Ο δόλος, η εξαπάτηση και η παραπλάνηση μπορούν να θέσουν τις βάσεις για επιβίωση σε μια σοβαρή κατάσταση αυτοπροστασίας. Όταν υπάρχει άμεση απειλή, ο αμυνόμενος δεν είναι υποχρεωμένος να αποκαλύψει την πρόθεσή του, την ετοιμότητά του ή την επόμενη ενέργειά του στον επιτιθέμενο. Η πραγματική βία δεν είναι αθλητικός αγώνας με κοινά αποδεκτούς κανόνες. Είναι συχνά αιφνιδιαστική, άδικη και επικίνδυνη.
Όμως ο δόλος δεν είναι άδεια για παράνομη επίθεση. Δεν είναι πρόσχημα για πρόωρη βία. Δεν είναι τρόπος να παγιδεύσουμε κάποιον που δεν αποτελεί άμεση απειλή. Έχει θέση μόνο όταν υπηρετεί νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη προστατευτική δράση.
Η παραπλάνηση μπορεί να δημιουργήσει χρόνο. Μπορεί να μειώσει την επιφυλακή του επιτιθέμενου. Μπορεί να μας επιτρέψει να κινηθούμε, να φύγουμε, να καλυφθούμε ή να εφαρμόσουμε αναγκαία προστατευτική ενέργεια. Όμως η δράση που ακολουθεί πρέπει να αντιστοιχεί στο μέγεθος της απειλής. Αν είναι υπερβολική, βάναυση ή δυσανάλογη, μπορεί να μετατρέψει τον αμυνόμενο σε κατηγορούμενο.
Γι’ αυτό το Combatives Group δεν βλέπει τον δόλο ως «πονηριά καυγά». Τον βλέπει ως μέρος μιας ευρύτερης μεθοδολογίας: επαγρύπνηση, προ-σύγκρουση, προετοιμασία, πρόθεση, θέληση, δεξιότητα, κρίση, παύση και διαφυγή.
Ο δόλος μπορεί να θέσει τις βάσεις για τη νίκη. Η ορθή κρίση αποφασίζει αν αυτή η νίκη θα παραμείνει αυτοάμυνα ή θα γίνει υπέρβαση.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε ασκούμενους που έχουν ήδη καταλάβει ότι η αυτοπροστασία δεν είναι μόνο τεχνική. Είναι αντίληψη, χρόνος, απόσταση, εικόνα, λόγος, στάση, απόφαση και νόμιμη κρίση. Ο δόλος ανήκει σε αυτή τη συνολική εικόνα. Δεν είναι ξεχωριστό κόλπο. Είναι τρόπος να διαχειριστούμε το πώς μας διαβάζει ο επιτιθέμενος.
Απευθύνεται επίσης σε ανθρώπους που φοβούνται τη λέξη «δόλος». Σε κανονική κοινωνική ζωή, ο δόλος είναι αρνητική έννοια. Στην αυτοπροστασία όμως, όταν υπάρχει άμεση απειλή, η παραπλάνηση μπορεί να είναι απολύτως θεμιτό εργαλείο προστασίας. Δεν υπάρχει ηθική υποχρέωση να προειδοποιήσεις έναν άνθρωπο που ετοιμάζεται να σε βλάψει για το πώς θα προστατευτείς.
Το άρθρο είναι χρήσιμο και για εκπαιδευτές, γιατί δείχνει το κρίσιμο όριο. Αν διδάξουμε τον δόλο χωρίς νόμο, δημιουργούμε επικίνδυνους ανθρώπους. Αν διδάξουμε νόμο χωρίς δυνατότητα δράσης, δημιουργούμε παθητικούς ανθρώπους. Η σοβαρή εκπαίδευση πρέπει να συνδέει και τα δύο.
Το άρθρο αφορά όσους θέλουν να καταλάβουν πώς η παραπλάνηση, η πρόθεση και η αναλογικότητα συνυπάρχουν στη ρεαλιστική αυτοπροστασία.
