Περισσότερο αναγκαία από ποτέ
Η σωστή εκπαίδευση της αστυνομίας είναι σήμερα περισσότερο αναγκαία από ποτέ. Όχι λιγότερη εκπαίδευση. Όχι πιο πρόχειρη εκπαίδευση. Όχι επιφανειακά σεμινάρια επικοινωνίας από ανθρώπους που δεν έχουν καταλάβει τι σημαίνει πραγματική βία. Περισσότερη εκπαίδευση, αλλά σωστή. Ρεαλιστική. Συνεχής. Ανθρώπινη. Τακτική. Νομικά καθαρή. Ψυχολογικά απαιτητική. Κοινωνικά υπεύθυνη.
Μετά τον θάνατο του George Floyd, η συζήτηση για την αστυνομική βία, τον ρατσισμό, την υπερβολική χρήση δύναμης και την εκπαίδευση των αστυνομικών έγινε παγκόσμια. Ο Derek Chauvin καταδικάστηκε και σε ομοσπονδιακό επίπεδο για παραβίαση συνταγματικών δικαιωμάτων, με ποινή 252 μηνών φυλάκισης. Το U.S. Department of Justice, σε έρευνα για την Minneapolis Police Department, κατέγραψε ευρύτερα προβλήματα υπερβολικής χρήσης βίας και πρακτικών που δεν αφορούσαν μόνο έναν αστυνομικό ή ένα περιστατικό.
Το σημαντικό όμως είναι να μη μείνουμε μόνο στην αγανάκτηση. Η αγανάκτηση μπορεί να είναι δικαιολογημένη. Δεν αρκεί όμως για να φτιάξει καλύτερους αστυνομικούς, ασφαλέστερους πολίτες και πιο υπεύθυνη αστυνόμευση.
Το ερώτημα δεν είναι αν η κοινωνία πρέπει να ελέγχει την αστυνομία. Φυσικά πρέπει.
Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να υπάρχει λογοδοσία. Φυσικά πρέπει.
Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να μειωθεί η άδικη, υπερβολική ή κακή χρήση δύναμης. Φυσικά πρέπει.
Το πραγματικό ερώτημα είναι: πώς εκπαιδεύουμε ανθρώπους που καλούνται να αντιμετωπίσουν βία, κρίσεις, φόβο, θυμό, αντίσταση, όπλα, πλήθη, ψυχική αστάθεια, κοινωνική ένταση και νομική ευθύνη — χωρίς να τους κάνουμε ούτε παθητικούς ούτε ανεξέλεγκτους;
Εκεί βρίσκεται η ουσία.
Η σύντομη απάντηση
Η αστυνομία χρειάζεται καλύτερη εκπαίδευση, όχι απλώς περισσότερους ή λιγότερους πόρους αφηρημένα. Χρειάζεται εκπαίδευση που να καλύπτει όλο το φάσμα: ανθρώπινες δεξιότητες, αποκλιμάκωση, διαπραγμάτευση, τακτική τοποθέτηση, έλεγχο σώματος, χρήση εξοπλισμού, διαχείριση μη συνεργάσιμων ατόμων, ένοπλες απειλές, πλήρη επαφή, σενάρια, ρόλους, ψυχολογική πίεση και συνεχή αξιολόγηση.
Δεν αρκεί να πούμε «μη χρησιμοποιείτε βία». Αυτό είναι ευχή, όχι εκπαίδευση. Υπάρχουν περιστατικά όπου η βία μπορεί να αποφευχθεί με σωστή επικοινωνία, απόσταση, χρόνο, τακτική και αποκλιμάκωση. Υπάρχουν όμως και περιστατικά όπου ο αστυνομικός θα πρέπει να ελέγξει έναν βίαιο, μη συνεργάσιμο ή οπλισμένο άνθρωπο. Αν δεν έχει εκπαιδευτεί σωστά, θα φοβηθεί, θα αυτοσχεδιάσει, θα υπερβάλει ή θα καταφύγει πολύ γρήγορα σε εργαλεία υψηλότερου κινδύνου.
Η λύση δεν είναι ούτε η άγνοια της βίας ούτε η λατρεία της βίας. Η λύση είναι η ρεαλιστική, συνεχής και ηθικά ελεγχόμενη εκπαίδευση.
Αυτό το άρθρο είναι για εσάς αν…
Αυτό το άρθρο είναι για όσους πιστεύουν ότι το θέμα της αστυνομικής βίας δεν λύνεται με συνθήματα. Είναι για όσους καταλαβαίνουν ότι ο κακός αστυνομικός είναι κίνδυνος, αλλά και ο ανεπαρκώς εκπαιδευμένος αστυνομικός είναι επίσης κίνδυνος.
Είναι για όσους θεωρούν ότι η αποκλιμάκωση είναι απαραίτητη, αλλά δεν αρκεί όταν ο άλλος γίνεται βίαιος. Είναι για όσους θεωρούν ότι η φυσική δύναμη πρέπει να υπάρχει ως επιλογή, αλλά μόνο μέσα σε αυστηρό πλαίσιο αναγκαιότητας, αναλογικότητας και ελέγχου.
Είναι επίσης για όσους ενδιαφέρονται για σοβαρή εκπαίδευση στη βία χωρίς φαντασιώσεις. Η αστυνομία δεν χρειάζεται θεατρικές τεχνικές. Δεν χρειάζεται σκληροτράχηλα συνθήματα. Δεν χρειάζεται στρατιωτική πόζα χωρίς κρίση. Χρειάζεται ανθρώπους που μπορούν να σκέφτονται, να επικοινωνούν, να τοποθετούνται σωστά, να ελέγχουν, να συγκρατούν, να σταματούν και να λογοδοτούν.
