Οι συνήθειες της προπόνησης εμφανίζονται όταν τα πράγματα γίνουν πραγματικά
Μάχεσαι όπως προπονείσαι.
Η φράση είναι απλή, αλλά δεν είναι καθόλου επιφανειακή. Στην πραγματικότητα, είναι μία από τις πιο σκληρές αλήθειες της αυτοάμυνας. Όταν η πίεση ανέβει, όταν ο φόβος εμφανιστεί, όταν η σκέψη στενέψει και όταν η κατάσταση γίνει ξαφνικά πραγματική, ο άνθρωπος δεν ανεβαίνει μαγικά στο επίπεδο της φαντασίας του. Συνήθως πέφτει στο επίπεδο των συνηθειών του.
Αυτό που κάνετε ξανά και ξανά στην προπόνηση, αυτό θα προσπαθήσει να κάνει το σώμα και το μυαλό σας όταν δεν υπάρχει χρόνος για ανάλυση. Αν προπονείστε μισά, θα δράσετε μισά. Αν σταματάτε πριν ολοκληρωθεί ο σκοπός της άσκησης, είναι πιθανό να σταματήσετε και όταν δεν πρέπει. Αν περιμένετε πάντα τον άλλον να αρχίσει, θα περιμένετε και στην πραγματικότητα. Αν εκπαιδεύεστε με αθλητική ευγένεια ενώ το πρόβλημα είναι βίαιη απειλή, τότε ίσως κουβαλήσετε λάθος κανόνες σε λάθος περιβάλλον.
Η προπόνηση δημιουργεί συνήθειες.
Και οι συνήθειες κυβερνούν όταν η πίεση δεν αφήνει χώρο για πολυτέλειες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι στην πολιτική αυτοάμυνα επιτρέπονται όλα. Δεν σημαίνει ότι ο πολίτης μπορεί να υιοθετεί πολεμική νοοτροπία χωρίς όρια. Δεν σημαίνει ότι η ιστορική λογική του πολέμου μεταφέρεται αυτούσια στον δρόμο, στην κοινωνία και στον νόμο. Αντιθέτως, σημαίνει ότι πρέπει να προπονούμαστε ρεαλιστικά, αλλά και με μέτρο. Να ολοκληρώνουμε την προστατευτική ενέργεια, αλλά να σταματάμε όταν σταματά η άμεση απειλή. Να μην καλλιεργούμε κακές συνήθειες, αλλά και να μη χάνουμε τη νομική και ηθική μας πυξίδα.
Το ζητούμενο δεν είναι να γίνουμε βίαιοι άνθρωποι.
Το ζητούμενο είναι να μη γίνουμε απροετοίμαστοι άνθρωποι.
Η σύντομη απάντηση
Το «μάχεσαι όπως προπονείσαι» σημαίνει ότι η ποιότητα, η νοοτροπία και οι συνήθειες της εκπαίδευσης θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τη συμπεριφορά σας σε πραγματική απειλή. Αν η προπόνηση είναι χαλαρή, προβλέψιμη, αθλητικά ευγενική και χωρίς πίεση, τότε είναι πιθανό να δημιουργήσει συμπεριφορές που δεν ταιριάζουν στη βία του δρόμου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η προπόνηση πρέπει να είναι ανεξέλεγκτη ή επικίνδυνη. Σημαίνει ότι πρέπει να είναι σχετική με το πρόβλημα που υποτίθεται ότι προετοιμάζει. Στην αυτοάμυνα, το πρόβλημα δεν είναι να κερδίσουμε αγώνα. Είναι να αναγνωρίσουμε απειλή, να αποφύγουμε όπου μπορούμε, να δράσουμε όταν πρέπει, να ολοκληρώσουμε την προστατευτική ενέργεια μέχρι να πάψει ο άμεσος κίνδυνος και να φύγουμε.
Η σωστή συνήθεια δεν είναι «συνέχισε τη βία». Η σωστή συνήθεια είναι: μη σταματήσεις πρόωρα όσο η απειλή συνεχίζεται, αλλά σταμάτα αμέσως όταν υπάρχει ασφάλεια ή δυνατότητα διαφυγής.
Αυτό είναι το μέτρο.
Αυτό είναι αυτοάμυνα.
Αυτό το άρθρο είναι για εσάς αν…
Αυτό το άρθρο είναι για όσους προπονούνται σε αυτοάμυνα, πολεμικές τέχνες ή μαχητικά αθλήματα και θέλουν να καταλάβουν τι ακριβώς κουβαλούν από την αίθουσα στην πραγματικότητα. Δεν κουβαλάτε μόνο τεχνικές. Κουβαλάτε συνήθειες. Κουβαλάτε χρόνους αντίδρασης. Κουβαλάτε δισταγμούς. Κουβαλάτε κανόνες. Κουβαλάτε παύσεις. Κουβαλάτε όρια που ίσως είναι σωστά για την προπόνηση, αλλά λάθος για την επιβίωση.
