Το πρόβλημα της βίας κατά των γυναικών και της σεξουαλικής βίας δεν πρόκειται να λυθεί γρήγορα. Χρειάζονται χρόνια εκπαίδευσης, κοινωνικής αλλαγής, θεσμικής σοβαρότητας, αλλαγής αντιλήψεων και καθαρής απόρριψης της κουλτούρας που ενοχοποιεί το θύμα και δικαιολογεί, μικραίνει ή αποσιωπά τον δράστη.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μια γυναίκα πρέπει να περιμένει παθητικά μέχρι να αλλάξει ο κόσμος.
Η ευθύνη για τον βιασμό ανήκει πάντα στον δράστη. Αυτό πρέπει να είναι αδιαπραγμάτευτο. Καμία γυναίκα δεν φταίει επειδή βγήκε, επειδή εμπιστεύτηκε, επειδή πάγωσε, επειδή δεν αντιστάθηκε, επειδή άργησε να καταγγείλει, επειδή γνώριζε τον δράστη ή επειδή δεν είχε εκπαιδευτεί στην αυτοπροστασία.
Όμως άλλο πράγμα είναι η ενοχή και άλλο η προετοιμασία.
Η αυτοπροστασία δεν λέει στη γυναίκα:
«Αν δεν προετοιμάστηκες, φταις.»
Λέει:
«Δεν φταις για τη βία των άλλων, αλλά έχεις δικαίωμα να μάθεις πώς να μειώνεις τον κίνδυνο, πώς να βλέπεις νωρίτερα, πώς να φεύγεις νωρίτερα, πώς να θέτεις όρια, πώς να ζητάς βοήθεια και, αν όλα αποτύχουν, πώς να δράσεις αποφασιστικά για να προστατευτείς.»
Αυτή είναι τεράστια διαφορά.
Η κοινωνία πρέπει να αλλάξει. Οι θεσμοί πρέπει να λειτουργούν καλύτερα. Οι δράστες πρέπει να λογοδοτούν. Οι γυναίκες πρέπει να πιστεύονται, να υποστηρίζονται και να προστατεύονται. Όμως μέχρι να συμβούν όλα αυτά στον βαθμό που χρειάζεται, η πρακτική αυτοπροστασία παραμένει απαραίτητη.
Όχι επειδή η γυναίκα είναι υπεύθυνη για τον βιαστή.
Αλλά επειδή ο βιαστής δεν έχει κανένα συμφέρον να σεβαστεί την ασφάλεια, την ελευθερία, την αξιοπρέπεια ή τα δικαιώματά της.
Γι’ αυτό το Combatives Group επιμένει ότι κάθε γυναίκα χρειάζεται τουλάχιστον ένα σχέδιο δράσης. Ιδανικά χρειάζεται και ρεαλιστική εκπαίδευση στην ασφάλεια, την αυτοπροστασία και, σε έσχατη ανάγκη, τη φυσική αυτοάμυνα.
Η αυτοπροστασία δεν είναι φόβος.
Είναι δικαίωμα στην ετοιμότητα.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε γυναίκες που έχουν διαβάσει τις προηγούμενες οδηγίες για βιασμό, σεξουαλική βία, ασφάλεια στον περίπατο, ασφάλεια στην οδήγηση, ασφάλεια στο σπίτι και καταγγελία βιασμού, και θέλουν να καταλάβουν ποιο είναι το γενικό συμπέρασμα.
Απευθύνεται σε γυναίκες που νιώθουν φόβο, αμφιβολία ή αντίσταση στην ιδέα της αυτοπροστασίας. Αυτό είναι φυσιολογικό. Κανείς δεν θέλει να σκέφτεται ότι μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με σεξουαλική βία. Όμως η άρνηση δεν μειώνει τον κίνδυνο. Η γνώση μπορεί να τον μειώσει.
Απευθύνεται επίσης σε γονείς, συντρόφους, φίλους και εκπαιδευτές που θέλουν να μιλήσουν για την αυτοπροστασία των γυναικών χωρίς να δημιουργήσουν ενοχή. Η σωστή γλώσσα είναι κρίσιμη. Δεν λέμε «πρόσεχε γιατί θα φταις». Λέμε «έχεις αξία, έχεις δικαιώματα, έχεις σώμα, έχεις φωνή, έχεις όρια και αξίζει να ξέρεις πώς να τα προστατεύεις».
Τέλος, απευθύνεται σε όσους πιστεύουν ότι η εκπαίδευση αυτοπροστασίας είναι «ακραία». Το άρθρο εξηγεί γιατί η ρεαλιστική επαφή με ελεγχόμενες καταστάσεις πίεσης σε σοβαρά σεμινάρια δεν υπάρχει για να τρομάξει τις γυναίκες, αλλά για να μειώσει τον πανικό, την αμηχανία, την άρνηση και το πάγωμα.
Η αυτοπροστασία και αυτοάμυνα, όταν διδάσκεται σωστά, δεν αφαιρεί ελευθερία.
Την ενισχύει.
Ποια είναι η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr
Αυτό το άρθρο είναι συμπερασματικό άρθρο μέσα στο cluster Βιασμός / Σεξουαλική Βία / Αυτοπροστασία Γυναικών.
Δεν είναι άρθρο στατιστικών.
Δεν είναι άρθρο οδηγιών περιπάτου.
Δεν είναι άρθρο οδήγησης.
Δεν είναι άρθρο καταγγελίας.
Δεν είναι τεχνικό άρθρο αυτοάμυνας.
