράσεις του κινδύνου
Σχετικό με το πώς το στρες, ο φόβος, το πάγωμα και το σοκ επηρεάζουν την αντίδραση. - Πώς διαφέρει η εγκληματική βία;
Σχετικό με την κατανόηση εγκληματικής πρόθεσης, ελέγχου και επιλογής θύματος. - Η εγκληματική βία δεν είναι καυγάς
Σχετικό με τη διαφορά ανάμεσα σε κοινωνική σύγκρουση και εγκληματική επίθεση. - Αυτοάμυνα ή Αυτοπροστασία και ποια είναι η διαφορά;
Σχετικό με τη σημασία της πρόληψης και της αυτοπροστασίας πριν από τη φυσική αντίδραση. - Ρόλοι, Προσομοιώσεις και Σενάρια είναι σημαντικά στην Αυτοάμυνα
Σχετικό με εκπαίδευση σε σενάρια, πίεση και λήψη αποφάσεων.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν αντικαθιστά άμεση βοήθεια από τις αρχές, ιατρική φροντίδα, ιατροδικαστική εξέταση, ψυχολογική υποστήριξη ή νομική συμβουλή.
Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, καλέστε 112 ή 100. Αν υπάρχει τραυματισμός ή ιατρική ανάγκη, καλέστε 166 ή πηγαίνετε σε νοσοκομείο. Αν είστε γυναίκα θύμα βίας και χρειάζεστε υποστήριξη, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τη Γραμμή SOS 15900.
Σημείωση κατά της ενοχοποίησης του θύματος
Καμία οδηγία αυτού του άρθρου δεν σημαίνει ότι το θύμα φταίει αν δεν μπόρεσε να τηρήσει κάποιο βήμα. Η ευθύνη για τον βιασμό ή τη σεξουαλική επίθεση ανήκει πάντα στον δράστη.
Η διατήρηση στοιχείων, η καταγγελία και η ιατρική εξέταση είναι εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν. Δεν είναι μέτρο αξίας, αξιοπιστίας ή ευθύνης του θύματος. Κανένα θύμα δεν πρέπει να σιωπήσει επειδή πιστεύει ότι “δεν έκανε τα σωστά πράγματα”.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η καταγγελία βιασμού, η συλλογή αποδεικτικών στοιχείων, η ιατροδικαστική εξέταση και η ποινική διαδικασία πρέπει να αντιμετωπίζονται με τη βοήθεια αρμόδιων αρχών, δικηγόρου, ιατροδικαστικών και ιατρικών υπηρεσιών.
Για συγκεκριμένο περιστατικό, ζητήστε άμεσα επαγγελματική και νομική καθοδήγηση.
Σημείωση εμπειρίας
Το περιεχόμενο βασίζεται στη μεθοδολογία του Combatives Group, όπου η αυτοπροστασία δεν τελειώνει στη φυσική αντίδραση. Η μετά-συμπλοκή είναι κρίσιμο μέρος της ασφάλειας.
Η προσέγγιση δίνει έμφαση στην άμεση ασφάλεια, στην κλήση βοήθειας, στη διατήρηση στοιχείων, στην υποστήριξη του θύματος, στη μη ενοχοποίηση, στην ψυχολογική φροντίδα και στη σωστή καθοδήγηση μετά από ένα περιστατικό σεξουαλικής βίας.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς η ασφάλεια, η αυτοπροστασία και η μετά-συμπλοκή μπορούν να γίνουν πρακτικό σχέδιο δράσης, η θεωρία από μόνη της δεν αρκεί.
Η ουσιαστική εκπαίδευση χρειάζεται πρόληψη, ρόλους, προσομοιώσεις, σενάρια, όρια, φωνή, διαφυγή, μετά-συμπλοκή και ασφαλή καθοδήγηση χωρίς ενοχή και χωρίς φόβο.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για μαθήματα, σεμινάρια και προγράμματα προσωπικής ασφάλειας, αυτοπροστασίας και ρεαλιστικής αυτοάμυνας.