Είναι επίσης για όσους πιστεύουν ότι η σκληρή προπόνηση είναι απλώς θέμα χαρακτήρα ή μαγκιάς. Δεν είναι. Η σκληρή προπόνηση, όταν είναι σωστή, δεν υπάρχει για να δημιουργεί τραυματισμούς ή εγωισμό. Υπάρχει για να αφαιρεί ψευδαισθήσεις, να καλλιεργεί λειτουργικές συνήθειες και να προετοιμάζει τον άνθρωπο για το σοκ, την πίεση και την αβεβαιότητα της πραγματικής απειλής.
Τι θα μάθετε
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε γιατί η προπόνηση δημιουργεί συνήθειες και γιατί οι κακές συνήθειες μπορούν να γίνουν επικίνδυνες σε πραγματική απειλή. Θα εξηγήσουμε γιατί η αθλητική ή παιδική λογική των «κανόνων συμπλοκής» δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτούσια σε κατάσταση όπου ένας επιτιθέμενος δεν ενδιαφέρεται για ευγένεια, ισότητα ή τίμιο παιχνίδι.
Θα δούμε επίσης γιατί το παλιό πολεμικό πνεύμα των Combatives χρειάζεται προσαρμογή για τον σημερινό πολίτη. Η ιστορική λογική του πολέμου ήταν η εξόντωση του εχθρού για την ολοκλήρωση αποστολής. Η σημερινή πολιτική αυτοάμυνα έχει άλλο πλαίσιο: προστασία, νόμιμο μέτρο, διαφυγή και αποφυγή υπέρβασης.
Τέλος, θα δούμε πώς πρέπει να προπονείται κάποιος ώστε να δημιουργεί καλές συνήθειες: ολοκλήρωση προστατευτικής ενέργειας, ελεγχόμενη επαφή, πίεση, σενάρια, ρόλοι, αναγνώριση λήξης της απειλής και άμεση αποχώρηση.
Βασικά σημεία
- Μάχεσαι όπως προπονείσαι. Η προπόνηση δημιουργεί συνήθειες που εμφανίζονται υπό πίεση.
- Οι κακές συνήθειες στην αίθουσα μπορούν να γίνουν επικίνδυνες στον δρόμο.
- Η αθλητική ευγένεια έχει θέση στον αθλητισμό, αλλά όχι ως στρατηγική απέναντι σε βίαιη απειλή.
- Η ολοκλήρωση της προστατευτικής ενέργειας δεν σημαίνει υπερβολή. Σημαίνει να μη σταματάτε πριν σταματήσει η άμεση απειλή.
- Η αυτοάμυνα του πολίτη δεν είναι πόλεμος. Χρειάζεται αναγκαιότητα, αναλογικότητα, μέτρο και διαφυγή. Σύμφωνα με το άρθρο 22 του Ποινικού Κώδικα, η άμυνα αφορά αναγκαία προστασία απέναντι σε παρούσα και άδικη επίθεση.
- Η σωστή προπόνηση πρέπει να καλλιεργεί και ένταση και φρένο: δράση όταν πρέπει, διακοπή όταν πρέπει.
Εισαγωγή: Η αίθουσα χτίζει τον άνθρωπο που θα εμφανιστεί στον δρόμο
Η αίθουσα δεν είναι απλώς χώρος τεχνικής. Είναι χώρος διαμόρφωσης συνηθειών. Κάθε επανάληψη γράφει κάτι στο σώμα και στο μυαλό. Κάθε παύση, κάθε δισταγμός, κάθε ψεύτικο τέλος, κάθε συνεργατική αντίδραση, κάθε άνετη εφαρμογή, κάθε αθλητικός κανόνας που δεν αναγνωρίζεται ως αθλητικός, μπορεί να γίνει μέρος του τρόπου που αντιδρά ο άνθρωπος.
Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα με την ψεύτικη αυτοάμυνα. Δεν είναι μόνο ότι διδάσκει αναποτελεσματικές τεχνικές. Είναι ότι διδάσκει λάθος συνήθειες. Διδάσκει να περιμένεις. Να σταματάς όταν ο άλλος σταματά επειδή είναι συνασκούμενος, όχι επειδή η απειλή τελείωσε. Να λειτουργείς με κανόνες που ο επιτιθέμενος δεν έχει αποδεχτεί. Να θεωρείς ότι η σύγκρουση θα έχει μορφή, αρχή, μέση και τέλος όπως στην αίθουσα.
Η πραγματική αυτοάμυνα πρέπει να εκπαιδεύει αλλιώς. Πρέπει να καλλιεργεί συνήθειες επιβίωσης, όχι συνήθειες επίδειξης. Να δημιουργεί ανθρώπους που βλέπουν, αποφασίζουν, ενεργούν και φεύγουν. Να δημιουργεί ανθρώπους που δεν σταματούν πρόωρα από κοινωνική αναστολή, αλλά ούτε συνεχίζουν από θυμό.
Η προπόνηση πρέπει να χτίζει αυτό το διπλό χαρακτηριστικό: αποφασιστικότητα και μέτρο.