Ο ρόλος του είναι να απαντήσει στο ερώτημα:
Αφού γνωρίζουμε όλα αυτά, ποιο είναι τελικά το συμπέρασμα;
Το συμπέρασμα είναι ότι η κοινωνία πρέπει να αλλάξει, αλλά η γυναίκα δεν πρέπει να περιμένει παθητικά. Η ευθύνη ανήκει στον δράστη, αλλά η προετοιμασία ανήκει σε εκείνον που θέλει να έχει περισσότερες επιλογές. Η αυτοπροστασία δεν είναι ενοχή. Είναι πρακτική δύναμη.
Μέσα στη θεματική ομάδα περιεχομένου, αυτό το άρθρο πρέπει να λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στην ενημέρωση και στην απόφαση για δράση. Διαβάζει κανείς τα στατιστικά, τις οδηγίες, τις προφυλάξεις και τη μετά-συμπλοκή, και εδώ φτάνει στο βασικό μήνυμα:
Μην ζεις με φόβο. Μην ζεις με άρνηση. Ζήσε με σχέδιο.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Γιατί η βία κατά των γυναικών δεν θα εξαφανιστεί σύντομα.
- Γιατί η κοινωνική αλλαγή είναι απαραίτητη αλλά αργή.
- Γιατί η ευθύνη για τον βιασμό ανήκει πάντα στον δράστη.
- Γιατί η αυτοπροστασία δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ενοχή του θύματος.
- Γιατί η γυναίκα έχει δικαίωμα να προετοιμαστεί.
- Γιατί η προσωπική ετοιμότητα είναι πρακτικό συμφέρον, όχι ηθική υποχρέωση.
- Γιατί η άρνηση, η αδιαφορία και η υποτίμηση του κινδύνου δεν βοηθούν.
- Γιατί η αντίδραση μιας γυναίκας υπό φόβο δεν μπορεί να προβλεφθεί.
- Γιατί το πάγωμα είναι πιθανή ανθρώπινη αντίδραση και όχι αδυναμία χαρακτήρα.
- Γιατί η ρεαλιστική εκπαίδευση μπορεί να μειώσει τον πανικό και την αμηχανία.
- Γιατί η προετοιμασία αυξάνει πιθανότητες αποφυγής, διαφυγής ή μικρότερης βλάβης.
- Γιατί η αυτοπροστασία πρέπει να διδάσκεται χωρίς φόβο, χωρίς ντροπή και χωρίς ενοχή.
- Γιατί η φυσική αυτοάμυνα είναι έσχατη επιλογή.
- Γιατί το τελικό ζητούμενο είναι η ασφάλεια, όχι η τιμωρία του δράστη.
Βασικά σημεία
- Η σεξουαλική βία είναι κοινωνικό, θεσμικό και προσωπικό ζήτημα ασφάλειας.
- Η κοινωνία πρέπει να αλλάξει, αλλά αυτή η αλλαγή δεν θα είναι άμεση.
- Η ευθύνη για τον βιασμό ανήκει πάντα στον δράστη.
- Η αυτοπροστασία δεν μεταφέρει ευθύνη στο θύμα.
- Η αυτοπροστασία δίνει γνώση, επιλογές, επίγνωση, όρια, σχέδιο και δυνατότητα διαφυγής.
- Η γυναίκα δεν πρέπει να εκπαιδεύεται από φόβο, αλλά από δικαίωμα στην ελευθερία και στην ασφάλεια.
- Η άρνηση του κινδύνου δεν προστατεύει.
- Η υπερβολική τρομοκράτηση επίσης δεν προστατεύει.
- Η σωστή προσέγγιση είναι ρεαλισμός χωρίς πανικό.
- Η αντίδραση υπό φόβο μπορεί να είναι οργή, δράση, φυγή, συμμόρφωση ή πάγωμα.
- Το πάγωμα δεν είναι συναίνεση και δεν είναι ενοχή.
- Η ελεγχόμενη, ασφαλής και ρεαλιστική εκπαίδευση μπορεί να μειώσει τον πανικό και να αυξήσει την ικανότητα δράσης.
- Ο στόχος της αυτοπροστασίας είναι η αποφυγή, η απόδραση, η επιβίωση και η μετάβαση σε ασφάλεια.
- Η εκπαίδευση δεν πρέπει να υπόσχεται βεβαιότητες.
- Πρέπει να προσφέρει καλύτερες πιθανότητες.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Το πρόβλημα της βίας κατά των γυναικών δεν πρόκειται να λυθεί σύντομα. Χρειάζονται πολλά χρόνια ώστε να αλλάξουν κοινωνικές αντιλήψεις, θεσμικές αδυναμίες, στερεότυπα, λανθασμένες παραδόσεις και η κουλτούρα ενοχοποίησης του θύματος. Αυτό είναι δυσάρεστο, αλλά ρεαλιστικό.
Το να αναγνωρίζουμε αυτή την πραγματικότητα δεν σημαίνει ότι αποδεχόμαστε τη βία. Σημαίνει ότι δεν μπορούμε να περιμένουμε παθητικά μέχρι να αλλάξει ο κόσμος. Η κοινωνική αλλαγή είναι απαραίτητη. Η ατομική αυτοπροστασία όμως παραμένει πρακτική ανάγκη.
Η ευθύνη για τον βιασμό ανήκει πάντα στον δράστη. Αυτό δεν πρέπει να θολώνει ποτέ. Όμως η ευθύνη για την προσωπική προετοιμασία, την εκμάθηση ορίων, την αναγνώριση κινδύνου, το σχέδιο δράσης και την αναζήτηση εκπαίδευσης είναι κάτι που μπορεί να δώσει σε μια γυναίκα περισσότερες επιλογές. Όχι επειδή φταίει αν δεν το κάνει, αλλά επειδή έχει συμφέρον να μπορεί να το κάνει.
