Οι αρχές Combatives: γιατί η αυτοπροστασία και αυτοάμυνα δεν είναι μαχητική άθληση

Πάντα να Προστατεύετε τον Εαυτό Σας

Οι αρχές Combatives διαφέρουν από τη μαχητική άθληση γιατί έχουν ως σκοπό την ασφάλεια, την αυτοπροστασία και την επιβίωση. Το άρθρο αναλύει την επίγνωση, τα 3-Α της ασφάλειας, το δόγμα «Απλά, Άμεσα, Αποτελεσματικά», τα νομικά όρια και τη σημασία της σύντομης συμπλοκής.
Περιεχόμενα άρθρου
Άρθρα αυτοάμυνας και πολεμικών τεχνών

Οι αρχές Combatives διαφέρουν ουσιαστικά από τη μαχητική άθληση, γιατί δεν έχουν ως σκοπό τον αγώνα, την τεχνική επίδειξη ή την αθλητική επικράτηση. Έχουν ως σκοπό την ασφάλεια, την αυτοπροστασία, την επιβίωση και την επιστροφή στο σπίτι με όσο γίνεται λιγότερη φθορά.

Στο Combatives Group οι αρχές δεν θεωρούνται ένστικτες. Διδάσκονται, καλλιεργούνται και δοκιμάζονται, όπως ακριβώς και οι δεξιότητες της αυτοπροστασίας και της αυτοάμυνας. Ο άνθρωπος πρέπει να μάθει να ζει αμυντικά, δηλαδή με επίγνωση, παρατήρηση, αυτοέλεγχο και πρόληψη. Αν όμως όλα αποτύχουν και η βία γίνει αναπόφευκτη, πρέπει να μπορεί να δράσει άμεσα, απλά και αποτελεσματικά.

Η κεντρική λογική είναι καθαρή: πρώτα Απουσία, Αποφυγή και Απόδραση. Αν αυτά δεν είναι εφικτά, τότε η αντίδραση πρέπει να είναι σύντομη, αποφασιστική, αναγκαία και μέσα στα όρια της πραγματικής απειλής. Η αυτοάμυνα δεν είναι χώρος για ψευτοηρωισμούς, εγωισμό ή φαντασιώσεις. Είναι θέμα ζωής, σωματικής ακεραιότητας, ελευθερίας και νομικής επιβίωσης.

Για ποιον είναι αυτό το άρθρο

Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε ανθρώπους που θέλουν να καταλάβουν τι σημαίνουν οι αρχές Combatives και γιατί διαφέρουν από τη νοοτροπία των πολεμικών τεχνών και των μαχητικών αθλημάτων.

Αφορά όσους έχουν ήδη εμπειρία από μαχητική άθληση και θέλουν να δουν γιατί η πραγματική αυτοπροστασία απαιτεί κάτι περισσότερο από τεχνική, φυσική κατάσταση ή εμπειρία σε αγωνιστικό περιβάλλον.

Αφορά επίσης πολίτες που δεν θέλουν να γίνουν «μαχητές», αλλά θέλουν να ξέρουν πώς να αποφεύγουν τον κίνδυνο, πώς να αναγνωρίζουν προβληματικές καταστάσεις και πώς να λειτουργούν αν βρεθούν μπροστά σε πραγματική απειλή.

Είναι χρήσιμο και για επαγγελματίες που μπορεί να αντιμετωπίσουν ένταση, απειλές ή βία στο εργασιακό τους περιβάλλον. Η προσέγγιση αυτή δεν βασίζεται σε αθλητικό εγωισμό. Βασίζεται στην κοινή λογική, στην παρατήρηση, στην αποφυγή, στην απόδραση και στην αναγκαία δράση όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή.

Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο

  • Γιατί οι αρχές Combatives δεν είναι ενστικτώδεις αλλά διδάσκονται.
  • Γιατί η αυτοπροστασία ξεκινά από την επίγνωση και όχι από τη σωματική σύγκρουση.
  • Γιατί ο σύγχρονος άνθρωπος έχει αδρανοποιήσει πολλά φυσικά ένστικτα παρατήρησης.
  • Γιατί τα σημερινά «αρπακτικά» δεν είναι άγρια ζώα, αλλά άνθρωποι με βίαιη ή εγκληματική πρόθεση.
  • Γιατί η αυτοπροστασία δεν αφορά μόνο τη μάχη, αλλά ολόκληρο τον τρόπο που κινούμαστε και ζούμε.
  • Τι σημαίνουν τα 3-Α της ασφάλειας: Απουσία, Αποφυγή, Απόδραση.
  • Γιατί ο εγωισμός και η έλλειψη επίγνωσης είναι δύο από τις βασικές αιτίες κινδύνου.
  • Γιατί το δόγμα «Απλά, Άμεσα, Αποτελεσματικά» είναι κεντρικό στην αυτοάμυνα.
  • Γιατί η πραγματική αντίσταση καταστρέφει τις περίπλοκες τεχνικές.
  • Γιατί το «χωρίς κανόνες στον δρόμο» είναι μισή αλήθεια και νομικά επικίνδυνη φράση.
  • Γιατί η συμπλοκή πρέπει να είναι σύντομη.
  • Γιατί κάθε βίαιη συμπλοκή έχει συνέπειες ακόμη και για εκείνον που «νικά».

