Όταν η τέχνη έγινε προϊόν
Οι πολεμικές τέχνες, όπως τις γνωρίζει σήμερα το ευρύ κοινό, δεν είναι πάντα αυτό που υπονοεί το όνομά τους.
Ο όρος «πολεμική τέχνη» παραπέμπει κυριολεκτικά σε τέχνη του πολέμου. Σε ένα σύστημα γνώσης που κάποτε συνδεόταν με μάχη, όπλα, επιβίωση, στρατιωτική ανάγκη και πρακτική εφαρμογή. Με τον χρόνο, όμως, πολλά από αυτά τα συστήματα απομακρύνθηκαν από την αρχική τους πολεμική λειτουργία και μετατράπηκαν σε πολιτισμικές πρακτικές, αθλήματα, χόμπι, μεθόδους γυμναστικής ή εμπορικά οργανωμένα προγράμματα εκπαίδευσης.
Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν το προϊόν που πωλείται ως «αυτοάμυνα» δεν έχει ουσιαστική σχέση με την πραγματική αυτοάμυνα. Όταν ο ασκούμενος πληρώνει με την πεποίθηση ότι γίνεται ικανός να προστατεύσει τον εαυτό του, ενώ στην πράξη παίρνει κυρίως φυσική άσκηση, πειθαρχία, φόρμες, τεχνικές επίδειξης ή αθλητική εμπειρία.
Η οικονομική βιωσιμότητα των σύγχρονων πολεμικών τεχνών είναι πραγματική. Πολλές σχολές, σύλλογοι και δάσκαλοι ζουν από αυτή. Το ερώτημα δεν είναι αν έχουν δικαίωμα να το κάνουν. Φυσικά και έχουν.
Το ερώτημα είναι τι ακριβώς πουλάνε — και τι νομίζει ο ασκούμενος ότι αγοράζει.
Η σύντομη απάντηση
Οι σύγχρονες πολεμικές τέχνες μπορούν να είναι οικονομικά βιώσιμες επειδή προσφέρουν πολλά πράγματα που οι άνθρωποι θέλουν: άσκηση, κοινωνικό περιβάλλον, στόχους, ζώνες, εξέλιξη, χόμπι, αυτοπεποίθηση, παιδικά τμήματα και αθλητική δραστηριότητα.
Όμως, αυτά δεν είναι απαραίτητα πραγματική αυτοάμυνα.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η εμπορική ανάγκη μιας σχολής οδηγεί σε πιο «εύπεπτη» διδασκαλία. Περισσότερες τεχνικές, περισσότερα επίπεδα, περισσότερη τελετουργία, περισσότερη εντύπωση. Λιγότερη ωμή πρακτικότητα, λιγότερη πίεση, λιγότερη αλήθεια για τη βία.
Το Civilian Combatives στέκεται σε άλλη βάση: όχι ως άθλημα, όχι ως θέαμα, όχι ως «τέχνη» για την τέχνη, αλλά ως πρακτικό σύστημα αυτοπροστασίας και αυτοάμυνας για πολίτες.
Αυτό το άρθρο είναι για εσάς αν…
Σκέφτεστε να ξεκινήσετε πολεμική τέχνη ή αυτοάμυνα και θέλετε να καταλάβετε τι αγοράζετε πραγματικά.
Έχετε ήδη εμπειρία σε σχολές πολεμικών τεχνών ή μαχητικών αθλημάτων και αναρωτιέστε πόσο σχετική είναι αυτή η εμπειρία με την πραγματική βία.
Θέλετε να ξεχωρίσετε τη φυσική άσκηση, το άθλημα και το χόμπι από την πρακτική αυτοπροστασία.
Σας ενδιαφέρει η διαφορά ανάμεσα στο εμπορικά βιώσιμο προϊόν και στην ωμή επιχειρησιακή λογική των Combatives.
Αναζητάτε μια πιο καθαρή, χωρίς φαντασιώσεις προσέγγιση στην αυτοάμυνα.
Τι θα μάθετε
Θα δείτε γιατί οι σύγχρονες πολεμικές τέχνες μπορούν να είναι εμπορικά επιτυχημένες, ακόμα και όταν δεν προσφέρουν πραγματική αυτοάμυνα.
