Το bullying δεν εφαρμόζεται πάντα για τον ίδιο λόγο. Μπορεί να ξεκινά από ζήλια, ντροπή, άγχος, ψυχική πίεση, ανάγκη επιβεβαίωσης, δυσαρέσκεια προς κάποιο παιδί που θεωρείται «διαφορετικό» ή από έναν εσωτερικό πόνο που το παιδί-θύτης δεν ξέρει να διαχειριστεί σωστά.
Όμως πρέπει να ξεκαθαριστεί κάτι από την αρχή: το κίνητρο δεν είναι δικαιολογία. Αν ένα παιδί ζηλεύει, ντρέπεται, αγχώνεται ή αισθάνεται μειονεκτικά, αυτό δεν του δίνει δικαίωμα να ταπεινώνει, να απειλεί, να αποκλείει ή να χτυπά άλλο παιδί. Η κατανόηση του κινήτρου μάς βοηθά να παρέμβουμε πιο σωστά. Δεν σβήνει την ευθύνη της πράξης.
Συχνά, το παιδί που ασκεί bullying προσπαθεί να νιώσει μεγαλύτερο κάνοντας κάποιον άλλον να φανεί μικρότερος. Προσπαθεί να καλύψει ντροπή, ανασφάλεια ή αίσθηση κατωτερότητας. Άλλες φορές ζηλεύει κάτι που έχει το άλλο παιδί: αποδοχή, εμφάνιση, ικανότητα, οικονομική άνεση, οικογενειακή στήριξη, ταλέντο ή απλώς ηρεμία. Μερικές φορές μεταφέρει προς άλλους την ένταση που βιώνει στο σπίτι ή στην προσωπική του ζωή.
Η σωστή αντιμετώπιση δεν είναι να πούμε απλώς «είναι κακό παιδί». Ούτε όμως να το λυπηθούμε τόσο ώστε να ξεχάσουμε το θύμα. Πρέπει να σταματήσει άμεσα η συμπεριφορά, να προστατευτεί το παιδί που στοχοποιείται και ταυτόχρονα να εξεταστεί τι τροφοδοτεί τη συμπεριφορά του θύτη.
Τα κίνητρα του bullying εξηγούν την πράξη. Δεν την αθωώνουν.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε γονείς που προσπαθούν να καταλάβουν γιατί ένα παιδί μπορεί να ασκεί bullying. Ιδίως σε γονείς που δυσκολεύονται να δεχθούν ότι το δικό τους παιδί μπορεί να πληγώνει άλλα παιδιά. Η πρώτη αντίδραση συχνά είναι άρνηση. Όμως η άρνηση δεν βοηθά ούτε το θύμα ούτε τον θύτη.
Απευθύνεται επίσης σε εκπαιδευτικούς. Ο δάσκαλος που βλέπει μόνο την πράξη, αλλά όχι το κίνητρο, μπορεί να περιοριστεί σε επιφανειακή τιμωρία. Η τιμωρία μπορεί να χρειάζεται, αλλά δεν αρκεί αν δεν καταλάβουμε τι σπρώχνει το παιδί να επαναλάβει τη συμπεριφορά.
Το άρθρο αφορά και γονείς παιδιών που δέχονται bullying. Είναι χρήσιμο να καταλάβουν ότι το παιδί τους δεν στοχοποιείται επειδή φταίει. Συχνά στοχοποιείται επειδή ο θύτης χρησιμοποιεί πάνω του κάποιο προσωπικό του κίνητρο: ζήλια, ανασφάλεια, δυσαρέσκεια, ανάγκη επιβολής ή ντροπή.
Το άρθρο δεν δικαιολογεί τον θύτη. Δείχνει τι μπορεί να κρύβεται πίσω από τη συμπεριφορά του, ώστε η παρέμβαση να γίνει πιο ουσιαστική.
Ποια είναι η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr
Αυτό το άρθρο ανήκει στην ενότητα Bullying και λειτουργεί ως άρθρο ψυχολογικών και συμπεριφορικών κινήτρων. Στο άρθρο «Λόγοι και αιτίες του bullying» εξετάζουμε το γενικό υπόβαθρο: οικογένεια, πειθαρχία, περιβάλλον, προηγούμενη θυματοποίηση και κοινωνική δυναμική. Εδώ εστιάζουμε πιο συγκεκριμένα στο εσωτερικό κίνητρο που μπορεί να ενεργοποιεί τη συμπεριφορά.