Αν προπονείστε μισά, θα δράσετε μισά
Όταν ο άνθρωπος προπονείται συνεχώς με μισή ένταση, μισή επαφή, μισή αντίσταση και μισή νοοτροπία, δεν μπορεί να περιμένει ότι στην πραγματικότητα θα εμφανιστεί ξαφνικά πλήρης. Η πίεση δεν δημιουργεί μαγικά ικανότητες. Αποκαλύπτει ό,τι έχει ήδη χτιστεί.
Αν στην προπόνηση σταματάτε κάθε φορά που η τεχνική «φαίνεται» ότι πέτυχε, μπορεί να μάθετε να σταματάτε πριν η απειλή έχει πραγματικά λήξει. Αν ο συνασκούμενος συνεργάζεται πάντα, μπορεί να μάθετε ότι οι άνθρωποι πέφτουν, μένουν κάτω ή σταματούν όπως περιμένετε. Αν η άσκηση τελειώνει με τεχνητό τρόπο, μπορεί να μη μάθετε να αναζητάτε έξοδο.
Η αυτοάμυνα όμως δεν κρίνεται από το αν φάνηκε όμορφη η τεχνική. Κρίνεται από το αν σταμάτησε η άμεση απειλή και αν μπορέσατε να φύγετε.
Αν δεν το προπονείτε, μην περιμένετε ότι θα εμφανιστεί μόνο του.
Η πράξη «λήξης» και η σωστή της έννοια
Το αρχικό κείμενο μιλά για την ανάγκη να υπάρχει αίσθηση «λήξης» στην προπόνηση. Αυτή η ιδέα είναι σωστή, αλλά πρέπει να εξηγηθεί προσεκτικά. Δεν μιλάμε για τιμωρία. Δεν μιλάμε για εκδίκηση. Δεν μιλάμε για συνέχιση της βίας επειδή μπορούμε. Μιλάμε για ολοκλήρωση της προστατευτικής ενέργειας μέχρι να σταματήσει η άμεση απειλή και να δημιουργηθεί δυνατότητα διαφυγής.
Αν ο ασκούμενος σταματά κάθε φορά πολύ νωρίς, χτίζει κακή συνήθεια. Μαθαίνει να χαλαρώνει πριν υπάρχει ασφάλεια. Μαθαίνει ότι η απειλή τελειώνει επειδή εκείνος θέλει να τελειώσει, όχι επειδή αντικειμενικά έχει σταματήσει. Αυτό είναι επικίνδυνο.
Από την άλλη, αν ο ασκούμενος συνεχίζει πέρα από το αναγκαίο, χτίζει επίσης κακή συνήθεια. Μαθαίνει υπερβολή. Μαθαίνει παραμονή στη σύγκρουση. Μαθαίνει να ξεχνά τον σκοπό της αυτοάμυνας. Αυτό είναι νομικά και ηθικά επικίνδυνο.
Άρα η σωστή συνήθεια είναι ακριβής:
Δεν σταματώ πρόωρα.
Δεν συνεχίζω άσκοπα.
Σταματώ όταν υπάρχει ασφάλεια.
Φεύγω μόλις υπάρχει έξοδος.
Αυτό είναι η πραγματική πράξη «λήξης» στην πολιτική αυτοάμυνα.
Οι άνθρωποι είναι σκλάβοι συνηθειών
«Οι άνθρωποι είναι σκλάβοι συνηθειών, οπότε αν είναι να είμαστε σκλάβοι συνηθειών, τουλάχιστον ας είμαστε σκλάβοι καλών συνηθειών.»
Η φράση αυτή είναι απολύτως ταιριαστή για το Combatives. Η αυτοάμυνα δεν βασίζεται μόνο σε γνώση. Βασίζεται σε συνήθειες που μπορούν να εμφανιστούν όταν η γνώση δυσκολεύεται να λειτουργήσει. Υπό έντονη πίεση, ο άνθρωπος δεν έχει πάντα την πολυτέλεια να σκεφτεί ήρεμα. Θα κινηθεί προς αυτό που έχει επαναλάβει.
Αν έχει επαναλάβει κακή στάση, κακή απόσταση, κακή παύση, κακή αντίληψη λήξης ή κακή διαφυγή, αυτά θα εμφανιστούν. Αν έχει επαναλάβει επίγνωση, κίνηση, προστασία, ολοκλήρωση και έξοδο, αυτά έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανιστούν.
Αυτός είναι ο λόγος που η προπόνηση πρέπει να είναι αυστηρή στις λεπτομέρειες. Όχι επειδή θέλουμε να κουράσουμε τον ασκούμενο. Επειδή οι λεπτομέρειες γίνονται συνήθειες. Και οι συνήθειες γίνονται συμπεριφορά υπό πίεση.
Στην αυτοάμυνα, η κακή συνήθεια μπορεί να κοστίσει.
Η παλιά σχολή Combatives και ο σημερινός πολίτης
Η παλιά σχολή Combatives του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου είχε ξεκάθαρο σκοπό: ο στρατιώτης έπρεπε να εξουδετερώσει τον εχθρό για να ολοκληρώσει την αποστολή. Το πλαίσιο ήταν πόλεμος. Ο άνθρωπος απέναντι ήταν εχθρός. Η αποστολή ήταν στρατιωτική. Οι κανόνες ήταν διαφορετικοί.