Ποια είναι η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr
Αυτό το άρθρο ανήκει στην ενότητα Εκπαίδευση Αυτοάμυνας και λειτουργεί ως συνέχεια των άρθρων για τον δόλο, τα τεχνάσματα, το stop hit, την αντεπίθεση και την κοινή λογική. Στο άρθρο «Τα τεχνάσματα και οι συνδυασμοί τους» αναλύσαμε τις βασικές μορφές οπτικού, σωματικού και λεκτικού δόλου. Εδώ εξετάζουμε κάτι ακόμη βαθύτερο: γιατί ο δόλος μπορεί να δημιουργήσει το πλαίσιο της επιτυχίας, αλλά και γιατί πρέπει να συνοδεύεται από νόμιμη κρίση.
Συνδέεται άμεσα με το «Κοινή λογική και ορθή κρίση», γιατί η επιτυχής εξαπάτηση μπορεί να δημιουργήσει πλεονέκτημα, αλλά δεν δικαιολογεί οποιοδήποτε επίπεδο βίας. Συνδέεται με το «Η αναγκαιότητα της επίθεσης και δέσμευσης σε αυτή», γιατί η δράση σε πραγματική απειλή χρειάζεται πρόθεση και θέληση. Συνδέεται με την «Εφαρμοσμένη γνώση», γιατί ο δόλος δεν έχει αξία ως θεωρία αν δεν μπορεί να λειτουργήσει υπό πίεση.
Η θέση του άρθρου είναι να ξεκαθαρίσει ότι ο δόλος είναι ισχυρό εργαλείο, αλλά όχι ανεξέλεγκτο εργαλείο. Όσο ισχυρότερη η μέθοδος, τόσο μεγαλύτερη η ευθύνη.
Μέσα στο combatives.gr, αυτό το άρθρο βάζει τον δόλο στο σωστό του πλαίσιο: τακτικό πλεονέκτημα με νόμιμη και ηθική ευθύνη.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Γιατί ο δόλος θεωρείται βασικό στοιχείο σύγκρουσης και αυτοπροστασίας.
- Τι σημαίνει η φράση του Sun Tzu ότι ο πόλεμος βασίζεται στην εξαπάτηση.
- Γιατί η παραπλάνηση μπορεί να δημιουργήσει τακτικό πλεονέκτημα.
- Γιατί η θεατρικότητα είναι δεξιότητα, όχι απλή προσποίηση.
- Γιατί ο δόλος πρέπει να συνδυάζεται με προετοιμασία, πρόθεση, θέληση και δεξιότητα.
- Γιατί η εξαπάτηση χωρίς νόμιμο πλαίσιο γίνεται επικίνδυνη.
- Γιατί η αναλογικότητα είναι κρίσιμη στην αυτοάμυνα.
- Γιατί η επιλογή της προστατευτικής δράσης πρέπει να αντιστοιχεί στο μέγεθος της απειλής.
- Γιατί ορισμένες ενέργειες μπορεί να θεωρηθούν δυσανάλογες ή υπερβολικές.
- Γιατί η σωματική βλάβη που προκαλείται μπορεί να επηρεάσει τη νομική αξιολόγηση.
- Γιατί η αυτοάμυνα πρέπει να σταματά όταν σταματά η απειλή.
- Γιατί ο δόλος χωρίς κρίση μπορεί να καταστρέψει τη θέση του αμυνόμενου.
Βασικά σημεία
- Ο δόλος μπορεί να δημιουργήσει τακτικό πλεονέκτημα.
- Η εξαπάτηση στην αυτοπροστασία δεν είναι απαραίτητα ανήθικη.
- Ο δόλος έχει θέση μόνο όταν υπάρχει πραγματική και άμεση απειλή.
- Η παραπλάνηση δεν δικαιολογεί πρόωρη ή παράνομη βία.
- Η προετοιμασία, η πρόθεση, η θέληση και η δεξιότητα κάνουν τον δόλο αποτελεσματικό.
- Η θεατρικότητα είναι εκπαιδευτική δεξιότητα.
- Η δράση που ακολουθεί τον δόλο πρέπει να είναι νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη.
- Όσο πιο σοβαρή η πιθανή βλάβη, τόσο αυστηρότερη η ανάγκη δικαιολόγησης.
- Η υπερβολική αντίδραση μπορεί να οδηγήσει σε νομικά προβλήματα.
- Η αυτοάμυνα δεν είναι τιμωρία.
- Η προστατευτική δράση πρέπει να σταματά όταν σταματά η άμεση απειλή.