Βασικά σημεία

  • Οι αρχές Combatives δεν είναι φυσικές ή αυτόματες για τον σύγχρονο άνθρωπο. Χρειάζονται διδασκαλία, επανάληψη και πρακτική εφαρμογή.
  • Το Combatives εκπαιδεύει τον άνθρωπο να ζει αμυντικά και, αν χρειαστεί, να πράττει με ακραία αποφασιστικότητα.
  • Η αυτοπροστασία δεν αρχίζει όταν πέσει το πρώτο χτύπημα. Αρχίζει πολύ νωρίτερα, με επίγνωση του περιβάλλοντος.
  • Ο άνθρωπος έχει χάσει μεγάλο μέρος της παλιάς, ζωώδους παρατήρησης που κάποτε ήταν απαραίτητη για επιβίωση.
  • Σήμερα τα βασικά αρπακτικά δεν είναι άγρια ζώα, αλλά άνθρωποι που επιλέγουν θύματα.
  • Η αυτοπροστασία δεν είναι μόνο αντιμετώπιση τραμπούκου ή αστικού αρπακτικού. Είναι τρόπος σκέψης που αφορά την καθημερινή ασφάλεια συνολικά.
  • Τα 3-Α της ασφάλειας είναι Απουσία, Αποφυγή και Απόδραση. Αυτά προηγούνται κάθε σωματικής εμπλοκής.
  • Οι περισσότεροι πολίτες δεν θέλουν ούτε χρειάζεται να μπλέξουν σε βία χωρίς σοβαρό λόγο.
  • Η έλλειψη επίγνωσης και ο εγωισμός είναι δύο βασικές αιτίες που βάζουν ανθρώπους σε κίνδυνο.
  • Αν δεν μπορούμε να απουσιάσουμε, να αποφύγουμε ή να αποδράσουμε, τότε οι επιλογές περιορίζονται: αποκλιμάκωση, κλιμάκωση, προληπτική άμυνα ή αντεπίθεση.
  • Όταν η σωματική δράση γίνει αναπόφευκτη, πρέπει να είναι απλή, άμεση και αποτελεσματική.
  • Οι περίπλοκες τεχνικές συνήθως λειτουργούν μόνο όταν υπάρχει συνεργασία ή προβλέψιμο περιβάλλον. Με πραγματική αντίσταση, η πολυπλοκότητα καταρρέει.
  • Το «δεν υπάρχουν κανόνες στον δρόμο» δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν συνέπειες. Υπάρχουν νόμοι, δικαστήρια και ευθύνη.
  • Η συμπλοκή πρέπει να είναι σύντομη, γιατί όσο παρατείνεται τόσο αυξάνεται η πιθανότητα κλιμάκωσης, όπλων, σοβαρού τραυματισμού ή θανάτου.
  • Ο τελικός στόχος του ασκούμενου Combatives είναι απλός: να φτάσει στο σπίτι του ασφαλής.

Συνοπτική εκδοχή του άρθρου

Οι αρχές Combatives δεν είναι ένστικτες

Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι, αν βρεθούν σε κίνδυνο, θα αντιδράσουν αυτόματα σωστά. Αυτό είναι επικίνδυνη αυταπάτη. Οι αρχές Combatives δεν εμφανίζονται μαγικά την ώρα της κρίσης. Διδάσκονται, καλλιεργούνται και δοκιμάζονται.

Ο σύγχρονος άνθρωπος δεν ζει πλέον όπως οι παλαιότερες γενιές που έπρεπε να παρατηρούν διαρκώς το φυσικό περιβάλλον για να επιβιώσουν. Ζούμε σε πόλεις, κωμοπόλεις και χωριά, σε πιο ελεγχόμενες συνθήκες. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αρπακτικά. Απλώς σήμερα τα αρπακτικά είναι άνθρωποι.

Γι’ αυτό η αυτοπροστασία αρχίζει με την επίγνωση.

Η αυτοπροστασία είναι τρόπος ζωής

Η αυτοπροστασία δεν σημαίνει απλώς να μπορείς να χτυπήσεις έναν τραμπούκο. Σημαίνει να μπορείς να καταλάβεις νωρίς ότι κάτι πάει στραβά και να πάρεις τα σωστά μέτρα πριν η κατάσταση γίνει σωματική.

Αφορά το πώς περπατάς, πώς οδηγείς, πώς παρατηρείς, πώς επιλέγεις χώρους, πώς αποφεύγεις περιττές εντάσεις και πώς διαχειρίζεσαι τον εγωισμό σου.

Ο κύριος στόχος είναι ένας:

Να φτάσεις στο σπίτι σου ασφαλής στο τέλος της ημέρας.

Τα 3-Α της ασφάλειας

Το Combatives Group δίνει απόλυτη προτεραιότητα στα 3-Α:

Απουσία σημαίνει ότι δεν βρίσκεσαι καν στο σημείο όπου υπάρχει σοβαρή πιθανότητα προβλήματος.

Αποφυγή σημαίνει ότι, αν αντιληφθείς ότι μια κατάσταση πάει να στραβώσει, δεν τη συντηρείς και δεν μένεις εκεί από εγωισμό.

Απόδραση σημαίνει ότι, αν η κατάσταση εξελίσσεται σε απειλή, φεύγεις.

Αυτή η προσέγγιση δεν είναι δειλία. Είναι κοινή λογική. Οι περισσότεροι πολίτες είναι εργαζόμενοι, οικογενειάρχες ή άνθρωποι με ευθύνες. Δεν έχουν κανέναν λόγο να ρισκάρουν υγεία, ζωή, ελευθερία και οικονομική καταστροφή για μια βλακώδη σύγκρουση.

Η έλλειψη επίγνωσης και ο εγωισμός

Δύο πράγματα μας βάζουν συχνά σε κίνδυνο: η έλλειψη επίγνωσης και ο εγωισμός.

Η έλλειψη επίγνωσης μάς κάνει να μη βλέπουμε το πρόβλημα μέχρι να είναι πολύ αργά. Ο εγωισμός μάς κρατά μέσα στο πρόβλημα ενώ μπορούσαμε να φύγουμε.

Και τα δύο διορθώνονται με σωστή εκπαίδευση και ψυχική χαλιναγώγηση.

Απλά, άμεσα, αποτελεσματικά

Αν δεν μπορούμε να απουσιάσουμε, να αποφύγουμε ή να αποδράσουμε, οι επιλογές περιορίζονται. Μπορεί να χρειαστεί αποκλιμάκωση, κλιμάκωση, προληπτική άμυνα ή αντεπίθεση.

Όταν όμως η σωματική δράση γίνει αναγκαία, πρέπει να είναι απλή, άμεση και αποτελεσματική.

Ο λόγος δεν είναι μόνο σωματικός. Είναι κυρίως νοητικός. Υπό πίεση, φόβο και πραγματική αντίσταση, οι περίπλοκες τεχνικές εξαφανίζονται. Μένει το βασικό, το άμεσο και το λειτουργικό.

Γι’ αυτό το Combatives Group προτιμά λίγες, απλές και πολυχρηστικές δεξιότητες που μπορούν να εφαρμοστούν σε ευρύ φάσμα καταστάσεων.