Η θέση του άρθρου είναι σημαντική γιατί βοηθά γονείς και εκπαιδευτικούς να μη μείνουν μόνο στην επιφάνεια. Το bullying δεν είναι πάντα «μου αρέσει να κάνω κακό». Μπορεί να είναι «ζηλεύω», «ντρέπομαι», «φοβάμαι», «θέλω να φανώ δυνατός», «θέλω να μη δουν οι άλλοι τη δική μου αδυναμία», “έχω θυμό και τον βγάζω σε κάποιον πιο εύκολο στόχο».
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο θύτης απαλλάσσεται. Σημαίνει ότι η παρέμβαση πρέπει να σταματήσει την πράξη και να αντιμετωπίσει το κίνητρο. Αλλιώς, το ίδιο παιδί μπορεί να αλλάξει στόχο, αλλά να συνεχίσει το μοτίβο.
Μέσα στο combatives.gr, αυτό το άρθρο εξηγεί ότι η πρόληψη του bullying χρειάζεται κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς, όχι μόνο τιμωρία του περιστατικού.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Ποια είναι τα συνηθισμένα κίνητρα πίσω από το bullying.
- Γιατί η ζήλια μπορεί να οδηγήσει σε στοχοποίηση.
- Πώς η ντροπή μπορεί να κρυφτεί πίσω από επιθετική συμπεριφορά.
- Γιατί το άγχος και η ψυχική πίεση μπορούν να μετατραπούν σε επιβολή.
- Γιατί κάποια παιδιά χρησιμοποιούν το bullying για προσωπική επιβεβαίωση.
- Πώς η δυσαρέσκεια προς τη διαφορετικότητα γίνεται πρόσχημα.
- Γιατί τραυματικές εμπειρίες μπορεί να δημιουργήσουν διαταραγμένα μοτίβα συμπεριφοράς.
- Γιατί δεν πρέπει να κάνουμε εύκολες διαγνώσεις για παιδιά-θύτες.
- Γιατί το κίνητρο δεν δικαιολογεί την πράξη.
- Γιατί το θύμα πρέπει να προστατεύεται άμεσα.
- Γιατί ο θύτης χρειάζεται όρια και, όπου χρειάζεται, υποστήριξη.
- Γιατί η κατανόηση κινήτρων βοηθά την πρόληψη επανάληψης.
Βασικά σημεία
- Το bullying μπορεί να έχει διαφορετικά κίνητρα κάθε φορά.
- Η ζήλια μπορεί να οδηγήσει ένα παιδί να μειώσει κάποιον που θεωρεί «καλύτερο», πιο αγαπητό ή πιο αποδεκτό.
- Η ντροπή μπορεί να κρυφτεί πίσω από επιθετικότητα.
- Το άγχος και η ψυχική πίεση μπορούν να βγουν ως θυμός προς πιο εύκολο στόχο.
- Η ανάγκη προσωπικής επιβεβαίωσης είναι βασικό κίνητρο σε πολλά περιστατικά.
- Ο θύτης μπορεί να εξευτελίζει άλλους για να νιώσει ο ίδιος σημαντικός.
- Η δυσαρέσκεια προς τη διαφορετικότητα συχνά λειτουργεί ως πρόσχημα στοχοποίησης.
- Τραυματικές εμπειρίες μπορεί να επηρεάσουν τη συμπεριφορά, αλλά δεν δικαιολογούν κακοποίηση.
- Δεν πρέπει να διαγιγνώσκουμε παιδιά πρόχειρα με κατάθλιψη ή διαταραχές προσωπικότητας.
- Τα κίνητρα εξηγούν, αλλά δεν αθωώνουν.
- Η σωστή παρέμβαση σταματά τη συμπεριφορά και εξετάζει τι την τροφοδοτεί.