Τι θα μάθετε
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε γιατί η σωστή εκπαίδευση της αστυνομίας πρέπει να είναι πολύ ευρύτερη από τη λεγόμενη «μάχη σώμα με σώμα». Θα εξηγήσουμε γιατί οι ανθρώπινες δεξιότητες, η αποκλιμάκωση και η διαπραγμάτευση πρέπει να διδάσκονται πριν από τη χρήση βίας, αλλά και γιατί η σωματική εκπαίδευση πρέπει να είναι ρεαλιστική όταν η βία γίνει αναπόφευκτη.
Θα δούμε επίσης γιατί η απλή απαγόρευση μιας πρακτικής δεν λύνει από μόνη της το πρόβλημα. Αν αφαιρέσετε από έναν αστυνομικό ένα εργαλείο χωρίς να του δώσετε καλύτερη κρίση, καλύτερη τακτική και ασφαλέστερες εναλλακτικές, δεν έχετε εκπαιδεύσει. Απλώς έχετε μεταφέρει το πρόβλημα αλλού.
Τέλος, θα προτείνουμε μια πιο σοβαρή κατεύθυνση: επιλογή προσωπικού με ψυχολογικά κριτήρια, συνεχή εκπαίδευση, ρόλους, προσομοιώσεις, σενάρια, πλήρη επαφή με προστατευτικό εξοπλισμό, αξιολόγηση πρωτοκόλλων και καλλιέργεια κοινωνικής ευθύνης.
Βασικά σημεία
- Η αστυνομία χρειάζεται περισσότερη σωστή εκπαίδευση, όχι λιγότερη.
- Η αποκλιμάκωση, η επικοινωνία και η διαπραγμάτευση πρέπει να προηγούνται της βίας όπου υπάρχει χρόνος και δυνατότητα.
- Η σωματική εκπαίδευση πρέπει να είναι ρεαλιστική, γιατί ο μη συνεργάσιμος ή βίαιος άνθρωπος δεν αντιδρά όπως ο συνεργάσιμος συνασκούμενος.
- Οι τεχνικές ελέγχου, οι λαβές, τα μέσα καταστολής και ο εξοπλισμός πρέπει να διδάσκονται με σαφές πλαίσιο κινδύνου, όχι ως μηχανικές λύσεις.
- Οι πρακτικές στον λαιμό, οι περιορισμοί σε πρηνή θέση και κάθε μορφή περιορισμού που επηρεάζει αναπνοή, κυκλοφορία ή επίπεδο συνείδησης πρέπει να αντιμετωπίζονται ως υψηλού κινδύνου, με αυστηρή πολιτική, ιατρική γνώση και σαφή όρια.
- Η εκπαίδευση πρέπει να είναι συνεχής. Δεν αρκεί η βασική σχολή.
- Ο αστυνομικός χρειάζεται τεχνική, κρίση, ψυχραιμία, κοινωνικές δεξιότητες και λογοδοσία.
Εισαγωγή: Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η κακή πρόθεση
Σε κάθε κοινωνία υπάρχουν κακοί αστυνομικοί. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν θα έπρεπε ποτέ να έχουν εξουσία πάνω σε άλλους. Υπάρχουν άνθρωποι με βίαιες τάσεις, προκαταλήψεις, ανωριμότητα, αλαζονεία ή ανάγκη επιβολής. Αυτοί πρέπει να εντοπίζονται, να απομακρύνονται και να λογοδοτούν.
Όμως το πρόβλημα δεν είναι μόνο η κακή πρόθεση.
Υπάρχει και η άγνοια. Υπάρχει η κακή εκπαίδευση. Υπάρχει ο φόβος. Υπάρχει η έλλειψη εμπειρίας. Υπάρχει η υπερβολική αυτοπεποίθηση. Υπάρχει η αδυναμία διαχείρισης μη συνεργάσιμου ανθρώπου. Υπάρχει η λανθασμένη τακτική τοποθέτηση. Υπάρχει η ανεπαρκής γνώση του τι μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη ή θάνατο.
Ένας αστυνομικός που δεν ξέρει τι κάνει μπορεί να γίνει εξίσου επικίνδυνος με έναν αστυνομικό που θέλει να κάνει κακό. Το αποτέλεσμα για τον πολίτη μπορεί να είναι το ίδιο.
Γι’ αυτό η εκπαίδευση είναι κρίσιμη.
Όχι ως δικαιολογία για την αστυνομική βία.
Αλλά ως απαραίτητη προϋπόθεση για να μειωθεί η άδικη, άσκοπη και υπερβολική χρήση δύναμης.
George Floyd: το περιστατικό και το βαθύτερο πρόβλημα
Ο θάνατος του George Floyd στις ΗΠΑ δεν έγινε παγκόσμιο σύμβολο μόνο επειδή ένας άνθρωπος πέθανε στα χέρια της αστυνομίας. Έγινε σύμβολο επειδή πολλοί άνθρωποι είδαν σε αυτό το περιστατικό κάτι βαθύτερο: χρόνια δυσπιστία, φυλετικές ανισότητες, κακή αστυνομική κουλτούρα, υπερβολική χρήση δύναμης και ανεπαρκή λογοδοσία.
Το συγκεκριμένο περιστατικό κατέληξε σε ποινικές καταδίκες και θεσμικές έρευνες. Το U.S. Department of Justice ανακοίνωσε ότι ο Derek Chauvin καταδικάστηκε σε ομοσπονδιακή ποινή άνω των 20 ετών για παραβίαση συνταγματικών δικαιωμάτων. Η ίδια υπηρεσία, σε μεταγενέστερη έρευνα για τη Minneapolis Police Department, κατέγραψε ευρύτερα μοτίβα προβληματικής αστυνόμευσης, συμπεριλαμβανομένης υπερβολικής χρήσης βίας.