Σήμερα, ο πολίτης δεν βρίσκεται σε πόλεμο. Δεν έχει αποστολή να εξοντώσει. Δεν έχει δικαίωμα να μεταφέρει πολεμική λογική αυτούσια σε κοινωνική ζωή. Έχει δικαίωμα να προστατεύσει τον εαυτό του ή άλλον από άμεση και άδικη επίθεση, με αναγκαίο και ανάλογο τρόπο. Το άρθρο 23 του Ποινικού Κώδικα προβλέπει συνέπειες για την υπέρβαση των ορίων της άμυνας, κάτι που πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη σε κάθε εκπαίδευση πολιτών.
Άρα δεν μπορούμε να διδάσκουμε πολίτες σαν να είναι στρατιώτες σε εμπόλεμη ζώνη. Μπορούμε όμως να δανειστούμε από την παλιά σχολή κάτι πολύ σημαντικό: την απουσία φαντασίωσης. Την άρνηση να πιστέψουμε ότι η πραγματική βία θα είναι ευγενική. Την ανάγκη να χτιστεί νοοτροπία που δεν παγώνει όταν η κατάσταση γίνει σκληρή.
Η ιστορική σκληρότητα πρέπει να περάσει μέσα από το σημερινό νόμιμο μέτρο.
Αυτό είναι το Combatives για πολίτες.
Οι αθλητικοί κανόνες δεν ισχύουν στον δρόμο
Στον αθλητισμό υπάρχουν κανόνες. Και σωστά υπάρχουν. Οι κανόνες προστατεύουν τους αθλητές, επιτρέπουν δίκαιο αγώνα, δίνουν πλαίσιο και κάνουν την αναμέτρηση αποδεκτή. Δεν χτυπάμε μετά το τέλος, δεν συνεχίζουμε όταν ο διαιτητής σταματήσει, δεν χρησιμοποιούμε απαγορευμένες ενέργειες, δεν επιδιώκουμε μόνιμη βλάβη.
Αυτά είναι σωστά στον αθλητισμό.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν ο άνθρωπος πιστεύει ότι ο βίαιος επιτιθέμενος θα λειτουργήσει με την ίδια λογική. Δεν θα το κάνει. Ο εγκληματίας, ο εξαγριωμένος επιτιθέμενος ή ο άνθρωπος που έχει ήδη αποφασίσει να παραβιάσει τα όριά σας δεν δεσμεύεται από τους κανόνες της ευγενούς άμιλλας. Το απέδειξε ήδη τη στιγμή που επέλεξε την άδικη βία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς χάνουμε κάθε όριο. Σημαίνει ότι δεν πρέπει να στηρίζουμε την επιβίωσή μας στην ευγένεια του άλλου.
Η πολιτική αυτοάμυνα έχει άλλους κανόνες: αναγκαιότητα, αναλογικότητα, διαφυγή, λήξη όταν λήξει η απειλή.
Αυτοί είναι οι κανόνες που μας αφορούν.
Όχι οι κανόνες του ρινγκ.
Η παιδική νοοτροπία του «δίκαιου καυγά»
Πολλοί άνθρωποι κουβαλούν μέσα τους μια παιδική ιδέα για τη σύγκρουση. Σαν να βρισκόμαστε ακόμη στην αυλή του σχολείου. Δεν τραβάμε μαλλιά, δεν δαγκώνουμε, δεν κλωτσάμε, δεν κάνουμε αυτό, δεν κάνουμε εκείνο. Υπάρχει μια άγραφη αίσθηση ότι ακόμη και ο καυγάς έχει τίμιους κανόνες.
Αυτό μπορεί να ισχύει σε παιδικά παιχνίδια, σε αθλητικές συνθήκες ή σε συμφωνημένες αναμετρήσεις. Δεν ισχύει σε βίαιη απειλή.
Ο άνθρωπος που επιτίθεται άδικα δεν σας προσφέρει δίκαιο καυγά. Δεν ενδιαφέρεται να είστε ίσοι. Δεν ενδιαφέρεται να είστε έτοιμοι. Δεν ενδιαφέρεται να μη τραυματιστείτε. Αν είναι εγκληματίας, μπορεί να επιλέξει χρόνο, τόπο, αιφνιδιασμό, αριθμητικό πλεονέκτημα ή όπλο.
Η αυτοάμυνα δεν είναι καυγάς με κανόνες τιμής. Είναι προστασία από άδικη απειλή.
Αυτό πρέπει να μπει βαθιά στην προπόνηση. Όχι για να γίνουμε ανήθικοι. Αλλά για να μη μπούμε σε μια πραγματική απειλή με παιδική φαντασίωση.
