Ο φόβος στην αυτοάμυνα δεν εξαφανίζεται. Εκπαιδεύεται.
Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος δεν μαθαίνει να γίνεται άφοβος. Μαθαίνει να λειτουργεί ενώ φοβάται. Μαθαίνει να αναγνωρίζει πότε ο φόβος του βασίζεται σε πραγματική απειλή και πότε μπορεί να είναι προϊόν παλιάς εμπειρίας, φαντασίας, πανικού ή λανθασμένης εκτίμησης. Μαθαίνει να ελέγχει την πρώτη του αντίδραση, να σκέφτεται μέσα στην ένταση, να επικοινωνεί, να εκτιμά τον κίνδυνο και να αποφασίζει με περισσότερη καθαρότητα.
Στο Combatives Group αναγνωρίζουμε ότι η πραγματική βία είναι εξαιρετικά ευμετάβλητη. Δεν υπάρχει μία έτοιμη απάντηση που να καλύπτει όλες τις περιπτώσεις. Ο δρόμος δεν είναι αίθουσα άσκησης. Δεν έχει σταθερές παραμέτρους, γνωστούς κανόνες, συνεργάσιμο αντίπαλο ή εγγύηση ασφάλειας. Γι’ αυτό η εκπαίδευση πρέπει να βασίζεται σε ρεαλιστικά σενάρια, ανθρώπινες δεξιότητες, επικοινωνία, εκτίμηση κινδύνου, ελεγχόμενη πίεση και σταδιακή προετοιμασία.
Ο φόβος είναι συχνά αποτέλεσμα αβεβαιότητας. Δεν φοβόμαστε μόνο τον πόνο. Φοβόμαστε το αποτέλεσμα. Τι θα γίνει αν αποτύχουμε; Αν τραυματιστούμε; Αν αντιδράσουμε λάθος; Αν υπερβάλουμε; Αν δεν προλάβουμε; Αν ο άλλος έχει όπλο; Αν οι μάρτυρες δουν κάτι διαφορετικό από αυτό που εμείς νομίζουμε ότι συνέβη;
Γι’ αυτό η εκπαίδευση ελέγχου φόβου δεν είναι πολυτέλεια. Είναι βασικό κομμάτι της αυτοπροστασίας.
Δεν υπάρχει χώρος για αυταπάτες όταν η ζωή μας κινδυνεύει. Ο φόβος πρέπει να αναγνωρίζεται, να εκπαιδεύεται και να μπαίνει στην υπηρεσία της κρίσης, όχι του πανικού.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε ανθρώπους που πιστεύουν ότι η αυτοάμυνα είναι κυρίως σωματική υπόθεση. Δεν είναι. Η φυσική δεξιότητα έχει αξία, αλλά η πραγματική βία περνά πρώτα μέσα από τον φόβο, την αντίληψη, την αβεβαιότητα και την απόφαση.
Απευθύνεται σε ασκούμενους πολεμικών τεχνών, μαχητικών αθλημάτων και αυτοάμυνας που έχουν εκπαιδευτεί σε τεχνικές, αλλά δεν έχουν εκπαιδευτεί αρκετά στην ψυχολογία της απειλής. Το να ξέρεις μια τεχνική στην αίθουσα δεν σημαίνει ότι θα μπορέσεις να τη θυμηθείς, να την επιλέξεις ή να την εφαρμόσεις όταν φοβάσαι.
Απευθύνεται επίσης σε ανθρώπους που φοβούνται τον φόβο τους. Πολλοί πιστεύουν ότι ο φόβος είναι απόδειξη αδυναμίας. Δεν είναι. Ο φόβος είναι πληροφορία. Το πρόβλημα δεν είναι ότι φοβόμαστε. Το πρόβλημα είναι όταν ο φόβος μάς παραλύει, μας οδηγεί σε λάθος εκτίμηση ή μας κάνει να αντιδρούμε υπερβολικά.
Τέλος, απευθύνεται σε εκπαιδευτές. Αν διδάσκουμε αυτοπροστασία, πρέπει να διδάσκουμε και φόβο, επικοινωνία, εκτίμηση κινδύνου, αδρεναλίνη, αντίληψη και ανθρώπινες δεξιότητες. Η τεχνική χωρίς αυτά είναι μισή εκπαίδευση.
Το άρθρο αφορά όσους θέλουν να καταλάβουν ότι η αυτοάμυνα δεν ξεκινά από τα χέρια. Ξεκινά από το μυαλό που πρέπει να λειτουργήσει υπό πίεση.
Ποια είναι η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr
Αυτό το άρθρο ανήκει στην ενότητα Εκπαίδευση Αυτοάμυνας και ειδικότερα στο θεματικό πεδίο της Ψυχολογίας της Βίας. Συνδέεται άμεσα με το άρθρο Είναι ο φόβος κακό συναίσθημα;, όπου εξηγήσαμε ότι ο φόβος δεν είναι εχθρός αλλά πληροφορία. Εδώ προχωράμε στο επόμενο βήμα: πώς εκπαιδεύεται η λειτουργία μέσα στον φόβο.
Συνδέεται επίσης με το άρθρο Όταν η αδρεναλίνη παραλύει τον φόβο, γιατί η αδρεναλίνη μπορεί να βοηθήσει προσωρινά στην ενεργοποίηση, αλλά μόνο αν υπάρχει κατεύθυνση, εκπαίδευση και σκοπός. Συνδέεται με το Απουσία, Αποφυγή, Απόδραση, γιατί ο φόβος μπορεί είτε να μας βοηθήσει να φύγουμε εγκαίρως είτε να μας παγιδεύσει μέσα στη σύγκρουση.
Συνδέεται με την Κοινή λογική και ορθή κρίση, γιατί η αντίληψή μας μπορεί να μην ταυτίζεται με την αντικειμενική πραγματικότητα. Αυτό έχει τεράστια σημασία σε κάθε περιστατικό που μπορεί να καταγραφεί από κάμερες, να το δουν μάρτυρες ή να εξεταστεί αργότερα νομικά.
Ο ρόλος του άρθρου είναι να δείξει ότι στο Combatives Group η εκπαίδευση δεν είναι μόνο τεχνικές μάχης. Είναι αγωγή αυτοπροστασίας: ανθρώπινες δεξιότητες, επικοινωνία, εκτίμηση κινδύνου, σενάρια, αδρεναλίνη, αντίληψη, φόβος και δράση υπό πίεση.