Το σημαντικό για το παρόν άρθρο δεν είναι να αναλύσουμε δικογραφικά κάθε λεπτομέρεια. Το σημαντικό είναι να δούμε τι αποκαλύπτει τέτοιου είδους περιστατικό: όταν η εκπαίδευση, η κουλτούρα, η επίβλεψη και η λογοδοσία αποτυγχάνουν, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι θάνατος.
Και όταν ένας άνθρωπος πεθαίνει ενώ βρίσκεται υπό έλεγχο, η κοινωνία έχει δικαίωμα να ρωτήσει: ποιος εκπαιδεύει αυτούς τους ανθρώπους; Πώς τους εκπαιδεύει; Πώς αξιολογούνται; Πώς μαθαίνουν να σταματούν; Πώς μαθαίνουν να αναγνωρίζουν ιατρικό κίνδυνο; Πώς μαθαίνουν να διαχειρίζονται φόβο, θυμό, αντίσταση και πλήθος;
Αυτές είναι οι ερωτήσεις που πρέπει να απαντηθούν σοβαρά.
Η κοινωνική οργή είναι κατανοητή, αλλά δεν αρκεί
Ένας λαός πρέπει να μπορεί να εκφράζει τη δυσαρέσκειά του. Όταν βλέπει θανάτους, υπερβολή, ατιμωρησία ή ανισότητα, η αντίδραση είναι αναμενόμενη. Η κοινωνική πίεση μπορεί να φέρει αλλαγές που διαφορετικά δεν θα έρχονταν.
Όμως η οργή δεν είναι σχέδιο εκπαίδευσης.
Αν η απάντηση στην αστυνομική βία είναι μόνο πολιτικό σύνθημα, το πρόβλημα μένει. Αν η απάντηση είναι μόνο απαγόρευση τεχνικών, χωρίς νέα μεθοδολογία, το πρόβλημα μένει. Αν η απάντηση είναι μόνο μείωση πόρων χωρίς εξασφάλιση καλύτερης εκπαίδευσης, το πρόβλημα μπορεί να χειροτερέψει.
Η αστυνομία χρειάζεται έλεγχο. Χρειάζεται λογοδοσία. Χρειάζεται διαφάνεια. Χρειάζεται καλύτερη επιλογή προσωπικού. Χρειάζεται όμως και εκπαίδευση. Πολύ περισσότερη εκπαίδευση από αυτή που συνήθως λαμβάνει.
Η κοινωνία δεν προστατεύεται από αστυνομικούς που δεν ξέρουν πώς να αποκλιμακώσουν. Ούτε από αστυνομικούς που δεν ξέρουν πώς να ελέγξουν έναν βίαιο άνθρωπο χωρίς να καταφύγουν αμέσως σε υψηλότερο επίπεδο δύναμης.
Το ζητούμενο είναι δύσκολο, αλλά καθαρό: λιγότερη αυθαιρεσία, περισσότερη ικανότητα.
Μείωση πόρων ή καλύτερη χρήση πόρων;
Η συζήτηση για τη μείωση οικονομικών πόρων προς τις αστυνομίες έγινε ιδιαίτερα έντονη μετά το 2020. Σε πολλές περιπτώσεις, η φράση αυτή σήμαινε διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους: από ανακατανομή πόρων προς κοινωνικές υπηρεσίες μέχρι πραγματική συρρίκνωση αστυνομικών λειτουργιών.
Το δικό μας σημείο είναι πρακτικό. Αν μειωθεί η εκπαίδευση, αν μειωθεί η προσομοίωση, αν μειωθεί η συνεχής αξιολόγηση, αν μειωθούν τα μέσα ασφαλούς εξάσκησης, τότε οι συνέπειες μπορεί να είναι κακές. Ένας ανεπαρκώς εκπαιδευμένος αστυνομικός δεν γίνεται ασφαλέστερος επειδή το σύστημα ξοδεύει λιγότερα για την εκπαίδευσή του.
Η σωστή ερώτηση δεν είναι απλώς «περισσότερα ή λιγότερα χρήματα». Είναι «πού πάνε τα χρήματα;»
Πηγαίνουν σε εξοπλισμό που κάνει την αστυνομία να μοιάζει στρατιωτική δύναμη ή σε εκπαίδευση που την κάνει πιο ικανή να λύνει περιστατικά με λιγότερη βία;
Πηγαίνουν σε θεωρητικά σεμινάρια χωρίς πρακτική πίεση ή σε πραγματικά σενάρια, αξιολόγηση, αποκλιμάκωση, τακτική και έλεγχο;
Πηγαίνουν σε τυπική συμμόρφωση ή σε ουσιαστική αλλαγή συμπεριφοράς;
Η κοινωνία δεν χρειάζεται απλώς περισσότερη αστυνομία. Χρειάζεται καλύτερα εκπαιδευμένη αστυνομία.
Αποκλιμάκωση πριν από τη βία
Η πρώτη γραμμή εκπαίδευσης πρέπει να είναι οι ανθρώπινες δεξιότητες. Επικοινωνία. Ακρόαση. Απόσταση. Τόνος φωνής. Τακτική υπομονή. Διαπραγμάτευση. Διαχείριση ανθρώπων που είναι θυμωμένοι, φοβισμένοι, μεθυσμένοι, ναρκωμένοι ή ψυχικά φορτισμένοι.
Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι κακοποιοί. Κάποιοι απλώς έχουν χάσει τον έλεγχο. Κάποιοι χρειάζονται να ακουστούν. Κάποιοι φοβούνται. Κάποιοι αντιδρούν άσχημα επειδή δεν καταλαβαίνουν τι γίνεται. Κάποιοι μπορούν να επανέλθουν αν ο αστυνομικός δεν τους σπρώξει αμέσως σε σύγκρουση.
Η αποκλιμάκωση δεν είναι αδυναμία. Είναι δεξιότητα. Και πρέπει να διδάσκεται πρακτικά, όχι ως ευχολόγιο.
Σύγχρονα προγράμματα όπως το ICAT της Police Executive Research Forum δίνουν έμφαση στην επικοινωνία, την αξιολόγηση, τις τακτικές επιλογές και το μοντέλο κρίσιμης λήψης αποφάσεων για περιστατικά όπου υπάρχει χρόνος και δυνατότητα αποκλιμάκωσης. Το National Institute of Justice έχει επίσης αναδείξει τη σημασία της έρευνας πάνω στην αποτελεσματικότητα της εκπαίδευσης αποκλιμάκωσης, με τα διαθέσιμα ευρήματα να δείχνουν ότι δεν αρκεί η απλή ύπαρξη προγράμματος· χρειάζεται αξιολόγηση, εφαρμογή και συνέπεια.
Η αποκλιμάκωση πρέπει να διδάσκεται σοβαρά. Όχι για να αφοπλίσει τον αστυνομικό, αλλά για να του δώσει περισσότερες επιλογές πριν φτάσει στη βία.
Όταν η αποκλιμάκωση δεν αρκεί
Η αποκλιμάκωση είναι απαραίτητη, αλλά δεν είναι μαγική. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν θα συνεργαστούν. Υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να φύγουν, να επιτεθούν, να τραβήξουν όπλο, να προστατεύσουν παράνομο αγαθό ή να βλάψουν κάποιον. Υπάρχουν περιστατικά όπου ο χρόνος τελειώνει.
Σε εκείνο το σημείο, ο αστυνομικός πρέπει να ξέρει τι κάνει.
Το να ελέγξεις έναν μη συνεργάσιμο άνθρωπο είναι δύσκολο. Το να ελέγξεις έναν βίαιο άνθρωπο είναι πολύ δύσκολο. Το να το κάνεις χωρίς υπερβολή, χωρίς πανικό, χωρίς να τραυματίσεις άσκοπα, χωρίς να χάσεις τον εξοπλισμό σου και χωρίς να θέσεις σε κίνδυνο τρίτους, είναι ακόμη δυσκολότερο.
Αυτά δεν μαθαίνονται σε καθαρή αίθουσα με συνεργάσιμο παρτενέρ και μισή ταχύτητα. Μαθαίνονται με προοδευτική πίεση, αντίσταση, ρόλους, σενάρια και πλήρη επαφή με προστατευτικό εξοπλισμό.
Η εκπαίδευση πρέπει να αποδέχεται δύο αλήθειες ταυτόχρονα:
Πρώτον, η βία πρέπει να αποφεύγεται όπου μπορεί να αποφευχθεί.
Δεύτερον, όταν δεν μπορεί να αποφευχθεί, ο αστυνομικός πρέπει να είναι ικανός να τη διαχειριστεί με το μικρότερο αναγκαίο επίπεδο δύναμης.
Αν λείπει το πρώτο, έχουμε αυθαιρεσία.
Αν λείπει το δεύτερο, έχουμε ανικανότητα.
Και τα δύο είναι επικίνδυνα.
Η διαβάθμιση δύναμης δεν είναι λίστα εργαλείων
Πολλοί μιλούν για διαβάθμιση δύναμης σαν να είναι απλή λίστα εργαλείων: παρουσία, φωνή, έλεγχος σώματος, σπρέι, ηλεκτρική συσκευή, κλομπ, όπλο. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Κάθε εργαλείο έχει κίνδυνο. Η άοπλη σωματική σύλληψη μπορεί να τραυματίσει. Το σπρέι μπορεί να προκαλέσει σοβαρό πρόβλημα σε ευάλωτο άτομο. Η ηλεκτρική εκκένωση μπορεί να έχει επιπλοκές. Το κλομπ μπορεί να τραυματίσει βαριά. Το πυροβόλο όπλο είναι θανατηφόρο. Οι περιορισμοί σώματος μπορούν να δημιουργήσουν ιατρικό κίνδυνο, ειδικά όταν ο άνθρωπος είναι σε πρηνή θέση, υπό πίεση, σε πανικό, με ουσίες ή με προβλήματα υγείας.
Άρα η διαβάθμιση δεν είναι «ποιο εργαλείο έρχεται μετά». Είναι κρίση.
Τι συμβαίνει;
Πόσο άμεση είναι η απειλή;
Υπάρχει όπλο;
Υπάρχουν τρίτοι;
Υπάρχει χρόνος;
Υπάρχει κάλυψη;
Υπάρχει δυνατότητα απόστασης;
Υπάρχει δυνατότητα αποκλιμάκωσης;
Υπάρχει τρόπος ελέγχου χωρίς να αυξηθεί ο κίνδυνος;
Αυτή η κρίση πρέπει να εκπαιδεύεται μέχρι να γίνει λειτουργική υπό πίεση. Όχι θεωρητικά. Πρακτικά.
Για τις λαβές στον λαιμό και τους περιορισμούς υψηλού κινδύνου
Το αρχικό κείμενο ξεχώριζε τον πνιγμό από τον στραγγαλισμό και υποστήριζε ότι ο προσωρινός στραγγαλισμός μπορεί να θεωρηθεί λιγότερο θανατηφόρος από άλλα μέσα. Σήμερα, αυτό πρέπει να διατυπωθεί πολύ πιο προσεκτικά.