Το πιο δύσκολο σημείο στη συζήτηση είναι η γλώσσα. Αν πούμε «εσύ είσαι υπεύθυνη για την ασφάλειά σου», υπάρχει κίνδυνος να ακουστεί σαν «αν σου συμβεί κάτι, φταις». Αυτό είναι λάθος. Η σωστή διατύπωση είναι: «δεν φταις για τη βία των άλλων, αλλά έχεις δικαίωμα να εκπαιδευτείς ώστε να έχεις περισσότερες επιλογές».
Η αυτοπροστασία δεν είναι κατηγορία. Είναι ενδυνάμωση.
Δεν μπορούμε να προβλέψουμε πώς θα αντιδράσει μια γυναίκα υπό τον φόβο ενός επικείμενου βιασμού. Κάποιες γυναίκες μπορεί να γεμίσουν οργή και δύναμη. Άλλες μπορεί να παγώσουν και να νιώσουν ότι δεν μπορούν να κινηθούν. Άλλες μπορεί να προσπαθήσουν να μιλήσουν, να καθυστερήσουν, να ηρεμήσουν τον δράστη ή να συμμορφωθούν για να επιβιώσουν. Καμία από αυτές τις αντιδράσεις δεν είναι ενοχή.
Η ρεαλιστική εκπαίδευση έχει αξία επειδή επιτρέπει σε μια γυναίκα να γνωρίσει σταδιακά και ελεγχόμενα τον φόβο, την πίεση, την επαφή, την αμηχανία και το σοκ. Δεν γίνεται για να την τραυματίσει ή να την τρομοκρατήσει. Γίνεται για να μειώσει το άγνωστο. Όσο λιγότερο άγνωστη είναι η πίεση, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να λειτουργήσει καλύτερα όταν χρειαστεί.
Η εκπαίδευση όμως πρέπει να γίνεται με ακεραιότητα, ασφάλεια και σεβασμό. Δεν πρέπει να περιέχει εξευτελισμό, τραυματισμό, κακοποίηση ή επιθετική ψυχολογική πίεση. Πρέπει να είναι αυστηρή αλλά ασφαλής, ρεαλιστική αλλά ελεγχόμενη, απαιτητική αλλά υποστηρικτική.
Η τελική θέση του Combatives Group είναι ότι κάθε γυναίκα χρειάζεται τουλάχιστον ένα σχέδιο δράσης. Δεν έχουν όλες την ίδια ανάγκη ή επιθυμία για φυσική αυτοάμυνα. Όμως όλες μπορούν να ωφεληθούν από επίγνωση, όρια, φωνητική επιβολή, αποφυγή, απόδραση, ασφάλεια στη μετακίνηση, μετά-συμπλοκή και γνώση του τι πρέπει να κάνουν αν κάτι πάει στραβά.
Αν μια γυναίκα θεωρεί τη ρεαλιστική εκπαίδευση ακραία, μπορεί να ξεκινήσει από μικρότερα βήματα: ενημέρωση από την αστυνομία, επικοινωνία με φορείς υποστήριξης, συζήτηση με ειδικούς, σεμινάρια πρόληψης, ασκήσεις παρατηρητικότητας, σχέδιο μετακίνησης και εκπαίδευση στα όρια.
Το σημαντικό είναι να μη μείνει στην άρνηση.
Η σιωπή δεν προστατεύει.
Η άρνηση δεν προστατεύει.
Η ενοχή δεν προστατεύει.
Ο φόβος μόνος του δεν προστατεύει.
Η γνώση, η προετοιμασία, η υποστήριξη και το σχέδιο δράσης μπορούν να προστατεύσουν περισσότερο.
Εισαγωγή: Η κοινωνική αλλαγή είναι απαραίτητη, αλλά αργή
Πιστεύουμε ότι το πρόβλημα της βίας κατά των γυναικών δεν πρόκειται να λυθεί σύντομα. Αυτό δεν λέγεται απαισιόδοξα. Λέγεται ρεαλιστικά.
Για να μειωθεί ουσιαστικά η σεξουαλική βία χρειάζεται πολύ βαθιά αλλαγή. Χρειάζεται παιδεία. Χρειάζεται καλύτερη θεσμική ανταπόκριση. Χρειάζεται σοβαρή αστυνομική, δικαστική, ιατρική και κοινωνική υποστήριξη. Χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας σε οικογένειες, σχολεία, παρέες, εργασιακούς χώρους και κοινότητες. Χρειάζεται να σταματήσει η ενοχοποίηση του θύματος. Χρειάζεται να σταματήσει η σιωπή γύρω από τη σεξουαλική βία. Χρειάζεται οι δράστες να γνωρίζουν ότι θα υπάρξουν συνέπειες.
Αυτά δεν γίνονται από τη μια μέρα στην άλλη.
Αλλά το ότι η αλλαγή είναι αργή δεν σημαίνει ότι πρέπει να μείνουμε αδρανείς.
Η κοινωνία πρέπει να αλλάξει.
Οι θεσμοί πρέπει να βελτιωθούν.
Οι δράστες πρέπει να λογοδοτούν.
Τα θύματα πρέπει να στηρίζονται.
Και παράλληλα, οι γυναίκες έχουν δικαίωμα να μάθουν πώς να προστατεύουν τον εαυτό τους καλύτερα σήμερα.
Όχι επειδή η κοινωνία απαλλάσσεται από την ευθύνη της.
Αλλά επειδή η γυναίκα δεν πρέπει να μείνει απροετοίμαστη μέχρι να ωριμάσει η κοινωνία.
Η δύσκολη φράση: «Είσαι υπεύθυνη για την ασφάλειά σου»
Η φράση «εσύ είσαι υπεύθυνη για την ασφάλειά σου» μπορεί να ακουστεί δυνατή. Μπορεί να ξυπνήσει ανθρώπους από την άρνηση. Μπορεί να τους κάνει να σκεφτούν πρακτικά. Όμως πρέπει να χρησιμοποιείται με μεγάλη προσοχή.