Μέσα στο combatives.gr, αυτό το άρθρο εξηγεί γιατί ο έλεγχος του φόβου είναι πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση του κινδύνου.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Γιατί ο φόβος δεν εξαφανίζεται, αλλά εκπαιδεύεται.
- Γιατί η πραγματική βία είναι ευμετάβλητη και δεν επιδέχεται μία απάντηση για όλα.
- Γιατί το Combatives Group χρησιμοποιεί ρεαλιστικά σενάρια.
- Τι σημαίνει reality based training στην αυτοπροστασία.
- Γιατί οι ανθρώπινες δεξιότητες είναι μέρος της αυτοάμυνας.
- Γιατί η επικοινωνία μπορεί να λύσει μια σύγκρουση πριν γίνει φυσική.
- Πώς η αίθουσα και ο δρόμος διαφέρουν στο θέμα του φόβου.
- Γιατί ο φόβος του αποτελέσματος είναι συχνά πιο ισχυρός από τον φόβο της σύγκρουσης.
- Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον ανεκπαίδευτο, τον σωστά εκπαιδευμένο και τον κακώς εκπαιδευμένο.
- Γιατί η φανταστική απειλή μπορεί να βιώνεται ως πραγματική.
- Γιατί η αντίληψή μας είναι η πραγματικότητά μας, αλλά όχι πάντα η αντικειμενική πραγματικότητα.
- Γιατί η εκτίμηση κινδύνου είναι κρίσιμη στην αυτοπροστασία.
Βασικά σημεία
- Ο φόβος είναι φυσιολογικός και συχνά χρήσιμος.
- Το ζητούμενο δεν είναι να μη φοβόμαστε, αλλά να λειτουργούμε ενώ φοβόμαστε.
- Η πραγματική βία αλλάζει συνεχώς και δεν έχει μία σταθερή απάντηση.
- Η ρεαλιστική αυτοάμυνα πρέπει να βασίζεται σε σενάρια πραγματικών συνθηκών.
- Οι ανθρώπινες δεξιότητες είναι μέρος της αυτοπροστασίας.
- Η επικοινωνία, η αποκλιμάκωση και η εκτίμηση κινδύνου μπορούν να αποτρέψουν φυσική σύγκρουση.
- Η αίθουσα άσκησης και ο δρόμος είναι διαφορετικοί κόσμοι.
- Ο κοινός παρονομαστής και στους δύο είναι ο φόβος, σε διαφορετική ένταση.
- Ο ανεκπαίδευτος μπορεί να σωθεί από την επιφυλακτικότητα της άγνοιας.
- Ο σωστά εκπαιδευμένος εκτιμά, αποφεύγει και δρα μόνο όταν χρειάζεται.
- Ο κακώς εκπαιδευμένος κινδυνεύει είτε να υπερβάλει είτε να αποτύχει επικίνδυνα.
- Η αντίληψη του φόβου μπορεί να είναι πραγματική για τον άνθρωπο, ακόμη κι αν η απειλή δεν είναι αντικειμενικά πραγματική.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Στο Combatives Group αναγνωρίζουμε ότι η συμπλοκή του δρόμου και η μάχη σώμα με σώμα είναι τόσο ευμετάβλητες ώστε είναι αδύνατον να δοθεί μία συγκεκριμένη απάντηση που να καλύπτει κάθε περίπτωση. Απλά και ξεκάθαρα: στον δρόμο οι παράμετροι αλλάζουν συνέχεια και συχνά με τρόπο απρόβλεπτο.
Γι’ αυτό το Σύστημα Αυτοάμυνας του Combatives Group δεν βασίζεται σε στατικές τεχνικές για ιδανικές συνθήκες. Βασίζεται σε σενάρια που προσεγγίζουν πραγματικές συνθήκες επιθέσεων. Αυτό συχνά ονομάζεται reality based training ή ρεαλιστική αυτοάμυνα. Δεν σημαίνει ανεξέλεγκτη προπόνηση. Σημαίνει ελεγχόμενα, προοδευτικά και ασφαλή σενάρια που βοηθούν τον ασκούμενο να αναγνωρίζει, να σκέφτεται και να λειτουργεί μέσα σε πίεση.
Ο έλεγχος του φόβου είναι το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση του κινδύνου. Όχι επειδή ο φόβος εξαφανίζεται. Αλλά επειδή χωρίς κάποια λειτουργική σχέση με τον φόβο, η τεχνική μπορεί να μείνει ανενεργή.
Το μεγαλύτερο μέρος της αρχικής εκπαίδευσης στο Combatives Group περιλαμβάνει ανθρώπινες δεξιότητες. Επικοινωνία. Όρια. Παρατήρηση. Εκτίμηση απειλής. Αποκλιμάκωση. Κατανόηση συμπεριφοράς. Σε ορισμένες περιπτώσεις προτείνονται και επιλεγμένα βιβλία, γιατί η γνώση άλλων ειδικών μπορεί να επιταχύνει την ανάπτυξη του ασκούμενου.
Στη συνέχεια, οι ασκούμενοι ελέγχονται μέσα από αγχωτικές αλλά ελεγχόμενες καταστάσεις, όπου καλούνται να χειριστούν μια έκρυθμη κατάσταση με ανθρώπινες δεξιότητες πριν φτάσουν στη φυσική δράση. Αυτό μπορεί να είναι ασυνήθιστο για μια σχολή πολεμικών τεχνών, αλλά το Combatives Group δεν λειτουργεί ως απλή σχολή πολεμικών τεχνών. Λειτουργεί ως χώρος ανορθόδοξης εκπαίδευσης επιβίωσης.
Η αίθουσα άσκησης και ο δρόμος είναι δύο διαφορετικοί κόσμοι. Στην αίθουσα υπάρχουν κανόνες, ασφάλεια και συνασκούμενοι που δεν προσπαθούν να μας σκοτώσουν. Στον δρόμο υπάρχουν άγνωστες μεταβλητές, καμία εγγύηση και πιθανότητα σοβαρής βλάβης. Παρ’ όλα αυτά, και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει κοινός παρονομαστής: ο φόβος.