Η νοοτροπία επιβίωσης δεν είναι αθλητική νοοτροπία
Ένας αγώνας επιβίωσης δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αθλητική προσέγγιση ή μισή καρδιά. Στον αθλητισμό, ο στόχος είναι η νίκη μέσα σε κανόνες. Στην αυτοάμυνα, ο στόχος είναι η ασφάλεια μέσα σε χάος. Στον αθλητισμό, ο άλλος είναι αντίπαλος. Στην αυτοάμυνα, μπορεί να είναι δράστης. Στον αθλητισμό, υπάρχει διαιτητής. Στην αυτοάμυνα, υπάρχει νόμος μετά το περιστατικό, όχι διαιτητής κατά τη διάρκειά του.
Η διαφορά είναι τεράστια.
Η αθλητική νοοτροπία μπορεί να δώσει φυσική κατάσταση, επαφή, αντοχή και ψυχραιμία. Αυτά είναι χρήσιμα. Δεν αρκούν όμως για να καταλάβει ο άνθρωπος τη βία του δρόμου. Αν κουβαλήσει μόνο την αθλητική λογική, μπορεί να περιμένει ανταλλαγή, ισότητα, ρυθμό και τέλος που ο άλλος δεν θα του δώσει.
Η νοοτροπία επιβίωσης είναι διαφορετική. Δεν ψάχνει να κερδίσει. Ψάχνει να τελειώσει την απειλή αρκετά ώστε να φύγει. Δεν ψάχνει πόντους. Ψάχνει έξοδο. Δεν ψάχνει αναγνώριση. Ψάχνει να γυρίσει σπίτι.
Αυτό πρέπει να προπονείται.
Η σκληρότητα χρειάζεται χαλινάρι
Το αρχικό κείμενο παραθέτει τη σκληρή ιστορική λογική του W. E. Fairbairn, ο οποίος δίδασκε σε πολεμικό πλαίσιο ότι δεν υπάρχει τίμιο παιχνίδι όταν διακυβεύεται η επιβίωση. Το μήνυμα εκείνης της εποχής ήταν ακραίο, επειδή το πλαίσιο ήταν ακραίο: πόλεμος, εχθρός, αποστολή, θάνατος.
«Γίνε σκληρός, παίξε με τους νόμους του πεζοδρομίου, νίκησε με κάθε κόστος… διδάσκω αυτό που ονομάζεται «μπαμπέσικη πάλη». Δεν υπάρχει τίμιο παιχνίδι, δεν υπάρχουν κανόνες, εκτός από έναν: Σκότωσε για να μη σκοτωθείς.» – W.E. Fairbairn
Για τον σημερινό πολίτη, η φράση δεν μπορεί να μεταφερθεί άκριτα. Δεν είμαστε σε πόλεμο. Δεν αντιμετωπίζουμε κάθε σύγκρουση σαν θανάσιμη μάχη. Δεν έχουμε δικαίωμα να κάνουμε ό,τι θα έκανε ένας στρατιώτης σε ειδική αποστολή. Η χρήση βίας στην αυτοάμυνα πρέπει να είναι αναγκαία, εύλογη και ανάλογη.
Όμως υπάρχει ένα μέρος της παλιάς σκληρότητας που παραμένει χρήσιμο: η απόρριψη της αφέλειας. Αν η απειλή είναι πραγματική και άμεση, δεν μπορείτε να λειτουργήσετε με μισή απόφαση. Δεν μπορείτε να περιμένετε ο επιτιθέμενος να σεβαστεί κανόνες που δεν αποδέχτηκε ποτέ. Δεν μπορείτε να παγώσετε επειδή η πραγματικότητα δεν μοιάζει με την αίθουσα.
Η σκληρότητα χωρίς χαλινάρι είναι επικίνδυνη.
Το χαλινάρι χωρίς σκληρότητα είναι ανίσχυρο όταν όλα αποτύχουν.
Η αυτοάμυνα χρειάζεται και τα δύο: σκληρότητα όταν απαιτείται, μέτρο πάντα.
Ελεγχόμενη επαφή, όχι ανεξέλεγκτη βία
Η προπόνηση πρέπει να πλησιάζει την πραγματικότητα όσο γίνεται, χωρίς να καταστρέφει τους ανθρώπους που εκπαιδεύονται. Αυτό σημαίνει ελεγχόμενη επαφή, προστατευτικό εξοπλισμό, προοδευτική πίεση, καθαρούς ρόλους και υπεύθυνη επίβλεψη.
Δεν χρειάζεται να τραυματίσουμε συνασκούμενους για να καταλάβουμε την ένταση. Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε την αίθουσα σε χώρο ανεξέλεγκτης βίας. Χρειάζεται όμως να βάλουμε τον ασκούμενο σε συνθήκες όπου δεν είναι όλα άνετα, προβλέψιμα και συνεργάσιμα.
Η επαφή διδάσκει πράγματα που η θεωρία δεν μπορεί να διδάξει. Διδάσκει απόσταση, αντίσταση, φόβο, κούραση, λάθη, αβεβαιότητα και ανάγκη ολοκλήρωσης. Διδάσκει ότι ο άλλος δεν πέφτει επειδή εμείς το θέλουμε. Διδάσκει ότι η κατάσταση δεν τελειώνει επειδή εκτελέστηκε μια τεχνική.
Η σωστή επαφή όμως πρέπει να είναι εκπαιδευτική. Όχι εκδικητική. Όχι εγωιστική. Όχι χαοτική.