Υπάρχουν ή δεν υπάρχουν κανόνες στον δρόμο;

Πολλοί λένε ότι στον δρόμο δεν υπάρχουν κανόνες. Αυτό ισχύει μόνο ως προς τη συμπεριφορά του επιτιθέμενου. Ο εγκληματίας ή ο βίαιος άνθρωπος μπορεί να μη σέβεται κανόνες, κοινωνικά όρια ή αθλητικό ήθος.

Όμως νομικά υπάρχουν κανόνες.

Υπάρχει ποινικός και αστικός κώδικας. Υπάρχουν δικαστήρια. Υπάρχουν συνέπειες. Υπάρχει ευθύνη.

Άρα, ο αμυνόμενος πρέπει να έχει ηθική και νομική πυξίδα. Πρέπει να έχει κάνει ό,τι μπορεί για να αποφύγει τη βία, ώστε αν χρειαστεί να δράσει, να μπορεί να εξηγήσει γιατί η δράση του ήταν αναγκαία.

Γιατί η συμπλοκή πρέπει να είναι σύντομη

Όσο περισσότερο κρατά μια συμπλοκή, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος. Ο εγωισμός ανεβαίνει, η ένταση αυξάνεται, οι συμμετέχοντες κουράζονται, οι φίλοι εμπλέκονται, και κάποιο όπλο μπορεί να εμφανιστεί.

Μια συμπλοκή που ξεκίνησε ως χαζή αψιμαχία μπορεί να καταλήξει σε μαχαίρωμα, βαριά σωματική βλάβη, θάνατο, δικαστήρια και οικονομική καταστροφή.

Γι’ αυτό η συμπλοκή πρέπει να αποφεύγεται. Αν δεν μπορεί να αποφευχθεί, πρέπει να τελειώνει γρήγορα και μόνο όσο χρειάζεται για να σταματήσει η απειλή και να δημιουργηθεί δυνατότητα διαφυγής.

Το τελικό συμπέρασμα

Οι αρχές Combatives δεν υπάρχουν για να κάνουν κάποιον σκληρό στα λόγια. Υπάρχουν για να τον κρατήσουν ζωντανό, υγιή, ακέραιο και ελεύθερο.

Απουσία, Αποφυγή, Απόδραση.

Απλά, Άμεσα, Αποτελεσματικά.

Όχι ψευτοηρωισμοί.

Όχι εγωισμός.

Όχι περιττή βία.

Μόνο ό,τι χρειάζεται, όταν χρειάζεται, για όσο χρειάζεται.

Διαφέρουν πολύ από τη μαχητική άθληση

Οι αρχές Combatives δεν είναι ενστικτώδεις. Διδάσκονται, όπως διδάσκονται και οι δεξιότητες της αυτοπροστασίας και της αυτοάμυνας.

Αυτό χρειάζεται χρόνο και προσπάθεια.

Όμως τι είδους προσπάθεια;

Με έμφαση σε ποια στοιχεία;

Πώς αναπτύσσονται τέτοιες αρετές;

Οι αρχές που διδάσκονται ανελλιπώς στο Σύστημα Αυτοάμυνας του Combatives Group δεν είναι τόσο εύκολες ούτε τόσο φυσικές όσο θα μπορούσε να φανταστεί κάποιος. Εδώ δεν εκπαιδεύουμε τον άνθρωπο μόνο να χτυπά. Τον εκπαιδεύουμε να ζει αμυντικά και, αν χρειαστεί, να πράττει εξαιρετικά επιθετικά.

Αυτή η φράση χρειάζεται προσοχή.

Το «ζω αμυντικά» δεν σημαίνει ότι ζω φοβισμένα. Σημαίνει ότι παρατηρώ, σκέφτομαι, αποφεύγω ανοησίες, αναγνωρίζω κινδύνους και δεν κυκλοφορώ τυφλά μέσα στον κόσμο.

Το «πράττω επιθετικά» δεν σημαίνει ότι ψάχνω ευκαιρία για βία. Σημαίνει ότι, αν όλα τα στάδια αποφυγής αποτύχουν και η ζωή ή η σωματική μου ακεραιότητα απειλείται άμεσα, δεν μένω παθητικός.

Το χαμένο ένστικτο της παρατήρησης

Υπήρξε εποχή που η ανθρωπότητα δεν ζούσε σε πόλεις, ούτε καν σε χωριά, και δεν ήταν βέβαιο ότι βρισκόταν στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας.

Τότε η ζωώδης επίγνωση του περιβάλλοντος και οι πέντε αισθήσεις ήταν πολύ πιο ανεπτυγμένες. Η παρατήρηση δεν ήταν άσκηση αυτοβελτίωσης. Ήταν όρος επιβίωσης.

Στις χιλιετίες που πέρασαν, οι άνθρωποι φτάσαμε στο σημείο να ξεχάσουμε ή τουλάχιστον να αδρανοποιήσουμε πολλά από αυτά τα ένστικτα. Ζούμε σε χωριά, κωμοπόλεις και πόλεις. Δεν φοβόμαστε καθημερινά ότι θα μας επιτεθούν άγρια ζώα.

Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν θηρευτές.

Απλώς οι θηρευτές άλλαξαν μορφή.

Σήμερα, οι πιο επικίνδυνοι θηρευτές είναι άνθρωποι. Άνθρωποι βίαιοι, αντικοινωνικοί, εγκληματικοί ή απλώς πρόθυμοι να βλάψουν κάποιον για συμφέρον, εγωισμό, απόλαυση ή ευκαιρία.

Αυτό πρέπει να το αποδεχτούμε χωρίς υστερία, αλλά και χωρίς αφέλεια.

Η αυτοπροστασία δεν έχει ως πρώτη αποστολή να χτυπήσουμε τον τραμπούκο ή το αστικό αρπακτικό. Έχει ως πρώτη αποστολή να γνωρίζουμε αρκετά για το περιβάλλον μας ώστε να διαισθανθούμε νωρίς ότι κάτι δεν πάει καλά και να πάρουμε τα κατάλληλα μέτρα.

Αυτό είναι το πραγματικό πρώτο επίπεδο ασφάλειας.

Η άσκηση σκέψης του κοινωνικού αρπακτικού

Μία από τις πρώτες ασκήσεις που δίνουμε στους νέους ασκούμενους του Combatives Group είναι να παίξουν διανοητικά, για μία εβδομάδα, τον ρόλο ενός κοινωνικού αρπακτικού.

Όχι για να γίνουν τέτοιοι.