Ο φόβος μπορεί να προέρχεται από πραγματική απειλή ή από φανταστική απειλή. Και στις δύο περιπτώσεις, για τον άνθρωπο που τον βιώνει, είναι αληθινός. Όμως νομικά, κοινωνικά και πρακτικά δεν είναι το ίδιο πράγμα. Μάρτυρες και κάμερες μπορεί να καταγράψουν μια αντικειμενικότητα διαφορετική από τη δική μας αντίληψη. Γι’ αυτό η εκτίμηση κινδύνου είναι κρίσιμη. Αν ο φόβος μας βασίζεται σε λάθος αντίληψη, μπορεί να αντιδράσουμε λάθος.
Η αντίληψή μας είναι η πραγματικότητά μας. Αλλά στην αυτοπροστασία πρέπει να εκπαιδευτούμε ώστε η πραγματικότητά μας να πλησιάζει όσο γίνεται περισσότερο την αντικειμενική απειλή.
Εισαγωγή: Εκπαίδευση ελέγχου φόβου
Γίνεται και θέλει προσπάθεια και κουράγιο
Μέρη αυτού του άρθρου είναι κλειδωμένα και προσβάσιμα μόνο με προσωπικό κωδικό.
Στο Combatives Group αναγνωρίζουμε ότι το θέμα της συμπλοκής του δρόμου ή της μάχης σώμα με σώμα είναι τόσο ευμετάβλητο, ώστε είναι αδύνατον να δώσει κανείς μία συγκεκριμένη απάντηση για κάθε περίπτωση.
Απλά και ξεκάθαρα.
Γιατί;
Γιατί στην πραγματικότητα του δρόμου οι παράμετροι αλλάζουν συνέχεια και με τρόπο απρόβλεπτο. Το περιβάλλον αλλάζει. Η απόσταση αλλάζει. Οι προθέσεις αλλάζουν. Οι άνθρωποι γύρω μας αλλάζουν. Η ένταση αλλάζει. Ο φόβος αλλάζει. Η παρουσία όπλου ή φίλων του δράστη μπορεί να αλλάξει τα πάντα μέσα σε δευτερόλεπτα.
Γι’ αυτό η εκπαίδευση δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε στατικές απαντήσεις.
Όταν το πρόβλημα είναι μεταβλητό, η εκπαίδευση πρέπει να χτίζει κρίση, όχι μόνο τεχνική.
Ρεαλιστική αυτοάμυνα και σενάρια
Σε αντίθεση με πολλές πολεμικές τέχνες ή μαχητικά αθλήματα, το Σύστημα Αυτοάμυνας του Combatives Group βασίζεται σε σενάρια που αντλούν στοιχεία από πραγματικές επιθέσεις. Συχνά αυτό περιγράφεται ως reality based training ή ρεαλιστική αυτοάμυνα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η προπόνηση γίνεται ανεξέλεγκτα. Δεν σημαίνει ότι πετάμε τους ασκούμενους στο χάος και βλέπουμε τι θα γίνει. Σημαίνει ότι η εκπαίδευση προσπαθεί να φέρει τον ασκούμενο πιο κοντά στις πραγματικές μεταβλητές της βίας: φόβο, αβεβαιότητα, λεκτική πίεση, λάθος απόσταση, σύγχυση, επιλογές, μάρτυρες, ανάγκη αποκλιμάκωσης και πιθανότητα διαφυγής.
Σενάριο δεν σημαίνει θέατρο. Σημαίνει πλαίσιο απόφασης.
Ο ασκούμενος πρέπει να μάθει όχι μόνο τι να κάνει, αλλά πότε να το κάνει, γιατί να το κάνει, πώς να το σταματήσει και πώς να φύγει.
Η ρεαλιστική αυτοάμυνα δεν προσπαθεί να προβλέψει τα πάντα. Προσπαθεί να εκπαιδεύσει τον άνθρωπο να μη καταρρεύσει όταν τα πάντα αλλάξουν.
Ο έλεγχος του φόβου ως πρώτο βήμα
Όπως λέμε στο Combatives Group:
«Ο έλεγχος του φόβου είναι το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση του κινδύνου.»
— Ζακ Καπανταϊδάκης
Η φράση χρειάζεται σωστή κατανόηση. Έλεγχος φόβου δεν σημαίνει εξαφάνιση φόβου. Δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος γίνεται άφοβος. Δεν σημαίνει ότι δεν θα τρέμει, δεν θα νιώσει κόμπο στο στομάχι ή δεν θα αμφιβάλει.
Σημαίνει ότι ο φόβος δεν παίρνει μόνος του το τιμόνι.
Σημαίνει ότι ο ασκούμενος μαθαίνει να αναγνωρίζει τον φόβο, να τον αντέχει, να τον χρησιμοποιεί ως πληροφορία και να μην αφήνει τον πανικό να αποφασίζει. Αυτό είναι δύσκολο. Θέλει προσπάθεια και κουράγιο. Αλλά γίνεται.
Δεν εκπαιδευόμαστε για να μη φοβηθούμε. Εκπαιδευόμαστε για να λειτουργήσουμε όταν φοβηθούμε.
Ανθρώπινες δεξιότητες από την πρώτη μέρα
Το μεγαλύτερο μέρος της αρχικής εκπαίδευσης στην Κοινότητα του Combatives Group έχει να κάνει με ανθρώπινες δεξιότητες. Αυτές καλλιεργούνται στους ασκούμενους από την πρώτη κιόλας μέρα.
Τι είναι ανθρώπινες δεξιότητες;
Επικοινωνία. Παρατήρηση. Όρια. Φωνή. Εκτίμηση απειλής. Διαχείριση απόστασης. Κατανόηση συμπεριφοράς. Αποκλιμάκωση. Αναγνώριση κλιμάκωσης. Ικανότητα να διαβάζεις τον εαυτό σου και τον άλλον. Ικανότητα να μένεις λειτουργικός ενώ δέχεσαι πίεση.
Αυτά δεν είναι «μαλακά» θέματα. Είναι σκληρά θέματα αυτοπροστασίας. Αν κάποιος δεν μπορεί να μιλήσει, να βάλει όριο, να φύγει, να δει την ένταση, να καταλάβει πότε μια κατάσταση ξεφεύγει, τότε η τεχνική μπορεί να έρθει πολύ αργά.
Οι ανθρώπινες δεξιότητες δεν είναι έξτρα. Είναι η πρώτη γραμμή πριν από τη φυσική σύγκρουση.