- Το θύμα χρειάζεται άμεση προστασία, ανεξάρτητα από το κίνητρο του θύτη.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Τα κίνητρα του bullying μπορεί να είναι πολλά. Ένα παιδί μπορεί να ασκεί bullying επειδή ζηλεύει, επειδή ντρέπεται για κάτι δικό του, επειδή ζει άγχος ή ψυχική πίεση, επειδή θέλει να ενισχύσει την αυτοεικόνα του, επειδή νιώθει δυσαρέσκεια προς ένα παιδί που θεωρεί διαφορετικό ή επειδή κουβαλά δυσάρεστες εμπειρίες που δεν ξέρει πώς να επεξεργαστεί.
Η ζήλια είναι συχνό κίνητρο. Ένα παιδί μπορεί να στοχοποιήσει κάποιον που έχει καλύτερες επιδόσεις, περισσότερη αποδοχή, καλύτερη εμφάνιση, περισσότερη οικονομική άνεση, πιο σταθερή οικογένεια ή κάποια ικανότητα που το ίδιο νιώθει ότι δεν έχει. Αντί να διαχειριστεί τη ζήλια, προσπαθεί να μειώσει τον άλλον.
Η ντροπή είναι επίσης ισχυρό κίνητρο. Ένα παιδί που ντρέπεται για κάτι δικό του μπορεί να προσπαθήσει να μεταφέρει την προσοχή αλλού. Κοροϊδεύει κάποιον άλλον για να μη δουν οι άλλοι τη δική του ανασφάλεια. Αυτός είναι συχνός μηχανισμός: «αν κάνω κάποιον άλλον να φανεί γελοίος, ίσως δεν φανώ εγώ».
Το άγχος, η ένταση στο σπίτι ή οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσης μπορούν επίσης να τροφοδοτήσουν επιθετική συμπεριφορά. Το παιδί δεν ξέρει πάντα να εξηγήσει τι αισθάνεται. Μπορεί να βγάζει την ένταση σε κάποιον πιο αδύναμο ή πιο εύκολο στόχο. Αυτό δεν είναι δικαιολογία, αλλά είναι λόγος να δούμε τι συμβαίνει πίσω από την πράξη.
Η προσωπική ενίσχυση είναι ίσως από τα πιο συνηθισμένα κίνητρα. Ο θύτης αισθάνεται πιο δυνατός όταν μειώνει κάποιον άλλον. Παίρνει γέλιο από την ομάδα, νιώθει εξουσία, νιώθει ότι έχει θέση. Αυτό είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο, γιατί αν η ομάδα τον ενισχύσει, το bullying μπορεί να γίνει σταθερό μοτίβο.
Η δυσαρέσκεια προς τη διαφορετικότητα λειτουργεί ως πρόσχημα. Το παιδί-στόχος μπορεί να είναι διαφορετικό στην εμφάνιση, στη συμπεριφορά, στην καταγωγή, στη θρησκεία, στην κοινωνική τάξη, στο σώμα ή στην προσωπικότητα. Το πρόβλημα όμως δεν είναι η διαφορετικότητα. Το πρόβλημα είναι η ανάγκη του θύτη να χρησιμοποιήσει τη διαφορά για να επιβληθεί.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, πίσω από τη συμπεριφορά μπορεί να υπάρχουν τραυματικές εμπειρίες ή διαταραγμένα μοτίβα συμπεριφοράς. Εδώ χρειάζεται προσοχή. Δεν κάνουμε εύκολες διαγνώσεις. Δεν λέμε ότι κάθε παιδί-θύτης έχει «διαταραχή». Λέμε ότι αν η συμπεριφορά είναι επίμονη, σκληρή ή επαναλαμβανόμενη, χρειάζεται παιδαγωγική και, όπου απαιτείται, ειδική αξιολόγηση.
Το παιδί που ασκεί bullying μπορεί να έχει κίνητρο. Το παιδί που δέχεται bullying έχει ανάγκη προστασίας. Και τα δύο πρέπει να τα δούμε, αλλά με σωστή σειρά: πρώτα σταματά η κακοποίηση, μετά εξετάζουμε τι την τροφοδοτεί.
Εισαγωγή: Τα κίνητρα εφαρμογής bullying
Τα κίνητρα πίσω από το bullying δεν είναι πάντα ίδια. Κάποιες φορές το παιδί-θύτης λειτουργεί από ζήλια. Άλλες φορές από ντροπή. Άλλες από άγχος, θυμό, ψυχική πίεση, ανάγκη επιβεβαίωσης ή δυσαρέσκεια προς κάποιο παιδί που θεωρεί διαφορετικό. Μερικές φορές πίσω από τη συμπεριφορά υπάρχουν δυσάρεστες εμπειρίες που το παιδί δεν έχει μάθει να επεξεργάζεται.