Αλλά για να μάθουν πώς σκέφτεται κάποιος που επιλέγει θύματα.

Τους θέτουμε ερωτήματα όπως:

Πώς εντοπίζει ένα αρπακτικό πιθανό θύμα;

Πώς το επιλέγει;

Πώς θα το πλησίαζε;

Γιατί θα το έκανε με αυτόν τον τρόπο;

Τι σημάδια θα αναζητούσε;

Ποιος μέσα στο πλήθος φαίνεται εύκολος στόχος;

Και, τελικά:

Με βάση τις πληροφορίες που παρατηρείς, ποιον άλλον στο πλήθος θα έκρινε ένα αρπακτικό ως πιθανό θύμα ή πιθανό αντίπαλο;

Πολλοί αστυνομικοί πρώτης γραμμής έχουν αναπτύξει τέτοιες αισθήσεις επειδή κάνουν παρόμοιες ερωτήσεις συνεχώς καθώς κινούνται στον δρόμο.

Ο σκοπός της άσκησης είναι να μετεκπαιδεύσει τις δεξιότητες παρατήρησης. Με τον χρόνο, ελπίζουμε να αναβιώσει ένα μέρος από αυτό το παλιό ένστικτο επιβίωσης, οξύνοντας τις αισθήσεις και την αντίληψη του ασκούμενου.

Η αυτοπροστασία δεν είναι μόνο ενάντια στον τραμπούκο

Η αυτοπροστασία δεν είναι μόνο να έχει κανείς άγρυπνο μάτι για αστικούς θηρευτές.

Περιλαμβάνει ολόκληρη την κοινωνική ζωή.

Περιλαμβάνει τη διέλευση του δρόμου με ασφάλεια.

Την ασφαλή οδήγηση.

Την επιλογή χώρων.

Την αποφυγή παρέας που προκαλεί προβλήματα.

Τη διαχείριση του εγωισμού.

Τη μη συμμετοχή σε άχρηστες αντιπαραθέσεις.

Την ικανότητα να φεύγεις πριν χρειαστεί να αποδείξεις κάτι.

Ο κύριος στόχος των εκπαιδευτών μας είναι να βοηθήσουν τους ασκούμενους Combatives να φτάσουν σπίτι τους στο τέλος της ημέρας ασφαλείς.

Αυτό είναι το κριτήριο.

Όχι το αν «κέρδισαν» έναν καβγά.

Όχι το αν απέδειξαν ότι είναι σκληροί.

Όχι το αν έσωσαν τον εγωισμό τους.

Το ερώτημα είναι απλό:

Γύρισες σπίτι σου ασφαλής;

Απουσία, αποφυγή, απόδραση

Τα 3-Α της ασφάλειας του Combatives Group

Γιατί είναι τόσο σημαντικές οι πρακτικές Απουσία, Αποφυγή και Απόδραση;

Τι κερδίζει κάποιος από αυτή την τακτική;

Υπάρχουν πράγματα που χάνει ακολουθώντας αυτόν τον τρόπο;

Το Σύστημα Αυτοάμυνας Combatives, όπως διδάσκεται από το Combatives Group και τους εκπαιδευτές του, σπάνια ξεκινά από την αντιπαράθεση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν προετοιμαζόμαστε για την αντιπαράθεση. Προετοιμαζόμαστε και μάλιστα σε μεγάλο βαθμό.

Όμως δεν είμαστε της νοοτροπίας:

«Σκοτώστε τους όλους με το παραμικρό».

Δεν είμαστε ανεγκέφαλοι.

Προτιμούμε:

Να απουσιάζουμε αν μυριστούμε φασαρίες.

Να αποφύγουμε την αντιπαράθεση αν μπορούμε.

Να αποδράσουμε από την αντιπαράθεση αν βρισκόμαστε ήδη μέσα σε αυτή.

Γιατί;

Διότι οι περισσότεροι πολίτες είναι εργαζόμενοι, οικογενειάρχες ή άνθρωποι με υποχρεώσεις. Θέλουν απλώς να φτάσουν στο σπίτι τους με ασφάλεια.

Σίγουρα υπάρχουν στιγμές όπου αυτά δεν μπορούν να γίνουν. Όμως πρέπει να είμαστε ειλικρινείς:

Πόσες φορές στη ζωή του βρίσκεται ένας μέσος πολίτης σε απλή σύγκρουση συμφερόντων ή εγωισμού που πραγματικά δεν μπορεί να αποκλιμακώσει ή να αποφύγει;

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν καμία όρεξη να μπλέξουν χωρίς σοβαρό λόγο.

Πόσες φορές στη ζωή του καλείται ένας μέσος πολίτης να παλέψει με νύχια και δόντια για την επιβίωσή του, στον δρόμο ή μέσα στο σπίτι του;

Στην Ελλάδα, για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, αυτό είναι σπάνιο ή δεν συμβαίνει ποτέ.

Τότε γιατί να μπει κανείς στον κόπο να μάθει τουλάχιστον τις δεξιότητες της ασφάλειας, της αυτοπροστασίας και, αν χρειαστεί, απλές εφαρμόσιμες δεξιότητες αυτοάμυνας;

Η απάντηση είναι απλή:

Για να προστατεύσει τον εαυτό του από την πιθανότητα να χρειαστεί να αντιμετωπίσει ένα τέτοιο περιστατικό.

«Φύλα τα ρούχα σου…» λέει η παροιμία.

Το υπόλοιπο το γνωρίζουμε.

Όμως το κάνουμε;

Τι μας βάζει αντιμέτωπους με τον κίνδυνο;

Κατά την άποψή μας, δύο πράγματα μάς βάζουν συχνά απέναντι στον κίνδυνο:

Η έλλειψη επίγνωσης.

Ο εγωισμός.

Η έλλειψη επίγνωσης μάς κάνει να μη βλέπουμε αυτό που έρχεται.

Ο εγωισμός μάς κάνει να μένουμε εκεί, ενώ μπορούσαμε να φύγουμε.

Και τα δύο μπορούν να διορθωθούν με σωστή εκπαίδευση και ψυχική χαλιναγώγηση.

Η αυτοπροστασία δεν είναι μόνο τεχνική. Είναι και χαρακτήρας.