- Ο δόλος χωρίς ορθή κρίση μπορεί να γίνει παγίδα για τον ίδιο τον αμυνόμενο.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Ο Sun Tzu έγραψε ότι ο πόλεμος βασίζεται στην εξαπάτηση. Η φράση αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε μορφή εξαπάτησης είναι σωστή ή ότι ο άνθρωπος έχει άδεια να χρησιμοποιεί δόλο για να βλάψει άλλους. Σημαίνει ότι σε σύγκρουση, η αντίληψη, η προσδοκία και η προσοχή του αντιπάλου έχουν τεράστια σημασία. Όποιος μπορεί να επηρεάσει αυτά τα στοιχεία, δημιουργεί πλεονέκτημα.
Στην αυτοπροστασία, ο δόλος μπορεί να πάρει πολλές μορφές: εικόνα αδυναμίας, λεκτική υποχώρηση, αλλαγή ρυθμού, διαχείριση απόστασης, απόκρυψη πρόθεσης, θεατρικότητα ή συνδυασμός αυτών. Όταν λειτουργεί μαζί με προετοιμασία, πρόθεση, θέληση και δεξιότητα, μπορεί να δημιουργήσει το μικρό παράθυρο που χρειάζεται ο αμυνόμενος για να φύγει ή να σταματήσει μια άμεση απειλή.
Όμως εδώ βρίσκεται και ο μεγάλος κίνδυνος. Ο δόλος μπορεί να δημιουργήσει πλεονέκτημα, αλλά δεν ακυρώνει τον νόμο. Δεν ακυρώνει την αναλογικότητα. Δεν ακυρώνει την ανάγκη. Δεν μετατρέπει κάθε φυσική δράση σε δικαιολογημένη αυτοάμυνα. Αν κάποιος χρησιμοποιήσει παραπλάνηση για να προκαλέσει δυσανάλογη ή υπερβολική βλάβη, μπορεί να βρεθεί νομικά εκτεθειμένος.
Η αυτοάμυνα κρίνεται από την απειλή, την αναγκαιότητα, το μέτρο της αντίδρασης και τις περιστάσεις. Δεν είναι το ίδιο κάθε είδος φυσικής δράσης. Κάποιες ενέργειες μπορεί να δημιουργήσουν προσωρινό πόνο και χρόνο διαφυγής. Άλλες μπορεί να προκαλέσουν μόνιμη βλάβη ή θάνατο. Όσο πιο σοβαρό το αποτέλεσμα, τόσο πιο αυστηρά θα εξεταστεί η αναγκαιότητα.
Γι’ αυτό ο δόλος πρέπει να διδάσκεται μαζί με κοινή λογική και ορθή κρίση. Η επιτυχία δεν είναι μόνο να σταματήσει ο επιτιθέμενος. Είναι να σταματήσει η απειλή χωρίς να μετατραπεί ο αμυνόμενος σε υπεύθυνο δράστη.
Ο δόλος θέτει τις βάσεις για τη νίκη. Η αναγκαιότητα, η αναλογία και η παύση καθορίζουν αν αυτή η νίκη είναι νόμιμη αυτοπροστασία.
Εισαγωγή: Ο δόλος θέτει τις βάσεις για τη νίκη
«Ο πόλεμος βασίζεται στην εξαπάτηση.»
— Sun Tzu
Η φράση αυτή είναι γνωστή και συχνά χρησιμοποιείται επιπόλαια. Όμως το νόημά της είναι βαθύ. Σε κάθε σύγκρουση, η αντίληψη έχει τεράστια σημασία. Αν ο αντίπαλος καταλάβει έγκαιρα τι σκοπεύεις να κάνεις, μπορεί να προετοιμαστεί. Αν πιστέψει κάτι λάθος, μπορεί να καθυστερήσει. Αν κοιτάξει αλλού, σκεφτεί λάθος ή νιώσει ότι έχει τον έλεγχο ενώ δεν τον έχει, δημιουργείται πλεονέκτημα.
Στην αυτοπροστασία, αυτό δεν σημαίνει ότι γινόμαστε ανήθικοι. Σημαίνει ότι δεν παραδίδουμε την πρόθεσή μας στον άνθρωπο που μας απειλεί. Αν κάποιος σκοπεύει να μας βλάψει, δεν έχει δικαίωμα να γνωρίζει πώς και πότε θα προστατευτούμε.