Αν ειπωθεί άτεχνα, μπορεί να ακουστεί σαν κατηγορία.
Σαν να λέει:
«Αν σου συμβεί κάτι, φταις επειδή δεν πρόσεξες.»
Αυτό είναι λάθος.
Η σωστή θέση είναι:
Η ευθύνη για τη σεξουαλική βία ανήκει πάντα στον δράστη. Η ευθύνη για την προσωπική προετοιμασία είναι δικαίωμα και συμφέρον του ανθρώπου που θέλει να έχει περισσότερες επιλογές.
Δεν φταις αν δεχθείς επίθεση.
Δεν φταις αν παγώσεις.
Δεν φταις αν φοβηθείς.
Δεν φταις αν δεν έχεις εκπαιδευτεί.
Δεν φταις αν δεν κατάλαβες νωρίτερα.
Όμως μπορείς να εκπαιδευτείς. Μπορείς να αποκτήσεις σχέδιο. Μπορείς να μάθεις να βλέπεις καλύτερα. Μπορείς να μάθεις να λες όχι πιο καθαρά. Μπορείς να μάθεις να φεύγεις νωρίτερα. Μπορείς να μάθεις πώς να ζητάς βοήθεια. Μπορείς να αυξήσεις τις πιθανότητες να μη μείνεις χωρίς επιλογές.
Αυτό είναι αυτοπροστασία χωρίς ενοχή.
Γιατί ο δράστης δεν νοιάζεται για την ασφάλειά σας
Ο Rory Miller έχει διατυπώσει μια σκληρή αλλά χρήσιμη ιδέα: ο δυνητικός δράστης δεν έχει συμφέρον στην ασφάλεια ή στα δικαιώματα του θύματος. Επομένως, το δυνητικό θύμα είναι εκείνο που έχει συμφέρον να νοιαστεί για την ασφάλειά του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το θύμα φταίει.
Σημαίνει ότι δεν μπορούμε να βασίζουμε την ασφάλειά μας στην ηθική του ανθρώπου που είναι πρόθυμος να μας παραβιάσει. Ο δράστης που επιλέγει βία έχει ήδη δείξει ότι δεν σέβεται όρια, αξιοπρέπεια και δικαιώματα. Δεν μπορούμε να τον πείσουμε εκείνη τη στιγμή να ενδιαφερθεί για αυτά.
Άρα η προετοιμασία πρέπει να ξεκινήσει από εμάς, από την κοινότητα, από τους εκπαιδευτές, από τους θεσμούς, από τους ανθρώπους που πραγματικά ενδιαφέρονται για την ασφάλεια.
Η αυτοπροστασία δεν είναι ατομική ενοχή.
Είναι ατομική και συλλογική θωράκιση απέναντι σε ανθρώπους που δεν σέβονται κανόνες.
Η άρνηση δεν μειώνει τον κίνδυνο
Το τραγικό είναι ότι συχνά οι άνθρωποι που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη να μάθουν πρακτικές ασφάλειας αποφεύγουν το θέμα. Το αγνοούν, το υποτιμούν, το θεωρούν υπερβολικό, το απορρίπτουν ως «σκοτεινό» ή πιστεύουν ότι αφορά πάντα άλλους.
Αυτό είναι κατανοητό. Κανείς δεν θέλει να σκέφτεται τη βία. Κανείς δεν θέλει να φαντάζεται ότι μπορεί να γίνει στόχος. Κανείς δεν θέλει να βάλει στον νου του το ενδεχόμενο βιασμού.
Όμως η άρνηση δεν προστατεύει.
Δεν χρειάζεται να ζούμε με πανικό. Δεν χρειάζεται να βλέπουμε απειλή παντού. Δεν χρειάζεται να καταστρέψουμε την ελευθερία μας για να είμαστε ασφαλείς. Χρειάζεται όμως να αποδεχθούμε ότι ο κίνδυνος υπάρχει και ότι η προετοιμασία έχει αξία.
Όπως μαθαίνουμε πρώτες βοήθειες χωρίς να θέλουμε να συμβεί ατύχημα, έτσι μπορούμε να μάθουμε αυτοπροστασία χωρίς να θέλουμε να ζούμε σε φόβο.
Προετοιμασία δεν σημαίνει εγγύηση
Πρέπει να είμαστε τίμιοι: καμία εκπαίδευση δεν εγγυάται ότι μια γυναίκα θα αποφύγει τον βιασμό. Καμία τεχνική δεν είναι μαγική. Κανένα πρόγραμμα δεν ακυρώνει όλους τους κινδύνους. Κανένας εκπαιδευτής δεν πρέπει να υπόσχεται απόλυτη ασφάλεια.
Αυτό που μπορεί να κάνει η προετοιμασία είναι να αυξήσει τις επιλογές.
Μπορεί να βοηθήσει μια γυναίκα να δει νωρίτερα.
Να φύγει νωρίτερα.
Να βάλει όριο νωρίτερα.
Να ζητήσει βοήθεια νωρίτερα.
Να μην παραμείνει από ευγένεια σε μια κακή κατάσταση.
Να μη μπει σε απομόνωση.
Να έχει σχέδιο μετά από περιστατικό.
Να δράσει αποφασιστικά αν δεν υπάρχει άλλη επιλογή.
Αυτό δεν είναι εγγύηση.
Είναι βελτίωση πιθανοτήτων.
Και σε θέματα ζωής, αξιοπρέπειας και σωματικής ακεραιότητας, η βελτίωση πιθανοτήτων έχει τεράστια αξία.
Η αντίδραση υπό φόβο δεν προβλέπεται εύκολα
Είναι αδύνατο να προβλέψει κανείς με βεβαιότητα την αντίδραση μιας γυναίκας (παιδιού ή και άνδρα) υπό τον φόβο ενός επικείμενου βιασμού. Η πραγματική απειλή αλλάζει το σώμα και το μυαλό. Το νευρικό σύστημα μπορεί να αντιδράσει με τρόπους που η ίδια η γυναίκα δεν περίμενε.