Θα καταλάβετε πώς η έννοια της «τέχνης» μπορεί να λειτουργήσει ως προϊόν.
Θα μάθετε γιατί ο ασκούμενος συχνά αγοράζει ένα πράγμα, αλλά πιστεύει ότι αγοράζει κάτι άλλο.
Θα δείτε τη διαφορά ανάμεσα στο μαχητικό άθλημα, την παραδοσιακή τέχνη, τη φυσική άσκηση και το Civilian Combatives.
Θα καταλάβετε γιατί τα Combatives, στην πολιτική τους χρήση, έχουν διαφορετικό σκοπό, διαφορετική μεθοδολογία και διαφορετικό κριτήριο επιτυχίας.
Βασικά σημεία
Οι ιστορικές πολεμικές τέχνες είχαν κάποτε άμεση σχέση με πόλεμο, όπλα και πρακτική μάχη.
Με τον χρόνο, πολλά συστήματα μετατράπηκαν σε πολιτικές πρακτικές, αθλήματα, χόμπι ή εμπορικές σχολές.
Το να βιοπορίζεται ένας δάσκαλος από την εκπαίδευση δεν είναι μεμπτό. Το πρόβλημα βρίσκεται στην παραπλανητική υπόσχεση.
Η φυσική άσκηση, η πειθαρχία και η αθλητική δραστηριότητα είναι χρήσιμες, αλλά δεν ταυτίζονται με την πραγματική αυτοάμυνα.
Όταν η αυτοάμυνα γίνεται προϊόν μαζικής κατανάλωσης, συχνά αφαιρούνται τα σκληρά, άβολα και πρακτικά στοιχεία της.
Τα Civilian Combatives έχουν ως στόχο την αυτοπροστασία, τον έλεγχο, την αποφυγή, τη διαφυγή και την άμεση πρακτική αποτελεσματικότητα.
Εισαγωγή: Τι αγοράζει πραγματικά ο ασκούμενος;
Ένας άνθρωπος που γράφεται σε μια σχολή πολεμικών τεχνών μπορεί να έχει πολλούς λόγους.
Μπορεί να θέλει να γυμναστεί. Να βρει ένα χόμπι. Να αποκτήσει πειθαρχία. Να βάλει το παιδί του σε μια δραστηριότητα. Να νιώσει περισσότερη αυτοπεποίθηση. Να κάνει φίλους. Να μάθει τεχνικές. Να δοκιμάσει ένα μαχητικό άθλημα. Να πιστέψει ότι μπορεί να προστατεύσει τον εαυτό του.
Όλα αυτά είναι θεμιτά.
Το κρίσιμο σημείο είναι η ακρίβεια της υπόσχεσης. Αν η σχολή πουλά άσκηση, ας το πει ως άσκηση. Αν πουλά άθλημα, ας το πει ως άθλημα. Αν πουλά παράδοση, ας το πει ως παράδοση. Αν πουλά παιδαγωγική δραστηριότητα, ας το πει ως παιδαγωγική δραστηριότητα.
Αλλά αν πουλά αυτοάμυνα, τότε πρέπει να μπορεί να σταθεί απέναντι στο πιο σκληρό κριτήριο: την πραγματικότητα.
Και η πραγματικότητα της βίας δεν ενδιαφέρεται για ζώνες, φόρμες, βαθμούς, τελετουργίες, τίτλους ή εντυπωσιακές κινήσεις. Ενδιαφέρεται για το αν μπορείς να αναγνωρίσεις τον κίνδυνο, να αποφύγεις την εμπλοκή, να διαχειριστείς την πίεση, να δράσεις αποφασιστικά και να φύγεις ζωντανός και λειτουργικός από το περιστατικό.
Το χρήμα στις πολεμικές τέχνες
Οι πολεμικές τέχνες, όπως οργανώθηκαν στη σύγχρονη εποχή, απέκτησαν οικονομική δομή. Σχολές, συνδρομές, εξετάσεις, ζώνες, σεμινάρια, στολές, εξοπλισμός, αγώνες, ομοσπονδίες, πιστοποιήσεις.
