Ένα παιδί που δέχεται bullying δεν θα πει πάντα καθαρά «με εκφοβίζουν». Πολλές φορές δεν ξέρει πώς να το πει, φοβάται να μιλήσει, ντρέπεται ή πιστεύει ότι αν το αποκαλύψει τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα. Γι’ αυτό οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να παρατηρούν όχι μόνο τα λόγια του παιδιού, αλλά και τις αλλαγές στη συμπεριφορά του.
Τα πρώτα σημάδια μπορεί να είναι χαμηλής έντασης: αλλαγή στη διάθεση, άρνηση για το σχολείο, απομόνωση, υπερβολική σιωπή ή ξαφνική δυσφορία όταν πλησιάζει η ώρα του μαθήματος. Σε μεσαίο επίπεδο μπορεί να εμφανιστούν έλλειψη όρεξης, θυμός, απότομα ξεσπάσματα, άγχος, δυσκολία στον ύπνο ή έντονη νευρικότητα. Σε υψηλό επίπεδο μπορεί να υπάρχουν συχνά σημάδια στο σώμα, στο πρόσωπο ή στα άκρα, έντονη ψυχική πίεση, βαθιά απόσυρση ή καταθλιπτική εικόνα.
Κανένα σημάδι από μόνο του δεν αποδεικνύει απαραίτητα bullying. Ένα παιδί μπορεί να αλλάξει συμπεριφορά για πολλούς λόγους. Όμως όταν τα σημάδια επαναλαμβάνονται, όταν συνδέονται με το σχολείο ή όταν το παιδί δείχνει φόβο, ντροπή ή απόγνωση, οι ενήλικες δεν πρέπει να περιμένουν.
Το παιδί που δεν μιλά με λόγια, συχνά μιλά με τη συμπεριφορά του. Το καθήκον των ενηλίκων είναι να το ακούσουν εγκαίρως.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο απευθύνεται κυρίως σε γονείς που θέλουν να αναγνωρίσουν αν το παιδί τους μπορεί να δέχεται bullying. Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι το παιδί τους θα τους το έλεγε αμέσως. Αυτό όμως δεν είναι πάντα αλήθεια. Το παιδί μπορεί να φοβάται, να ντρέπεται ή να πιστεύει ότι πρέπει να τα βγάλει πέρα μόνο του.
Απευθύνεται επίσης σε εκπαιδευτικούς, γιατί πολλές φορές το παιδί δείχνει διαφορετικό στο σχολείο απ’ ό,τι στο σπίτι. Ο δάσκαλος μπορεί να παρατηρήσει απομόνωση, φόβο στο διάλειμμα, αποφυγή συγκεκριμένων παιδιών, ξαφνική πτώση συμμετοχής ή αλλαγή στη συμπεριφορά μέσα στην τάξη.
Το άρθρο είναι χρήσιμο και για προπονητές, συγγενείς ή ενήλικες που έχουν συχνή επαφή με παιδιά. Όποιος γνωρίζει ένα παιδί καλά μπορεί να δει αλλαγές που άλλοι δεν προσέχουν. Το σημαντικό είναι να μη βιαστεί να βγάλει συμπέρασμα, αλλά ούτε και να αγνοήσει επαναλαμβανόμενα σημάδια.
Το άρθρο δεν ζητά από τους γονείς να πανικοβληθούν. Τους ζητά να παρατηρήσουν σοβαρά.
Ποια είναι η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr
Αυτό το άρθρο ανήκει στην ενότητα Bullying και λειτουργεί ως πρακτικός οδηγός αναγνώρισης. Σε άλλα άρθρα εξετάζουμε τι είναι το bullying, γιατί συμβαίνει, πώς λειτουργεί η ομάδα, γιατί τα παιδιά σιωπούν και πώς μπορεί να θωρακιστεί ένα παιδί. Εδώ επικεντρωνόμαστε στα σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι ένα παιδί ήδη πιέζεται.
Η θέση του άρθρου είναι ιδιαίτερα πρακτική. Αν ο γονιός δεν αναγνωρίσει τα σημάδια, δεν θα προλάβει να παρέμβει. Αν ο εκπαιδευτικός δεν δει την αλλαγή συμπεριφοράς, η πίεση μπορεί να συνεχιστεί. Αν όλοι περιμένουν από το παιδί να μιλήσει πρώτο, μπορεί να χαθεί πολύτιμος χρόνος.