Βιβλία και γνώση
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις προτείνουμε στους ασκούμενους να μελετήσουν και επιλεγμένα βιβλία που θα τους βοηθήσουν στην πορεία τους. Κάποιοι ξαφνιάζονται.
«Βιβλία;» λένε.
Ναι, βιβλία.
Ένα καλό βιβλίο μάς δίνει συμπυκνωμένη εμπειρία. Ο συγγραφέας μπορεί να έχει ξοδέψει μήνες ή χρόνια σε έρευνα, παρατήρηση, οργάνωση και σκέψη. Το αντίτιμο ενός τέτοιου βιβλίου είναι ελάχιστο μπροστά στην αξία της γνώσης που μπορεί να προσφέρει.
Δεν διαβάζουμε για να αντικαταστήσουμε την προπόνηση. Διαβάζουμε για να σκεφτούμε καλύτερα. Για να αποκτήσουμε γλώσσα. Για να καταλάβουμε ανθρώπινες συμπεριφορές. Για να βελτιώσουμε επικοινωνία, κρίση και αντίληψη.
Η προπόνηση χτίζει εμπειρία στο σώμα. Η μελέτη χτίζει βάθος στη σκέψη. Η αυτοπροστασία χρειάζεται και τα δύο.
Έλεγχος μέσω αγχωτικών καταστάσεων
Αφού καλλιεργηθούν βασικές ανθρώπινες δεξιότητες, οι ασκούμενοι ελέγχονται μέσα από αγχωτικές καταστάσεις που καλούνται να χειριστούν επιδέξια. Αυτό δεν γίνεται για να τους ταπεινώσουμε. Δεν γίνεται για να τους φοβίσουμε άσκοπα. Γίνεται για να δούμε αν μπορούν να εφαρμόσουν όσα μαθαίνουν όταν η πίεση ανεβαίνει.
Μπορούν να λύσουν μια σύγκρουση με επικοινωνία;
Μπορούν να αναγνωρίσουν λάθος απόσταση;
Μπορούν να πουν «όχι»;
Μπορούν να αποκλιμακώσουν;
Μπορούν να φύγουν;
Μπορούν να μη παρασυρθούν από εγωισμό;
Μπορούν να λειτουργήσουν όταν ο άλλος ανεβάζει ένταση;
Αυτά είναι κρίσιμα. Γιατί στην πραγματικότητα, πολλές καταστάσεις μπορούν να λυθούν πριν γίνουν φυσικές. Αλλά μόνο αν ο άνθρωπος έχει εκπαιδευτεί να λειτουργεί εκεί.
Η πίεση στην προπόνηση δεν υπάρχει για να εντυπωσιάσει. Υπάρχει για να αποκαλύψει αν η γνώση είναι διαθέσιμη.
Γιατί αυτή η τακτική είναι ασυνήθιστη
Γνωρίζουμε ότι αυτή η τακτική είναι ασυνήθιστη για πολλές σχολές πολεμικών τεχνών. Αλλά το Combatives Group δεν λειτουργεί ως απλή σχολή πολεμικών τεχνών. Είναι χώρος αγωγής αυτοπροστασίας και ανορθόδοξης εκπαίδευσης επιβίωσης.
Η διαφορά είναι σημαντική. Δεν μας ενδιαφέρει μόνο αν ο ασκούμενος μπορεί να εκτελέσει μια τεχνική. Μας ενδιαφέρει αν μπορεί να γίνει λιγότερο παρορμητικός, λιγότερο φοβικός, λιγότερο επιθετικός όταν δεν χρειάζεται και πιο στιβαρός όταν κινδυνεύει.
Στην πράξη έχουμε δει αλλαγές. Άνθρωποι με τάση προκλητικής συμπεριφοράς γίνονται πιο ήρεμοι, γιατί αποκτούν αυτοέλεγχο. Άνθρωποι με χαρακτήρα θύματος γίνονται πιο στιβαροί, γιατί αποκτούν φωνή, στάση και όρια.
Αυτό είναι πραγματική πρόοδος.
Η σωστή εκπαίδευση δεν κάνει τον ήρεμο άνθρωπο βίαιο. Τον κάνει ικανό να προστατεύεται. Δεν κάνει τον επιθετικό άνθρωπο πιο επικίνδυνο. Τον κάνει πιο ελεγχόμενο.
Η αίθουσα και ο δρόμος
Όσον αφορά τη βία, υπάρχουν τεράστιες διαφορές ανάμεσα στις καταστάσεις που περιλαμβάνουν φόβο. Η αίθουσα άσκησης και ο δρόμος είναι δύο ξεχωριστοί κόσμοι.
Στην αίθουσα γνωρίζουμε ότι υπάρχουν κανόνες για την προστασία μας. Γνωρίζουμε ότι ο συνασκούμενος δεν προσπαθεί να μας σκοτώσει. Γνωρίζουμε ότι υπάρχει εκπαιδευτής, έλεγχος, όρια, στάδια και δυνατότητα παύσης.
Στον δρόμο, καμία από αυτές τις εγγυήσεις δεν είναι δεδομένη. Υπάρχουν πάρα πολλές μεταβλητές. Δεν παρέχεται καμία προστασία και καμία εγγύηση ότι δεν κινδυνεύουμε. Μπορεί να υπάρχει όπλο. Μπορεί να υπάρχει δεύτερο άτομο. Μπορεί να υπάρχει σκληρό έδαφος. Μπορεί να υπάρχει νομική συνέπεια. Μπορεί να υπάρχει απρόβλεπτη πρόθεση.
Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής: ο φόβος.
Η αίθουσα μπορεί να προσομοιώσει πλευρές του φόβου. Ο δρόμος μπορεί να τον αποκαλύψει χωρίς προειδοποίηση.
Ο φόβος του αποτελέσματος
Ο φόβος του σοβαρού τραυματισμού ή του θανάτου είναι απείρως πιο έντονος από τον φόβο της ήττας σε αγώνα ή προπόνηση. Αυτό είναι προφανές.
Όμως και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει ένα κοινό στοιχείο: συχνά φοβόμαστε το αποτέλεσμα.