Ο δόλος μπορεί να θέσει τις βάσεις για τη νίκη. Όχι επειδή είναι «πονηριά», αλλά επειδή επηρεάζει τον χρόνο, την προσοχή, την απόσταση και την απόφαση.
Στη σύγκρουση, αυτό που πιστεύει ο άλλος ότι βλέπει μπορεί να είναι εξίσου σημαντικό με αυτό που πραγματικά συμβαίνει.
Δόλος, εξαπάτηση, παραπλάνηση
Οι λέξεις δόλος, εξαπάτηση και παραπλάνηση έχουν αρνητικό φορτίο στην καθημερινή ζωή. Και σωστά. Κανείς δεν θέλει να εξαπατάται σε κοινωνικές σχέσεις, σε οικονομικές συναλλαγές ή σε προσωπικές υποθέσεις. Στην αυτοπροστασία όμως, όταν υπάρχει άμεση απειλή, οι λέξεις αυτές αποκτούν διαφορετικό νόημα.
Ο δόλος μπορεί να σημαίνει ότι φαίνομαι λιγότερο έτοιμος από όσο είμαι. Η παραπλάνηση μπορεί να σημαίνει ότι ο επιτιθέμενος δεν αντιλαμβάνεται πού βρίσκεται η πραγματική μου πρόθεση. Η εξαπάτηση μπορεί να σημαίνει ότι κερδίζω ένα κλάσμα χρόνου για να φύγω ή να προστατευτώ.
Δεν χρησιμοποιούμε τον δόλο για να επιτεθούμε σε αθώο άνθρωπο. Δεν τον χρησιμοποιούμε για να κλιμακώσουμε μια κατάσταση που μπορούσε να λυθεί ειρηνικά. Τον χρησιμοποιούμε μόνο όταν η απειλή είναι πραγματική και η αυτοπροστασία χρειάζεται χρόνο ή πλεονέκτημα.
Ο δόλος είναι ηθικά αποδεκτός μόνο όταν υπηρετεί την προστασία από άδικη και άμεση απειλή.
Η δεξιοτεχνία του δόλου
Πολλά μπορεί να διδαχθεί κάποιος παρακολουθώντας έναν άνθρωπο που είναι πραγματικά καλός στην εξαπάτηση μέσα σε εκπαιδευτικό πλαίσιο. Δεν είναι μόνο η «ιδέα» του τεχνάσματος. Είναι οι λεπτές διαφορές. Το βλέμμα. Ο χρόνος. Η αναπνοή. Η στάση. Η φωνή. Η πειστικότητα. Η θεατρικότητα.
Η καλή εξαπάτηση δεν φαίνεται σαν εξαπάτηση. Αν φαίνεται, έχει ήδη αποτύχει. Ο άλλος πρέπει να πιστέψει αυτό που βλέπει. Πρέπει να δεχθεί την εικόνα που του δίνεται. Αυτό δεν γίνεται με υπερβολή. Γίνεται με πειστικότητα.
Γι’ αυτό η θεατρικότητα είναι δεξιότητα. Όχι γελοιότητα. Όχι ψεύτικο παίξιμο. Δεξιότητα ελέγχου της εικόνας μας υπό πίεση. Ο ασκούμενος πρέπει να μπορεί να φαίνεται ήρεμος, φοβισμένος, υποχωρητικός ή μπερδεμένος, χωρίς να χάνει την πραγματική του αντίληψη.
Η καλύτερη εξαπάτηση δεν φωνάζει ότι είναι εξαπάτηση. Φαίνεται φυσική.
Ο συνδυασμός που κάνει τον δόλο αποτελεσματικό
Η παραπλάνηση από μόνη της δεν αρκεί. Για να λειτουργήσει σε πραγματική αυτοπροστασία, πρέπει να συνδεθεί με άλλα στοιχεία.
Χρειάζεται προετοιμασία, ώστε ο άνθρωπος να ξέρει τι προσπαθεί να πετύχει. Χρειάζεται πρόθεση, ώστε να μη μείνει παθητικός όταν η στιγμή έρθει. Χρειάζεται θέληση, ώστε να μη καταρρεύσει από φόβο. Χρειάζεται δεξιότητα, ώστε να μπορεί να εφαρμόσει κάτι λειτουργικό. Και χρειάζεται κρίση, ώστε να μη χρησιμοποιήσει περισσότερη δύναμη από όση απαιτείται.