Το άρθρο χωρίζει τα σημάδια σε τρία επίπεδα: χαμηλό, μεσαίο και υψηλό. Αυτή η διαβάθμιση βοηθά τον αναγνώστη να καταλάβει ότι το bullying δεν φαίνεται πάντα αμέσως με μελανιές ή τραυματισμούς. Συχνά αρχίζει με αλλαγές στη συμπεριφορά.
Μέσα στο combatives.gr, αυτό το άρθρο βοηθά τους ενήλικες να βλέπουν νωρίτερα αυτό που το παιδί μπορεί να μη μπορεί ακόμη να πει.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Ποια σημάδια μπορεί να δείχνουν ότι ένα παιδί δέχεται bullying.
- Γιατί το παιδί δεν μιλά πάντα καθαρά για αυτό που του συμβαίνει.
- Τι σημαίνει χαμηλό επίπεδο ένδειξης.
- Τι σημαίνει μεσαίο επίπεδο ένδειξης.
- Τι σημαίνει υψηλό επίπεδο ένδειξης.
- Γιατί η αλλαγή συμπεριφοράς στο σχολείο είναι σημαντικό σημάδι.
- Γιατί η έλλειψη όρεξης και ο θυμός μπορεί να δείχνουν εσωτερική πίεση.
- Γιατί τα απότομα ξεσπάσματα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται μόνο ως «κακή συμπεριφορά».
- Γιατί τα συχνά σημάδια στο σώμα χρειάζονται άμεση διερεύνηση.
- Γιατί η έντονη ψυχική απόσυρση χρειάζεται σοβαρή προσοχή.
- Πότε πρέπει ο γονιός να μιλήσει με το σχολείο.
- Πότε χρειάζεται υποστήριξη ειδικού.
Βασικά σημεία
- Ένα παιδί που δέχεται bullying δεν μιλά πάντα καθαρά.
- Η αλλαγή συμπεριφοράς γύρω από το σχολείο είναι συχνά πρώιμο σημάδι.
- Η άρνηση για το σχολείο, η απομόνωση ή η υπερβολική σιωπή χρειάζονται προσοχή.
- Η έλλειψη όρεξης μπορεί να συνδέεται με άγχος ή εσωτερική πίεση.
- Ο θυμός και τα απότομα ξεσπάσματα μπορεί να είναι έκφραση φόβου, ντροπής ή συσσωρευμένης έντασης.
- Τα σωματικά σημάδια στο πρόσωπο, στο σώμα ή στα άκρα πρέπει πάντα να διερευνώνται.
- Η έντονη καταθλιπτική εικόνα ή η βαθιά απόσυρση απαιτεί άμεση υποστήριξη.
- Ένα σημάδι μόνο του δεν αποδεικνύει bullying.
- Επαναλαμβανόμενο μοτίβο σημαδιών χρειάζεται σοβαρή διερεύνηση.
- Ο γονιός πρέπει να μιλά ήρεμα, χωρίς ανάκριση και χωρίς πανικό.
- Το σχολείο πρέπει να ενημερώνεται όταν υπάρχει υποψία.
- Σε σοβαρά σημάδια, η βοήθεια ειδικού δεν πρέπει να καθυστερεί.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Τα δείγματα ότι ένα παιδί είναι θύμα bullying δεν είναι πάντα εμφανή. Πολλοί περιμένουν να δουν μελανιές, σκισμένα ρούχα ή καθαρή καταγγελία από το παιδί. Όμως συχνά τα πρώτα σημάδια είναι πολύ πιο ήσυχα: αλλαγή διάθεσης, αποφυγή του σχολείου, σιωπή, νευρικότητα, απόσυρση ή ξαφνική άρνηση να μιλήσει για συγκεκριμένα πρόσωπα ή καταστάσεις.