Κάθε πρακτική στον λαιμό είναι υψηλού κινδύνου. Κάθε περιορισμός που μπορεί να επηρεάσει αναπνοή, αιμάτωση, συνείδηση, θέση σώματος ή ιατρική κατάσταση πρέπει να αντιμετωπίζεται με εξαιρετική σοβαρότητα. Δεν πρέπει να παρουσιάζεται στον δημόσιο λόγο ως «ανώδυνη» ή «απλή» λύση. Σε αστυνομικό πλαίσιο, οι neck restraints έχουν αντιμετωπιστεί από το U.S. Department of Justice ως θανατηφόρα δύναμη σε σχετικές τοποθετήσεις για τη Minneapolis Police Department.
Η σωστή συζήτηση δεν είναι «ποια λαβή είναι καλύτερη». Η σωστή συζήτηση είναι:
Ποια μέσα μειώνουν τον κίνδυνο για όλους;
Ποια μέσα χρειάζονται αυστηρή απαγόρευση ή περιορισμό;
Ποια μέσα απαιτούν ειδική εκπαίδευση, ιατρική γνώση και πολιτική χρήσης;
Πώς αναγνωρίζει ο αστυνομικός σημάδια ιατρικού κινδύνου;
Πώς σταματά άμεσα όταν ο άνθρωπος δεν αντιδρά φυσιολογικά;
Πώς εξασφαλίζεται ότι ο έλεγχος δεν μετατρέπεται σε θανατηφόρο περιορισμό;
Δεν είναι υπεύθυνο να μιλάμε για τέτοιες πρακτικές σαν να είναι απλές τεχνικές. Σε επίπεδο δημόσιου άρθρου, αρκεί το εξής: οι περιορισμοί στον λαιμό και οι επικίνδυνες θέσεις σώματος πρέπει να θεωρούνται εξαιρετικά υψηλού κινδύνου, να αποφεύγονται όπου υπάρχει ασφαλέστερη εναλλακτική και να ρυθμίζονται αυστηρά από πολιτική, νόμο, ιατρικά δεδομένα και συνεχή εκπαίδευση.
Ψυχολογική επιλογή προσωπικού
Πριν μιλήσουμε για τεχνικές, πρέπει να μιλήσουμε για επιλογή ανθρώπων. Δεν είναι όλοι κατάλληλοι για αστυνομική εξουσία. Κάποιος μπορεί να είναι σωματικά ικανός και ψυχολογικά ακατάλληλος. Κάποιος μπορεί να είναι πειθαρχημένος σε ήρεμη συνθήκη και επικίνδυνος υπό πίεση. Κάποιος μπορεί να έχει ανάγκη επιβολής που δεν πρέπει να ντυθεί με στολή.
Τα ψυχολογικά τεστ πριν την είσοδο στην αστυνομία πρέπει να είναι σοβαρά, όχι τυπικά. Πρέπει να αξιολογείται η παρορμητικότητα, η αντοχή στην πίεση, η στάση απέναντι στην εξουσία, η ικανότητα συνεργασίας, η ενσυναίσθηση, η αυτοκυριαρχία και η σχέση του υποψηφίου με τη βία.
Μετά την είσοδο, η αξιολόγηση δεν πρέπει να σταματά. Οι άνθρωποι αλλάζουν. Η πίεση συσσωρεύεται. Η καθημερινή έκθεση σε ένταση μπορεί να δημιουργήσει κυνισμό, θυμό, αδιαφορία ή υπερ-αντίδραση. Η αστυνομία χρειάζεται συνεχή ψυχολογική υποστήριξη, όχι μόνο πειθαρχικές διαδικασίες όταν κάτι έχει ήδη πάει στραβά.
Ο καλός αστυνομικός δεν είναι μόνο αυτός που μπορεί να επιβληθεί. Είναι αυτός που μπορεί να μην επιβληθεί όταν δεν χρειάζεται.
Ρεαλιστική και συνεχής εκπαίδευση
Η εκπαίδευση της αστυνομίας πρέπει να είναι ρεαλιστική και συνεχής. Οι καιροί αλλάζουν. Οι κοινωνικές εντάσεις αλλάζουν. Τα είδη εγκληματικότητας αλλάζουν. Οι τεχνολογίες αλλάζουν. Οι προσδοκίες της κοινωνίας αλλάζουν. Δεν γίνεται ένας αστυνομικός να περάσει μια βασική εκπαίδευση και μετά να θεωρείται έτοιμος για χρόνια.
Η συνεχής εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει:
Αποκλιμάκωση.
Διαπραγμάτευση.
Ανθρώπινες δεξιότητες.
Τακτική τοποθέτηση.
Σωματικό έλεγχο.
Προστασία εξοπλισμού.
Συνεργασία με συνάδελφο.
Διαχείριση πλήθους.
Αντιμετώπιση μη συνεργάσιμου ανθρώπου.
Αντιμετώπιση οπλισμένης απειλής.
Ιατρική επίγνωση μετά από περιορισμό.
Νομική αναγκαιότητα και αναλογικότητα.
Λογοδοσία και αναφορά περιστατικού.
Αν λείπει κάποιο από αυτά, η εκπαίδευση είναι ελλιπής.
Η αστυνομική εργασία δεν είναι μία δεξιότητα. Είναι ευρύ φάσμα δεξιοτήτων που πρέπει να συνεργάζονται υπό πίεση.