Όπως έχει ειπωθεί στη μεθοδολογία μας:
Η παραπλάνηση, η εξαπάτηση, ο δόλος θέτει τις βάσεις για τη νίκη. Όταν λειτουργήσει σε συνδυασμό με την προετοιμασία, την πρόθεση, τη θέληση για τη επιβίωση και τις απαραίτητες δεξιότητες, είναι ανίκητος.
— Ζακ Καπανταϊδάκης
Η φράση αυτή πρέπει να διαβαστεί σωστά. Η «επιβίωση» στην αυτοπροστασία δεν είναι να καταστρέψουμε τον άλλον. Είναι να σταματήσει η απειλή και να φύγουμε.
Ο δόλος δημιουργεί ευκαιρία. Η προετοιμασία και η κρίση αποφασίζουν τι κάνουμε με αυτήν.
Νομικές εκτιμήσεις
Εδώ αρχίζει το δυσκολότερο μέρος. Ο δόλος μπορεί να δημιουργήσει τακτικό πλεονέκτημα, αλλά δεν εξαφανίζει τη νομική ευθύνη. Αν μια πράξη είναι δυσανάλογη, υπερβολική ή προκαλεί σοβαρή βλάβη που δεν δικαιολογείται από την απειλή, τότε ο αμυνόμενος μπορεί να έχει πρόβλημα.
Στην αυτοάμυνα, δεν αξιολογείται μόνο το ότι «κάποιος με απείλησε». Αξιολογείται και το πώς απάντησα. Ποια ήταν η επικινδυνότητα της επίθεσης; Τι βλάβη απειλούσε; Υπήρχε δυνατότητα διαφυγής; Πόσο σοβαρή ήταν η ενέργεια που χρησιμοποίησα; Σταμάτησα όταν σταμάτησε η απειλή;
Αυτές οι ερωτήσεις έχουν σημασία. Μια ενέργεια που δημιουργεί προσωρινό πόνο και χρόνο διαφυγής μπορεί να αξιολογηθεί διαφορετικά από μια ενέργεια που προκαλεί μόνιμη βλάβη ή κίνδυνο ζωής. Δεν είναι όλες οι επιλογές ίδιες. Και δεν προκαλούν όλες την ίδια νομική και συναισθηματική αντίδραση.
Ο νόμος δεν κρίνει μόνο ότι φοβήθηκες. Κρίνει και τι έκανες επειδή φοβήθηκες.
Αναλογικότητα και επιλογή δράσης
Η επιλογή δράσης πρέπει να συμβαδίζει με την απειλή. Αυτό είναι κεντρικό. Αν η απειλή είναι χαμηλότερης έντασης, η απάντηση δεν μπορεί να είναι ακραία. Αν η απειλή είναι άμεση και σοβαρή, η απάντηση μπορεί να χρειαστεί να είναι πιο αποφασιστική. Η κρίση βρίσκεται στη σχέση ανάμεσα στον κίνδυνο και στη δράση.
Στο αρχικό εκπαιδευτικό λεξιλόγιο, συχνά συγκρίνονται διαφορετικές επιλογές δράσης ως προς τον κίνδυνο που δημιουργούν. Δημόσια, όμως, δεν χρειάζεται να δίνουμε συγκεκριμένες ανατομικές οδηγίες. Το σημαντικό είναι να καταλάβει ο αναγνώστης την αρχή: κάποιες ενέργειες είναι περισσότερο πιθανό να προκαλέσουν μόνιμη βλάβη ή θάνατο και επομένως χρειάζονται πολύ αυστηρότερη δικαιολόγηση.
Η αυτοάμυνα δεν επιλέγει την πιο σκληρή λύση. Επιλέγει την αναγκαία λύση.
Το σωστό μέτρο δεν είναι το μέγιστο που μπορείς να κάνεις. Είναι το αναγκαίο που δικαιολογείται από την απειλή.
Η παγίδα της υπερβολικής αντίδρασης
Οι ακραίες συνθήκες μιας επίθεσης μπορούν να προκαλέσουν υπερβολική αντίδραση. Φόβος, πανικός, θυμός, σύγχυση και αδρεναλίνη μπορούν να κάνουν έναν άνθρωπο να χρησιμοποιήσει πολύ περισσότερη δύναμη από όση χρειαζόταν. Εκεί βρίσκεται ο κίνδυνος.
