Η βία είναι πολυσύνθετο θέμα — και όποιος υπόσχεται εύκολη απάντηση συνήθως πουλά φόβο
Εμείς οι άνθρωποι αγαπάμε τις εύκολες απαντήσεις. Μας ανακουφίζουν. Μας κάνουν να νιώθουμε ότι το άγχος τελείωσε, ότι το πρόβλημα μπήκε σε κουτάκι, ότι βρέθηκε επιτέλους μια καθαρή λύση για κάτι που μας ταλαιπωρεί. Όταν το θέμα είναι απλό, αυτή η ανάγκη δεν είναι απαραίτητα πρόβλημα. Όταν όμως το θέμα είναι η βία, η προσωπική ασφάλεια και η αυτοπροστασία, οι εύκολες απαντήσεις μπορεί να γίνουν επικίνδυνες.
Η βία δεν είναι ένα πράγμα. Δεν έχει πάντα το ίδιο κίνητρο, το ίδιο επίπεδο, την ίδια μορφή, την ίδια διάρκεια, την ίδια ένταση ή τις ίδιες συνέπειες. Μπορεί να είναι λεκτική κλιμάκωση που ξέφυγε. Μπορεί να είναι κοινωνική αντιπαράθεση. Μπορεί να είναι ληστεία. Μπορεί να είναι σεξουαλική βία. Μπορεί να είναι επίθεση από μεθυσμένο. Μπορεί να είναι επίθεση από αποφασισμένο εγκληματία. Μπορεί να συμβεί μέρα ή νύχτα, σε στενό χώρο ή σε ανοιχτό δρόμο, μπροστά σε μάρτυρες ή χωρίς κανέναν γύρω, με φίλους, με οικογένεια, με κάμερες, σε γλιστερό έδαφος, σε σκάλα, σε ασανσέρ, σε αυτοκίνητο, σε μπαρ, σε κακό ελληνικό πεζοδρόμιο ή σε χώρο με εμπόδια.
Αν και ο βασικός μηχανισμός της συμπλοκής έχει επαναλαμβανόμενα στοιχεία, οι μεταβλητές είναι αμέτρητες. Γι’ αυτό η ιδέα ότι υπάρχει ένα απόλυτο σύστημα, μία μυστική τεχνική ή μία απάντηση που ταιριάζει σε όλα είναι όχι μόνο αφελής, αλλά και επικίνδυνη.
Στην αυτοπροστασία, όποιος υπόσχεται απλότητα εκεί όπου υπάρχει σύνθετη πραγματικότητα, συνήθως δεν σας εκπαιδεύει.
Σας καθησυχάζει.
Και ο καθησυχασμός δεν είναι ασφάλεια.
Η σύντομη απάντηση
Δεν υπάρχουν απόλυτες και εύκολες απαντήσεις στο θέμα της βίας. Υπάρχουν αρχές, πρωτόκολλα, εκτίμηση απειλής, εκτίμηση κινδύνου, επίπεδα βίας, επιλογή κατάλληλης απόκρισης και ικανότητα προσαρμογής. Η σωστή απάντηση σε μία κατάσταση μπορεί να είναι λάθος ή ακόμη και καταστροφική σε μια άλλη.
Η εκπαίδευση που βασίζεται στη διαχείριση φόβου θέλει να σας πείσει ότι το πρόβλημα λύνεται με ένα «σύστημα», ένα σεμινάριο, ένα όπλο, μια μυστική τεχνική ή μια απόλυτη απάντηση. Η εκπαίδευση που βασίζεται στη διαχείριση κινδύνου κάνει κάτι πολύ πιο σοβαρό: σας μαθαίνει να αξιολογείτε την κατάσταση, να διαλέγετε το σωστό πρωτόκολλο, να αποφεύγετε όταν μπορείτε, να αποκλιμακώνετε όταν υπάρχει χώρος, να αποδράτε όταν υπάρχει έξοδος και να χρησιμοποιείτε βία μόνο όταν είναι αναγκαία.
Ο φόβος που γίνεται πανικός βλέπει κάθε συμπλοκή σαν θανατηφόρα απειλή και σπρώχνει τον άνθρωπο προς την πιο ακραία αντίδραση. Αυτό είναι η λογική του «όταν το μόνο που έχεις είναι ένα σφυρί, όλα σου φαίνονται σαν καρφί» του Αβραάμ Μάσλοου. Στην αυτοάμυνα, αυτή η λογική μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολή, νομικές συνέπειες και κακές αποφάσεις.
Η πραγματική εκπαίδευση δεν δίνει μία απάντηση για όλα.