Αυτή η δομή δεν είναι από μόνη της αρνητική. Κάθε οργανωμένη δραστηριότητα χρειάζεται οικονομική βάση για να επιβιώσει. Ο χώρος πρέπει να πληρωθεί. Ο δάσκαλος πρέπει να ζήσει. Ο εξοπλισμός πρέπει να αγοραστεί. Οι μαθητές χρειάζονται πρόγραμμα, συνέχεια και υποστήριξη.
Το πρόβλημα δεν είναι το χρήμα.
Το πρόβλημα είναι όταν το χρήμα αλλάζει το περιεχόμενο.
Μια σχολή που χρειάζεται πολλούς μαθητές για να επιβιώσει μπορεί εύκολα να μπει στον πειρασμό να κάνει την εκπαίδευση πιο άνετη, πιο θεαματική, πιο αργή σε πρόοδο αλλά πιο πλούσια σε επίπεδα, πιο εμπορική και λιγότερο άβολη. Η πραγματική αυτοάμυνα, όμως, δεν είναι πάντα άνετη. Δεν είναι πάντα ευχάριστη. Δεν είναι πάντα όμορφη. Δεν είναι πάντα κατάλληλη για επίδειξη.
Το εμπορικό προϊόν πρέπει να κρατήσει τον πελάτη ευχαριστημένο.
Η πραγματική αυτοάμυνα πρέπει να κρατήσει τον άνθρωπο ζωντανό και ασφαλή.
Αυτά τα δύο δεν είναι πάντα το ίδιο πράγμα.
Από την τέχνη του πολέμου στο προϊόν της αίθουσας
Αν επιστρέψουμε στην αρχική έννοια της πολεμικής τέχνης, μιλάμε για τέχνη του πολέμου. Όχι για χόμπι. Όχι για αναψυχή. Όχι για άθλημα. Μιλάμε για μεθοδολογία μάχης.
Οι παλαιότερες μορφές πολεμικής εκπαίδευσης ήταν συχνά οπλισμένες, πρακτικές και προσανατολισμένες στην επιβίωση σε συνθήκες σύγκρουσης. Δεν σχεδιάστηκαν για να κρατούν μαθητές για πολλά χρόνια με διαδοχικές βαθμίδες. Σχεδιάστηκαν για να εξυπηρετούν ανάγκη.
Αργότερα, στοιχεία αυτής της γνώσης πέρασαν σε πολίτες. Αυτό ήταν αναμενόμενο. Ο μέσος πολίτης δεν χρειαζόταν κάθε στρατιωτική δεξιότητα. Χρειαζόταν εκείνα τα στοιχεία που μπορούσαν να έχουν χρήση στην αυτοπροστασία και στην αυτοάμυνα.
Με την εμφάνιση και την εξάπλωση των μαχητικών αθλημάτων, η εικόνα άλλαξε ακόμα περισσότερο. Η σύγκρουση μπήκε σε κανόνες. Η τεχνική μπήκε σε αγωνιστικό πλαίσιο. Το μαχητικό στοιχείο έγινε άθλημα, με όλα τα θετικά και τα αρνητικά αυτής της μετάβασης.
Τα θετικά είναι εμφανή: φυσική κατάσταση, αγωνιστική πίεση, πειθαρχία, μέτρηση απόδοσης, ανταγωνισμός, επανάληψη, αντοχή.
Τα αρνητικά εμφανίζονται όταν ο ασκούμενος πιστεύει ότι το αγωνιστικό πλαίσιο είναι το ίδιο με το περιβάλλον της πραγματικής βίας. Δεν είναι.
Η χήνα με τα χρυσά αυγά
Για πολλές σχολές, οι πολεμικές τέχνες έγιναν η χήνα με τα χρυσά αυγά.
Όχι επειδή απαραίτητα υπάρχει κακή πρόθεση. Πολλοί δάσκαλοι αγαπούν πραγματικά αυτό που κάνουν. Έχουν αφιερώσει χρόνια, έχουν χτίσει κοινότητες, έχουν βοηθήσει ανθρώπους να γυμναστούν, να αποκτήσουν πειθαρχία και να βελτιώσουν την καθημερινότητά τους.