Σε χαμηλό επίπεδο, το βασικό σημάδι είναι η αλλαγή συμπεριφοράς σε σχέση με το σχολείο. Το παιδί μπορεί να μη θέλει να πάει, να δείχνει δυσφορία το πρωί, να αργεί να ετοιμαστεί, να παραπονιέται συχνά χωρίς σαφή λόγο ή να αποφεύγει να μιλήσει για το διάλειμμα, την τάξη ή συγκεκριμένους συμμαθητές.
Σε μεσαίο επίπεδο, η πίεση μπορεί να αρχίσει να φαίνεται πιο έντονα στο σώμα και στη διάθεση. Το παιδί μπορεί να χάσει την όρεξή του, να γίνει πιο θυμωμένο, να έχει απότομα ξεσπάσματα ή να αντιδρά υπερβολικά σε μικρά πράγματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι «έγινε κακότροπο». Μπορεί να σημαίνει ότι κουβαλά ένταση που δεν ξέρει πώς να εκφράσει.
Σε υψηλό επίπεδο, τα σημάδια είναι πιο σοβαρά. Συχνές μελανιές, γρατζουνιές ή σημάδια στο σώμα, στο πρόσωπο και στα άκρα πρέπει να διερευνώνται άμεσα. Το ίδιο ισχύει για έντονη ψυχική απόσυρση, καταθλιπτική εικόνα, συνεχή φόβο, απώλεια ενδιαφέροντος ή λόγια που δείχνουν απόγνωση. Σε αυτό το σημείο, ο γονιός δεν πρέπει να περιμένει να «περάσει». Χρειάζεται άμεση επαφή με το παιδί, το σχολείο και, όπου χρειάζεται, ειδικό.
Το πιο σημαντικό είναι να μη βλέπουμε τα σημάδια απομονωμένα. Ένα παιδί μπορεί να μη θέλει να πάει σχολείο για πολλούς λόγους. Μπορεί να μην έχει όρεξη επειδή είναι άρρωστο. Μπορεί να θυμώνει επειδή περνά δύσκολη φάση. Όταν όμως τα σημάδια επαναλαμβάνονται, συνδέονται με το σχολείο ή συνοδεύονται από φόβο, ντροπή και σιωπή, χρειάζεται προσοχή.
Το bullying δεν φωνάζει πάντα. Μερικές φορές φαίνεται σαν αλλαγή στο παιδί που οι μεγάλοι βιάζονται να εξηγήσουν λάθος.
Εισαγωγή: Δείγματα ότι το παιδί είναι θύμα bullying
Ένα παιδί που είναι θύμα bullying μπορεί να δείξει σημάδια πολύ πριν μιλήσει. Αυτό είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να καταλάβουν οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί. Δεν πρέπει να περιμένουμε πάντα μια ξεκάθαρη δήλωση. Πολλά παιδιά δεν λένε «με εκφοβίζουν». Λένε «δεν θέλω να πάω σχολείο», «δεν έγινε τίποτα», «άσε με», «δεν πεινάω» ή απλώς κλείνονται στον εαυτό τους.
Το παιδί μπορεί να φοβάται να μιλήσει. Μπορεί να ντρέπεται. Μπορεί να πιστεύει ότι θα το πουν αδύναμο ή μαρτυριάρη. Μπορεί επίσης να μην έχει ακόμη τη γλώσσα να εξηγήσει τι του συμβαίνει. Γι’ αυτό ο ενήλικας πρέπει να παρατηρεί αλλαγές.
Τα σημάδια δεν αποδεικνύουν πάντα bullying, αλλά δείχνουν ότι κάτι χρειάζεται προσοχή. Η σοβαρότητα αυξάνεται όταν τα σημάδια είναι επαναλαμβανόμενα, όταν συνδέονται με το σχολείο και όταν το παιδί φαίνεται να φοβάται συγκεκριμένα πρόσωπα ή καταστάσεις.
Το παιδί μπορεί να μη μιλήσει πρώτο. Η συμπεριφορά του όμως συχνά μιλά πριν από αυτό.