Δίνει κρίση.
Αυτό το άρθρο είναι για εσάς αν…
Αυτό το άρθρο είναι για όσους έχουν κουραστεί να ακούν «απόλυτες» λύσεις στην αυτοάμυνα. Αν έχετε ακούσει φράσεις όπως «το καλύτερο σύστημα», «η μόνη τεχνική που χρειάζεσαι», «η σίγουρη λύση», «δεν γίνεται να αποτύχει», «με αυτό θα είσαι ασφαλής» ή «αρκεί να κάνεις αυτό», τότε έχετε ήδη ακούσει τη γλώσσα της εμπορίας φόβου.
Είναι επίσης για όσους αναζητούν πραγματική αυτοπροστασία και όχι παρηγοριά. Η πραγματική αυτοπροστασία δεν είναι πάντα ευχάριστη, γιατί δεν μας λέει μόνο αυτό που θέλουμε να ακούσουμε. Μας λέει ότι η βία είναι σύνθετη, ότι η τύχη παίζει ρόλο, ότι οι συνθήκες αλλάζουν, ότι οι νόμοι έχουν σημασία, ότι η υπερβολική αντίδραση μπορεί να μας καταστρέψει και ότι καμία τεχνική δεν αντικαθιστά την κρίση.
Το άρθρο αφορά και όσους έχουν εκπαιδευτεί σε πολεμικές τέχνες, μαχητικά αθλήματα ή συστήματα αυτοάμυνας και πιστεύουν ότι η λύση βρίσκεται αποκλειστικά στην τεχνική. Η τεχνική έχει θέση. Αλλά χωρίς εκτίμηση απειλής, κατανόηση επιπέδων βίας και επιλογή σωστού πρωτοκόλλου, η τεχνική μπορεί να γίνει σφυρί που ψάχνει καρφιά.
Στην πραγματική βία, το σημαντικό δεν είναι μόνο τι μπορείς να κάνεις.
Είναι τι πρέπει να κάνεις, πότε, γιατί και μέχρι πού.
Τι θα μάθετε
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε γιατί η βία δεν επιδέχεται απλουστευμένες απαντήσεις. Θα εξηγήσουμε γιατί κάθε περιστατικό βίας έχει διαφορετικά κίνητρα, διαφορετικό επίπεδο απειλής, διαφορετικό περιβάλλον, διαφορετικές μεταβλητές και διαφορετικές συνέπειες. Αυτό σημαίνει ότι η ίδια αντίδραση μπορεί να είναι κατάλληλη σε μία περίπτωση και καταστροφική σε μια άλλη.
Θα δούμε επίσης γιατί οι άνθρωποι που αναζητούν διαχείριση φόβου λατρεύουν τις απόλυτες απαντήσεις. Όταν φοβάσαι, θέλεις κάτι που να τελειώνει την αμφιβολία. Θέλεις ένα σύστημα, μια τεχνική, ένα όπλο, έναν «μάστερ», ένα σεμινάριο, ένα φυλακτό. Θέλεις να νιώσεις ότι το πρόβλημα λύθηκε. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι απέκτησες πραγματική ικανότητα.
Θα εξετάσουμε τη σάτιρα του “Master Fu-Ma-Ra” που αναφέρουμε όχι ως απλό αστείο, αλλά ως πρακτική προειδοποίηση. Η αγορά της αυτοάμυνας είναι γεμάτη ανθρώπους που πουλούν φόβο, μυστήριο, αυθεντία, ειδικότητα σε παράνομα όπλα και τεχνικές χωρίς πλαίσιο. Μπορεί να χρησιμοποιούν μερικές αλήθειες, αρκετές για να φαίνονται πειστικοί, αλλά να χτίζουν γύρω τους μια ψεύτικη υπόσχεση: «Μη φοβάσαι, εγώ έχω τη λύση.»
Τέλος, θα δούμε ποια είναι η σωστή βάση: εκτίμηση απειλής, γνώση επιπέδων βίας και επιλογή σωστού πρωτοκόλλου.
Όχι μία απάντηση για όλα.
Αλλά λογική σειρά για πραγματικές καταστάσεις.
Βασικά σημεία
- Η βία είναι πολυσύνθετο θέμα με πολλά κίνητρα, πολλά επίπεδα και αμέτρητες μεταβλητές.
- Δεν υπάρχει ένα απόλυτο σύστημα, μία τεχνική ή μία απάντηση που να ταιριάζει σε κάθε περιστατικό.
- Οι εύκολες απαντήσεις καθησυχάζουν τον φόβο, αλλά δεν λύνουν απαραίτητα το πραγματικό πρόβλημα.