Ρόλοι, προσομοιώσεις και σενάρια
Η πραγματική εκπαίδευση χρειάζεται ρόλους, προσομοιώσεις και σενάρια. Όχι μόνο τεχνικές. Ο αστυνομικός πρέπει να μάθει να αναγνωρίζει στάδια: συνεργασία, λεκτική ένταση, παθητική αντίσταση, ενεργητική αντίσταση, προσπάθεια διαφυγής, επίθεση, όπλο, εμπλοκή τρίτων.
Σε κάθε στάδιο πρέπει να αξιολογεί. Πρέπει να καταλαβαίνει πότε μιλά, πότε περιμένει, πότε καλεί ενίσχυση, πότε κρατά απόσταση, πότε τοποθετείται, πότε αγγίζει, πότε ελέγχει, πότε αποδεσμεύεται και πότε η κατάσταση έχει αλλάξει επίπεδο.
Τα σενάρια πρέπει να περιλαμβάνουν διαφορετικούς σωματότυπους, διαφορετικές συμπεριφορές και διαφορετικές ψυχολογικές καταστάσεις. Ένας μεθυσμένος δεν αντιδρά όπως ένας αποφασισμένος κακοποιός. Ένας φοβισμένος άνθρωπος δεν αντιδρά όπως ένας άνθρωπος που θέλει να δραπετεύσει. Ένας ψυχικά φορτισμένος άνθρωπος δεν αντιδρά όπως ένας οργανωμένος εγκληματίας.
Η εκπαίδευση πρέπει να δείχνει αυτές τις διαφορές.
Διαφορετικά, ο αστυνομικός βγαίνει στον δρόμο με μία γενική απάντηση για πολλά διαφορετικά προβλήματα.
Πλήρης επαφή με ασφάλεια
Η σωματική εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει πλήρη επαφή και σθεναρή αντίσταση, αλλά με ασφάλεια και σκοπό. Δεν μιλάμε για ανεξέλεγκτο ξύλο. Μιλάμε για εκπαιδευτικά σενάρια με θωρακισμένους ρόλους, προστατευτικό εξοπλισμό, καθαρούς κανόνες, επίβλεψη και συγκεκριμένους στόχους.
Ο αστυνομικός πρέπει να μάθει πώς είναι να προσπαθεί να ελέγξει κάποιον που δεν συνεργάζεται. Πώς είναι να χάνει ισορροπία. Πώς είναι να πιέζεται από φωνές. Πώς είναι να χρειάζεται να προστατεύσει τον εξοπλισμό του. Πώς είναι να έχει συνάδελφο δίπλα του και να μην τον τραυματίζει άθελά του. Πώς είναι να προσπαθεί να βάλει χειροπέδες σε άνθρωπο που αντιστέκεται.
Αυτά δεν μαθαίνονται από θεωρία. Μαθαίνονται με σωματική εμπειρία.
Όμως η εμπειρία πρέπει να είναι ελεγχόμενη. Ο σκοπός δεν είναι να αποδείξουμε ποιος είναι σκληρός. Ο σκοπός είναι να μειώσουμε τον πανικό, τον αυτοσχεδιασμό και την υπερβολή όταν ο αστυνομικός βρεθεί σε πραγματική αντίσταση.
Η πίεση στην προπόνηση, αν είναι σωστή, μειώνει την κακή πίεση στον δρόμο.
Εκπαίδευση στον εξοπλισμό υπό πίεση
Ο αστυνομικός δεν είναι άοπλος πολίτης. Φέρει εξοπλισμό. Αυτό σημαίνει ότι έχει περισσότερες επιλογές, αλλά και περισσότερες ευθύνες. Ο εξοπλισμός πρέπει να προστατεύεται, να χρησιμοποιείται σωστά και να μην γίνεται κίνδυνος για τον ίδιο ή για τρίτους.
Η εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει πρακτική με αντίγραφα εξοπλισμού υπό πίεση. Όχι μόνο σε στατικές γραμμές. Σε κίνηση, με αντίσταση, με φωνές, με σύγχυση, με προσπάθεια αρπαγής, με συνάδελφο δίπλα, με πολίτες γύρω.
Ο αστυνομικός πρέπει να μάθει πότε ο εξοπλισμός του είναι λύση και πότε είναι πρόβλημα. Πότε η απόσταση είναι ανεπαρκής. Πότε η τοποθέτηση εκθέτει τον συνάδελφο. Πότε ένα εργαλείο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια. Πότε πρέπει να αλλάξει επιλογή.
Ο εξοπλισμός χωρίς τακτική είναι ψευδαίσθηση ασφάλειας.
Τακτική τοποθέτηση
Η τακτική τοποθέτηση είναι μείζον θέμα. Πολλά περιστατικά χειροτερεύουν επειδή ο αστυνομικός βρίσκεται σε λάθος θέση. Πολύ κοντά. Σε κακή γωνία. Με πλάτη σε κίνδυνο. Χωρίς έξοδο. Χωρίς οπτική στον συνάδελφο. Με τρίτους πίσω από την απειλή. Με εμπόδια που δεν έχει υπολογίσει.
Η σωστή τοποθέτηση μπορεί να αγοράσει χρόνο. Ο χρόνος επιτρέπει αποκλιμάκωση. Επιτρέπει καλύτερη απόφαση. Επιτρέπει ενίσχυση. Επιτρέπει ασφαλέστερη χρήση εργαλείων. Επιτρέπει λιγότερη βία.
Η κακή τοποθέτηση αφαιρεί χρόνο και δημιουργεί πανικό. Όταν ο αστυνομικός αισθάνεται ξαφνικά εγκλωβισμένος, είναι πιθανότερο να υπερβάλει. Όταν έχει χώρο, γωνία, κάλυψη και συνεργασία, έχει περισσότερες επιλογές.