Κάποιες γυναίκες γεμίζουν οργή, δύναμη και αποφασιστικότητα που δεν φαντάζονταν ότι είχαν. Άλλες παγώνουν. Άλλες μιλούν. Άλλες προσπαθούν να ηρεμήσουν τον δράστη. Άλλες συμμορφώνονται επειδή το σώμα τους επιλέγει την επιβίωση μέσα από τη μείωση της αντίστασης. Άλλες προσπαθούν να καθυστερήσουν. Άλλες ψάχνουν έξοδο. Άλλες νιώθουν ότι βλέπουν το περιστατικό σαν να συμβαίνει σε άλλη.
Καμία από αυτές τις αντιδράσεις δεν αποδεικνύει ενοχή.
Το πάγωμα δεν είναι συναίνεση.
Η ακινησία δεν είναι συναίνεση.
Η σιωπή δεν είναι συναίνεση.
Η καθυστερημένη καταγγελία δεν είναι συναίνεση.
Η εκπαίδευση δεν υπάρχει για να υποσχεθεί ότι θα εξαφανίσει αυτές τις αντιδράσεις. Υπάρχει για να δώσει περισσότερες πιθανότητες να αναγνωριστεί η απειλή νωρίτερα και, αν χρειαστεί, να υπάρξει δράση παρά τον φόβο.
Γιατί χρειάζεται ρεαλιστική αλλά ασφαλής εκπαίδευση
Η πραγματική πίεση δεν μαθαίνεται μόνο με ανάγνωση. Μπορείτε να διαβάσετε όλες τις οδηγίες, να συμφωνήσετε με όλα τα άρθρα και να καταλάβετε θεωρητικά τι πρέπει να γίνει. Όμως άλλο είναι η θεωρία και άλλο η λειτουργία υπό φόβο.
Γι’ αυτό η επαφή με ελεγχόμενες μορφές πίεσης έχει αξία. Όχι ανεξέλεγκτη βία. Όχι τραυματισμός. Όχι εξευτελισμός. Όχι σκληρότητα για τη σκληρότητα.
Αλλά ρόλοι, προσομοιώσεις, σενάρια, φωνή, κίνηση, όρια, επαφή, προσπάθεια διαφυγής, πίεση χρόνου, αμηχανία και ελεγχόμενη ένταση.
Αυτή η εκπαίδευση μπορεί να βοηθήσει τη γυναίκα να γνωρίσει τον φόβο σε ασφαλές περιβάλλον. Να δοκιμάσει τη φωνή της. Να δει ότι μπορεί να βάλει όριο. Να βιώσει την αμηχανία και να συνεχίσει. Να ανακαλύψει πότε παγώνει. Να δουλέψει πάνω σε αυτό. Να αποκτήσει μικρές, πραγματικές νίκες.
Η ρεαλιστική εκπαίδευση δεν πρέπει να τραυματίζει.
Πρέπει να εμβολιάζει σταδιακά τον άνθρωπο απέναντι στο σοκ.
Η λέξη «εμβολιασμός» στην αυτοπροστασία
Η ιδέα του «εμβολιασμού» απέναντι στον φόβο, την αμηχανία, τον πανικό και την απελπισία είναι χρήσιμη, αρκεί να εξηγηθεί σωστά. Δεν σημαίνει ότι η γυναίκα γίνεται άτρωτη. Δεν σημαίνει ότι δεν θα φοβηθεί. Δεν σημαίνει ότι θα αντιδράσει πάντα τέλεια.
Σημαίνει ότι έχει ξανασυναντήσει, σε ασφαλές περιβάλλον, ένα μικρό μέρος της πίεσης. Έχει ξανακούσει φωνές. Έχει ξαναπεί «όχι» δυνατά. Έχει ξαναδοκιμάσει να φύγει ενώ κάποιος την πιέζει. Έχει ξανααισθανθεί αμηχανία. Έχει ξαναδουλέψει με το σώμα της υπό ένταση.
Αυτό μειώνει το άγνωστο.
Και όταν μειώνεται το άγνωστο, μειώνεται συχνά και η παράλυση.
Δεν εξαφανίζεται ο κίνδυνος.
Δεν εξαφανίζεται ο φόβος.
Δεν εξαφανίζεται η πιθανότητα παγώματος.
Αλλά αυξάνεται η πιθανότητα λειτουργίας.
Αυτός είναι ο στόχος.
Τι πρέπει να περιλαμβάνει η προετοιμασία
Η προετοιμασία μιας γυναίκας απέναντι στη σεξουαλική βία δεν μπορεί να είναι μόνο φυσική αυτοάμυνα. Πρέπει να είναι ολόκληρο σχέδιο αυτοπροστασίας.
Πρέπει να περιλαμβάνει:
- αναγνώριση συμπεριφορών κινδύνου,
- επίγνωση περιβάλλοντος,
- λεκτική επιβολή,
- καθορισμό ορίων,
- άρνηση χωρίς ενοχή,
- αποφυγή απομόνωσης,
- ασφαλέστερες διαδρομές,
- σχέδιο επιστροφής στο σπίτι,
- επικοινωνία με ανθρώπους εμπιστοσύνης,
- αντίδραση αν κάποιος ακολουθεί,
- σχέδιο αν υπάρξει βλάβη, παρενόχληση ή εγκλωβισμός,
- φυσική αυτοάμυνα ως έσχατη επιλογή,
- μετά-συμπλοκή,
- καταγγελία,
- ψυχολογική υποστήριξη.
Η φυσική αντίδραση είναι μόνο ένα κομμάτι.