Απλά, άμεσα, αποτελεσματικά

Το δόγμα του Combatives Group

Γιατί οι αρχές «Απλό, Άμεσο, Αποτελεσματικό» είναι τόσο σημαντικές;

Τι συμβαίνει αν δεν τηρούνται;

Πόσο εύκολο είναι να εφαρμοστούν στην πράξη;

Ας υποθέσουμε ότι δεν μπορείτε να απουσιάσετε, να αποφύγετε ή να αποδράσετε.

Τι κάνετε;

Τη στιγμή που καταλήγετε ότι όλες οι προσπάθειες αποφυγής έχουν αποτύχει και όλες οι δυνατότητες διαφυγής είναι κλειστές, απομένουν λίγες επιλογές:

Αποκλιμάκωση.

Κλιμάκωση.

Προληπτική άμυνα απέναντι σε άμεση απειλή.

Αντεπίθεση.

Στις δύο τελευταίες περιπτώσεις, ό,τι κάνουμε πρέπει αναγκαστικά να είναι:

Απλό.

Άμεσο.

Αποτελεσματικό.

Ο λόγος δεν είναι κυρίως σωματικός. Είναι νοητικός.

Σωματικά, ένας άνθρωπος μπορεί να μάθει και να εκτελέσει μεγάλη ποικιλία σύνθετων τεχνικών. Πολλοί διδάσκουν τέτοιες τεχνικές στο ελεγχόμενο περιβάλλον των αθλητικών συλλόγων τους.

Μέσα σε σύλλογο, με συνεργάσιμο συνασκούμενο ή μέσα σε αγωνιστικό πλαίσιο, πολλές τεχνικές λειτουργούν.

Όμως η πραγματική αντίσταση αλλάζει τα πάντα.

Τη στιγμή που υπάρχει πραγματική αντίσταση, φόβος, πίεση και απρόβλεπτη βία, η ποικιλία και η πολυπλοκότητα των τεχνικών φεύγουν από το παράθυρο.

Μένει η ωμότητα του άμεσα απαραίτητου και πραγματικά αποτελεσματικού.

Στην κοινότητά μας δεν μιλάμε για άπειρους ανθρώπους μόνο. Μιλάμε και για ανθρώπους που έχουν έρθει σε εμάς από μαχητικά αθλήματα βαριάς επαφής, με δεκαετίες προπόνησης.

Η κοινή εμπειρία μέσα στην κοινότητα Combatives είναι ότι η απλή, άμεση και αποτελεσματική προσέγγιση λειτουργεί και εμπνέει εμπιστοσύνη.

Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι η απλότητα, η αμεσότητα και η αποτελεσματικότητα πρέπει να είναι ακρογωνιαίος λίθος κάθε πραγματικού συστήματος αυτοάμυνας.

Δεν υποστηρίζουμε τη συνεχή προσθήκη τεχνικών σε μια τεράστια «εργαλειοθήκη» για την τυχαία περίπτωση που κάποτε ίσως υπάρξει ευκαιρία να χρησιμοποιηθούν.

Προτιμούμε λίγες, απλές, δοκιμασμένες και πολυχρηστικές δεξιότητες, εφαρμοσμένες με αποφασιστική νοοτροπία.

Χωρίς κανόνες;

Τελικά υπάρχουν ή δεν υπάρχουν κανόνες στον δρόμο;

Τι εννοεί ο κόσμος όταν λέει ότι «δεν υπάρχουν κανόνες στον δρόμο»;

Και τι λέει η πραγματικότητα;

Ένα από τα βασικά θέματα που συναντάμε σε ανθρώπους που έρχονται σε εμάς για σεμινάρια, είτε έχουν προηγούμενη εμπειρία είτε όχι, είναι η εγγενής αίσθηση του ευ αγωνίζεσθε.

Δεν έχουμε κανένα πρόβλημα με αυτό.

Είναι εξαιρετική αρετή.

Μόνο που δεν ισχύει όταν η υγεία, η ζωή ή η ασφάλεια των αγαπημένων μας βρίσκονται σε κίνδυνο.

Για να καταλάβουμε γιατί κρατάμε αυτή τη θέση, πρέπει να εκτιμήσουμε ορισμένα πραγματικά δεδομένα.

Από τη στιγμή που ξεκινά μια βίαιη συμπλοκή, η λογική έχει ήδη αποχωρήσει. Όταν χάνεται η επικοινωνία, δεν πρέπει να περιμένουμε πολλά.

Επίσης, δεν γνωρίζουμε αυτά που δεν γνωρίζουμε. Το άτομο ή τα άτομα απέναντί μας είναι άγνωστη ποιότητα. Δεν ξέρουμε πόσο μακριά είναι διατεθειμένοι να το τραβήξουν. Δεν ξέρουμε αν έχουν όπλο. Δεν ξέρουμε αν έχουν φίλους κοντά. Δεν ξέρουμε αν βρίσκονται υπό επήρεια, αν έχουν βεβαρημένο παρελθόν ή αν απλώς δεν έχουν κανένα φρένο.

Κάθε περίπτωση έχει βαθύτερους λόγους και συχνά δεν είναι αυτό που νομίζουμε στην αρχή.

Αυτά αφορούν καταστάσεις που κλιμακώνονται προς βίαιη σωματική αντιπαράθεση. Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι αυτή η κατάσταση δεν μπορεί ξαφνικά να γίνει ένοπλη ή απειλητική για τη ζωή.

Έχει συμβεί σε όλες τις κοινωνίες του κόσμου.

Όταν η επίθεση είναι ξαφνική

Τι συμβαίνει όταν η επίθεση είναι ξαφνική, απρόσμενη ή ένοπλη;

Ένας βασικός κανόνας που διδάσκεται στο Combatives είναι να υποθέτουμε ότι κάθε άνθρωπος απέναντί μας μπορεί να είναι οπλισμένος, μέχρι να αποδειχθεί ότι δεν είναι.

Ληστεία, βιασμός και δολοφονία είναι περιστατικά όπου η επίθεση μπορεί να είναι ξαφνική, χωρίς προειδοποίηση, άγρια και ανελέητη.

Ο επιτιθέμενος έχει ήδη γκρεμίσει τους αποδεκτούς κοινωνικούς κανόνες επειδή δεν τους σέβεται ή δεν τον ενδιαφέρουν.

Εκείνη τη στιγμή δεν μπορούμε να βασιστούμε στο ευ αγωνίζεσθαι.