Η αίθουσα πρέπει να είναι σκληρή αρκετά ώστε να λέει την αλήθεια, αλλά ασφαλής αρκετά ώστε να επιτρέπει μάθηση.
Ρόλοι, προσομοιώσεις και σενάρια
Η φράση «μάχεσαι όπως προπονείσαι» έχει πλήρες νόημα μόνο όταν η προπόνηση περιλαμβάνει ρόλους, προσομοιώσεις και σενάρια. Η στατική τεχνική είναι μόνο αρχή. Χρειάζεται για να μάθει ο ασκούμενος μηχανική, αλλά δεν αρκεί για να μάθει πραγματική εφαρμογή.
«Μάχεσαι όπως προπονείσαι!» – Στρατηγός George Patton
Τα σενάρια βάζουν τον άνθρωπο σε πλαίσιο. Υπάρχει προσέγγιση. Υπάρχει λεκτική ένταση. Υπάρχει απόσταση. Υπάρχει επιλογή αποφυγής. Υπάρχει πιθανότητα λάθους. Υπάρχει ανάγκη απόφασης. Υπάρχει στιγμή όπου η απειλή ίσως σταματήσει και πρέπει να φύγει. Υπάρχει στιγμή όπου η απειλή συνεχίζεται και δεν πρέπει να σταματήσει πρόωρα.
Αυτά δεν φαίνονται σε απλή τεχνική άσκηση.
Οι ρόλοι και οι προσομοιώσεις επιτρέπουν στον ασκούμενο να χτίσει σωστές συνήθειες όχι μόνο στην πράξη, αλλά και στην απόφαση. Πότε μιλά. Πότε φεύγει. Πότε κρατά απόσταση. Πότε αναγκάζεται να δράσει. Πότε σταματά. Πότε αναζητά έξοδο.
Η αυτοάμυνα δεν είναι τεχνική χωρίς πλαίσιο.
Είναι απόφαση μέσα σε πλαίσιο.
Η συνήθεια της διαφυγής
Αν υπάρχει μία συνήθεια που πρέπει να καλλιεργείται σε κάθε σοβαρή προπόνηση αυτοάμυνας, είναι η διαφυγή. Δεν ολοκληρώνουμε την προστατευτική ενέργεια για να παραμείνουμε στη σύγκρουση. Την ολοκληρώνουμε για να φύγουμε.
Αν ο ασκούμενος μάθει να μένει εκεί, θα μείνει εκεί. Αν μάθει να κοιτάζει τον «αντίπαλο» αντί να αναζητά έξοδο, θα κάνει το ίδιο και υπό πίεση. Αν μάθει ότι η άσκηση τελειώνει όταν ο εκπαιδευτής πει «στοπ», μπορεί να μη μάθει ποτέ να αναγνωρίζει μόνος του το πραγματικό τέλος: ασφάλεια και δυνατότητα αποχώρησης.
Η διαφυγή πρέπει να μπαίνει στην προπόνηση. Όχι θεωρητικά. Πρακτικά. Κάθε εφαρμογή πρέπει να συνδέεται με έξοδο, απόσταση, έλεγχο περιβάλλοντος και απομάκρυνση. Η συνήθεια δεν είναι απλώς «κάνω κάτι». Η συνήθεια είναι «κάνω αυτό που χρειάζεται και φεύγω».
Αυτό αλλάζει την ποιότητα της εκπαίδευσης.
Η αυτοάμυνα δεν ολοκληρώνεται όταν ο άλλος έπαψε προσωρινά να κινείται.
Ολοκληρώνεται όταν εσείς είστε ασφαλέστερα μακριά.
Η συνήθεια να σταματάς
Όσο σημαντικό είναι να μην σταματά κανείς πρόωρα, άλλο τόσο σημαντικό είναι να σταματά όταν πρέπει. Αυτό είναι που ξεχωρίζει την αυτοάμυνα από την εκδίκηση, τον φόβο ή την απώλεια ελέγχου.
Στην προπόνηση πρέπει να καλλιεργείται αυτή η διάκριση. Όταν ο ρόλος εξακολουθεί να αποτελεί απειλή, ο ασκούμενος δεν πρέπει να χαλαρώνει. Όταν όμως η απειλή σταματά ή ανοίγει ασφαλής έξοδος, ο ασκούμενος πρέπει να απομακρύνεται. Όχι να συνεχίζει επειδή “έχει πάρει φόρα”. Όχι να επιδιώκει παραπάνω. Όχι να μπερδεύει την προστασία με την τιμωρία.
Αυτό είναι δύσκολο, γιατί η ένταση ανεβαίνει. Η αδρεναλίνη, ο φόβος και ο θυμός μπορούν να κάνουν τον άνθρωπο να συνεχίσει. Γι’ αυτό πρέπει να προπονείται και το φρένο. Όπως προπονείται η δράση, πρέπει να προπονείται και η διακοπή.
Ο ικανός άνθρωπος δεν είναι μόνο αυτός που μπορεί να ξεκινήσει.