Αν διδάσκουμε μόνο αυτό, αφήνουμε τη γυναίκα χωρίς τα υπόλοιπα εργαλεία.
Η φυσική αυτοάμυνα είναι έσχατη επιλογή
Σε περιπτώσεις σεξουαλικής βίας, η φυσική αυτοάμυνα μπορεί να είναι αναγκαία. Πρέπει να το πούμε καθαρά. Υπάρχουν στιγμές όπου η αποφυγή έχει αποτύχει, η απόδραση δεν είναι διαθέσιμη, η φωνή δεν αρκεί και η απειλή είναι άμεση. Τότε η γυναίκα μπορεί να χρειαστεί να δράσει με αποφασιστικότητα για να δημιουργήσει ευκαιρία διαφυγής.
Όμως ο στόχος δεν είναι να «τιμωρήσει αδυσώπητα» τον δράστη. Αυτή η γλώσσα είναι κατανοητή συναισθηματικά, αλλά επικίνδυνη ως εκπαιδευτική διατύπωση.
Ο στόχος είναι:
- να σταματήσει η άμεση απειλή,
- να δημιουργηθεί χρόνος,
- να δημιουργηθεί χώρος,
- να υπάρξει διαφυγή,
- να φτάσει σε ασφάλεια,
- να ζητηθεί βοήθεια.
Η τιμωρία ανήκει στη δικαιοσύνη.
Η αυτοάμυνα ανήκει στην επιβίωση.
Αυτό δεν κάνει τη γυναίκα αδύναμη. Την κρατά νομικά και πρακτικά καθαρή.
Ευαλωτότητα δεν σημαίνει αδυναμία
Το αρχικό κείμενο λέει ότι η γυναίκα πρέπει να θυμάται πως είναι ευάλωτη σε κάθε άνδρα που θα τη στοχοποιήσει και θα αποφασίσει να της επιτεθεί. Η αλήθεια πίσω από αυτή τη φράση είναι ότι υπάρχουν βιολογικές, σωματικές και κοινωνικές πραγματικότητες που δεν πρέπει να αγνοούνται. Ένας αποφασισμένος, δυνατότερος ή μεγαλύτερος δράστης μπορεί να δημιουργήσει σοβαρό κίνδυνο.
Όμως η λέξη «ευάλωτη» πρέπει να χρησιμοποιείται προσεκτικά. Ευαλωτότητα δεν σημαίνει αδυναμία χαρακτήρα. Δεν σημαίνει καταδίκη. Δεν σημαίνει ότι μια γυναίκα δεν έχει επιλογές. Σημαίνει ότι πρέπει να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα χωρίς φαντασιώσεις.
Η πραγματικότητα μπορεί να είναι διαφορετική από αυτό που φαντάζεται κάποιος σε ήρεμη κατάσταση. Μπορεί να είναι πιο γρήγορη, πιο βίαιη, πιο κοντινή, πιο χαοτική και πιο τρομακτική. Γι’ αυτό η προετοιμασία έχει αξία.
Όχι επειδή η γυναίκα είναι αδύναμη.
Αλλά επειδή ο ρεαλισμός είναι καλύτερος από την άρνηση.
Αν η ρεαλιστική εκπαίδευση σας φαίνεται ακραία
Δεν είναι όλες οι γυναίκες έτοιμες να μπουν απευθείας σε ρεαλιστική εκπαίδευση αυτοπροστασίας. Κάποιες μπορεί να τη θεωρούν ακραία. Κάποιες μπορεί να έχουν τραύμα. Κάποιες μπορεί να φοβούνται την επαφή. Κάποιες μπορεί να νιώθουν ότι θα καταρρεύσουν.
Αυτό πρέπει να γίνει σεβαστό.
Η λύση δεν είναι πίεση. Η λύση είναι κλιμάκωση.
Μπορείτε να ξεκινήσετε με:
- ενημερωτική συνάντηση,
- συζήτηση με υπεύθυνο εκπαιδευτή,
- σεμινάριο θεωρίας,
- εκπαίδευση στην επίγνωση περιβάλλοντος,
- λεκτική επιβολή,
- ασκήσεις ορίων,
- σχέδιο μετακίνησης,
- ενημέρωση από αστυνομία ή κοινωνικό λειτουργό,
- επικοινωνία με φορείς υποστήριξης,
- συζήτηση με φίλες ή συγγενείς,
- μικρή δοκιμή σε ασφαλές περιβάλλον.
Δεν χρειάζεται να ξεκινήσει κανείς από το πιο δύσκολο.
Αλλά πρέπει να ξεκινήσει από κάπου.
Ο ρόλος της κοινότητας
Η αυτοπροστασία δεν πρέπει να είναι μοναχική υπόθεση. Οι γυναίκες χρειάζονται κοινότητα, φίλες, οικογένεια, εκπαιδευτές, φορείς, θεσμούς και ανθρώπους που μπορούν να τις στηρίξουν χωρίς να τις ενοχοποιούν.
Η κοινότητα μπορεί να βοηθήσει με:
- ενημέρωση,
- συνοδεία,
- σεμινάρια,
- συζήτηση,
- σχέδια ασφαλούς επιστροφής,
- κοινή εκπαίδευση,
- υποστήριξη μετά από περιστατικό,
- αποφυγή κουτσομπολιού,
- πίστη στο θύμα,
- πρακτική βοήθεια.
Η γυναίκα δεν πρέπει να μείνει μόνη ούτε πριν, ούτε κατά, ούτε μετά από ένα περιστατικό.
Η ασφάλεια είναι προσωπική υπόθεση, αλλά δεν είναι μόνο ατομική υπόθεση.
Είναι και κοινοτική ευθύνη.
Το πρακτικό συμπέρασμα του Combatives Group
Το πρακτικό συμπέρασμα είναι απλό:
Κάθε γυναίκα χρειάζεται σχέδιο δράσης.