Όμως χρειάζεται καθαρότητα: η κατανόηση του κινήτρου δεν σημαίνει αποδοχή της πράξης. Αν ένα παιδί πληγώνει ένα άλλο, η συμπεριφορά πρέπει να σταματήσει. Το θύμα πρέπει να προστατευτεί. Ο θύτης πρέπει να οριοθετηθεί. Μόνο τότε μπορούμε να εξετάσουμε τι κρύβεται από πίσω.
Αν δεν δούμε το κίνητρο, μπορεί να σταματήσουμε προσωρινά ένα περιστατικό αλλά να αφήσουμε άθικτη τη ρίζα. Αν δούμε μόνο το κίνητρο και ξεχάσουμε την πράξη, αδικούμε το θύμα.
Η σωστή αντιμετώπιση χρειάζεται δύο πράγματα: άμεση διακοπή της κακοποίησης και σοβαρή κατανόηση του γιατί επαναλαμβάνεται.
Η ζήλια ως κίνητρο
Η ζήλια είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα κίνητρα πίσω από το bullying. Ένα παιδί μπορεί να ζηλεύει την αποδοχή που έχει ένας συμμαθητής, την εμφάνισή του, τις σχολικές του επιδόσεις, την οικονομική κατάσταση της οικογένειάς του, τη δημοφιλία του, το ταλέντο του ή την ηρεμία που φαίνεται να έχει.
Η ζήλια από μόνη της είναι ανθρώπινο συναίσθημα. Όλοι κάποτε ζηλεύουμε. Το πρόβλημα αρχίζει όταν το παιδί δεν μαθαίνει να διαχειρίζεται αυτό το συναίσθημα και το μετατρέπει σε επίθεση. Αν δεν μπορώ να φτάσω τον άλλον, προσπαθώ να τον κατεβάσω. Αν δεν μπορώ να νιώσω καλά με εμένα, προσπαθώ να κάνω τον άλλον να νιώσει άσχημα.
Στο σχολικό περιβάλλον, αυτή η ζήλια μπορεί να εμφανιστεί ως ειρωνεία, κοροϊδία, αποκλεισμός, διάδοση φημών ή προσπάθεια να μειωθεί δημόσια το παιδί-στόχος.
Η ζήλια γίνεται bullying όταν το παιδί προσπαθεί να θεραπεύσει τη δική του μειονεξία πληγώνοντας κάποιον άλλον.
Η ντροπή που κρύβεται πίσω από την επίθεση
Η ντροπή είναι πολύ ισχυρό συναίσθημα. Ένα παιδί μπορεί να ντρέπεται για την οικογένειά του, για την οικονομική του κατάσταση, για την εμφάνισή του, για τις επιδόσεις του, για κάποιο προσωπικό γεγονός ή για κάτι που φοβάται ότι οι άλλοι θα ανακαλύψουν.
Μερικές φορές, για να κρύψει τη δική του ντροπή, επιτίθεται σε άλλον. Αν καταφέρει να κάνει κάποιον άλλον να γίνει αντικείμενο κοροϊδίας, τότε η προσοχή μεταφέρεται αλλού. Έτσι, η επίθεση λειτουργεί σαν κάλυμμα. Το παιδί λέει με τη συμπεριφορά του: «μην κοιτάτε εμένα, κοιτάξτε αυτόν».
Αυτός ο μηχανισμός είναι ιδιαίτερα ύπουλος, γιατί ο θύτης μπορεί να φαίνεται δυνατός ενώ μέσα του αισθάνεται εκτεθειμένος. Η εξωτερική σκληρότητα μπορεί να κρύβει εσωτερική ντροπή. Και πάλι όμως, αυτό δεν δικαιολογεί τη συμπεριφορά.
Η ντροπή δεν δίνει δικαίωμα ταπείνωσης. Αν δεν αντιμετωπιστεί, όμως, μπορεί να μετατραπεί σε επίθεση.