Στην αίθουσα, ο άνθρωπος μπορεί να φοβάται μήπως χάσει, μήπως εκτεθεί, μήπως φανεί ανίκανος, μήπως πονέσει, μήπως αποτύχει μπροστά στους άλλους. Στον δρόμο, μπορεί να φοβάται μήπως τραυματιστεί, μήπως πεθάνει, μήπως δεν προστατεύσει αγαπημένο του πρόσωπο, μήπως αντιδράσει λάθος, μήπως κατηγορηθεί, μήπως δεν προλάβει.
Ο φόβος του αποτελέσματος είναι ισχυρός γιατί αφορά το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα γίνει. Και αυτό ακριβώς δημιουργεί ένταση.
Ο φόβος συχνά δεν κοιτά μόνο το παρόν. Κοιτά το πιθανό μέλλον και το γεμίζει με καταστροφές.
Τρεις τύποι απέναντι στον φόβο και στον κίνδυνο
Η αντιμετώπιση του φόβου και του κινδύνου εξαρτάται τόσο από τον ίδιο τον άνθρωπο όσο και από τη σχετική εκπαίδευση που έχει λάβει. Μπορούμε να δούμε τρία βασικά παραδείγματα.
Ο ανεκπαίδευτος συχνά αντιλαμβάνεται την άγνοιά του και είναι επιφυλακτικός. Αυτό μπορεί να του σώσει τη ζωή, γιατί η επιφυλακτικότητα λειτουργεί ως προληπτικό μέτρο. Δεν είναι πάντα κακό να ξέρεις ότι δεν ξέρεις.
Ο σωστά εκπαιδευμένος εκτιμά καλύτερα την κατάσταση και δρα μόνο όταν δεν έχει άλλον τρόπο διαφυγής. Η δράση του είναι ελεγχόμενη και κινείται μέσα στα πλαίσια του νόμου. Η σωστή εκπαίδευση πρέπει να αντικατοπτρίζει πραγματικές συνθήκες και να μην πουλά ψεύτικη αυτοπεποίθηση.
Ο κακώς εκπαιδευμένος είναι ίσως ο πιο επικίνδυνος για τον εαυτό του και για τους άλλους. Νομίζει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει κάθε κίνδυνο, αδυνατεί να εκτιμήσει σωστά την κατάσταση και μπορεί είτε να υπερβάλει είτε να αποτύχει επικίνδυνα. Μπορεί να αντιμετωπίσει βία με υπερβολική αντίδραση και να έχει σοβαρά νομικά προβλήματα. Ή μπορεί να αντιδράσει αναποτελεσματικά απέναντι σε θανάσιμο κίνδυνο.
Η άγνοια μπορεί να σε κάνει προσεκτικό. Η σωστή εκπαίδευση μπορεί να σε κάνει λειτουργικό. Η κακή εκπαίδευση μπορεί να σε κάνει επικίνδυνα βέβαιο.
Η αποτυχία άμεσης και σωστής ανταπόκρισης
Ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους του Συστήματος Combatives είναι η αποδοχή ότι η αποτυχία να ανταποκριθεί κανείς άμεσα και σωστά στα γεγονότα είναι η αιτία που καθιστά το αποτέλεσμα αβέβαιο και, ως εκ τούτου, προκαλεί φόβο.
Ο φόβος μεγαλώνει όταν δεν ξέρουμε τι να κάνουμε. Όταν αμφιβάλλουμε. Όταν δεν έχουμε πρωτόκολλο. Όταν δεν ξέρουμε αν πρέπει να μιλήσουμε, να φύγουμε, να βάλουμε όριο, να δράσουμε ή να σταματήσουμε.
Η εκπαίδευση δεν μπορεί να αφαιρέσει όλες τις αβεβαιότητες. Μπορεί όμως να μειώσει την αίσθηση απόλυτου χάους. Μπορεί να δώσει σειρά προτεραιοτήτων. Μπορεί να δώσει πλαίσιο σκέψης.
Απουσία.
Αποφυγή.
Απόδραση.
Εκτίμηση κινδύνου.
Αποκλιμάκωση.
Δράση όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή.
Διαφυγή.
Όταν ο άνθρωπος έχει πλαίσιο, ο φόβος δεν εξαφανίζεται. Αλλά δεν είναι πια μόνος του μέσα στο χάος.
Πραγματική και φανταστική απειλή
Τι γίνεται όταν ο φόβος που νιώθει κάποιος είναι προϊόν φανταστικής απειλής και όχι πραγματικής απειλής;
Εδώ πρέπει να είμαστε προσεκτικοί. Και οι δύο φόβοι είναι αληθινοί για τον άνθρωπο που τους βιώνει. Το σώμα αντιδρά. Η καρδιά χτυπά. Η αναπνοή αλλάζει. Η σκέψη στενεύει. Ο άνθρωπος νιώθει πραγματικό φόβο.
Όμως άλλο πράγμα είναι ο φόβος να βασίζεται σε αντικειμενικό κίνδυνο και άλλο να βασίζεται σε παλιά εμπειρία, ερμηνεία, τραύμα, προκατάληψη, σύγχυση ή φανταστική υπόθεση.
Ένας άνθρωπος μπορεί να φοβηθεί τη φωτιά επειδή κάηκε ως παιδί. Ένας άλλος μπορεί να γνωρίζει ως ενήλικας ότι το μάτι της κουζίνας καίει επειδή αναγνωρίζει τη φυσική πραγματικότητα. Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει φόβος. Αλλά η βάση του φόβου δεν είναι ίδια.
Ο φόβος είναι πραγματικός ως αίσθηση. Η απειλή όμως πρέπει να εξετάζεται ως πραγματικότητα.
Αντίληψη και αντικειμενικότητα
Σε μια συμπλοκή στον δρόμο υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη φανταστική και στην πραγματική απειλή, γιατί οι εξωτερικοί μάρτυρες και οι κάμερες μπορεί να βλέπουν και να καταγράφουν μια αντικειμενικότητα διαφορετική από τη δική μας εμπειρία.
Ο εμπλεκόμενος βιώνει τη δική του πραγματικότητα. Βλέπει μέσα από το πρίσμα του φόβου, της έντασης, της ιστορίας του, των προσδοκιών του και της αδρεναλίνης του. Για εκείνον, η απειλή μπορεί να είναι απολύτως πραγματική.