Χαμηλό επίπεδο: αλλαγή συμπεριφοράς γύρω από το σχολείο
Στο χαμηλό επίπεδο, το πιο συχνό σημάδι είναι η αλλαγή συμπεριφοράς του παιδιού όσον αφορά την παρουσία του στο σχολείο. Το παιδί μπορεί να αρχίσει να δείχνει δυσφορία πριν φύγει από το σπίτι. Μπορεί να αργεί επίτηδες, να βρίσκει δικαιολογίες, να παραπονιέται για πόνους ή να ζητά να μείνει σπίτι χωρίς σαφή λόγο.
Μπορεί επίσης να αλλάξει ο τρόπος που μιλά για το σχολείο. Παιδί που μέχρι χθες μιλούσε για τους φίλους του μπορεί ξαφνικά να μη θέλει να πει τίποτα. Μπορεί να αποφεύγει συγκεκριμένα ονόματα. Μπορεί να λέει «δεν έχω κανέναν», «δεν θέλω να πάω διάλειμμα» ή «δεν μου αρέσει πια εκεί».
Σε αυτό το στάδιο, ο γονιός πρέπει να προσέξει χωρίς να τρομάξει το παιδί. Δεν χρειάζεται ανάκριση. Χρειάζεται ήρεμη παρατήρηση και ανοιχτή επικοινωνία. Μια καλή ερώτηση δεν είναι πάντα «σε πειράζουν;» αλλά «παρατήρησα ότι δεν θέλεις να πας σχολείο τελευταία· έγινε κάτι που σε δυσκολεύει;»
Η πρώτη αλλαγή μπορεί να φαίνεται μικρή. Αν όμως επιμένει, δεν πρέπει να αγνοηθεί.
Χαμηλό επίπεδο: απομόνωση και σιωπή
Άλλο πρώιμο σημάδι είναι η απομόνωση. Το παιδί μπορεί να κλείνεται περισσότερο στο δωμάτιό του, να μη θέλει να μιλήσει, να αποφεύγει δραστηριότητες ή να δείχνει σαν να κουβαλά κάτι που δεν λέει. Μπορεί να μην κλαίει, να μην φωνάζει και να μην έχει εμφανή σημάδια. Απλώς «σβήνει» λίγο.
Η σιωπή αυτή συχνά παρερμηνεύεται. Οι μεγάλοι λένε «είναι κουρασμένο», «μεγαλώνει», «έχει τα δικά του», «είναι φάση». Μπορεί όντως να είναι φάση. Αλλά όταν συνδυάζεται με αλλαγή στάσης προς το σχολείο, άγχος, φόβο ή απώλεια φίλων, χρειάζεται διερεύνηση.
Το παιδί που απομονώνεται μπορεί να προσπαθεί να προστατεύσει τον εαυτό του. Μπορεί να πιστεύει ότι αν δεν μιλήσει, δεν θα χειροτερέψει η κατάσταση. Ο γονιός πρέπει να ανοίξει ασφαλή χώρο, όχι να σπάσει την πόρτα με πίεση.
Η σιωπή του παιδιού δεν σημαίνει πάντα ηρεμία. Μπορεί να σημαίνει ότι δεν ξέρει πώς να μιλήσει.
Μεσαίο επίπεδο: έλλειψη όρεξης
Σε μεσαίο επίπεδο, η πίεση αρχίζει συχνά να φαίνεται και στο σώμα. Η έλλειψη όρεξης είναι ένα πιθανό σημάδι. Ένα παιδί που δέχεται έντονο άγχος μπορεί να μη θέλει να φάει, να παραπονιέται για στομάχι, να έχει ναυτία ή να τρώει πολύ λιγότερο από το συνηθισμένο.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι κάθε αλλαγή στην όρεξη είναι bullying. Μπορεί να υπάρχουν πολλοί λόγοι: ασθένεια, άγχος για μαθήματα, αλλαγές στην ηλικία, οικογενειακή ένταση. Όμως αν η έλλειψη όρεξης εμφανίζεται μαζί με άρνηση για το σχολείο, απόσυρση, φόβο ή θυμό, πρέπει να ληφθεί σοβαρά.
Το σώμα του παιδιού συχνά εκφράζει αυτό που το στόμα δεν λέει. Το άγχος μπορεί να γίνει στομάχι, πονοκέφαλος, κόπωση ή δυσφορία.
Όταν το παιδί δεν μπορεί να εξηγήσει τον φόβο του, το σώμα μπορεί να αρχίσει να τον δείχνει.