Άγχος και ψυχική πίεση
Το άγχος, ειδικά όταν συνδέεται με δύσκολες συνθήκες διαβίωσης, οικογενειακή ένταση ή αίσθηση ανασφάλειας, μπορεί να εκδηλωθεί ως επιθετικότητα. Ένα παιδί που ζει πίεση μπορεί να μη γνωρίζει πώς να τη διαχειριστεί. Μπορεί να μη μπορεί να μιλήσει. Μπορεί να μη βρίσκει ασφαλή χώρο εκτόνωσης.
Τότε η πίεση μπορεί να βγει αλλού: σε έναν πιο ήσυχο συμμαθητή, σε ένα διαφορετικό παιδί, σε κάποιον που φαίνεται ότι δεν θα αντιδράσει. Το παιδί-θύτης μεταφέρει την εσωτερική του ένταση σε εξωτερικό στόχο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αγχωμένο παιδί γίνεται θύτης. Πολλά παιδιά με άγχος στρέφονται προς τα μέσα, αποσύρονται ή γίνονται θύματα. Όμως για κάποια παιδιά, η πίεση βγαίνει ως θυμός και επιβολή.
Το άγχος δεν είναι δικαιολογία για bullying. Είναι όμως προειδοποίηση ότι ένα παιδί χρειάζεται βοήθεια πριν βγάλει την πίεση πάνω σε άλλους.
Καταθλιπτική διάθεση και δυσάρεστες συνθήκες ζωής
Το αρχικό κείμενο αναφέρει την κατάθλιψη ως πιθανό κίνητρο λόγω συνθηκών διαβίωσης. Εδώ χρειάζεται προσοχή. Δεν πρέπει να κάνουμε διάγνωση. Ένα παιδί που φαίνεται λυπημένο, θυμωμένο, αποσυρμένο ή επιθετικό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει κατάθλιψη. Αυτό είναι θέμα ειδικού.
Μπορούμε όμως να πούμε ότι έντονη ψυχική πίεση, καταθλιπτική διάθεση, δύσκολες συνθήκες ζωής ή αίσθηση αδιεξόδου μπορεί να επηρεάσουν τη συμπεριφορά ενός παιδιού. Κάποια παιδιά, αντί να στραφούν προς τα μέσα, στρέφουν τον πόνο προς τα έξω. Πληγώνουν άλλους, επειδή δεν ξέρουν τι να κάνουν με αυτό που νιώθουν.
Η σωστή παρέμβαση εδώ πρέπει να είναι διπλή: να σταματήσει άμεσα η κακοποιητική συμπεριφορά και να εξεταστεί αν το παιδί χρειάζεται ψυχολογική ή παιδαγωγική υποστήριξη.
Ένα παιδί που πονά μπορεί να χρειάζεται βοήθεια. Αν όμως πληγώνει άλλους, χρειάζεται και όρια.
Προσωπική ενίσχυση και επιβεβαίωση αξίας
Ένα από τα πιο καθαρά κίνητρα του bullying είναι η προσωπική ενίσχυση. Ο θύτης νιώθει ότι αξίζει περισσότερο όταν κάνει κάποιον άλλον να φαίνεται λιγότερος. Παίρνει επιβεβαίωση από το γέλιο της ομάδας, από τον φόβο του θύματος, από την προσοχή που κερδίζει ή από την αίσθηση ότι ελέγχει την κατάσταση.
Αυτό είναι πολύ επικίνδυνο, γιατί αν η ομάδα επιβραβεύσει τη συμπεριφορά, το παιδί-θύτης μαθαίνει ότι το bullying λειτουργεί. Μαθαίνει ότι κερδίζει θέση μειώνοντας άλλους. Μαθαίνει ότι η εξουσία του μεγαλώνει όταν κάποιος άλλος ντρέπεται.
Γι’ αυτό οι παρατηρητές παίζουν μεγάλο ρόλο. Το παιδί-θύτης δεν χρειάζεται πάντα μόνο το θύμα. Χρειάζεται και κοινό. Αν το κοινό γελά, η συμπεριφορά ενισχύεται. Αν το κοινό απομακρύνεται, ενημερώνει ή δεν συμμετέχει, η δύναμη του θύτη μειώνεται.