Όμως αργότερα, μια κάμερα μπορεί να δείξει κάτι διαφορετικό. Ένας μάρτυρας μπορεί να περιγράψει άλλη εικόνα. Ένα δικαστήριο μπορεί να εξετάσει όχι μόνο τι πιστεύαμε, αλλά και τι μπορούσε να δικαιολογηθεί αντικειμενικά.
Αυτό είναι κρίσιμο για την αυτοπροστασία.
Η αντίληψή μας μπορεί να εξηγεί γιατί φοβηθήκαμε. Δεν αποδεικνύει πάντα ότι ο κίνδυνος ήταν αντικειμενικά όπως τον βιώσαμε.
Πότε ο κίνδυνος είναι πραγματικός;
Το ερώτημα είναι:
Πότε ο κίνδυνος είναι πραγματικός;
Οι άνθρωποι αντιδρούν συνεχώς από τη θέση των πιστεύω τους, μόνο για να ανακαλύψουν αργότερα ότι αυτό στο οποίο αντιδρούσαν δεν είχε αντικειμενική βάση. Αυτό συμβαίνει σε καθημερινές διαφωνίες, σε σχέσεις, σε δουλειές, αλλά και σε συγκρούσεις.
Τα στοιχεία που αντιλαμβάνεται ο καθένας ως πραγματικότητα υπαγορεύουν την αντίδρασή του. Αν όμως η αντίληψη είναι παραμορφωμένη, η αντίδραση μπορεί να είναι λάθος.
Για να επικρατήσει ο φανταστικός ή μη υπαρκτός φόβος, συνήθως απουσιάζει η κοινή λογική και η σωστή εκτίμηση κινδύνου. Γι’ αυτό το risk assessment, η εκτίμηση κινδύνου, είναι κεντρική στην αυτοπροστασία.
Ποια είναι η απόσταση;
Τι κάνει ο άλλος;
Τι λέει;
Πού είναι τα χέρια του;
Υπάρχει έξοδος;
Υπάρχει όπλο;
Υπάρχουν φίλοι;
Υπάρχει πραγματική προσέγγιση ή απλώς ενόχληση;
Μπορώ να φύγω;
Ο πραγματικός κίνδυνος δεν ορίζεται μόνο από το ότι φοβήθηκα. Ορίζεται από ενδείξεις, πλαίσιο, συμπεριφορά και δυνατότητα βλάβης.
Όταν ο πανικός αλλοιώνει την πραγματικότητα
Όταν εγκατασταθεί στο μυαλό μας ο φόβος και ο πανικός, η πραγματικότητα μπορεί να αλλοιωθεί με βάση τα δικά μας μέτρα. Η αντίληψη στενεύει. Η μνήμη αλλοιώνεται. Ο χρόνος φαίνεται διαφορετικός. Οι κινήσεις του άλλου μπορεί να φαίνονται μεγαλύτερες, γρηγορότερες ή πιο απειλητικές από όσο ήταν.
Γιατί;
Επειδή επηρεαζόμαστε συναισθηματικά από την αντίληψή μας ότι όλα έγιναν όπως εμείς πιστεύουμε ότι τα βιώσαμε.
Με λίγα λόγια:
Η αντίληψή μας είναι η πραγματικότητά μας.
Αλλά η αυτοπροστασία απαιτεί να εκπαιδεύουμε την αντίληψή μας ώστε να μη γίνεται φυλακή. Να μη αντιδράμε μόνο σε εσωτερική εικόνα. Να ελέγχουμε, όσο μπορούμε, τα εξωτερικά δεδομένα.
Αν ο φόβος γίνει ο μόνος φακός, η πραγματικότητα μπορεί να παραμορφωθεί αρκετά ώστε να πάρουμε λάθος απόφαση.
Γιατί έχουμε πρωτόκολλα
Αυτός είναι ο λόγος που έχουμε καθιερώσει πρωτόκολλα για αυτό το θέμα στις Αίθουσες Άσκησης Combatives. Τα πρωτόκολλα δεν υπάρχουν για να κάνουν τον άνθρωπο ρομπότ. Υπάρχουν για να του δώσουν σημεία αναφοράς όταν ο φόβος πιέζει.
Αν ο άνθρωπος έχει εκπαιδευτεί να ελέγχει απόσταση, χέρια, έξοδο, τόνο φωνής, αριθμό ατόμων, πιθανό όπλο, δυνατότητα αποφυγής και επίπεδο απειλής, τότε δεν είναι εντελώς παραδομένος στην πρώτη του αίσθηση.
Τα πρωτόκολλα βοηθούν να περάσουμε από το «φοβάμαι» στο «τι ακριβώς συμβαίνει;».
Αυτό είναι τεράστια διαφορά.
Ο φόβος λέει «κίνδυνος». Το πρωτόκολλο ρωτά «πού, πώς, από ποιον, με τι και τι επιλογές έχω;».
Γιατί τα βιβλία είναι σημαντικά
Τα βιβλία που προτείνουμε στους μαθητές μας είναι σημαντικά γιατί βοηθούν στην καλλιέργεια σκέψης, επικοινωνίας και κατανόησης. Δεν αρκεί να χτίζουμε σώμα. Πρέπει να χτίζουμε και αντίληψη.
Επιστρατεύουμε ειδικούς σε εξειδικευμένα θέματα, συλλέγοντας τα καλύτερα από την εμπειρία και τις γνώσεις τους. Ένα καλό βιβλίο μπορεί να συμπυκνώνει χρόνια δουλειάς. Το κόστος του είναι μικρό μπροστά στην αξία της σκέψης που μπορεί να προσφέρει.
Επιλέγουμε βιβλία που βοηθούν τον μαθητή να καλλιεργήσει δεξιότητες επικοινωνίας, γιατί η επικοινωνία δεν είναι ξένη προς την αυτοπροστασία. Είναι συχνά το πρώτο εργαλείο για να αντιληφθούμε καλύτερα την πραγματικότητα και να επηρεάσουμε μια κατάσταση πριν γίνει φυσική.
Όποιος περιφρονεί τη μελέτη, περιορίζει την αυτοπροστασία του στο σώμα. Και το σώμα συχνά φτάνει αργά.
Όταν όλα πάνε στραβά
Όπως και να έχει, θα υπάρχουν πάντα καταστάσεις που, παρά τις καλύτερες προσπάθειές μας, θα πάνε στραβά. Εκεί πρέπει να είμαστε εξοπλισμένοι και με τις απαραίτητες φυσικές δεξιότητες για την αντιμετώπιση της περίπτωσης.