Μεσαίο επίπεδο: θυμός και απότομα ξεσπάσματα
Ο θυμός είναι άλλο σημαντικό σημάδι. Πολλοί γονείς βλέπουν το παιδί να ξεσπά απότομα και νομίζουν ότι απλώς έγινε αγενές, δύσκολο ή αντιδραστικό. Μερικές φορές αυτό μπορεί να ισχύει. Άλλες φορές όμως ο θυμός είναι συσσωρευμένος φόβος, ντροπή και αίσθηση αδυναμίας που βγαίνει στο σπίτι, εκεί όπου το παιδί νιώθει πιο ασφαλές.
Ένα παιδί που πιέζεται στο σχολείο μπορεί να μην αντιδρά εκεί, επειδή φοβάται. Μπορεί όμως να ξεσπά στο σπίτι, επειδή εκεί δεν φοβάται ότι θα το κοροϊδέψουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο γονιός πρέπει να ανέχεται τα πάντα. Σημαίνει όμως ότι πρέπει να αναρωτηθεί: «Τι κρύβεται πίσω από αυτό το ξέσπασμα;»
Τα απότομα ξεσπάσματα, ειδικά όταν εμφανίζονται ξαφνικά σε παιδί που δεν είχε τέτοια συμπεριφορά, είναι λόγος για ήρεμη διερεύνηση. Το παιδί μπορεί να χρειάζεται βοήθεια, όχι μόνο επίπληξη.
Ο θυμός του παιδιού μπορεί να είναι η μάσκα του φόβου του.
Υψηλό επίπεδο: σημάδια στο σώμα, στο πρόσωπο και στα άκρα
Σε υψηλό επίπεδο, τα σημάδια γίνονται πιο ανησυχητικά. Συχνές μελανιές, γρατζουνιές, πρηξίματα, σημάδια στο πρόσωπο, στο σώμα ή στα άκρα πρέπει να διερευνώνται αμέσως. Δεν πρέπει να δεχόμαστε πάντα την πρώτη εξήγηση «χτύπησα», «έπεσα», «παίζαμε», ειδικά αν τα σημάδια επαναλαμβάνονται.
Φυσικά, τα παιδιά χτυπούν παίζοντας. Όμως υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα φυσιολογικά μικροατυχήματα και στα επαναλαμβανόμενα σημάδια που συνοδεύονται από φόβο, αποφυγή, σιωπή ή αλλαγή συμπεριφοράς. Ο γονιός πρέπει να ρωτήσει ήρεμα, να παρατηρήσει και να επικοινωνήσει με το σχολείο.
Αν υπάρχει υποψία σωματικής βίας, η προστασία του παιδιού προηγείται της επιθυμίας να μη «δημιουργηθεί θέμα». Η σιωπή σε αυτό το στάδιο μπορεί να επιτρέψει την κλιμάκωση.
Τα επαναλαμβανόμενα σωματικά σημάδια δεν είναι κάτι που περιμένουμε να εξηγηθεί μόνο του. Χρειάζονται άμεση διερεύνηση.
Υψηλό επίπεδο: έντονη ψυχική απόσυρση
Στο υψηλό επίπεδο μπορεί να εμφανιστεί έντονη ψυχική απόσυρση ή καταθλιπτική εικόνα. Το παιδί μπορεί να χάσει ενδιαφέρον για πράγματα που αγαπούσε, να δείχνει συνεχώς κουρασμένο, να απομονώνεται, να κλαίει εύκολα, να λέει ότι δεν αντέχει, να δείχνει απόγνωση ή να έχει έντονο φόβο για το σχολείο.
Εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Δεν είναι δουλειά του γονιού να κάνει διάγνωση. Είναι όμως δουλειά του γονιού να πάρει σοβαρά την εικόνα του παιδιού. Αν υπάρχει έντονη ψυχική πίεση, βαθιά απόσυρση ή λόγια που δείχνουν αυτοαπαξίωση ή απόγνωση, χρειάζεται άμεση υποστήριξη από γονείς, σχολείο και ειδικό ψυχικής υγείας.