Το bullying συχνά είναι προσπάθεια αυτοεπιβεβαίωσης εις βάρος άλλου παιδιού. Γι’ αυτό πρέπει να κοπεί η κοινωνική ανταμοιβή του.
Δυσαρέσκεια προς τη διαφορετικότητα
Η δυσαρέσκεια προς κάποιο παιδί λόγω διαφορετικότητας μπορεί να γίνει κίνητρο ή πρόσχημα bullying. Ο θύτης μπορεί να ενοχλείται επειδή το άλλο παιδί ντύνεται αλλιώς, μιλά αλλιώς, κινείται αλλιώς, σκέφτεται αλλιώς, έχει άλλη καταγωγή, άλλη οικονομική κατάσταση, άλλη θρησκεία, άλλη ιδιοσυγκρασία ή απλώς δεν ταιριάζει στο κυρίαρχο πρότυπο της ομάδας.
Η διαφορετικότητα όμως δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι η αδυναμία του θύτη ή της ομάδας να ανεχθεί τη διαφορά χωρίς να την μετατρέψει σε λόγο επίθεσης. Εδώ μπαίνει και το ζήτημα της παιδείας. Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν ότι η διαφορά δεν είναι απειλή και ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα να εξευτελίζει άλλον επειδή δεν του μοιάζει.
Όταν η διαφορετικότητα χρησιμοποιείται ως πρόσχημα, η παρέμβαση πρέπει να είναι άμεση. Αν το σχολείο αφήσει τέτοιες συμπεριφορές να περάσουν ως «αστεία», ενισχύει τη στοχοποίηση.
Η διαφορετικότητα δεν χρειάζεται διόρθωση. Η κακοποιητική αντίδραση στη διαφορετικότητα χρειάζεται διόρθωση.
Τραυματικές εμπειρίες και διαταραγμένα μοτίβα συμπεριφοράς
Το αρχικό κείμενο αναφέρει «διαταραχή της προσωπικότητας» από δυσάρεστες εμπειρίες. Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Δεν είναι σωστό να χαρακτηρίζουμε εύκολα ένα παιδί ως «διαταραγμένο» ή να του αποδίδουμε διαταραχή προσωπικότητας χωρίς ειδική αξιολόγηση. Αυτό μπορεί να στιγματίσει το παιδί και να κλείσει τον δρόμο της παιδαγωγικής παρέμβασης.
Μπορούμε όμως να μιλήσουμε για τραυματικές εμπειρίες και διαταραγμένα μοτίβα συμπεριφοράς. Ένα παιδί που έχει βιώσει βία, εγκατάλειψη, ταπείνωση, φόβο ή σοβαρή αστάθεια μπορεί να αναπτύξει τρόπους συμπεριφοράς που πληγώνουν άλλους. Μπορεί να δυσκολεύεται να νιώσει ενσυναίσθηση, να ελέγξει θυμό ή να δεχθεί όρια.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η απλή επίπληξη δεν αρκεί. Χρειάζεται σταθερότητα, όρια, παρακολούθηση και ίσως παρέμβαση ειδικού. Το παιδί πρέπει να μάθει άλλον τρόπο να υπάρχει μέσα στην ομάδα.
Δεν στιγματίζουμε το παιδί. Σταματάμε τη συμπεριφορά και αντιμετωπίζουμε το μοτίβο που τη γεννά.
Γιατί το κίνητρο δεν αθωώνει την πράξη
Είναι πολύ εύκολο, όταν μάθουμε ότι ένα παιδί-θύτης έχει δυσκολίες, να αρχίσουμε να το βλέπουμε μόνο ως θύμα των συνθηκών του. Αυτό είναι επικίνδυνο για το παιδί που δέχεται bullying. Η κατανόηση του θύτη δεν πρέπει να ακυρώνει την προστασία του θύματος.
Η σειρά πρέπει να είναι καθαρή. Πρώτα σταματά η κακοποίηση. Πρώτα προστατεύεται το παιδί-στόχος. Πρώτα μπαίνουν όρια. Μετά εξετάζουμε τι τροφοδοτεί τη συμπεριφορά του θύτη και πώς μπορεί να αλλάξει.
Αν αντιστρέψουμε τη σειρά, το θύμα ακούει το λάθος μήνυμα: «ο άλλος έχει προβλήματα, άρα εσύ πρέπει να αντέξεις». Αυτό είναι απαράδεκτο. Κανένα παιδί δεν πρέπει να γίνει σάκος εκτόνωσης για τον πόνο άλλου παιδιού.