Αυτό είναι σημαντικό. Δεν αρκεί η θεωρία. Δεν αρκεί η επικοινωνία. Δεν αρκεί η μελέτη. Αν η απειλή είναι άμεση και δεν υπάρχει άλλη επιλογή, ο άνθρωπος πρέπει να μπορεί να δράσει.
Όμως η φυσική δράση δεν πρέπει να βρίσκεται αποκομμένη από όλα τα προηγούμενα. Πρέπει να συνδέεται με εκτίμηση κινδύνου, νόμο, αναγκαιότητα, αναλογία, διαφυγή και παύση όταν σταματά η απειλή.
Η θεωρία χωρίς φυσική ικανότητα μπορεί να μείνει αδύναμη. Η φυσική ικανότητα χωρίς κρίση μπορεί να γίνει επικίνδυνη.
Δεν υπάρχει χώρος για αυταπάτες
Είναι η γνώμη μας ότι δεν είναι σοφό να εκπαιδευόμαστε σε μια πολεμική τέχνη απλώς επειδή μας αρέσει και να υποθέτουμε ότι θα μας βοηθήσει τη στιγμή της ανάγκης, όταν αυτό που η πραγματική ανάγκη ορίζει μπορεί να είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.
Αυτό δεν είναι επίθεση στις πολεμικές τέχνες. Αν κάποιος αγαπά μια τέχνη, μπορεί να την ασκεί για πολλούς σωστούς λόγους: υγεία, πειθαρχία, παράδοση, άθληση, κοινωνικότητα, προσωπική ανάπτυξη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν μπερδεύουμε αυτό που μας αρέσει με αυτό που απαιτεί η πραγματική βία.
Όπως λέμε στο Combatives Group:
«Δεν υπάρχει χώρος για αυταπάτες όταν η ζωή μας κινδυνεύει.»
— Ζακ Καπανταϊδάκης
Η αυτοπροστασία δεν ρωτά τι μας αρέσει να προπονούμαστε. Ρωτά τι χρειάζεται να λειτουργήσει όταν η απειλή είναι πραγματική.
Τα απαραίτητα πρωτόκολλα εκπαίδευσης
Τα πρωτόκολλα που πραγματοποιούν ανάλυση ανά κατάσταση, εκτίμηση κινδύνου, έλεγχο του φόβου και ελεγχόμενη πρόκληση αδρεναλίνης είναι απαραίτητα στο πρόγραμμα εκπαίδευσης του Συστήματος Combatives.
Ένας καλός οργανισμός αυτοάμυνας πρέπει να προβλέπει αυτό το είδος κατάρτισης. Όχι μόνο τεχνικές. Όχι μόνο χτυπήματα. Όχι μόνο σενάρια «νίκης». Αλλά εκπαίδευση στο να διαβάζεις, να αισθάνεσαι, να σκέφτεσαι, να επικοινωνείς, να φοβάσαι και παρ’ όλα αυτά να λειτουργείς.
Πρέπει, βέβαια, να μάθουμε να ακούμε αυτά που πρέπει και όχι μόνο αυτά που μας αρέσουν. Μπορεί να φαίνεται σαν αγγαρεία. Μπορεί να μην είναι τόσο θεαματικό όσο οι τεχνικές. Μπορεί να απαιτεί διάβασμα, σκέψη, δυσάρεστες ασκήσεις και αυτοπαρατήρηση.
Αλλά η ζωή μας αξίζει περισσότερο από την άνεσή μας.
Αν επενδύουμε σοβαρά σε σπίτι, αυτοκίνητο ή επάγγελμα, πόσο περισσότερο αξίζει να επενδύσουμε στην ικανότητα να προστατεύουμε τη ζωή μας;
Σύνοψη
Η εκπαίδευση ελέγχου φόβου γίνεται. Θέλει προσπάθεια και κουράγιο. Δεν υπόσχεται να εξαφανίσει τον φόβο. Υπόσχεται να μας φέρει σε καλύτερη σχέση μαζί του.
Στο Combatives Group, ο φόβος αντιμετωπίζεται μέσα από ανθρώπινες δεξιότητες, επικοινωνία, εκτίμηση κινδύνου, μελέτη, σενάρια βασισμένα σε πραγματικές συνθήκες, ελεγχόμενη πίεση και φυσικές δεξιότητες όταν όλα τα προηγούμενα αποτύχουν.
Η αίθουσα και ο δρόμος είναι διαφορετικοί κόσμοι, αλλά και οι δύο περιέχουν φόβο. Η διαφορά είναι ότι στον δρόμο οι συνέπειες είναι πολύ μεγαλύτερες και οι μεταβλητές πολύ πιο επικίνδυνες. Γι’ αυτό η εκπαίδευση πρέπει να είναι σοβαρή, όχι ευχάριστη φαντασίωση.
Ο ανεκπαίδευτος μπορεί να σωθεί από την επιφυλακτικότητά του. Ο σωστά εκπαιδευμένος μπορεί να δράσει με κρίση. Ο κακώς εκπαιδευμένος μπορεί να γίνει επικίνδυνος από υπερβολική αυτοπεποίθηση.
Η αντίληψή μας είναι η πραγματικότητά μας, αλλά δεν είναι πάντα η αντικειμενική πραγματικότητα. Γι’ αυτό χρειαζόμαστε πρωτόκολλα, εκτίμηση κινδύνου και κοινή λογική.
Ο φόβος δεν είναι το τέλος της αυτοπροστασίας. Είναι η αρχή της σοβαρής εκπαίδευσης.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί να ελεγχθεί ο φόβος στην αυτοάμυνα;
Μπορεί να εκπαιδευτεί η λειτουργία μέσα στον φόβο. Ο φόβος δεν εξαφανίζεται, αλλά ο ασκούμενος μπορεί να μάθει να τον αναγνωρίζει, να τον αντέχει και να δρα πιο καθαρά.
Τι είναι reality based training;
Είναι εκπαίδευση βασισμένη σε ρεαλιστικά σενάρια και πραγματικές συνθήκες επιθέσεων, με ελεγχόμενο και προοδευτικό τρόπο.
Γιατί η πραγματική βία δεν έχει μία απάντηση;
Επειδή οι παράμετροι αλλάζουν συνεχώς: απόσταση, περιβάλλον, αριθμός ατόμων, πρόθεση, όπλα, φόβος, μάρτυρες, έξοδοι και χρόνος.