Όμως, όταν ένα σύστημα πρέπει να είναι οικονομικά βιώσιμο, συχνά προσαρμόζεται στην αγορά. Και η αγορά δεν ζητά πάντα αλήθεια. Ζητά εμπειρία. Ζητά αίσθηση προόδου. Ζητά τίτλους. Ζητά εντυπωσιακές τεχνικές. Ζητά ασφάλεια, αλλά χωρίς την άβολη πραγματικότητα της βίας.
Έτσι, σε αρκετές περιπτώσεις, η πρακτική αυτοάμυνα αντικαθίσταται από ευφάνταστες κινήσεις, περίπλοκες αλληλουχίες, θεαματικές τεχνικές και «λύσεις» που φαίνονται ωραίες στην αίθουσα αλλά καταρρέουν όταν μπουν απέναντι στην ωμή πίεση ενός πραγματικού επιθετικού ανθρώπου.
Αυτό είναι το σημείο όπου η «τέχνη» απορροφά το «πολεμικό» στοιχείο.
Η τέχνη μπορεί να είναι όμορφη. Μπορεί να είναι ενδιαφέρουσα. Μπορεί να είναι πολιτισμικά πολύτιμη. Μπορεί να έχει παιδαγωγικό χαρακτήρα.
Αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζεται αυτόματα ως πρακτική αυτοάμυνα.
Η ψευδαίσθηση του πολεμιστή
Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της εμπορικής προσέγγισης είναι ότι δημιουργεί ανθρώπους που πιστεύουν ότι είναι πιο ικανοί από όσο πραγματικά είναι.
Αυτό είναι επικίνδυνο.
Ένας άνθρωπος που γνωρίζει ότι δεν είναι εκπαιδευμένος θα είναι πιθανώς πιο προσεκτικός. Θα αποφύγει την εμπλοκή. Θα ζητήσει βοήθεια. Θα δώσει προτεραιότητα στη διαφυγή. Θα καταλάβει ότι βρίσκεται σε μειονεκτική θέση.
Αντίθετα, ένας άνθρωπος που νομίζει ότι είναι «πολεμιστής» επειδή έχει περάσει χρόνια σε ένα περιβάλλον ελεγχόμενης προπόνησης, μπορεί να πάρει κακές αποφάσεις. Μπορεί να μείνει εκεί που έπρεπε να φύγει. Μπορεί να απαντήσει εκεί που έπρεπε να αποκλιμακώσει. Μπορεί να πιστέψει ότι μια τεχνική που λειτούργησε σε συνεργάσιμο συνασκούμενο θα λειτουργήσει σε έναν απρόβλεπτο επιτιθέμενο.
Η εσφαλμένη αυτοπεποίθηση είναι χειρότερη από την άγνοια.
Η άγνοια μπορεί να σε κάνει προσεκτικό. Η ψευδαίσθηση μπορεί να σε στείλει κατευθείαν στο πρόβλημα.
Τέχνη ή πόλεμος;
Σε αυτό το σημείο, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να κάνει μια τίμια ερώτηση:
Θέλει το στοιχείο της τέχνης ή το στοιχείο του πολέμου;
Δεν υπάρχει λάθος απάντηση, αρκεί να είναι ειλικρινής.
Αν κάποιος θέλει τέχνη, παράδοση, κίνηση, πειθαρχία, άθληση, κοινωνικότητα και μια δραστηριότητα με βάθος χρόνου, μπορεί να βρει αξία σε πολλές πολεμικές τέχνες.
Αν κάποιος θέλει μαχητικό άθλημα, πίεση, ανταγωνισμό, sparring, φυσική κατάσταση και τεχνική ανάπτυξη μέσα σε κανόνες, μπορεί να βρει αξία στα μαχητικά αθλήματα.
Αν όμως κάποιος θέλει αυτοπροστασία και αυτοάμυνα για πραγματικές συνθήκες πολιτικής ζωής, τότε χρειάζεται διαφορετικό κριτήριο.