Η ζωή μας μπορεί να εξαρτάται από αυτό.

Γιατί;

Επειδή μπορεί ήδη να δεχθήκαμε επίθεση.

Επειδή μπορεί ήδη να υπάρχει όπλο.

Επειδή μπορεί να τραυματιστήκαμε σοβαρά στην αρχή της επίθεσης και να χρειάζεται να συνεχίσουμε να παλεύουμε για τη ζωή μας.

Όμως εδώ χρειάζεται καθαρότητα.

Η φράση «χωρίς κανόνες» είναι υποκειμενική όταν μιλάμε για τη συμπεριφορά του επιτιθέμενου. Δεν είναι όμως υποκειμενική νομικά.

Σε δικαστήριο δεν υπάρχει «χωρίς κανόνες».

Υπάρχουν κανόνες στον δρόμο και, στη γλώσσα των ενηλίκων, ονομάζονται αστικός και ποινικός κώδικας.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και στη βιαιοπραγία πρέπει να υπάρχει ηθική βάση και αυτοέλεγχος. Χρειάζεται να μη παρα-αντιδράσουμε στα αρχικά στάδια και να μη το παρακάνουμε στη φάση της σύγκρουσης.

Μόνο όταν έχουμε κάνει ό,τι μπορούσαμε για να αποφύγουμε τη βία, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι κατείχαμε την ηθικά ανώτερη θέση τη στιγμή που χρειάστηκε να χρησιμοποιήσουμε δύναμη.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι ασκούμενοί μας κατατοπίζονται θεωρητικά στα θέματα βίας και νομοθεσίας.

Σύντομη συμπλοκή

Γιατί πρέπει να τελειώσει γρήγορα

Γιατί είναι σημαντικό κάθε συμπλοκή να κρατηθεί όσο γίνεται πιο σύντομη;

Τι κερδίζει κανείς με αυτή την τακτική;

Πόσο επικίνδυνο είναι να τραβήξει σε διάρκεια μια συμπλοκή στον δρόμο;

Είναι σημαντικό να τονίσουμε την ανάγκη να διατηρηθεί η συμπλοκή σύντομη.

Τα επίπεδα κινδύνου αυξάνονται όταν οι άνθρωποι που έχουν ανάγκη να «νικήσουν» σε μια σύγκρουση ανεβάζουν συνεχώς τον πήχη.

Ο εγωισμός παίζει τεράστιο ρόλο σε αυτό. Όσο περισσότερο εγωισμό έχει κάποιος, τόσο περισσότερο μπορεί να επιδιώξει τραυματισμό για να πετύχει την αίσθηση της νίκης.

Μέχρι πού μπορεί να φτάσει αυτό;

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μέχρι το ένα ή και τα δύο μέρη να οπλιστούν και να προσπαθήσουν να σκοτώσουν τον αντίπαλό τους.

Μια πρόσφατη εμπειρία που παρουσιάστηκε στην τάξη μας το έδειξε με σκληρό τρόπο. Φέραμε έναν άνθρωπο να περιγράψει λεπτομερώς τη δική του εμπειρία, για να φανεί πόσο ανόητο είναι να επιτρέπουμε σε μια σύγκρουση να παραταθεί και να καταλήγει σε μαχαίρι.

Η περιγραφή και οι ερωτήσεις που ακολούθησαν διέλυσαν μύθους. Είναι άλλο να τα ακούν οι άνθρωποι από τους εκπαιδευτές Combatives και άλλο να τα ακούν από έναν άνθρωπο που το έζησε.

Τι συνέβη

Δύο ομάδες «φίλων» τσιγκλούσαν δύο ανθρώπους, κακολογώντας τον έναν στον άλλον.

Ο καβγάς ξεκίνησε με γροθιές και κλοτσιές, επειδή ο καθένας είχε προφανώς κάποια εμπειρία από μαχητική άθληση.

Στην αρχή ο καβγάς φαινόταν ισορροπημένος.

Μετά από λίγο, ο ένας άρχισε να χάνει.

Στα τελευταία δευτερόλεπτα, εκείνος που έχανε τράβηξε μικρό μαχαίρι και μαχαίρωσε τον κατά τα φαινόμενα «νικητή» αρκετές φορές.

Το θύμα αργότερα ανέφερε ότι:

Δεν είδε το μαχαίρι.

Νόμιζε ότι δεχόταν μπουνιές.

Κατάλαβε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά μόνο όταν άρχισε να χάνει την όρασή του λόγω αιμορραγίας.

Δεν μπορούσε να κάνει τίποτα όταν άρχισε να χάνει τις δυνάμεις του.

Το τελικό αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό.

Χρειάστηκε επαναφορά στη ζωή.

Χρειάστηκαν χειρουργεία.

Χρειάστηκε παραμονή στην εντατική.

Χρειάστηκε μακρά αποκατάσταση.

Υπήρξαν κατηγορίες, δικαστήρια, οικονομικά έξοδα και ψυχολογικό βάρος.

Και όλα αυτά από μια παιδαριώδη αψιμαχία που παρατάθηκε αρκετά ώστε να μπει μέσα ο εγωισμός, η κλιμάκωση και τελικά το μαχαίρι.

Η θέση μας

Αν ο άνθρωπος αυτός είχε εκπαιδευτεί στη θεωρία Combatives, ίσως να είχε αποφύγει τη σύγκρουση.

Αν είχε εκπαιδευτεί στα πρωτόκολλα Combatives, ίσως να είχε κάνει καλύτερη εκτίμηση απειλής.

Αν γνώριζε πώς να αποκλιμακώσει την κατάσταση, είναι πιθανό ότι σήμερα θα το έκανε.

Αν είχε διδαχθεί τις δεξιότητες απόδρασης, ίσως να είχε αποφύγει τον τραυματισμό.

Αν είχε καλλιεργηθεί στη νοοτροπία Combatives και όχι στη νοοτροπία αθλητικής επικράτησης, ίσως να μην είχε αφήσει τον εγωισμό να τον κρατήσει μέσα στη συμπλοκή.

Αν είχε κρατήσει τη συμπλοκή σύντομη, όπως διδάσκουμε στο Combatives, ίσως το μαχαίρι να μην είχε μπει ποτέ στην εξίσωση.

Αυτό είναι το κρίσιμο μάθημα.

Πολλές καταστροφές δεν ξεκινούν ως δολοφονικές επιθέσεις.