Δεν περιμένουμε «να περάσει». Δεν λέμε «μην κάνεις έτσι». Δεν μειώνουμε το πρόβλημα. Το παιδί πρέπει να νιώσει ότι το βλέπουν και ότι υπάρχει βοήθεια.
Όταν η ψυχική εικόνα του παιδιού αλλάζει έντονα, η παρέμβαση δεν πρέπει να καθυστερεί.
Πώς να μιλήσει ο γονιός στο παιδί
Ο τρόπος που θα μιλήσει ο γονιός είναι κρίσιμος. Αν μπει με πανικό, θυμό ή ανάκριση, το παιδί μπορεί να κλείσει περισσότερο. Αν αδιαφορήσει, το παιδί μπορεί να νιώσει ότι δεν αξίζει να μιλήσει. Χρειάζεται μέτρο: ήρεμη παρουσία, καθαρή παρατήρηση και διαβεβαίωση ότι το παιδί δεν φταίει.
Ο γονιός μπορεί να πει: «Έχω παρατηρήσει ότι τελευταία δεν είσαι όπως πριν. Δεν θα σε πιέσω, αλλά θέλω να ξέρεις ότι μπορείς να μου πεις οτιδήποτε και θα το αντιμετωπίσουμε μαζί.» Αυτό το «μαζί» είναι πολύ σημαντικό. Το παιδί πρέπει να νιώσει ότι δεν θα αφεθεί μόνο του μετά την αποκάλυψη.
Αν το παιδί μιλήσει, ο γονιός πρέπει να ακούσει πρώτα. Όχι να διακόπτει, όχι να κατηγορεί, όχι να υπόσχεται εκδίκηση. Πρώτα ακούει. Μετά οργανώνει την επόμενη κίνηση με ψυχραιμία.
Το παιδί ανοίγεται πιο εύκολα σε γονιό που δείχνει δύναμη χωρίς πανικό.
Πότε πρέπει να ενημερωθεί το σχολείο
Το σχολείο πρέπει να ενημερωθεί όταν τα σημάδια επαναλαμβάνονται, όταν το παιδί κατονομάζει πρόσωπα, όταν υπάρχει φόβος για συγκεκριμένες ώρες ή χώρους ή όταν υπάρχουν σωματικά σημάδια. Η επικοινωνία πρέπει να είναι καθαρή, γραπτή όπου χρειάζεται, και να ζητά συγκεκριμένη παρακολούθηση.
Ο γονιός δεν πρέπει να πάει στο σχολείο μόνο για να ξεσπάσει. Πρέπει να πάει με στόχο: τι συνέβη, πότε, ποιοι εμπλέκονται, πού γίνεται, ποια μέτρα θα ληφθούν, ποιος θα επιβλέπει και πότε θα υπάρξει επανεκτίμηση.
Το σχολείο έχει ευθύνη να προστατεύσει το παιδί. Αν η πρώτη αντίδραση είναι αδιαφορία ή υποβάθμιση, ο γονιός πρέπει να επιμείνει.
Η ενημέρωση του σχολείου δεν είναι καταγγελία για εντύπωση. Είναι βήμα προστασίας.
Πότε χρειάζεται ειδικός
Χρειάζεται ειδικός όταν το παιδί δείχνει έντονη ψυχική πίεση, βαθιά απόσυρση, συνεχή φόβο, έντονη άρνηση για το σχολείο, αυτοαπαξιωτικές φράσεις, απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά ή σημάδια ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί αυτό που βιώνει.
Η βοήθεια ειδικού δεν σημαίνει ότι το παιδί «έχει πρόβλημα». Σημαίνει ότι χρειάζεται υποστήριξη. Όπως θα πηγαίναμε σε γιατρό για σωματικό τραυματισμό, έτσι πρέπει να ζητούμε βοήθεια όταν το παιδί δείχνει ψυχικά τραυματισμένο.
Όσο πιο νωρίς δοθεί η σωστή υποστήριξη, τόσο καλύτερα. Η καθυστέρηση μπορεί να αφήσει το παιδί να πιστέψει ότι κανείς δεν παίρνει στα σοβαρά αυτό που ζει.