- Η εκπαίδευση που βασίζεται στον φόβο πουλά «λύσεις» που ταιριάζουν σε όλα και παντού.
- Η διαχείριση κινδύνου απαιτεί εκτίμηση απειλής, κατανόηση επιπέδων βίας και επιλογή κατάλληλου πρωτοκόλλου.
- Ο πανικός τείνει να βλέπει κάθε σύγκρουση ως θανατηφόρα και να σπρώχνει τον άνθρωπο προς ακραία αντίδραση.
- Η σωστή αντίδραση σε μία κατάσταση μπορεί να είναι λανθασμένη ή καταστροφική σε άλλη.
- Η πραγματική αυτοπροστασία δεν υπόσχεται εγγυήσεις. Διδάσκει κρίση, πρωτόκολλα και προσαρμογή.
Εισαγωγή: Η ανάγκη για εύκολη λύση
Όταν ένας άνθρωπος φοβάται, δεν ψάχνει πάντα την αλήθεια.
Συχνά ψάχνει ανακούφιση. Θέλει να ακούσει ότι υπάρχει απάντηση, ότι κάποιος γνωρίζει, ότι ένα σύστημα καλύπτει τα πάντα, ότι μια τεχνική θα τον σώσει, ότι αν αγοράσει, παρακολουθήσει, πιστοποιηθεί ή οπλιστεί, δεν θα χρειάζεται πλέον να ανησυχεί.
Αυτή είναι πολύ ανθρώπινη ανάγκη. Όλοι θέλουμε να μειώσουμε την αβεβαιότητα. Όλοι θέλουμε να πιστεύουμε ότι τα δύσκολα προβλήματα έχουν καθαρές λύσεις. Όμως η βία δεν σέβεται την ανάγκη μας για απλότητα. Η βία είναι ρευστή, χαοτική, βρώμικη, συχνά απρόβλεπτη και εξαρτημένη από δεκάδες παράγοντες που αλλάζουν από στιγμή σε στιγμή.
Γι’ αυτό η συσσωρευμένη εμπειρία των εκπαιδευτών του Combatives Group μάς οδηγεί σε μια ξεκάθαρη θέση: όταν πρόκειται για προσωπική ασφάλεια, πρέπει να πάψουμε να αναζητούμε τα απόλυτα, τις εγγυήσεις και τις υπεραπλουστευμένες απαντήσεις. Δεν υπάρχει «το καλύτερο σύστημα» για όλα. Δεν υπάρχει «ο καλύτερος τρόπος» για κάθε περίπτωση. Δεν υπάρχει «σίγουρο» σε πραγματική βία. Και όποιος λέει «το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι…» συνήθως έχει ήδη απλουστεύσει επικίνδυνα το πρόβλημα.
Η αλήθεια είναι λιγότερο εμπορική.
Αλλά είναι πολύ πιο χρήσιμη.
Η βιομηχανία της εύκολης απάντησης
Η αγορά της αυτοάμυνας έχει γεμίσει από ανθρώπους που προσφέρουν εύκολες απαντήσεις σε δύσκολα προβλήματα. Η συνταγή είναι γνωστή. Παίρνεις έναν πραγματικό φόβο, τον φουσκώνεις, τον κάνεις επείγον, προσθέτεις λίγη ιστορία, λίγη «ειδική» προέλευση, λίγη στρατιωτική αύρα, μερικές ασαφείς αναφορές σε ειδικές δυνάμεις, ένα Σαββατοκύριακο σεμινάριο, μια τιμή προσφοράς και μια υπόσχεση ότι μετά από αυτό «θα είσαι έτοιμος».
Κάπως έτσι εμφανίζεται ο “Master Fu–Ma–Ra”, ο “Super Grand Master Pse–Fta–Ra” και κάθε παρόμοια φιγούρα που πουλάει τη λύση στο άγχος του κοινού. Η σάτιρα μας είναι αστεία, αλλά το φαινόμενο είναι σοβαρό. Ο φοβισμένος άνθρωπος είναι ευάλωτος. Αν κάποιος του πουλήσει βεβαιότητα, μπορεί να πληρώσει πολλά για να νιώσει λίγο ασφαλέστερος. Αν του πουλήσει ένα «φυλακτό» μεταμφιεσμένο σε σύστημα αυτοάμυνας, μπορεί να το δεχτεί επειδή του μειώνει προσωρινά την αμφιβολία.