Τι είναι οι ανθρώπινες δεξιότητες;
Είναι δεξιότητες όπως επικοινωνία, όρια, παρατήρηση, φωνή, αποκλιμάκωση, εκτίμηση απειλής και διαχείριση απόστασης.
Γιατί είναι σημαντικά τα βιβλία στην εκπαίδευση;
Επειδή προσφέρουν συμπυκνωμένη γνώση και βοηθούν στην καλλιέργεια σκέψης, επικοινωνίας και αντίληψης.
Ποια είναι η διαφορά αίθουσας και δρόμου;
Η αίθουσα έχει κανόνες, έλεγχο και ασφάλεια. Ο δρόμος έχει άγνωστες μεταβλητές και καμία εγγύηση προστασίας.
Είναι ο φόβος πάντα βασισμένος σε πραγματική απειλή;
Όχι. Μπορεί να βασίζεται σε πραγματική απειλή ή σε φανταστική, παλιά ή παραμορφωμένη αντίληψη. Και στις δύο περιπτώσεις ο φόβος βιώνεται ως αληθινός.
Γιατί η αντίληψή μας δεν αρκεί πάντα;
Επειδή μάρτυρες, κάμερες ή αντικειμενικά δεδομένα μπορεί να δείξουν κάτι διαφορετικό από αυτό που εμείς βιώσαμε υπό φόβο και αδρεναλίνη.
Ποιος είναι ο κίνδυνος της κακής εκπαίδευσης;
Η κακή εκπαίδευση μπορεί να δημιουργήσει υπερβολική αυτοπεποίθηση, λάθος εκτίμηση κινδύνου, υπερβολική αντίδραση ή αναποτελεσματική αντιμετώπιση πραγματικής απειλής.
Ποιο είναι το βασικό μήνυμα του άρθρου;
Ο φόβος είναι κεντρικό στοιχείο της αυτοπροστασίας. Δεν τον εξαφανίζουμε· τον εκπαιδεύουμε, ώστε να λειτουργούμε με περισσότερη κρίση όταν υπάρχει πίεση.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
- Είναι ο φόβος κακό συναίσθημα;
Σχετικό με τη βασική λειτουργία του φόβου στην αυτοάμυνα. - Όταν η αδρεναλίνη παραλύει τον φόβο
Σχετικό με τη σχέση φόβου, αδρεναλίνης, στάσης και προ-σύγκρουσης. - Απουσία, Αποφυγή, Απόδραση
Σχετικό με το πώς η αυτοπροστασία μειώνει την πιθανότητα φυσικής σύγκρουσης. - Απλά, Άμεσα, Αποτελεσματικά
Σχετικό με το τι πρέπει να χαρακτηρίζει τη φυσική δράση όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή. - Χωρίς Κανόνες!
Σχετικό με τη σκληρή πραγματικότητα της βίας και τα όρια του νόμου. - Κοινή λογική και ορθή κρίση
Σχετικό με την ανάγκη σωστής κρίσης και νόμιμης δράσης. - Η εφαρμοσμένη γνώση είναι δύναμη
Σχετικό με το πώς η γνώση γίνεται συνήθεια και αυτοπεποίθηση. - Προπόνηση με λογική
Σχετικό με την προπόνηση υπό πίεση χωρίς ανευθυνότητα.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Η εκπαίδευση υπό πίεση, τα ρεαλιστικά σενάρια και η πρόκληση στρες πρέπει να γίνονται μόνο σε ελεγχόμενο, προοδευτικό και υπεύθυνο εκπαιδευτικό περιβάλλον.
Η αυτοπροστασία δίνει προτεραιότητα στην απουσία, αποφυγή, απόδραση, αποκλιμάκωση, εκτίμηση κινδύνου και διαφυγή. Η φυσική δράση είναι έσχατη επιλογή όταν υπάρχει άμεση απειλή και δεν υπάρχει ασφαλέστερη λύση.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η αντίληψη του φόβου από μόνη της δεν αρκεί πάντα για να δικαιολογήσει φυσική δράση.
Κάθε πράξη αυτοάμυνας πρέπει να συνδέεται με άμεση, πραγματική και αναγνωρίσιμη απειλή και να παραμένει νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη.
Σημείωση κατά της φαντασίωσης
Ο φόβος δεν εξαφανίζεται.
Η αδρεναλίνη δεν σε κάνει υπερήρωα.
Τα σενάρια δεν εγγυώνται επιβίωση.
Η τεχνική δεν αρκεί χωρίς κρίση.
Η αντίληψή σου δεν είναι πάντα η αντικειμενική πραγματικότητα.
Γι’ αυτό εκπαιδευόμαστε σοβαρά: όχι για να πιστέψουμε ότι είμαστε άτρωτοι, αλλά για να μειώσουμε την πιθανότητα να καταρρεύσουμε ή να αντιδράσουμε λάθος.
Σημείωση εμπειρίας
Το περιεχόμενο βασίζεται στη μεθοδολογία του Combatives Group, όπου ο φόβος, η αδρεναλίνη, η αντίληψη, η επικοινωνία και η εκτίμηση κινδύνου θεωρούνται βασικά στοιχεία της αυτοπροστασίας.
Δεν εκπαιδεύουμε μόνο χέρια.
Εκπαιδεύουμε αντίληψη.
Εκπαιδεύουμε φωνή.
Εκπαιδεύουμε κρίση.
Εκπαιδεύουμε λειτουργία υπό φόβο.
Γιατί εκεί κρίνεται συχνά η πραγματική αυτοάμυνα.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς ο φόβος, η αδρεναλίνη, τα ρεαλιστικά σενάρια, οι ανθρώπινες δεξιότητες, η επικοινωνία, η εκτίμηση κινδύνου, οι ρόλοι, οι προσομοιώσεις και η φυσική αυτοάμυνα συνδέονται σε ένα σοβαρό και ασφαλές πρόγραμμα προσωπικής ασφάλειας, η θεωρία από μόνη της δεν αρκεί.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για εκπαιδευτικά προγράμματα, ενημερωτικές δράσεις και καθοδήγηση γύρω από την προσωπική ασφάλεια, την αυτοπροστασία και τη ρεαλιστική αντιμετώπιση της βίας.