Ο άνθρωπος που δεν έχει εκπαιδευτεί μπορεί να κινηθεί από πανικό. Ο άνθρωπος που έχει εκπαιδευτεί λάθος μπορεί να κινηθεί από φαντασίωση. Ο άνθρωπος που έχει εκπαιδευτεί σωστά πρέπει να μπορεί να ενεργήσει με ένταση, αλλά και να κρατήσει σκοπό: να σταματήσει η άμεση απειλή και να φύγει.
Αν μετά το περιστατικό οι πράξεις μας μοιάζουν με τιμωρία, βαναυσότητα ή υπερβολική βία, η αρχική μας θέση ως αμυνόμενοι δυσκολεύει. Ο δόλος, επειδή μπορεί να δημιουργήσει πλεονέκτημα, κάνει αυτή την ευθύνη ακόμη μεγαλύτερη.
Όσο πιο καλά «στήνεις» μια προστατευτική ενέργεια, τόσο πιο καθαρά πρέπει να μπορείς να εξηγήσεις γιατί ήταν αναγκαία.
Το δικαστήριο βλέπει αποτέλεσμα και περιστάσεις
Σε μια μετέπειτα αξιολόγηση, δεν θα εξεταστεί μόνο η ιστορία όπως τη θυμόμαστε εμείς. Θα εξεταστούν τραυματισμοί, μάρτυρες, κάμερες, συμπεριφορά πριν και μετά, δυνατότητα διαφυγής, επίπεδο απειλής και αναλογία της αντίδρασης.
Μια ενέργεια που φαίνεται βάναυση ή δυσανάλογη μπορεί να προκαλέσει πολύ αρνητική εντύπωση. Μια ενέργεια που φαίνεται περιορισμένη, αναγκαία και προσανατολισμένη στη διαφυγή μπορεί να αξιολογηθεί διαφορετικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει ασφαλής συνταγή. Σημαίνει ότι η κρίση και το μέτρο έχουν τεράστια σημασία.
Ο αμυνόμενος πρέπει να θυμάται ότι η σύγκρουση δεν τελειώνει όταν τελειώσει το σωματικό περιστατικό. Υπάρχει και το μετά.
Η αυτοπροστασία δεν είναι ολοκληρωμένη αν σε σώζει στο σημείο αλλά σε καταστρέφει στο δικαστήριο.
Ο δόλος δεν ακυρώνει την παύση
Ακόμη και αν ο δόλος πετύχει, ακόμη και αν η προστατευτική δράση λειτουργήσει, ακόμη και αν ο επιτιθέμενος σταματήσει, ο αμυνόμενος πρέπει να έχει φρένο. Η δράση σταματά όταν σταματά η απειλή.
Αν ο επιτιθέμενος είναι πλέον απρόθυμος ή ανίκανος να συνεχίσει, αν απομακρύνεται ή αν υπάρχει δυνατότητα διαφυγής, η συνέχεια της βίας δεν είναι πια αυτοπροστασία. Μπορεί να γίνει εκδίκηση ή υπέρβαση.
Αυτό είναι κρίσιμο στον δόλο. Επειδή ο δόλος μπορεί να δημιουργήσει δυνατό πλεονέκτημα, μπορεί να παρασύρει τον αμυνόμενο σε υπερβολή. Η εκπαίδευση πρέπει να χτίζει και την ενεργοποίηση και την απενεργοποίηση.
Ο δόλος μπορεί να ανοίξει την πόρτα. Η κρίση πρέπει να αποφασίσει πότε τη κλείνουμε.
Η σωστή νίκη στην αυτοπροστασία
Η λέξη «νίκη» χρειάζεται σωστό ορισμό. Στον δρόμο, στη βία, στην αυτοπροστασία, νίκη δεν είναι να μείνει ο άλλος κατεστραμμένος. Νίκη είναι να μη τραυματιστείς σοβαρά. Να φύγεις. Να προστατεύσεις τον εαυτό σου ή άλλον. Να μη καταστρέψεις τη ζωή σου μετά. Να μη δώσεις στην υπόθεση μορφή εκδίκησης.