Η βοήθεια ειδικού δεν είναι υπερβολή όταν το παιδί καταρρέει. Είναι προστασία.
Σύνοψη
Τα δείγματα ότι ένα παιδί είναι θύμα bullying μπορεί να εμφανιστούν σε τρία επίπεδα. Στο χαμηλό επίπεδο βλέπουμε κυρίως αλλαγή συμπεριφοράς γύρω από το σχολείο. Στο μεσαίο επίπεδο μπορεί να εμφανιστούν έλλειψη όρεξης, θυμός και απότομα ξεσπάσματα. Στο υψηλό επίπεδο βλέπουμε συχνά σωματικά σημάδια ή έντονη ψυχική απόσυρση.
Κανένα από αυτά δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με πανικό, αλλά ούτε και με αδιαφορία. Το παιδί χρειάζεται έναν ενήλικα που βλέπει, ακούει, ρωτά ήρεμα και δρα. Αν υπάρχει υποψία bullying, η διερεύνηση πρέπει να γίνει προσεκτικά αλλά άμεσα.
Το παιδί που δέχεται bullying μπορεί να μην έχει τη δύναμη να ανοίξει πρώτο τη συζήτηση. Γι’ αυτό οι ενήλικες πρέπει να μάθουν να διαβάζουν τα σημάδια.
Η έγκαιρη παρατήρηση μπορεί να προλάβει την κλιμάκωση. Και μερικές φορές, μπορεί να σώσει ένα παιδί από μήνες σιωπηλής πίεσης.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιο είναι το πρώτο σημάδι ότι ένα παιδί μπορεί να δέχεται bullying;
Συχνά είναι η αλλαγή συμπεριφοράς γύρω από το σχολείο: άρνηση να πάει, δυσφορία, σιωπή ή αποφυγή συζήτησης για συγκεκριμένα παιδιά ή χώρους.
Σημαίνει πάντα bullying η άρνηση για το σχολείο;
Όχι. Μπορεί να υπάρχουν πολλοί λόγοι. Όμως αν η άρνηση επαναλαμβάνεται και συνδυάζεται με φόβο, θυμό, απομόνωση ή σωματικά σημάδια, χρειάζεται διερεύνηση.
Γιατί ένα παιδί που δέχεται bullying μπορεί να θυμώνει στο σπίτι;
Επειδή μπορεί να συγκρατεί τον φόβο και την ένταση στο σχολείο και να ξεσπά εκεί όπου νιώθει πιο ασφαλές. Ο θυμός μπορεί να κρύβει φόβο ή ντροπή.
Είναι σοβαρό σημάδι η έλλειψη όρεξης;
Μπορεί να είναι. Δεν αποδεικνύει μόνη της bullying, αλλά όταν συνδυάζεται με άγχος για το σχολείο, απόσυρση ή αλλαγή συμπεριφοράς, πρέπει να προσεχθεί.
Τι πρέπει να κάνω αν βλέπω συχνά σημάδια στο σώμα του παιδιού;
Να ρωτήσετε ήρεμα, να παρατηρήσετε αν οι εξηγήσεις είναι ασαφείς ή επαναλαμβανόμενες και να επικοινωνήσετε με το σχολείο. Τα συχνά σημάδια χρειάζονται άμεση διερεύνηση.
Πότε χρειάζεται βοήθεια ειδικού;
Όταν το παιδί δείχνει έντονη ψυχική πίεση, βαθιά απόσυρση, συνεχή φόβο, καταθλιπτική εικόνα, αυτοαπαξιωτικές φράσεις ή αδυναμία να λειτουργήσει κανονικά.
Πρέπει να πιέσω το παιδί να μου πει τι συμβαίνει;
Όχι με ανάκριση. Πρέπει να δημιουργήσετε ασφαλές περιβάλλον και να δείξετε ότι μπορεί να μιλήσει χωρίς ντροπή, τιμωρία ή πανικό.
Πότε πρέπει να ενημερώσω το σχολείο;
Όταν τα σημάδια επαναλαμβάνονται, όταν το παιδί κατονομάζει πρόσωπα, όταν υπάρχουν σωματικά σημάδια ή όταν φαίνεται ότι φοβάται συγκεκριμένες ώρες, χώρους ή παιδιά.