Η τακτική τοποθέτηση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αποκλιμάκωση πριν χρειαστεί αποκλιμάκωση.
Εκπαίδευση στη λογοδοσία
Η αστυνομική εκπαίδευση πρέπει να διδάσκει και τι γίνεται μετά. Ο αστυνομικός πρέπει να μπορεί να εξηγήσει τι είδε, τι αξιολόγησε, γιατί ενήργησε, γιατί η χρήση δύναμης ήταν αναγκαία, γιατί σταμάτησε και τι έκανε για την ασφάλεια του ανθρώπου μετά τον έλεγχο.
Αυτό δεν είναι γραφειοκρατία. Είναι μέρος της επαγγελματικής ευθύνης.
Αν ένας αστυνομικός δεν μπορεί να εξηγήσει την απόφασή του, πιθανότατα δεν έχει εκπαιδευτεί αρκετά στη λήψη αποφάσεων. Η αναφορά δεν πρέπει να είναι απλώς κάλυψη. Πρέπει να είναι αντανάκλαση της πραγματικής διαδικασίας σκέψης.
Τι απειλή υπήρχε;
Τι επιλογές υπήρχαν;
Γιατί δεν λειτούργησαν οι ηπιότερες επιλογές;
Ποια δύναμη χρησιμοποιήθηκε;
Πότε σταμάτησε;
Προσφέρθηκε βοήθεια;
Υπήρξε ιατρικός κίνδυνος;
Αυτό το επίπεδο σκέψης πρέπει να μπει στην εκπαίδευση, όχι να ζητηθεί πρώτη φορά μετά από τραγωδία.
Διαγωνισμοί δεξιοτήτων, όχι αθλητικοποίηση της βίας
Η ιδέα τακτικών διαγωνισμών ή αξιολογήσεων μπορεί να έχει αξία, αρκεί να μη μετατραπεί η αστυνομική εκπαίδευση σε άθλημα. Δεν χρειαζόμαστε αγώνες για το ποιος είναι πιο σκληρός. Χρειαζόμαστε αξιολόγηση σε πρωτόκολλα, κρίση, τοποθέτηση, επικοινωνία, συνεργασία, χρήση κατάλληλου επιπέδου δύναμης και διακοπή της δράσης όταν ο σκοπός έχει επιτευχθεί.
Αν υπάρχει αναγνώριση, να δίνεται στον αστυνομικό που λύνει δύσκολο περιστατικό με το λιγότερο αναγκαίο επίπεδο δύναμης. Στον αστυνομικό που επικοινωνεί καλά. Που προστατεύει τον συνάδελφο. Που ελέγχει χωρίς υπερβολή. Που αναγνωρίζει ιατρικό κίνδυνο. Που παίρνει σωστή απόφαση υπό πίεση.
Η κουλτούρα επιβράβευσης έχει σημασία. Αν επιβραβεύεται μόνο η σκληρότητα, θα παραχθεί σκληρότητα. Αν επιβραβεύεται η κρίση, η ψυχραιμία και η αποτελεσματικότητα, θα παραχθούν καλύτεροι επαγγελματίες.
Η αστυνομία χρειάζεται μαχητική ικανότητα. Αλλά χρειάζεται περισσότερο επαγγελματική κρίση.
Το ευρωπαϊκό μοντέλο και το κοινωνικό πρόσωπο
Σε γενικές γραμμές, το ευρωπαϊκό μοντέλο αστυνόμευσης συχνά προβάλλεται ως πιο πολιτισμένο από το αμερικανικό, κυρίως επειδή τείνει να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην αναλογικότητα, στη δημόσια τάξη και σε διαφορετική σχέση αστυνομίας-πολίτη. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη δεν έχει προβλήματα. Έχει. Όμως η κατεύθυνση πρέπει να είναι σαφής: αστυνομία με κοινωνικό πρόσωπο, όχι δύναμη κατοχής.
Το κοινωνικό πρόσωπο δεν σημαίνει αδυναμία. Σημαίνει ότι ο αστυνομικός καταλαβαίνει πως υπηρετεί την κοινωνία, δεν στέκεται απέναντί της. Σημαίνει ότι ξέρει να μιλά πριν πιάσει. Ξέρει να περιμένει όταν μπορεί. Ξέρει να παρέμβει όταν πρέπει. Ξέρει να χρησιμοποιεί δύναμη χωρίς να τη λατρεύει.
Αυτό απαιτεί εκπαιδευτική κουλτούρα. Όχι μόνο κανονισμούς. Ο αστυνομικός πρέπει να εκπαιδεύεται ως άνθρωπος που παίρνει αποφάσεις σε κρίση, όχι ως μηχανικός εκτελεστής εντολών.
Η κοινωνία δεν θέλει αστυνομικούς που φοβούνται να δράσουν. Ούτε αστυνομικούς που βιάζονται να δράσουν.
Θέλει αστυνομικούς που ξέρουν πότε, γιατί και πώς να δράσουν.
Η θέση του Combatives Group
Η ορθή εκπαίδευση για την αντιμετώπιση της βίας είναι πολύ περισσότερο από μερικές τεχνικές αυτοάμυνας ή δήθεν «μάχης σώμα με σώμα». Η βία έχει εγκεφαλικές, ψυχολογικές, κοινωνικές, τακτικές, σωματικές και νομικές διαστάσεις. Όποιος εκπαιδεύει αστυνομικούς χωρίς να τα λαμβάνει όλα αυτά υπόψη, αφήνει κενά.