Ξεκινούν ως χαζές αντιπαραθέσεις.

Μετά μπαίνει ο εγωισμός.

Μετά μπαίνει η κλιμάκωση.

Μετά μπαίνει το όπλο.

Και τότε είναι αργά.

Συμπεράσματα για τις αρχές μας

Τι δείχνουν τα συμπεράσματα του Combatives Group;

Γιατί είναι διαφορετικά από αυτά άλλων;

Πόσο σημαντικό είναι να τηρηθούν οι αρχές και οι διδαχές του Combatives Group;

Η απάντηση βρίσκεται σε μια φράση του Mickey Davidow:

«Σε κάθε συμπλοκή υπάρχει ένας νικητής και δύο χαμένοι».

Το να επιμένει κανείς στις αρχές που αναλύθηκαν παραπάνω είναι ένας καλός τρόπος να αποφεύγει προβλήματα. Και αν βρεθεί ήδη σε δύσκολη θέση, είναι ένας τρόπος να προσπαθήσει να απαλλαγεί από αυτή με τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια.

Ο κύριος στόχος του κάθε ασκούμενου Combatives, από το πρώτο κιόλας μάθημα, είναι:

Να φτάσει σπίτι του στο τέλος της ημέρας ασφαλής.

Αν μπορεί να το πετύχει με Απουσία, Αποφυγή και Απόδραση, αυτό πρέπει να κάνει.

Αν δεν καταφέρει να απουσιάσει, να αποφύγει και να αποδράσει, και βρεθεί σε συμπλοκή, πρέπει να υποθέτει ότι ο άνθρωπος απέναντί του μπορεί να έχει φίλους και μπορεί να είναι οπλισμένος, μέχρι να αποδειχθεί ότι δεν ισχύει κάτι τέτοιο.

Αν χρειαστεί να φτάσει στα άκρα, πρέπει να δράσει με απόλυτη αποφασιστικότητα.

Αλλά πρέπει επίσης να θυμάται ότι νομικά:

Το μόλις αρκετό αρκεί.

Και τελικά, πρέπει να φροντίσει η σύγκρουση να είναι σύντομη. Έτσι προστατεύει τον εαυτό του από περιττή κλιμάκωση και από την πιθανότητα να σκοτώσει ή να σκοτωθεί στη διαδικασία.

Αυτά είναι πράγματα που διδάσκονται συνεχώς στις αίθουσες άσκησης του Combatives Group.

Οι αρχές Combatives δεν υπάρχουν για να δημιουργούν φαντασιώσεις δύναμης.

Υπάρχουν για να κρατούν ανθρώπους ζωντανούς, σώους, ελεύθερους και ικανούς να επιστρέψουν σπίτι τους.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι οι αρχές Combatives;

Οι αρχές Combatives είναι το πλαίσιο σκέψης και δράσης που καθοδηγεί την αυτοπροστασία και την αυτοάμυνα. Περιλαμβάνουν επίγνωση, αποφυγή, απόδραση, απλότητα, αμεσότητα, αποτελεσματικότητα, νομική επίγνωση και σύντομη διαχείριση της συμπλοκής.

Γιατί οι αρχές Combatives διαφέρουν από τη μαχητική άθληση;

Η μαχητική άθληση λειτουργεί μέσα σε κανόνες, αγωνιστικό πλαίσιο και αθλητικό ήθος. Οι αρχές Combatives αφορούν πραγματικές απειλές, όπου δεν υπάρχει διαιτητής, δεν υπάρχει δίκαιο παιχνίδι και ο σκοπός δεν είναι η νίκη, αλλά η επιβίωση και η διαφυγή.

Τι σημαίνουν τα 3-Α της ασφάλειας;

Τα 3-Α είναι Απουσία, Αποφυγή και Απόδραση. Δηλώνουν ότι η πρώτη επιλογή στην αυτοπροστασία είναι να μη βρεθούμε στο πρόβλημα, να μην το τροφοδοτήσουμε και, αν εμφανιστεί, να φύγουμε όσο πιο γρήγορα γίνεται.

Γιατί η επίγνωση είναι τόσο σημαντική;

Η επίγνωση επιτρέπει στον άνθρωπο να εντοπίσει νωρίς ότι κάτι δεν πάει καλά. Όσο νωρίτερα αναγνωρίσει τον κίνδυνο, τόσο περισσότερες επιλογές έχει για να τον αποφύγει χωρίς σωματική εμπλοκή.

Τι σημαίνει «Απλά, Άμεσα, Αποτελεσματικά»;

Σημαίνει ότι, όταν η σωματική δράση γίνει αναγκαία, δεν βασιζόμαστε σε περίπλοκες τεχνικές. Χρησιμοποιούμε απλές, άμεσες και λειτουργικές δεξιότητες που έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αποδώσουν υπό πραγματική πίεση.

Υπάρχουν κανόνες στον δρόμο;

Ο επιτιθέμενος μπορεί να μη σέβεται κανόνες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν συνέπειες. Νομικά υπάρχουν κανόνες, ποινικές και αστικές ευθύνες, και ο αμυνόμενος πρέπει να μπορεί να δικαιολογήσει τις πράξεις του.

Γιατί η συμπλοκή πρέπει να είναι σύντομη;

Όσο περισσότερο διαρκεί μια συμπλοκή, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα κλιμάκωσης, εξάντλησης, εμπλοκής τρίτων, χρήσης όπλου, σοβαρού τραυματισμού ή θανάτου. Αν δεν μπορεί να αποφευχθεί, πρέπει να τελειώσει όσο πιο γρήγορα και αναγκαία γίνεται.

Ποιος είναι ο τελικός στόχος του Combatives;

Ο τελικός στόχος είναι να φτάσει ο ασκούμενος στο σπίτι του ασφαλής, υγιής, ακέραιος και ελεύθερος. Δεν είναι η επίδειξη δύναμης, η τεχνική υπεροχή ή η νίκη σε έναν καβγά.

Γιατί ο εγωισμός είναι επικίνδυνος στην αυτοάμυνα;

Ο εγωισμός κρατά τον άνθρωπο μέσα σε μια σύγκρουση ενώ μπορούσε να φύγει. Πολλά περιστατικά που καταλήγουν σε σοβαρή βία ξεκινούν από προσβολή, παρεξήγηση ή ανάγκη να αποδείξει κάποιος κάτι.