Αυτό το σχέδιο δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκο. Πρέπει όμως να υπάρχει.
Να ξέρει πώς κινείται.
Πώς επιστρέφει.
Ποιον καλεί.
Πώς λέει όχι.
Πώς φεύγει.
Πού ζητά βοήθεια.
Τι κάνει αν την ακολουθούν.
Τι κάνει αν κάποιος αγνοεί τα όριά της.
Τι κάνει μετά από περιστατικό.
Πότε χρειάζεται φυσική δράση.
Πότε σταματά.
Το σχέδιο δράσης δεν είναι παράνοια.
Είναι ελευθερία με προετοιμασία.
Σύνοψη
Η βία κατά των γυναικών δεν θα εξαφανιστεί αύριο. Η κοινωνία πρέπει να αλλάξει, αλλά η γυναίκα δεν πρέπει να περιμένει απροετοίμαστη μέχρι να αλλάξει.
Η ευθύνη για τον βιασμό ανήκει πάντα στον δράστη. Αυτό δεν αλλάζει ποτέ. Η αυτοπροστασία δεν υπάρχει για να φορτώσει ενοχή στο θύμα. Υπάρχει για να δώσει γνώση, επιλογές, επίγνωση, όρια, διαφυγή, σχέδιο δράσης και, σε έσχατη ανάγκη, δυνατότητα προστατευτικής αντίδρασης.
Η άρνηση δεν προστατεύει.
Ο πανικός δεν προστατεύει.
Η ενοχή δεν προστατεύει.
Η σιωπή δεν προστατεύει.
Η γνώση βοηθά.
Η προετοιμασία βοηθά.
Η κοινότητα βοηθά.
Η εκπαίδευση βοηθά.
Το σχέδιο δράσης βοηθά.
Δεν μπορούμε να υποσχεθούμε απόλυτη ασφάλεια. Κανείς δεν μπορεί.
Μπορούμε όμως να αυξήσουμε τις πιθανότητες. Και πολλές φορές, αυτό αρκεί για να αλλάξει την έκβαση μιας επικίνδυνης στιγμής.
Η αυτοπροστασία δεν είναι φόβος.
Είναι η απόφαση να μη ζεις απροετοίμαστη.
14/12/2017
Συχνές ερωτήσεις
Η αυτοπροστασία σημαίνει ότι η γυναίκα φταίει αν δεχθεί επίθεση;
Όχι. Η ευθύνη για τον βιασμό ή τη σεξουαλική επίθεση ανήκει πάντα στον δράστη. Η αυτοπροστασία είναι εργαλείο ενδυνάμωσης και μείωσης κινδύνου, όχι ενοχοποίησης.
Γιατί χρειάζεται αυτοπροστασία αν η ευθύνη ανήκει στον δράστη;
Επειδή ο δράστης δεν νοιάζεται για τα δικαιώματα ή την ασφάλεια του θύματος. Η αυτοπροστασία δίνει στη γυναίκα περισσότερες επιλογές πριν, κατά και μετά από μια απειλητική κατάσταση.
Μπορεί η εκπαίδευση να εγγυηθεί ότι θα αποφευχθεί ο βιασμός;
Όχι. Καμία εκπαίδευση δεν εγγυάται απόλυτη ασφάλεια. Μπορεί όμως να αυξήσει τις πιθανότητες αναγνώρισης κινδύνου, αποφυγής, διαφυγής και αποτελεσματικής αντίδρασης.
Τι γίνεται αν μια γυναίκα παγώσει;
Το πάγωμα είναι φυσιολογική αντίδραση του νευρικού συστήματος υπό ακραίο φόβο. Δεν είναι συναίνεση, δεν είναι αδυναμία και δεν είναι ενοχή.
Γιατί χρειάζεται ρεαλιστική εκπαίδευση;
Επειδή η θεωρία δεν αρκεί πάντα. Η ελεγχόμενη επαφή με πίεση, φωνή, όρια, σενάρια και κίνηση μπορεί να μειώσει το σοκ και να αυξήσει την ικανότητα δράσης.
Είναι η ρεαλιστική εκπαίδευση επικίνδυνη;
Δεν πρέπει να είναι. Πρέπει να γίνεται με ακεραιότητα, ασφάλεια, έλεγχο, προοδευτικότητα και σεβασμό. Αν μια εκπαίδευση τραυματίζει, εξευτελίζει ή τρομοκρατεί, δεν είναι σωστή εκπαίδευση αυτοπροστασίας.
Πρέπει όλες οι γυναίκες να μάθουν φυσική αυτοάμυνα;
Ιδανικά, κάθε γυναίκα θα ωφεληθεί από κάποια μορφή πρακτικής αυτοπροστασίας. Όμως το ελάχιστο που χρειάζεται κάθε γυναίκα είναι σχέδιο δράσης: επίγνωση, όρια, αποφυγή, διαφυγή, επικοινωνία και γνώση του τι κάνει μετά από περιστατικό.
Γιατί δεν αρκεί να ενημερωθεί κάποιος θεωρητικά;
Η θεωρία είναι απαραίτητη, αλλά υπό φόβο το σώμα και ο νους μπορεί να λειτουργήσουν διαφορετικά. Η πρακτική εξάσκηση βοηθά να μετατραπεί η γνώση σε συμπεριφορά.
Ποιος είναι ο σωστός στόχος της φυσικής αυτοάμυνας;
Ο στόχος δεν είναι η τιμωρία του δράστη. Είναι να σταματήσει η άμεση απειλή όσο χρειάζεται, να δημιουργηθεί ευκαιρία διαφυγής και να φτάσει η γυναίκα σε ασφάλεια.