Τι δεν πρέπει να πω στο παιδί;
Αποφύγετε φράσεις όπως «μην κάνεις έτσι», «αγνόησέ τους», «πρέπει να τα βγάλεις πέρα μόνος σου» ή «γιατί δεν το είπες νωρίτερα;». Αυτές μπορεί να αυξήσουν τη ντροπή.
Ποιο είναι το βασικό μήνυμα του άρθρου;
Το παιδί που δέχεται bullying δεν μιλά πάντα. Οι ενήλικες πρέπει να παρατηρούν αλλαγές στη συμπεριφορά, στη διάθεση, στο σώμα και στη σχέση του παιδιού με το σχολείο.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
Δεν προσθέτω εδώ συγκεκριμένους υπάρχοντες συνδέσμους για το bullying, επειδή οι ακριβείς δημοσιευμένες διευθύνσεις αυτής της ενότητας πρέπει να επιβεβαιωθούν πριν μπουν ως clickable URLs.
Για δημοσίευση στο WordPress, καλό είναι να προστεθούν επιβεβαιωμένοι σύνδεσμοι προς άρθρα όπως:
- Bullying, το ανάθεμα
- Λόγοι και αιτίες του bullying
- Η φύση και η λειτουργία του bullying
- Η λύση για την αντιμετώπιση του bullying
- Συμπεράσματα για την καταπολέμηση του bullying
- Γιατί τα παιδιά δεν μιλούν όταν δέχονται bullying
- Πώς μιλάμε σε παιδί που δέχεται bullying
- Ο ρόλος των γονιών όταν το παιδί είναι θύμα
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο έχει ενημερωτικό και παιδαγωγικό χαρακτήρα. Δεν υποκαθιστά αξιολόγηση από ειδικό ψυχικής υγείας, παιδίατρο, σχολικό ψυχολόγο ή αρμόδιο επαγγελματία.
Αν ένα παιδί εμφανίζει έντονη απόγνωση, αυτοαπαξιωτικές σκέψεις, αυτοκαταστροφικές αναφορές, σοβαρή απόσυρση ή σημάδια σωματικής βίας, χρειάζεται άμεση υποστήριξη από γονείς, σχολείο και ειδικούς.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Σε σοβαρά ή επαναλαμβανόμενα περιστατικά σωματικής βίας, απειλών, εκβιασμού, ρατσιστικής συμπεριφοράς, διαδικτυακού εκφοβισμού ή σεξουαλικής παρενόχλησης, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να απευθύνονται στις αρμόδιες σχολικές, ψυχολογικές ή νομικές αρχές.
Η προστασία του παιδιού προηγείται της αποσιώπησης του προβλήματος.
Σημείωση κατά της ενοχοποίησης του παιδιού
Το παιδί που δέχεται bullying δεν φταίει επειδή φοβάται, σιωπά, θυμώνει, αποσύρεται ή δυσκολεύεται να μιλήσει.
Αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να είναι τρόποι με τους οποίους προσπαθεί να αντέξει την πίεση. Ο ρόλος των ενηλίκων είναι να το βοηθήσουν, όχι να το κατηγορήσουν που δεν μίλησε νωρίτερα.
Σημείωση εμπειρίας
Το περιεχόμενο βασίζεται στη φιλοσοφία του Combatives Group, όπου η πρόληψη της βίας αρχίζει από την παρατήρηση, την αναγνώριση σημάτων κινδύνου και την έγκαιρη παρέμβαση.
Στο bullying, το πρώτο σημάδι δεν είναι πάντα η βία.
Συχνά είναι η αλλαγή στο παιδί.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς η πρόληψη bullying, η αναγνώριση σημαδιών, η αυτοπροστασία παιδιών, η φωνή, τα όρια και η παιδαγωγική ενδυνάμωση μπορούν να συνδεθούν σε ένα πρακτικό πρόγραμμα, η θεωρία από μόνη της δεν αρκεί.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για εκπαιδευτικά προγράμματα, ενημερωτικές δράσεις και καθοδήγηση γύρω από την ασφάλεια παιδιών, την αυτοπροστασία και την πρόληψη της ενδοσχολικής βίας.