Το Combatives Group βλέπει την εκπαίδευση στη βία ως συνολικό σύστημα. Πρώτα άνθρωπος. Μετά επικοινωνία. Μετά αποκλιμάκωση. Μετά τακτική. Μετά έλεγχος. Μετά χρήση αναγκαίας δύναμης. Και σε κάθε στάδιο: κρίση, μέτρο, ευθύνη, αναφορά, λογοδοσία.
Η εκπαίδευση πρέπει να είναι ρεαλιστική, αλλά όχι ανεύθυνη. Πρέπει να είναι σκληρή, αλλά όχι βάρβαρη. Πρέπει να είναι πρακτική, αλλά όχι τυφλή. Πρέπει να δίνει στον αστυνομικό εργαλεία, αλλά και να του μαθαίνει πότε να μην τα χρησιμοποιεί.
Αν αυτό θυμίζει τη μεθοδολογία του Combatives Group, δεν είναι τυχαίο.
Η πραγματική προετοιμασία για βία δεν μπορεί να είναι άνετη φαντασίωση. Πρέπει να έχει πίεση, σενάρια, ευθύνη και αλήθεια.
Τελική σκέψη
Η σωστή εκπαίδευση της αστυνομίας είναι περισσότερο αναγκαία από ποτέ. Όχι επειδή θέλουμε σκληρότερη αστυνομία. Επειδή θέλουμε ικανότερη αστυνομία. Πιο ψύχραιμη. Πιο ανθρώπινη. Πιο καλά προετοιμασμένη. Πιο υπεύθυνη. Πιο ικανή να αποφύγει τη βία όταν μπορεί και να τη διαχειριστεί σωστά όταν δεν μπορεί.
Η κακή εκπαίδευση σκοτώνει.
Η ελλιπής εκπαίδευση τραυματίζει.
Η άγνοια δημιουργεί πανικό.
Ο πανικός δημιουργεί υπερβολή.
Η υπερβολή καταστρέφει ζωές, οικογένειες, καριέρες και την εμπιστοσύνη της κοινωνίας.
Η λύση δεν είναι να κάνουμε τους αστυνομικούς φοβισμένους να δράσουν. Ούτε να τους κάνουμε πρόθυμους να δράσουν βίαια. Η λύση είναι να τους κάνουμε ικανούς να κρίνουν, να επικοινωνούν, να τοποθετούνται, να ελέγχουν, να σταματούν και να λογοδοτούν.
Αυτό απαιτεί εκπαίδευση.
Σοβαρή εκπαίδευση.
Συνεχή εκπαίδευση.
Ρεαλιστική εκπαίδευση.
Αν θέλουμε καλύτερη αστυνόμευση, πρέπει να ξεκινήσουμε από εκεί.
Συνέχεια ανάγνωσης
Για τη μεθοδολογία εκπαίδευσης με ρόλους, σενάρια και πίεση, διαβάστε τα άρθρα Ο βαριά θωρακισμένος επιτιθέμενος ως εκπαιδευτικό εργαλείο, Πού στηρίζεται η μεθοδολογία μας και Ρεαλιστική εκπαίδευση.
Για την ψυχολογική πλευρά της βίας, συνεχίστε με τα άρθρα Οι φυσικοψυχολογικές επιδράσεις του κινδύνου, Διαχείριση φόβου ή διαχείριση κινδύνου; και Πανικός – Φυγή, Μάχη ή Πάγωμα.
Για τη σχέση αυτοάμυνας, μέτρου και νόμιμης δράσης, διαβάστε τα άρθρα Αποτελεσματική αυτοάμυνα, Η βία δεν υπόκειται σε κανόνες; και Πρωτόκολλα για ασφάλεια, αυτοπροστασία και αυτοάμυνα.
Για την καλλιέργεια ψυχραιμίας, μέτρου και ελέγχου, συνεχίστε με τα άρθρα Αρετές Combatives – Αυτοκυριαρχία και Χαρακτηριστικό 12 – Εγκράτεια.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο δεν παρέχει τεχνικές οδηγίες χρήσης δύναμης, λαβών ή περιορισμών. Κάθε αστυνομική εκπαίδευση σε σωματικό έλεγχο πρέπει να γίνεται μόνο από αρμόδιους εκπαιδευτές, με πολιτική υπηρεσίας, νομική εποπτεία, ιατρική γνώση και ασφαλή δομή.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η χρήση δύναμης από αστυνομικούς ρυθμίζεται από το εκάστοτε εθνικό δίκαιο, τους κανονισμούς της υπηρεσίας, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις αρχές της αναγκαιότητας και αναλογικότητας.
Σημείωση κατά της φαντασίωσης
Η ρεαλιστική εκπαίδευση δεν σημαίνει ανεξέλεγκτη βία στην προπόνηση. Σημαίνει ελεγχόμενη έκθεση σε πίεση, ρόλους, σενάρια και αντίσταση, ώστε ο αστυνομικός να μάθει να λειτουργεί με λιγότερο πανικό και περισσότερη κρίση.
Σημείωση εμπειρίας
Το Combatives Group θεωρεί ότι η αντιμετώπιση της βίας απαιτεί πολύ περισσότερα από τεχνικές. Απαιτεί ανθρώπινες δεξιότητες, ψυχολογική προετοιμασία, τακτική σκέψη, σωματική ικανότητα, λογοδοσία και συνεχή εκπαίδευση.
Επικοινωνία
Όποιος ενδιαφέρεται για βοήθεια στη δημιουργία ρεαλιστικής εκπαίδευσης γύρω από τη βία, την αποκλιμάκωση, τη διαχείριση απειλής, τα σενάρια και την ασφαλή προσομοίωση, μπορεί να επικοινωνήσει με το Combatives Group.