Ο δόλος μπορεί να βοηθήσει σε αυτή τη νίκη. Μπορεί να δώσει το μικρό πλεονέκτημα που χρειάζεται για να φύγεις ή να σταματήσεις την απειλή. Όμως αν το πλεονέκτημα χρησιμοποιηθεί με λάθος σκοπό, η νίκη μετατρέπεται σε πρόβλημα.
Η σοβαρή αυτοπροστασία δεν ρωτά μόνο «δούλεψε;». Ρωτά επίσης «ήταν αναγκαίο;», «ήταν ανάλογο;», «σταμάτησε όταν έπρεπε;», «με οδήγησε στην έξοδο;».
Η σωστή νίκη στην αυτοπροστασία είναι να τελειώσει ο κίνδυνος χωρίς να αρχίσει μια δεύτερη καταστροφή.
Σύνοψη
Ο δόλος, η εξαπάτηση και η παραπλάνηση μπορούν πράγματι να θέσουν τις βάσεις για τη νίκη. Όταν συνδυαστούν με προετοιμασία, πρόθεση, θέληση και δεξιότητα, μπορούν να δημιουργήσουν ισχυρό τακτικό πλεονέκτημα. Μπορούν να επηρεάσουν τον χρόνο, την αντίληψη και την αντίδραση του επιτιθέμενου.
Όμως ο δόλος δεν υπάρχει μόνος του. Πρέπει να συνοδεύεται από νόμιμη κρίση. Η προστατευτική δράση πρέπει να είναι αναγκαία, ανάλογη και προσανατολισμένη στη διαφυγή. Όσο πιο σοβαρή είναι η δράση, τόσο πιο σοβαρή πρέπει να είναι και η απειλή που τη δικαιολογεί.
Η αυτοπροστασία δεν είναι τέχνη εξαπάτησης για να νικήσουμε έναν καυγά. Είναι τέχνη επιβίωσης, διαφυγής και υπεύθυνης δράσης όταν η απειλή δεν αφήνει άλλη επιλογή.
Ο δόλος θέτει τις βάσεις για τη νίκη. Η ορθή κρίση προστατεύει τη νίκη από το να γίνει καταστροφή.
Συχνές ερωτήσεις
Τι σημαίνει ότι ο δόλος θέτει τις βάσεις για τη νίκη;
Σημαίνει ότι η παραπλάνηση μπορεί να δημιουργήσει τακτικό πλεονέκτημα, επηρεάζοντας την αντίληψη, τον χρόνο και την προσοχή του επιτιθέμενου.
Είναι ο δόλος θεμιτός στην αυτοάμυνα;
Μπορεί να είναι θεμιτός όταν χρησιμοποιείται για προστασία απέναντι σε άμεση και άδικη απειλή. Δεν είναι θεμιτός όταν χρησιμοποιείται για πρόκληση, εκδίκηση ή παράνομη επίθεση.
Τι σχέση έχει ο Sun Tzu με την αυτοπροστασία;
Η φράση ότι ο πόλεμος βασίζεται στην εξαπάτηση δείχνει τη σημασία της αντίληψης και της παραπλάνησης σε σύγκρουση. Στην αυτοπροστασία, όμως, αυτό πρέπει να μπαίνει σε νόμιμο και ηθικό πλαίσιο.
Γιατί χρειάζεται θεατρικότητα;
Επειδή ο δόλος πρέπει να είναι πειστικός. Το σώμα, η φωνή, η έκφραση και ο χρόνος πρέπει να ταιριάζουν με την εικόνα που δίνουμε.
Τι κάνει τον δόλο αποτελεσματικό;
Ο συνδυασμός προετοιμασίας, πρόθεσης, θέλησης, δεξιότητας και κρίσης.
Γιατί υπάρχει νομικός κίνδυνος;
Επειδή η δράση που ακολουθεί τον δόλο μπορεί να κριθεί ως υπερβολική, δυσανάλογη ή μη αναγκαία, ειδικά αν προκαλέσει σοβαρή βλάβη.
Τι σημαίνει αναλογικότητα στην αυτοάμυνα;
Σημαίνει ότι η προστατευτική δράση πρέπει να αντιστοιχεί στο μέγεθος και την επικινδυνότητα της απειλής.