Είναι και αυτός που μπορεί να σταματήσει.
Κακές συνήθειες που πρέπει να κοπούν
Υπάρχουν κακές συνήθειες που συχνά περνούν απαρατήρητες στην προπόνηση. Να κοιτάμε τον εκπαιδευτή μετά την τεχνική αντί να ελέγχουμε το περιβάλλον. Να χαλαρώνουμε επειδή ο συνασκούμενος σταμάτησε. Να γυρίζουμε πλάτη χωρίς έξοδο. Να περιμένουμε πάντα την επίθεση. Να λειτουργούμε με ίδιες απαντήσεις σε διαφορετικά προβλήματα. Να “παίζουμε” με κανόνες ενώ το σενάριο υποτίθεται ότι αφορά βίαιη απειλή.
Άλλη κακή συνήθεια είναι η υπερβολική τεχνική καθαρότητα. Ο ασκούμενος προσπαθεί να κάνει κάτι τέλειο ενώ θα έπρεπε να κάνει κάτι λειτουργικό. Στην πραγματική αυτοάμυνα, η τελειότητα σπάνια είναι διαθέσιμη. Χρειάζεται απλότητα, κατεύθυνση και σκοπός.
Άλλη κακή συνήθεια είναι η αμηχανία μπροστά στη σκληρότητα. Ο άνθρωπος διστάζει όχι επειδή δεν ξέρει, αλλά επειδή η δράση που απαιτείται δεν ταιριάζει με την εικόνα του ευγενικού εαυτού του. Αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί στην προπόνηση, αλλιώς θα εμφανιστεί στον δρόμο.
Οι κακές συνήθειες δεν κόβονται με θεωρία.
Κόβονται με σωστή επανάληψη.
Καλές συνήθειες που πρέπει να χτιστούν
Οι καλές συνήθειες του Combatives είναι απλές, αλλά απαιτητικές. Επίγνωση πριν από την απειλή. Απόσταση πριν από την επαφή. Αποφυγή πριν από τη σύγκρουση. Απόδραση όταν υπάρχει έξοδος. Καθαρή απόφαση όταν η απειλή γίνει άμεση. Ολοκλήρωση προστατευτικής ενέργειας χωρίς πρόωρη παύση. Διακοπή όταν ο σκοπός επιτευχθεί. Απομάκρυνση αμέσως μετά.
Αυτές οι συνήθειες δεν είναι θεαματικές. Δεν μοιάζουν πάντα με «μάχη». Αλλά είναι οι συνήθειες που προστατεύουν τον πολίτη. Τον προστατεύουν από τον δράστη, αλλά και από τον ίδιο του τον εγωισμό. Τον προστατεύουν από την παθητικότητα, αλλά και από την υπερβολή.
Η καλή συνήθεια δεν είναι να κάνεις πάντα το πιο σκληρό.
Η καλή συνήθεια είναι να κάνεις το σωστό για το επίπεδο της απειλής.
Αυτό πρέπει να επαναλαμβάνεται μέχρι να γίνει φυσικό.
Προπονήσου όπως θα χρειαστεί να λειτουργήσεις
Δεν μπορούμε να προπονούμαστε για άνεση και να περιμένουμε λειτουργικότητα στην ακραία πίεση. Δεν μπορούμε να προπονούμαστε μόνο με συνεργασία και να περιμένουμε να διαχειριστούμε αντίσταση. Δεν μπορούμε να προπονούμαστε με αθλητική ευγένεια και να περιμένουμε να αντιδράσουμε σωστά απέναντι σε εγκληματική πρόθεση.
Πρέπει να προπονούμαστε όπως θα χρειαστεί να λειτουργήσουμε.
Αυτό σημαίνει ότι η προπόνηση πρέπει να έχει πίεση, αλλά και νόημα. Να έχει επαφή, αλλά και ασφάλεια. Να έχει σκληρότητα, αλλά και μέτρο. Να έχει σενάρια, αλλά και ανατροφοδότηση. Να έχει ένταση, αλλά και διαφυγή.
Δεν προπονούμαστε για να γίνουμε καλοί στο να μένουμε στη βία. Προπονούμαστε για να γίνουμε καλοί στο να επιβιώνουμε από τη βία και να βγαίνουμε από αυτήν.
Αυτή είναι μεγάλη διαφορά.
Η θέση του Combatives Group
Στο Combatives Group, το «μάχεσαι όπως προπονείσαι» δεν είναι σύνθημα. Είναι εκπαιδευτική αρχή. Η προπόνηση πρέπει να δημιουργεί συνήθειες που μπορούν να αντέξουν στην πίεση. Αν ο ασκούμενος συνηθίσει να σταματά πρόωρα, να περιμένει, να λειτουργεί με αθλητικούς κανόνες ή να ξεχνά τη διαφυγή, τότε η προπόνηση τον προδίδει.
Η εκπαίδευση πρέπει να πλησιάζει την πραγματικότητα όσο επιτρέπεται με ασφάλεια. Πρέπει να περιλαμβάνει ελεγχόμενη επαφή, ρόλους, σενάρια, προστατευτικό εξοπλισμό, πίεση, αντίσταση και ξεκάθαρη αίσθηση λήξης. Όχι λήξη ως τιμωρία του άλλου. Λήξη ως διακοπή της άμεσης απειλής και άμεση αποχώρηση.