Το πρόβλημα είναι ότι η αίσθηση ασφάλειας δεν είναι το ίδιο με την ασφάλεια. Το να κρατά κάποιος κλειδιά ανάμεσα στα δάχτυλα, να κουβαλά μαχαίρι, να μαθαίνει «θανατηφόρες» κινήσεις ή να πιστεύει ότι ένα σεμινάριο τον έκανε ικανό να αντιμετωπίσει πραγματική βία δεν σημαίνει ότι έχει μάθει διαχείριση κινδύνου. Μπορεί απλώς να έχει αγοράσει μια πιο άνετη σχέση με τον φόβο του.
Η εύκολη απάντηση πουλάει.
Η πραγματική εκπαίδευση απαιτεί δουλειά.
Γιατί δεν υπάρχουν απόλυτες απαντήσεις στη βία
Είναι ζωτικής σημασίας να συμφωνήσουμε σε κάτι απλό: δεν υπάρχουν εύκολες και απόλυτες απαντήσεις όταν έχουμε να κάνουμε με τη βία.
Ο λόγος είναι ότι ποτέ μια πράξη βίας δεν είναι απολύτως ίδια με μία άλλη. Ακόμη και ο ίδιος δράστης, με το ίδιο γενικό κίνητρο, μπορεί να συμπεριφερθεί διαφορετικά ανάλογα με το περιβάλλον, την ψυχολογική του κατάσταση, την αντίσταση που συναντά, την παρουσία μαρτύρων, την ώρα, την ουσία που ίσως έχει πάρει, τα όπλα, τους συνεργούς, την απόσταση και την ευκαιρία.
Η βία έχει πολλά κίνητρα. Μπορεί να είναι θυμός, έλεγχος, κέρδος, ταπείνωση, σεξουαλική πρόθεση, επίδειξη δύναμης, κοινωνική κυριαρχία, εκδίκηση, ληστεία, παθολογική ανάγκη, ιδεολογία ή απλή ανοησία που κλιμακώθηκε. Κάθε κίνητρο αλλάζει τη δυναμική.
Η βία έχει πολλά επίπεδα. Άλλο μια λεκτική πρόκληση. Άλλο ένα σπρώξιμο. Άλλο μια επίθεση με γροθιές. Άλλο μια επίθεση με αντικείμενο. Άλλο ένας ένοπλος ληστής. Άλλο ένας μεθυσμένος που φωνάζει. Άλλο ένας αποφασισμένος επιτιθέμενος που έχει ήδη επιλέξει στόχο.
Η βία έχει επίσης αμέτρητους συνδυασμούς. Μπορεί να είστε μόνοι ή με την οικογένειά σας. Μπορεί να υπάρχουν κάμερες ή να μην υπάρχει κανείς. Μπορεί το έδαφος να είναι γλιστερό, ανώμαλο, σαθρό ή γεμάτο εμπόδια. Μπορεί να είστε κουρασμένοι, άρρωστοι, πιωμένοι ή τραυματισμένοι. Μπορεί να έχετε φίλους μαζί σας ή να έχει φίλους εκείνος. Μπορεί να είστε σε μπαρ, σε σκάλα, σε ασανσέρ, σε αυτοκίνητο, σε ύπαιθρο ή σε στενό χώρο.
Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, η απόλυτη απάντηση είναι ψέμα.
Η σωστή απάντηση εξαρτάται από την κατάσταση
Κάτι που λειτουργεί σχετικά καλά απέναντι σε έναν αποφασισμένο και οπλισμένο επιτιθέμενο μπορεί να είναι υπερβολικό, ακατάλληλο ή επικίνδυνο απέναντι σε έναν μεθυσμένο που φωνάζει. Κάτι που είναι αναγκαίο όταν υπάρχει άμεση απειλή ζωής μπορεί να είναι νομικά και ηθικά απαράδεκτο σε μια απλή φιλονικία. Κάτι που είναι καλή επιλογή σε ανοιχτό χώρο μπορεί να είναι κακή επιλογή σε σκάλα ή ασανσέρ. Κάτι που έχει νόημα όταν είστε μόνοι μπορεί να είναι καταστροφικό όταν έχετε μαζί σας παιδί, ηλικιωμένο ή άνθρωπο που δεν μπορεί να φύγει γρήγορα.
Γι’ αυτό η εκπαίδευση πρέπει να διδάσκει όχι μόνο πράξεις, αλλά κρίση. Η ερώτηση δεν είναι «ποια τεχνική δουλεύει;». Η ερώτηση είναι «ποια είναι η απειλή, ποιο είναι το επίπεδο βίας, ποιο είναι το περιβάλλον, ποια είναι η νόμιμη και αναγκαία απόκριση και ποια είναι η ασφαλέστερη έξοδος;».