Ποιο είναι το βασικό συμπέρασμα;
Η κοινωνία πρέπει να αλλάξει, αλλά η γυναίκα δεν πρέπει να περιμένει απροετοίμαστη. Η αυτοπροστασία χωρίς ενοχή προσφέρει γνώση, επιλογές, σχέδιο δράσης και περισσότερες πιθανότητες ασφάλειας.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
- Βιασμοί στην Ελλάδα, τα πραγματικά στατιστικά στοιχεία
Σχετικό με το ευρύτερο πλαίσιο της σεξουαλικής βίας, της υποκαταγγελίας και της ανάγκης ενημέρωσης. - Βασικές οδηγίες ασφάλειας κατά του βιασμού
Σχετικό με τις βασικές πρακτικές οδηγίες πρόληψης, αυτοπροστασίας και μετά-συμπλοκής. - Ασφάλεια στον περίπατο για γυναίκες
Σχετικό με την ασφάλεια στη μετακίνηση με τα πόδια και την αποφυγή απομόνωσης. - Ασφάλεια στην οδήγηση για γυναίκες
Σχετικό με την αυτοπροστασία κατά τη μετακίνηση με αυτοκίνητο. - Καταγγελία βιασμού στην αστυνομία
Σχετικό με τη μετά-συμπλοκή, την καταγγελία, τη διατήρηση στοιχείων και την αναζήτηση βοήθειας. - Πώς τα αρπακτικά επιλέγουν θύματα
Σχετικό με την επιλογή στόχου, τη συμπεριφορά των δραστών και την ανάγκη επίγνωσης. - Η Γλώσσα του Σώματος παίζει μεγάλο ρόλο στην Επιλογή Θύματος
Σχετικό με το πώς η παρουσία, η επίγνωση και η γλώσσα του σώματος μπορούν να επηρεάσουν την επιλογή θύματος. - Αυτοάμυνα για γυναίκες
Σχετικό με εξειδικευμένη εκπαίδευση αυτοπροστασίας και αυτοάμυνας γυναικών. - Εκπαίδευση Αυτοάμυνας Γυναικών ISM-BSM-ASM
Σχετικό με δομημένο πρόγραμμα εκπαίδευσης για γυναίκες μέσα σε νομικά και ρεαλιστικά πλαίσια. - Αυτοάμυνα ή Αυτοπροστασία και ποια είναι η διαφορά;
Σχετικό με τη διάκριση ανάμεσα στην πρόληψη πριν από την επίθεση και στη φυσική αντίδραση όταν όλα τα προηγούμενα έχουν αποτύχει.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν εγγυάται αποφυγή βιασμού ή σεξουαλικής επίθεσης και δεν αντικαθιστά πραγματική εκπαίδευση, ψυχολογική υποστήριξη, νομική συμβουλή ή άμεση βοήθεια από τις αρχές.
Αν υπάρχει άμεση απειλή, καλέστε 112 ή 100 και κινηθείτε προς ασφαλές σημείο. Αν έχει προηγηθεί σεξουαλική επίθεση, αναζητήστε άμεσα ιατρική φροντίδα, υποστήριξη από άνθρωπο εμπιστοσύνης, αρμόδια βοήθεια και νομική καθοδήγηση.
Σημείωση κατά της ενοχοποίησης του θύματος
Καμία οδηγία αυτοπροστασίας δεν σημαίνει ότι το θύμα φταίει αν δεχθεί επίθεση. Η ευθύνη για τον βιασμό, τη σεξουαλική επίθεση ή την παρενόχληση ανήκει πάντα στον δράστη.
Η αυτοπροστασία είναι εργαλείο ενδυνάμωσης, όχι μηχανισμός ενοχοποίησης. Δίνει περισσότερες επιλογές, καλύτερη επίγνωση και πρακτικό σχέδιο δράσης. Δεν αφαιρεί ούτε μειώνει την ευθύνη εκείνου που επιλέγει να βλάψει.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Θέματα βιασμού, σεξουαλικής επίθεσης, αυτοάμυνας, καταγγελίας, αποδεικτικών στοιχείων και ποινικής διαδικασίας πρέπει να αντιμετωπίζονται με τη βοήθεια αρμόδιων αρχών, δικηγόρου, ιατροδικαστικών και ιατρικών υπηρεσιών.
Οποιαδήποτε φυσική προστατευτική δράση πρέπει να εξετάζεται μέσα στο πλαίσιο της νόμιμης άμυνας, της αναγκαιότητας, της αναλογικότητας και της διαφυγής προς την ασφάλεια.
Σημείωση εμπειρίας
Το περιεχόμενο βασίζεται στη μεθοδολογία του Combatives Group, όπου η ασφάλεια προηγείται της αυτοπροστασίας και η αυτοπροστασία προηγείται της φυσικής αυτοάμυνας.
Η προσέγγιση δίνει έμφαση στην πρόληψη, στην επίγνωση, στα όρια, στη φωνητική επιβολή, στην αποφυγή απομόνωσης, στη διαφυγή, στη ρεαλιστική αλλά ασφαλή εκπαίδευση, στη μετά-συμπλοκή και στην αυτοπροστασία χωρίς ενοχή.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς η αυτοπροστασία γυναικών μπορεί να γίνει πρακτικό σχέδιο δράσης χωρίς φόβο, χωρίς ντροπή και χωρίς ενοχή, η θεωρία από μόνη της δεν αρκεί.
Η ουσιαστική εκπαίδευση χρειάζεται επίγνωση, όρια, φωνή, αποφυγή, απόδραση, ρόλους, προσομοιώσεις, σενάρια, διαχείριση φόβου και ασφαλή καθοδήγηση.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για μαθήματα, σεμινάρια και προγράμματα προσωπικής ασφάλειας, αυτοπροστασίας και ρεαλιστικής αυτοάμυνας.