Η κατανόηση του θύτη είναι χρήσιμη μόνο όταν δεν ξεχνά την προστασία του θύματος.
Σύνοψη
Τα κίνητρα εφαρμογής bullying μπορεί να είναι ζήλια, ντροπή, άγχος, ψυχική πίεση, ανάγκη επιβεβαίωσης, δυσαρέσκεια προς τη διαφορετικότητα ή τραυματικές εμπειρίες που έχουν δημιουργήσει κακά μοτίβα συμπεριφοράς. Όλα αυτά βοηθούν να καταλάβουμε γιατί ένα παιδί μπορεί να στραφεί εναντίον άλλου.
Όμως κανένα κίνητρο δεν δικαιολογεί την κακοποίηση. Το παιδί που δέχεται bullying χρειάζεται άμεση προστασία. Το παιδί που ασκεί bullying χρειάζεται όρια, συνέπειες και βοήθεια να αλλάξει τρόπο συμπεριφοράς. Το σχολείο και οι γονείς πρέπει να δουν και τα δύο.
Αν μείνουμε μόνο στην τιμωρία, μπορεί να μη δούμε τη ρίζα. Αν μείνουμε μόνο στη συμπόνια για τον θύτη, μπορεί να αδικήσουμε το θύμα. Η σωστή αντιμετώπιση χρειάζεται καθαρότητα, δικαιοσύνη και παιδαγωγική σοβαρότητα.
Το κίνητρο εξηγεί γιατί ξεκίνησε το bullying. Η ευθύνη των ενηλίκων είναι να το σταματήσουν πριν γίνει συνήθεια, ρόλος και τραύμα.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι τα πιο συνηθισμένα κίνητρα bullying;
Συχνά βλέπουμε ζήλια, ντροπή, άγχος, ανάγκη επιβεβαίωσης, δυσαρέσκεια προς τη διαφορετικότητα ή μεταφορά εσωτερικού πόνου προς άλλους.
Δικαιολογεί η ζήλια το bullying;
Όχι. Η ζήλια είναι ανθρώπινο συναίσθημα, αλλά δεν δικαιολογεί την ταπείνωση, την απειλή, τον αποκλεισμό ή τη βία προς άλλο παιδί.
Μπορεί η ντροπή να οδηγήσει ένα παιδί σε bullying;
Ναι. Ένα παιδί μπορεί να επιτεθεί σε άλλον για να κρύψει τη δική του ντροπή ή ανασφάλεια. Αυτό εξηγεί τη συμπεριφορά, αλλά δεν την αθωώνει.
Μπορεί το άγχος να γίνει επιθετικότητα;
Ναι. Κάποια παιδιά που βιώνουν έντονη πίεση μπορεί να τη βγάλουν ως θυμό ή επιβολή προς πιο εύκολο στόχο.
Πρέπει να λέμε ότι ένα παιδί-θύτης έχει κατάθλιψη;
Όχι χωρίς ειδική αξιολόγηση. Μπορούμε να μιλήσουμε για ψυχική πίεση, καταθλιπτική διάθεση ή δύσκολες συνθήκες, αλλά η διάγνωση ανήκει σε ειδικούς.
Τι σημαίνει προσωπική ενίσχυση;
Σημαίνει ότι ο θύτης νιώθει πιο δυνατός, πιο σημαντικός ή πιο αποδεκτός όταν μειώνει κάποιον άλλον και παίρνει προσοχή από την ομάδα.
Είναι η διαφορετικότητα αιτία bullying;
Όχι. Η διαφορετικότητα δεν προκαλεί bullying. Ο θύτης τη χρησιμοποιεί ως πρόσχημα για επιβολή, αποκλεισμό ή ταπείνωση.
Τι κάνουμε αν πίσω από το bullying υπάρχουν τραυματικές εμπειρίες;
Σταματάμε πρώτα τη συμπεριφορά, προστατεύουμε το θύμα και μετά εξετάζουμε με παιδαγωγική και, όπου χρειάζεται, ειδική βοήθεια τι τροφοδοτεί τη συμπεριφορά του θύτη.