Μπορεί ο φόβος να δικαιολογήσει οποιαδήποτε αντίδραση;
Όχι. Ο φόβος μπορεί να ληφθεί υπόψη, αλλά δεν αποτελεί άδεια για ανεξέλεγκτη ή δυσανάλογη βία.
Πότε πρέπει να σταματά η προστατευτική δράση;
Όταν σταματά η άμεση απειλή, όταν υπάρχει δυνατότητα διαφυγής ή όταν ο επιτιθέμενος δεν μπορεί ή δεν θέλει πλέον να συνεχίσει.
Ποιο είναι το βασικό μήνυμα του άρθρου;
Ο δόλος μπορεί να βοηθήσει στην αυτοπροστασία, αλλά μόνο όταν συνδυάζεται με νόμιμη, αναγκαία, ανάλογη και ελεγχόμενη δράση.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
- Τα τεχνάσματα και οι συνδυασμοί τους
Σχετικό με τις βασικές μορφές οπτικού, σωματικού και λεκτικού δόλου. - Η ιστορία ενός μικρού αγοριού
Σχετικό με τη στοχευμένη εκπαίδευση και τον δόλο μέσα από διδακτικό παράδειγμα. - Stop με ένα χτύπημα
Σχετικό με την αναχαιτιστική δράση και τη σοβαρότητα των συνεπειών. - Κοινή λογική και ορθή κρίση
Σχετικό με τα όρια, την παύση και τη νομική αξιολόγηση της άμυνας. - Αντεπίθεση
Σχετικό με την προστατευτική δράση μετά την κάλυψη και το κλείσιμο. - Η αναγκαιότητα της επίθεσης και δέσμευσης σε αυτή
Σχετικό με την πρόθεση, τη θέληση και τη δέσμευση στη δράση. - Εφαρμοσμένη γνώση
Σχετικό με τη διαφορά ανάμεσα στη θεωρία και στην εφαρμογή. - Προπόνηση με λογική
Σχετικό με την ελεγχόμενη ένταση και την υπεύθυνη εκπαίδευση.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί τεχνικό εγχειρίδιο δόλου, αιφνιδιασμού ή χρήσης βίας.
Ο δόλος στην αυτοπροστασία πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο όταν υπάρχει πραγματική και άμεση απειλή, και μόνο για να δημιουργηθεί δυνατότητα προστασίας ή διαφυγής.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Κάθε φυσική δράση αυτοάμυνας πρέπει να είναι νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη με την άμεση απειλή.
Η χρήση δόλου δεν καταργεί την υποχρέωση αναλογικότητας και παύσης της δράσης όταν σταματά η απειλή. Για συγκεκριμένες υποθέσεις απαιτείται συμβουλή δικηγόρου.
Σημείωση κατά της φαντασίωσης
Ο δόλος δεν είναι κινηματογραφικό κόλπο.
Δεν κάνει την αυτοάμυνα «εύκολη».
Δεν ακυρώνει τον νόμο.
Δεν αντικαθιστά την προπόνηση.
Χωρίς κρίση, ο δόλος μπορεί να βλάψει περισσότερο τον αμυνόμενο παρά τον επιτιθέμενο.
Σημείωση εμπειρίας
Το περιεχόμενο βασίζεται στη μεθοδολογία του Combatives Group, όπου ο δόλος διδάσκεται ως μέρος της προ-σύγκρουσης, της εφαρμοσμένης γνώσης και της νόμιμης προστατευτικής δράσης.
Η παραπλάνηση μπορεί να ανοίξει παράθυρο.
Η εκπαίδευση δείχνει πώς να το χρησιμοποιήσεις.
Η κρίση δείχνει πότε να σταματήσεις.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς ο δόλος, η εξαπάτηση, η παραπλάνηση, η προετοιμασία, η πρόθεση, η θέληση, η δεξιότητα, η αναλογικότητα, η παύση δράσης, οι ρόλοι, οι προσομοιώσεις και τα σενάρια συνδέονται σε ένα σοβαρό και νόμιμα ασφαλές πρόγραμμα αυτοπροστασίας, η θεωρία από μόνη της δεν αρκεί.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για εκπαιδευτικά προγράμματα, ενημερωτικές δράσεις και καθοδήγηση γύρω από την προσωπική ασφάλεια, την αυτοπροστασία και τη ρεαλιστική αντιμετώπιση της βίας.