Αυτό δεν ακούγεται τόσο θεαματικό όσο μια «μυστική τεχνική». Όμως είναι αυτό που κάνει τη διαφορά στην πραγματική αυτοπροστασία. Η τεχνική χωρίς κρίση μπορεί να είναι επικίνδυνη. Η κρίση χωρίς τεχνική μπορεί να είναι ανεπαρκής. Η σοβαρή εκπαίδευση χρειάζεται και τα δύο, αλλά με σωστή σειρά: πρώτα κατανόηση, μετά πρωτόκολλο, μετά εφαρμογή.
Η σωστή απάντηση δεν είναι ίδια παντού.
Και όποιος λέει ότι είναι, απλώς δεν σέβεται την πολυπλοκότητα της βίας.
Εκτίμηση απειλής, επίπεδα βίας, σωστό πρωτόκολλο
Η επιλογή της σωστής απάντησης πρέπει να βασίζεται σε τρία στοιχεία.
Πρώτον, στην ακριβή εκτίμηση του επιπέδου απειλής. Τι πραγματικά συμβαίνει; Είναι ο άλλος απλώς ενοχλητικός; Είναι λεκτικά επιθετικός; Κλείνει απόσταση; Έχει πρόθεση; Έχει δυνατότητα; Έχει όπλο; Έχει συνεργούς; Υπάρχει παρούσα απειλή ή μόνο αίσθηση δυσφορίας; Η εκτίμηση απειλής είναι η βάση κάθε σωστής απόφασης.
Δεύτερον, στη γνώση των επιπέδων βίας και της σχέσης απειλής-βίας. Η άσκηση βίας δεν μπορεί να είναι ίδια απέναντι σε κάθε κατάσταση. Η απόκριση πρέπει να σχετίζεται με το επίπεδο απειλής. Όταν η απειλή ανεβαίνει, αλλάζουν οι επιλογές. Όταν η απειλή πέφτει ή σταματά, πρέπει να σταματά και η δική μας αναγκαιότητα. Η άγνοια της σχέσης απειλής και βίας μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.
Τρίτον, στην επιλογή σωστού πρωτοκόλλου. Δεν αυτοσχεδιάζουμε κάθε φορά από το μηδέν. Η εκπαίδευση πρέπει να μας έχει δώσει λογική σειρά: επίγνωση, εκτίμηση, απουσία, αποφυγή, απόδραση, αποκλιμάκωση και, αν όλα τα προηγούμενα αποτύχουν ή δεν είναι διαθέσιμα, καταστολή με το απολύτως αναγκαίο μέτρο.
Αυτό είναι το αντίθετο της εύκολης απάντησης. Δεν είναι πιο περίπλοκο για χάρη της πολυπλοκότητας. Είναι πιο σοβαρό επειδή η πραγματικότητα είναι πιο σοβαρή.
Ο πανικός κάνει κάθε πρόβλημα θανατηφόρο
Ο φόβος που γίνεται πανικός έχει μια επικίνδυνη ιδιότητα: τείνει να ορίζει κάθε σύγκρουση ως θανατηφόρα. Όταν ο άνθρωπος πανικοβάλλεται, το μυαλό στενεύει. Η κρίση μειώνεται. Η φαντασία γεμίζει τα κενά. Η απειλή φαίνεται μεγαλύτερη. Η ανάγκη για άμεση, ακραία και δραστική δράση φαίνεται δικαιολογημένη.
Εκεί ο άνθρωπος μπορεί να αρχίσει να πιστεύει ότι κάθε συμπλοκή απαιτεί θανάσιμη βία ή υπερβολική βία για να επιβιώσει. Αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Όχι μόνο για τον άλλον, αλλά και για τον ίδιο. Μπορεί να χρησιμοποιήσει λάθος επίπεδο δύναμης, σε λάθος χρόνο, για λάθος λόγο και μετά να προσπαθεί να εξηγήσει γιατί μια κατάσταση που μπορούσε να αποφευχθεί ή να αποκλιμακωθεί κατέληξε σε σοβαρό τραυματισμό.
Η αυτοάμυνα που βασίζεται στον πανικό βλέπει παντού καρφιά, επειδή κρατά μόνο σφυρί. Η γνωστή φράση που συχνά αποδίδεται στον Abraham Maslow περιγράφει ακριβώς αυτή την παγίδα: όταν το μόνο εργαλείο που έχεις είναι ένα σφυρί, όλα μοιάζουν με καρφί.