Το Combatives για πολίτες δεν είναι πόλεμος. Δεν είναι άθλημα. Δεν είναι καυγάς. Είναι αυτοπροστασία με ρεαλισμό, νόμιμο μέτρο και πρακτική εφαρμογή.
Η παλιά σχολή μάς θυμίζει να μη φαντασιωνόμαστε την ευγένεια της βίας.
Το σημερινό πλαίσιο μάς θυμίζει να μη ξεχνάμε τον νόμο, το μέτρο και τη διαφυγή.
Η σωστή εκπαίδευση κρατά και τα δύο.
Τελική σκέψη
Μάχεσαι όπως προπονείσαι.
Αν προπονείσαι πρόχειρα, θα εμφανιστεί προχειρότητα.
Αν προπονείσαι με ψεύτικους κανόνες, θα εμφανιστούν ψεύτικες προσδοκίες.
Αν προπονείσαι με πρόωρη παύση, θα σταματήσεις όταν δεν πρέπει.
Αν προπονείσαι χωρίς φρένο, μπορεί να συνεχίσεις όταν δεν πρέπει.
Αν προπονείσαι χωρίς διαφυγή, μπορεί να μείνεις εκεί που έπρεπε να φύγεις.
Η προπόνηση πρέπει να χτίζει καλές συνήθειες. Να βλέπεις. Να αποφασίζεις. Να ενεργείς. Να ολοκληρώνεις την προστατευτική ενέργεια. Να σταματάς όταν η απειλή σταματά. Να φεύγεις όταν ανοίγει η έξοδος.
Αυτό δεν είναι μαλακό.
Είναι ακριβές.
Δεν είναι αθλητικό.
Είναι πολιτική αυτοάμυνα.
Δεν είναι μισή καρδιά.
Είναι πλήρης δέσμευση στον σωστό σκοπό.
Ο σκοπός δεν είναι να κερδίσετε καυγά.
Ο σκοπός είναι να γυρίσετε σπίτι.
Συνέχεια ανάγνωσης
- Για το υπάρχον άρθρο, δείτε τη σελίδα Μάχεσαι όπως εκπαιδεύεσαι.
- Για να καταλάβετε γιατί η προπόνηση πρέπει να είναι ρεαλιστική αλλά ελεγχόμενη, διαβάστε τα άρθρα Ρεαλιστική εκπαίδευση, Ο βαριά θωρακισμένος επιτιθέμενος ως εκπαιδευτικό εργαλείο και Για Αυτοάμυνα ειδικά προπόνηση σκληρή, με λογική.
- Για τη σχέση αυτοάμυνας, νόμιμου μέτρου και διαφυγής, διαβάστε τα άρθρα Αποτελεσματική αυτοάμυνα, Η βία δεν υπόκειται σε κανόνες; και Πρωτόκολλα για ασφάλεια, αυτοπροστασία και αυτοάμυνα.
- Για τη διαφορά ανάμεσα σε άθληση, τέχνη και αυτοάμυνα, συνεχίστε με τα άρθρα Πολεμικές τέχνες, Μαχητική άθληση ή Αυτοάμυνα; και Οι κίνδυνοι της παρερμηνείας.
Σημείωση ασφαλείας
Η ρεαλιστική προπόνηση πρέπει να γίνεται με υπεύθυνη καθοδήγηση, ελεγχόμενη επαφή, προστατευτικό εξοπλισμό και σαφείς κανόνες ασφάλειας. Η σκληρή εκπαίδευση δεν σημαίνει ανεξέλεγκτη βία στην αίθουσα.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η αυτοάμυνα για πολίτες πρέπει να συνδέεται με παρούσα και άδικη επίθεση, αναγκαία προστασία και ανάλογο μέτρο. Η συνέχιση της βίας πέρα από την άμεση απειλή μπορεί να δημιουργήσει σοβαρές συνέπειες.
Σημείωση κατά της φαντασίωσης
Η σκληρή νοοτροπία δεν εγγυάται επιτυχία και δεν αντικαθιστά την επίγνωση, την αποφυγή, τη διαφυγή και την κρίση. Η πραγματική βία παραμένει απρόβλεπτη και επικίνδυνη.
Σημείωση εμπειρίας
Το Combatives Group θεωρεί ότι η προπόνηση πρέπει να δημιουργεί συνήθειες που αντέχουν στην πίεση. Η προστατευτική ενέργεια πρέπει να ολοκληρώνεται αρκετά ώστε να σταματά η άμεση απειλή, αλλά να μην συνεχίζεται πέρα από τον σκοπό της αυτοάμυνας.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς καλλιεργούνται σωστές συνήθειες αυτοπροστασίας μέσα από ρεαλιστική προπόνηση, ρόλους, προσομοιώσεις, σενάρια και ελεγχόμενη πίεση, επικοινωνήστε με το Combatives Group.