Χρειάζεται να ρωτήσει:
Μαθαίνω να αναγνωρίζω κίνδυνο;
Μαθαίνω να αποφεύγω την εμπλοκή;
Μαθαίνω να λειτουργώ υπό πίεση;
Μαθαίνω να δημιουργώ άνοιγμα διαφυγής;
Μαθαίνω απλές, άμεσες, πρακτικές ενέργειες;
Μαθαίνω τη νομική και ηθική διάσταση της αυτοάμυνας;
Μαθαίνω τι γίνεται πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από ένα περιστατικό βίας;
Αν η απάντηση είναι όχι, τότε πιθανώς δεν μαθαίνει πραγματική αυτοάμυνα. Μαθαίνει κάτι άλλο.
Και αυτό το κάτι άλλο μπορεί να είναι χρήσιμο, ευχάριστο ή αξιόλογο. Αλλά δεν πρέπει να βαφτίζεται αυτοάμυνα χωρίς αντίκρισμα.
Τα Combatives στην πολιτική τους χρήση
Τα Combatives, στην πολιτική τους χρήση, έχουν διαφορετική αφετηρία.
Δεν δημιουργήθηκαν για να είναι όμορφα. Δεν βασίζονται στην εντύπωση. Δεν ενδιαφέρονται για αθλητική βαθμολογία. Δεν προσπαθούν να συντηρήσουν μια εικόνα μυστικισμού ή ανωτερότητας.
Η πολιτική χρήση των Combatives αφορά την αυτοπροστασία και την αυτοάμυνα. Περιλαμβάνει άοπλες και οπλισμένες παραμέτρους, όχι με σκοπό τη φαντασίωση, αλλά με σκοπό την κατανόηση της πραγματικότητας της βίας.
Για την αστυνομική χρήση, ο στόχος μπορεί να είναι η υποταγή, ο έλεγχος και η διαχείριση ενός επικίνδυνου ανθρώπου μέσα σε συγκεκριμένο πλαίσιο καθήκοντος.
Για τον πολίτη, ο στόχος είναι διαφορετικός: αποφυγή, διαφυγή, δημιουργία χώρου, άμεση διακοπή της απειλής στον βαθμό που είναι αναγκαίο και κίνηση προς ασφαλές σημείο.
Ο πολίτης δεν έχει αποστολή να συλλάβει. Δεν έχει αποστολή να τιμωρήσει. Δεν έχει αποστολή να αποδείξει. Έχει υποχρέωση να προστατεύσει τη ζωή και τη σωματική του ακεραιότητα, μέσα στα όρια του νόμου.
Αυτό αλλάζει όλη τη μεθοδολογία.
Η σκληρότερη ιστορική πλευρά των Combatives
Σε πιο ακραίο στρατιωτικό επίπεδο, τα Combatives είχαν και έχουν πολύ σκληρότερη λογική. Σε συνθήκες πολέμου, ειδικών επιχειρήσεων ή μυστικών αποστολών, ο στόχος δεν είναι η πολιτική αυτοάμυνα. Εκεί η αποστολή μπορεί να είναι η άμεση εξουδετέρωση του αντιπάλου με τον ταχύτερο και πιο αποτελεσματικό τρόπο, με τη μικρότερη δυνατή φθορά για τον εκπαιδευμένο χειριστή.
Αυτή η πραγματικότητα δεν πρέπει να ρομαντικοποιείται.
Δεν είναι παιχνίδι. Δεν είναι αισθητική. Δεν είναι φαντασίωση. Είναι διαφορετικό περιβάλλον, διαφορετική ανάγκη, διαφορετικό νομικό και επιχειρησιακό πλαίσιο.
Το πρόβλημα ξεκινά όταν ο πολίτης δανείζεται τη φαντασίωση του στρατιωτικού περιβάλλοντος χωρίς να έχει την αποστολή, την ευθύνη, την εκπαίδευση ή το πλαίσιο που τη συνοδεύει.
Γι’ αυτό το Civilian Combatives πρέπει να παραμένει καθαρό στον σκοπό του: πρακτική αυτοπροστασία για πολίτες, όχι θέατρο πολέμου.
Γιατί τίποτα ουσιαστικό δεν έχει αλλάξει
Η βία, στην ουσία της, δεν έχει αλλάξει όσο νομίζουμε.