Στην αυτοάμυνα του “Master Fu-Ma-Ra” και του “Grand Master Pse-Fta-Ra”, το «σφυρί» μπορεί να είναι η αγαπημένη μας τεχνική, το παράνομο όπλο που κουβαλάμε, η αδικαιολόγητη επιθετική μας νοοτροπία ή το σύστημα που μας έπεισε ότι όλα λύνονται με σύγκρουση.
Ανόητη συμπεριφορά είναι ο επιεικέστερος χαρακτηρισμός.
Όταν το εργαλείο γίνεται φυλακή
Κάθε εργαλείο έχει θέση. Η σωματική αυτοάμυνα έχει θέση. Η ένταση έχει θέση. Η αποφασιστικότητα έχει θέση. Ακόμη και η χρήση σοβαρής δύναμης μπορεί να έχει θέση όταν η απειλή είναι πραγματική, παρούσα και επικίνδυνη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν ένα εργαλείο γίνεται η μόνη μας απάντηση.
Αν ο ασκούμενος εκπαιδεύεται μόνο στη συμπλοκή, θα ψάχνει συμπλοκή. Αν εκπαιδεύεται μόνο σε όπλα, θα σκέφτεται με όπλα. Αν εκπαιδεύεται μόνο σε «τελειώματα», θα βλέπει κάθε κατάσταση σαν κάτι που πρέπει να τελειώσει με βία. Αν εκπαιδεύεται μόνο στο να φοβάται, θα πιστεύει ότι κάθε άγνωστος είναι πιθανός θανάσιμος εχθρός.
Η σοβαρή εκπαίδευση ανοίγει επιλογές. Δεν τις κλείνει. Δίνει εργαλεία για πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη σύγκρουση. Διδάσκει πότε να μη βρίσκεσαι εκεί. Πότε να αλλάξεις δρόμο. Πότε να μιλήσεις. Πότε να σωπάσεις. Πότε να φύγεις. Πότε να ζητήσεις βοήθεια. Πότε να δράσεις. Πότε να σταματήσεις.
Το εργαλείο είναι χρήσιμο όταν υπηρετεί την κρίση.
Γίνεται φυλακή όταν αντικαθιστά την κρίση.
Η αυταπάτη της εγγύησης
Οι άνθρωποι αγαπούν τις εγγυήσεις. «Είναι σίγουρο.» «Δεν γίνεται να αποτύχει.» «Αυτό δουλεύει πάντα.» «Με αυτή την τεχνική τελείωσε.» «Κανείς δεν μπορεί να αντιδράσει.» Τέτοιες φράσεις μπορεί να ακούγονται καθησυχαστικές, αλλά στην πραγματική βία πρέπει να μας κάνουν καχύποπτους.
Δεν υπάρχουν εγγυήσεις στη βία. Υπάρχουν πιθανότητες. Υπάρχει προετοιμασία. Υπάρχει εμπειρία. Υπάρχουν πρωτόκολλα. Υπάρχει εκπαίδευση υπό πίεση. Υπάρχει καλή κρίση. Υπάρχει τύχη. Υπάρχει και αβεβαιότητα. Όποιος αφαιρεί την αβεβαιότητα από την εξίσωση, συνήθως αφαιρεί και την αλήθεια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα είναι τυχαία. Δεν σημαίνει ότι η εκπαίδευση δεν έχει αξία. Το αντίθετο. Η σωστή εκπαίδευση έχει τεράστια αξία επειδή βελτιώνει τις πιθανότητες. Μας δίνει καλύτερη αντίληψη, καλύτερη αντίδραση, καλύτερα πρωτόκολλα, καλύτερη ψυχραιμία και καλύτερες επιλογές. Αλλά δεν υπόσχεται απόλυτο αποτέλεσμα.
Η εγγύηση πουλάει.
Η δυνατότητα εκπαιδεύει.
Γιατί η απλή απάντηση είναι συχνά επικίνδυνη
Η απλή απάντηση είναι επικίνδυνη όταν κάνει τον άνθρωπο να σταματήσει να σκέφτεται. Αν πιστεύω ότι «σε κάθε επίθεση κάνω αυτό», τότε δεν αξιολογώ την απειλή. Αν πιστεύω ότι «πάντα πρέπει να χτυπήσω πρώτος», τότε δεν αξιολογώ τη δυνατότητα αποφυγής. Αν πιστεύω ότι «αν φοβηθώ, χρησιμοποιώ το μέγιστο επίπεδο βίας», τότε δεν αξιολογώ αναγκαιότητα και αναλογικότητα.