Πρέπει να λυπηθούμε το παιδί-θύτη;
Μπορούμε να καταλάβουμε ότι μπορεί να έχει δυσκολίες, αλλά δεν πρέπει να ξεχάσουμε την ευθύνη του και την ανάγκη προστασίας του παιδιού-θύματος.
Ποιο είναι το βασικό μήνυμα του άρθρου;
Τα κίνητρα του bullying εξηγούν τη συμπεριφορά, αλλά δεν τη δικαιολογούν. Πρώτα προστατεύουμε το θύμα και σταματάμε την κακοποίηση. Μετά αντιμετωπίζουμε το κίνητρο του θύτη.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
Δεν προσθέτω εδώ συγκεκριμένους υπάρχοντες συνδέσμους για το bullying, επειδή οι ακριβείς δημοσιευμένες διευθύνσεις αυτής της ενότητας πρέπει να επιβεβαιωθούν πριν μπουν ως clickable URLs.
Για δημοσίευση στο WordPress, καλό είναι να προστεθούν επιβεβαιωμένοι σύνδεσμοι προς άρθρα όπως:
- Λόγοι και αιτίες του bullying
- Ποιοι φταίνε για το πρόβλημα του bullying;
- Η φύση και η λειτουργία του bullying
- Bullying, το ανάθεμα
- Η λύση για την αντιμετώπιση του bullying
- Δείγματα ότι το παιδί είναι θύμα bullying
- Ο ρόλος των γονιών όταν το παιδί είναι θύτης
- Όταν το θύμα γίνεται θύτης
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο έχει ενημερωτικό και παιδαγωγικό χαρακτήρα. Δεν κάνει διάγνωση παιδιών και δεν υποκαθιστά αξιολόγηση από παιδοψυχολόγο, σχολικό ψυχολόγο, παιδοψυχίατρο ή άλλο αρμόδιο ειδικό.
Σε επαναλαμβανόμενα ή σοβαρά περιστατικά bullying, προτεραιότητα είναι η προστασία του παιδιού-θύματος και η άμεση διακοπή της κακοποιητικής συμπεριφοράς.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Σε σοβαρά ή επαναλαμβανόμενα περιστατικά σωματικής βίας, απειλών, εκβιασμού, ρατσιστικής συμπεριφοράς, διαδικτυακού εκφοβισμού ή σεξουαλικής παρενόχλησης, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να απευθύνονται στις αρμόδιες σχολικές, ψυχολογικές ή νομικές αρχές.
Η προστασία του παιδιού προηγείται της αποσιώπησης ή της δικαιολόγησης του προβλήματος.
Σημείωση κατά της δικαιολόγησης του θύτη
Η ζήλια, η ντροπή, το άγχος, η ψυχική πίεση ή οι δύσκολες συνθήκες ζωής μπορεί να εξηγούν μέρος της συμπεριφοράς ενός παιδιού-θύτη.
Δεν τη δικαιολογούν.
Κανένα παιδί δεν πρέπει να γίνεται σάκος εκτόνωσης για τον πόνο, την ανασφάλεια ή την ανάγκη επιβεβαίωσης άλλου παιδιού.
Σημείωση εμπειρίας
Το περιεχόμενο βασίζεται στη φιλοσοφία του Combatives Group, όπου η πρόληψη της βίας προϋποθέτει κατανόηση κινήτρων, ανθρώπινης συμπεριφοράς, ομαδικής πίεσης και έγκαιρης παρέμβασης.
Στο bullying, δεν αρκεί να σταματήσουμε το περιστατικό.
Πρέπει να δούμε τι το τροφοδοτεί, ώστε να μη μεταφερθεί σε άλλο παιδί.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς η πρόληψη bullying, η κατανόηση των κινήτρων, η αυτοπροστασία παιδιών, η παρατηρητικότητα, η φωνή, τα όρια και η παιδαγωγική ενδυνάμωση μπορούν να συνδεθούν σε ένα πρακτικό πρόγραμμα, η θεωρία από μόνη της δεν αρκεί.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για εκπαιδευτικά προγράμματα, ενημερωτικές δράσεις και καθοδήγηση γύρω από την ασφάλεια παιδιών, την αυτοπροστασία και την πρόληψη της ενδοσχολικής βίας.