Μπορεί ένας πολίτης να μάθει αυτές τις αρχές χωρίς να γίνει μαχητής;

Ναι. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς σκοπούς του Combatives Group. Η ασφάλεια προηγείται της τέχνης. Ο πολίτης μπορεί να εκπαιδευτεί σε πρακτικές αρχές αυτοπροστασίας χωρίς να αφιερώσει χρόνια σε μαχητική τέχνη.

 

Σχετικά άρθρα

Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr

Σημείωση ασφαλείας

Το άρθρο έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί προτροπή για εμπλοκή σε βία. Η πρώτη επιλογή σε κάθε πιθανό περιστατικό πρέπει να είναι η αποφυγή, η αποκλιμάκωση και η απόδραση, όπου αυτό είναι δυνατόν.

Η χρήση δύναμης μπορεί να έχει σοβαρές σωματικές, νομικές, οικονομικές και ψυχολογικές συνέπειες. Οποιαδήποτε πρακτική εκπαίδευση σε θέματα αυτοπροστασίας και αυτοάμυνας πρέπει να γίνεται με έμπειρη επίβλεψη, σαφή όρια ασφαλείας και πλήρη σεβασμό προς τον νόμο.

Σημείωση εμπειρίας

Το περιεχόμενο βασίζεται στη μεθοδολογία και την πρακτική εμπειρία του Combatives Group στην εκπαίδευση προσωπικής ασφάλειας, αυτοπροστασίας και ρεαλιστικής αυτοάμυνας.

Η προσέγγιση δίνει έμφαση στην επίγνωση, στην αποφυγή, στην απόδραση, στην απλότητα, στην αμεσότητα, στην αποτελεσματικότητα, στην ηθική βάση και στη νόμιμη χρήση της ελάχιστης αναγκαίας δύναμης.

Επικοινωνία

Αν θέλετε να καταλάβετε στην πράξη πώς εφαρμόζονται οι αρχές Combatives στην προσωπική ασφάλεια, στην αυτοπροστασία και στη ρεαλιστική αυτοάμυνα, η θεωρία δεν αρκεί.

Η ουσιαστική κατανόηση έρχεται μέσα από καθοδηγούμενη εκπαίδευση, πρακτική εφαρμογή, προσομοιώσεις, σενάρια και σοβαρή ανάλυση πραγματικών συνθηκών απειλής.

Επικοινωνήστε με το Combatives Group για να ενημερωθείτε για μαθήματα, σεμινάρια και εκπαιδευτικά προγράμματα προσωπικής ασφάλειας, αυτοπροστασίας και ρεαλιστικής αυτοάμυνας.

21/12/2013
Συγγραφέας: Καπανταϊδάκης Ζαχαρίας

Μοίρασέ το:

Σχετικά άρθρα

Όταν η αδρεναλίνη παραλύει το φόβο

Πώς λειτουργεί η έκρηξη αδρεναλίνης; Ποια η διαφορά της με την γνωστότερη έκκριση αδρεναλίνης; Πόσο σημαντικό είναι να μπορείς ανά πάσα στιγμή να προκαλέσεις έκρηξη αδρεναλίνης; Πόσο κρατάει μια τέτοια έκρηξη; Τι συμβαίνει μετά;

Μάχη εδάφους για σκοπούς αυτοάμυνας; – υπάρχει λόγος να μάθει κανείς μάχη εδάφους για αυτοάμυνα;

Η μάχη εδάφους μπορεί να είναι χρήσιμη ως αθλητική και σωματική εκπαίδευση, αλλά στην πραγματική αυτοάμυνα μπορεί να γίνει επικίνδυνη παγίδα. Το άρθρο εξηγεί γιατί το Combatives Group δίνει προτεραιότητα στην αποφυγή εδάφους, στην κινητικότητα, στην περιφερειακή άμυνα και στην άμεση απεμπλοκή.

ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Με την αποστολή της φόρμας συμμετοχής στο σεμινάριο, δηλώνω ότι συμφωνώ με τους όρους και τις προϋποθέσεις που παρατίθενται εδώ:

  • Οι αιτήσεις συμμετοχής θα κλείσουν 2 ημέρες πριν την έναρξη του σεμιναρίου.
  • Υποχρεωτικός εξοπλισμός: Σαγιονάρες, Πετσέτα προσώπου
  • Προαιρετικός εξοπλισμός: Κάσκα, Μασέλα, Σπασουάρ.
  • Οι συμμετέχοντες οφείλουν να είναι οικονομικά εντάξει πριν την έναρξη του σεμιναρίου. Παρέχονται τραπεζικός λογαριασμός και PayPal, μέσω email. Απόδειξη λαμβάνεται ηλεκτρονικά. Εδώ αναγράφονται οι τρόποι πληρωμής.
  • Οι συμμετέχοντες θα λάβουν Βεβαίωση Συμμετοχής.

Πληρωμή σεμιναρίου:

Οι πληρωμές συμμετοχής θα καταβάλλονται τουλάχιστον 24 ώρες πριν την έναρξη του σεμιναρίου στη γραμματεία ή μέσω Paypal μέσω του ακόλουθου συνδέσμου (πληρωμή σεμιναρίου), στη διοργανώτρια εταιρεία Ανθρώπινη Ανάπτυξη ΑΜΚΕ – Human Development NPO. Μη πληρωμένες αιτήσεις θα θεωρηθούν άκυρες.

Η απόδειξη πληρωμής θα σταλεί ηλεκτρονικά στο δηλωμένο e-mail μετά το πέρας του σεμιναρίου. Πλήρης επιστροφή του καταβληθέντος ποσού γίνεται για ακυρώσεις συμμετοχής τουλάχιστον 24 ώρες πριν την έναρξη του σεμιναρίου. Η ακύρωση πρέπει να γίνει ηλεκτρονικά με σχετικό email ή τηλεφωνικά.

ΟΡΟΙ ΑΚΥΡΩΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Η ακύρωση πρέπει να γίνει ηλεκτρονικά, μέσω της Φόρμας Ακύρωσης Συμμετοχής. Εναλλακτικά, καλέστε μας στο 210.80.47.244, εγκαίρως. Θυμηθείτε ότι η γραμματεία λειτουργεί καθημερινές, από τις 10:00 έως τις 16:00.