Η απλή απάντηση είναι επίσης επικίνδυνη επειδή συχνά δίνει ψεύτικη αυτοπεποίθηση. Ο άνθρωπος αισθάνεται έτοιμος επειδή θυμάται ένα σχήμα, μια τεχνική ή μια φράση. Όμως όταν η πραγματικότητα αλλάξει, όταν το έδαφος είναι λάθος, όταν ο άλλος δεν συνεργάζεται, όταν υπάρχει δεύτερος επιτιθέμενος, όταν υπάρχουν μάρτυρες, όταν υπάρχει οικογένεια δίπλα του ή όταν το σώμα του παγώσει, τότε η «απλή λύση» μπορεί να καταρρεύσει.
Στην αυτοπροστασία, η απλότητα έχει αξία μόνο όταν είναι αποτέλεσμα βαθιάς κατανόησης. Άλλο απλό. Άλλο απλουστευτικό. Το πρώτο είναι χρήσιμο. Το δεύτερο είναι επικίνδυνο.
Το Combatives επιδιώκει απλές, άμεσες και αποτελεσματικές λύσεις.
Όχι απλοϊκές λύσεις.
Τι πρέπει να ζητάτε από την εκπαίδευση
Η σωστή εκπαίδευση δεν πρέπει να σας δίνει απλώς τεχνικές. Πρέπει να σας δίνει τρόπο σκέψης. Πρέπει να σας μαθαίνει να ρωτάτε σωστές ερωτήσεις πριν δράσετε: Πού βρίσκομαι; Ποιος είναι απέναντί μου; Τι θέλει; Μπορώ να φύγω; Μπορώ να αποφύγω; Μπορώ να αποκλιμακώσω; Υπάρχει πραγματική απειλή; Ποιο είναι το επίπεδο βίας; Ποιο πρωτόκολλο αντιστοιχεί; Πότε σταματώ;
Πρέπει επίσης να σας διδάσκει ότι η συμπλοκή δεν είναι η αρχή της αυτοπροστασίας. Είναι πολύ αργό στάδιο. Πριν από αυτήν υπάρχουν πολλά που μπορούν να γίνουν. Επίγνωση, παρατήρηση, εκτίμηση κινδύνου, απουσία, αποφυγή, απόδραση, διαχείριση απόστασης, κοινωνικές δεξιότητες, αποκλιμάκωση. Αν μια σχολή μιλά μόνο για τη σύγκρουση, τότε σας δείχνει μόνο ένα μικρό και επικίνδυνο κομμάτι της εικόνας.
Τέλος, η σωστή εκπαίδευση πρέπει να αντέχει σε ερωτήσεις. Όχι σε άπειρα παρανοϊκά «τι κάνουμε αν…», αλλά σε σοβαρή αξιολόγηση. Ποια είναι η πηγή; Ποιο είναι το πλαίσιο; Πότε εφαρμόζεται; Πότε δεν εφαρμόζεται; Ποιες είναι οι συνέπειες; Πώς συνδέεται με τον νόμο; Πώς δοκιμάζεται υπό πίεση;
Η πραγματική εκπαίδευση δεν φοβάται την εξέταση.
Η εμπορία φόβου τη φοβάται.
Η θέση του Combatives Group
Η θέση του Combatives Group είναι ότι η βία είναι πολυσύνθετο θέμα και δεν αντιμετωπίζεται με απόλυτες απαντήσεις, εγγυήσεις ή εύκολες λύσεις. Η εκπαίδευση πρέπει να βασίζεται στη διαχείριση κινδύνου, όχι στη διαχείριση φόβου. Πρέπει να διδάσκει τον ασκούμενο να εκτιμά την απειλή, να κατανοεί τα επίπεδα βίας και να επιλέγει το σωστό πρωτόκολλο για την περίσταση.
Δεν μας ενδιαφέρει να πουλήσουμε φαντασία. Δεν μας ενδιαφέρει να παρουσιάσουμε ένα σύστημα σαν μαγικό κλειδί. Δεν μας ενδιαφέρει να δημιουργήσουμε ανθρώπους που βλέπουν κάθε πρόβλημα σαν καρφί επειδή κρατούν ένα σφυρί. Μας ενδιαφέρει να δημιουργήσουμε ανθρώπους που σκέφτονται καθαρά υπό πίεση, εφαρμόζουν απλές αρχές, αποφεύγουν ό,τι μπορούν, δρουν όταν πρέπει και σταματούν όταν πρέπει.
Η αυτοπροστασία δεν είναι πακέτο βεβαιότητας.
Είναι εκπαίδευση κρίσης.
Και η κρίση δεν αγοράζεται με ένα σεμινάριο Σαββατοκύριακου. Χτίζεται με σωστή μεθοδολογία, εμπειρία, επανάληψη και επαφή με την πραγματικότητα.