Έχουν αλλάξει τα ρούχα, οι χώροι, οι νόμοι, τα μέσα, οι κάμερες, οι κοινωνικές συνθήκες, τα όπλα και οι συνέπειες. Αλλά ο άνθρωπος που επιτίθεται με πρόθεση να βλάψει εξακολουθεί να δημιουργεί το ίδιο βασικό πρόβλημα: άμεσο κίνδυνο, πίεση, φόβο, χάος, σωματική απειλή.
Γι’ αυτό η αποτελεσματικότητα δεν μπορεί να βασίζεται σε φανταχτερή θεωρία.
Ο στόχος παραμένει απλός:
Να αντιληφθείς τον κίνδυνο όσο πιο νωρίς γίνεται.
Να αποφύγεις ό,τι μπορεί να αποφευχθεί.
Να δράσεις όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή.
Να δημιουργήσεις άνοιγμα.
Να φύγεις.
Να επιβιώσεις νομικά, σωματικά και ψυχολογικά μετά το περιστατικό.
Όλα τα υπόλοιπα είναι δευτερεύοντα.
Τελική σκέψη
Η οικονομική βιωσιμότητα των πολεμικών τεχνών είναι απολύτως κατανοητή. Οι σχολές χρειάζονται μαθητές. Οι δάσκαλοι χρειάζονται εισόδημα. Οι άνθρωποι χρειάζονται δραστηριότητες που τους δίνουν άσκηση, πειθαρχία, κοινότητα και αίσθηση προόδου.
Όμως η αυτοάμυνα δεν πρέπει να θυσιάζεται στον βωμό της εμπορικότητας.
Όταν ο ασκούμενος πληρώνει για άσκηση, πρέπει να ξέρει ότι παίρνει άσκηση. Όταν πληρώνει για άθλημα, πρέπει να ξέρει ότι παίρνει άθλημα. Όταν πληρώνει για παράδοση, πρέπει να ξέρει ότι παίρνει παράδοση.
Αν πληρώνει για αυτοάμυνα, τότε πρέπει να παίρνει εκπαίδευση που αντέχει στην πραγματικότητα.
Το Civilian Combatives δεν προσπαθεί να είναι όμορφο, θεαματικό ή εμπορικά βολικό. Προσπαθεί να είναι χρήσιμο. Και σε θέματα αυτοπροστασίας, αυτό είναι το μόνο κριτήριο που έχει πραγματική αξία.
Σημείωση ασφαλείας
Η εκπαίδευση αυτοάμυνας πρέπει να γίνεται με υπεύθυνη καθοδήγηση, έλεγχο, προοδευτικότητα και σεβασμό στα όρια κάθε ασκούμενου. Η πρακτική αποτελεσματικότητα δεν σημαίνει απερισκεψία ή ανεξέλεγκτη βία.
Νομική σημείωση
Η αυτοάμυνα αφορά την αναγκαία και ανάλογη προστασία από άμεση απειλή. Δεν αφορά επιθετικότητα, τιμωρία, εκδίκηση ή επίδειξη δύναμης. Κάθε άνθρωπος οφείλει να γνωρίζει ότι οι πράξεις του αξιολογούνται νομικά μετά το περιστατικό.
Σημείωση κατά της φαντασίωσης
Η πραγματική βία δεν μοιάζει με κινηματογραφική σκηνή, αγώνα ή χορογραφημένη επίδειξη. Είναι ασταθής, άβολη, γρήγορη και συχνά χαοτική. Όποιος εκπαιδεύεται για αυτοάμυνα πρέπει να αποφεύγει τη φαντασίωση του «πολεμιστή».
Σημείωση εμπειρίας
Το Combatives Group διαχωρίζει την πρακτική αυτοπροστασία από τη γενική έννοια των πολεμικών τεχνών και των μαχητικών αθλημάτων. Όχι επειδή αυτά δεν έχουν αξία, αλλά επειδή δεν υπηρετούν πάντα τον ίδιο σκοπό.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε τι σημαίνει πρακτική αυτοάμυνα για πολίτες και πώς διαφέρει από την τυπική εκπαίδευση πολεμικών τεχνών, επικοινωνήστε με το Combatives Group.