Τελική σκέψη
«Μη φοβάσαι, εγώ έχω τη λύση» είναι μια φράση που ακούγεται ωραία σε φοβισμένα αυτιά. Αλλά στη βία, πρέπει να μας κάνει προσεκτικούς. Κανείς δεν έχει μία λύση για όλα. Κανείς δεν έχει τεχνική που καλύπτει κάθε πιθανότητα. Κανείς δεν μπορεί να αφαιρέσει την αβεβαιότητα από την πραγματική σύγκρουση. Όποιος το υπόσχεται, είτε δεν καταλαβαίνει τη βία είτε εκμεταλλεύεται τον φόβο σας.
Η σοβαρή αυτοπροστασία δεν υπόσχεται ότι όλα θα είναι απλά.
Υπόσχεται να σας μάθει να σκέφτεστε όταν τα πράγματα δεν είναι απλά.
Να εκτιμάτε την απειλή.
Να καταλαβαίνετε το επίπεδο βίας.
Να επιλέγετε το σωστό πρωτόκολλο.
Να μη χρησιμοποιείτε σφυρί όταν δεν υπάρχει καρφί.
Και πάνω απ’ όλα, να μη μπερδεύετε την ανακούφιση του φόβου με την πραγματική ασφάλεια.
Συνέχεια ανάγνωσης
- Για το υπάρχον άρθρο, δείτε τη σελίδα Μη φοβάσαι! Εγώ έχω τη λύση!.
- Για την εκπαίδευση που βασίζεται στον κίνδυνο και όχι στη φοβική φαντασία, συνεχίστε με το άρθρο Εκπαίδευση Βασισμένη στο Φόβο ή στον Κίνδυνο;.
- Για τη διαφορά ανάμεσα στη διαχείριση φόβου και στη διαχείριση κινδύνου, διαβάστε το άρθρο Διαχείριση Φόβου ή Διαχείριση Κινδύνου;.
- Για το πώς ο ανεξέλεγκτος φόβος διογκώνει τον κίνδυνο, δείτε το άρθρο Φόβος και Παράνοια.
- Για την πρακτική εκτίμηση κινδύνου, συνεχίστε με το άρθρο Εκτίμηση Κινδύνου.
- Για το γιατί πρέπει να εστιάζουμε στον κίνδυνο και όχι στον φόβο, διαβάστε το άρθρο Φόβος για πραγματικό κίνδυνο.
- Για τη σχέση απειλής και βίας, δείτε το άρθρο H Σχέση Απειλής : Βίας.
- Για την πρώτη γραμμή αυτοπροστασίας, συνεχίστε με το άρθρο Αρχές Combatives – Απουσία, Αποφυγή, Απόδραση.
Σημείωση περιεχομένου
Το άρθρο αναφέρεται στη βία, στην εμπορία φόβου, στην αυτοπροστασία και στις λανθασμένες υποσχέσεις εύκολης αυτοάμυνας. Σκοπός δεν είναι η ειρωνεία για χάρη της ειρωνείας, αλλά η προστασία του αναγνώστη από απλοϊκές και επικίνδυνες αντιλήψεις.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο δεν παρέχει τεχνικές οδηγίες βίας ούτε προτείνει χρήση όπλων. Αντίθετα, τονίζει ότι η αυτοπροστασία πρέπει να βασίζεται στην εκτίμηση απειλής, στην αποφυγή, στην αποκλιμάκωση, στην απόδραση και στη σωστή επιλογή πρωτοκόλλου.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η χρήση βίας σε αυτοάμυνα πρέπει να εξετάζεται πάντα μέσα στα όρια της νομιμότητας, της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας.
Σημείωση κατά της φαντασίωσης
Κανένα σύστημα, σεμινάριο, μυστική τεχνική ή “μάστερ” δεν προσφέρει απόλυτη λύση σε κάθε μορφή βίας. Η βία είναι σύνθετη και απαιτεί κρίση, όχι πίστη σε φυλακτά.
Σημείωση εμπειρίας
Το Combatives Group θεωρεί ότι η σωστή εκπαίδευση πρέπει να διδάσκει εκτίμηση απειλής, κατανόηση επιπέδων βίας και επιλογή σωστού πρωτοκόλλου, όχι απλώς τεχνικές που καθησυχάζουν τον φόβο.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς διδάσκονται η εκτίμηση απειλής, η διαχείριση κινδύνου, τα επίπεδα βίας και η ρεαλιστική αυτοπροστασία χωρίς φαντασιώσεις και εύκολες υποσχέσεις, επικοινωνήστε με το Combatives Group.