Η αυτοπεποίθηση είναι χρήσιμη στην αυτοπροστασία.
Αλλά δεν είναι μαγικό όπλο.
Μπορεί να βοηθήσει πολύ στις καθημερινές σχέσεις, στην παρουσία μας, στη στάση σώματος, στην οπτική επαφή, στην αποκλιμάκωση και στη διαχείριση ήπιων συγκρούσεων. Ένας άνθρωπος που κινείται, στέκεται και μιλά με ήρεμη αυτοπεποίθηση συχνά φαίνεται λιγότερο εύκολος στόχος.
Όμως εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή.
Η προσποιητή αυτοπεποίθηση δεν λειτουργεί πάντα. Και απέναντι σε σκληρό, έμπειρο, αδίστακτο ή πραγματικά εγκληματικό άνθρωπο, μπορεί να γίνει επικίνδυνη. Ένας τέτοιος άνθρωπος μπορεί να είναι συνηθισμένος σε επιδείξεις δύναμης, ψεύτικη μαγκιά, προκλητικό βλέμμα και «δεν μασάω» συμπεριφορές. Αν αντιληφθεί ότι η αυτοπεποίθηση είναι μόνο πρόσοψη, μπορεί να πιέσει περισσότερο.
Άρα, η αυτοπεποίθηση πρέπει να είναι συνδεδεμένη με πραγματικές δεξιότητες.
Με επίγνωση.
Με απόσταση.
Με φωνή.
Με έξοδο.
Με αυτοέλεγχο.
Με ικανότητα αποκλιμάκωσης.
Με ρεαλιστική εκπαίδευση.
Με κατανόηση της εγκληματικής βίας.
Η φράση «μη μασάτε» δεν σημαίνει «κάντε τον σκληρό». Δεν σημαίνει «προκαλέστε». Δεν σημαίνει «μπείτε σε διαγωνισμό μαγκιάς».
Σημαίνει:
κρατήστε τον εαυτό σας.
Μη διαλυθείτε ψυχολογικά.
Μη δώσετε συνέχεια.
Μην αφήσετε τον φόβο ή τον εγωισμό να σας οδηγήσει.
Δείξτε σταθερότητα χωρίς πρόκληση.
Σε ήπιες συγκρούσεις, η αυτοπεποίθηση μπορεί να βοηθήσει στην αποκλιμάκωση. Κρατάμε φυσική οπτική επαφή, προσπαθούμε να καταλάβουμε τι ενόχλησε τον άλλον, δείχνουμε ενσυναίσθηση και δεν βιαζόμαστε να προσβάλουμε, να απειλήσουμε ή να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο.
Σε πραγματική εγκληματική απειλή, όμως, η αυτοπεποίθηση από μόνη της δεν αρκεί. Εκεί χρειάζεται ρεαλιστική αυτοπροστασία, σοβαρή εκπαίδευση, τακτική σκέψη, αποφυγή, απόδραση και, μόνο αν δεν υπάρχει άλλη επιλογή, αναγκαία προστατευτική δράση για δημιουργία διαφυγής.
Η αυτοπεποίθηση είναι πολύτιμη.
Αλλά πρέπει να ξέρουμε πότε είναι εργαλείο και πότε γίνεται επικίνδυνη ψευδαίσθηση.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε ανθρώπους που έχουν ακούσει συμβουλές τύπου «δείξε αυτοπεποίθηση», «μη φοβάσαι», «κοίτα τον στα μάτια», «μη μασάς» και θέλουν να καταλάβουν τι από όλα αυτά ισχύει πραγματικά στην αυτοπροστασία.
Απευθύνεται σε ανθρώπους που δυσκολεύονται με την αυτοπεποίθηση, την οπτική επαφή, τη στάση σώματος ή την αποκλιμάκωση.
Απευθύνεται επίσης σε ασκούμενους πολεμικών τεχνών, μαχητικών αθλημάτων ή αυτοπροστασίας που μπορεί να έχουν αποκτήσει αυτοπεποίθηση μέσα στην αίθουσα, αλλά χρειάζεται να καταλάβουν ότι η αυτοπεποίθηση της προπόνησης δεν μεταφέρεται αυτόματα στην πραγματική βία.
Απευθύνεται τέλος σε εκπαιδευτές. Η αυτοπεποίθηση δεν πρέπει να διδάσκεται σαν ψεύτικη σκληρότητα. Πρέπει να διδάσκεται ως αποτέλεσμα πρακτικής, εμπειρίας, επίγνωσης, αυτοελέγχου και σωστής συμπεριφοράς υπό πίεση.
Το άρθρο δεν λέει «προσποιηθείτε ότι είστε σκληροί».
Λέει κάτι πιο δύσκολο:
χτίστε πραγματική σταθερότητα και μάθετε πότε η προβολή αυτοπεποίθησης βοηθά και πότε δεν αρκεί.
Ποια είναι η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr
Αυτό το άρθρο ανήκει στην ενότητα Ψυχολογία και συνδέεται άμεσα με τη Δυναμική παρουσία, τη Στάση σώματος, την Αποθάρρυνση, το Μη δώσετε συνέχεια και τη Διαχείριση φόβου.
Η αυτοπεποίθηση βρίσκεται στο σημείο όπου η εσωτερική κατάσταση του ανθρώπου συναντά τη δημόσια εικόνα του.
Πώς στέκεται;
Πώς κοιτάζει;
Πώς μιλά;
Πώς κρατά απόσταση;
Πώς βάζει όρια;
Πώς αντιδρά στην πίεση;
Πώς διαχειρίζεται τον φόβο;
Πώς αποχωρεί χωρίς να διαλύεται από ντροπή ή εγωισμό;
Στη μεθοδολογία του Combatives Group, η αυτοπεποίθηση δεν είναι διακοσμητικό χαρακτηριστικό. Είναι εργαλείο, αλλά μόνο όταν συνδέεται με πραγματική εκπαίδευση.
Η ψεύτικη αυτοπεποίθηση μπορεί να ξεγελάσει τον μέσο άνθρωπο.
Η πραγματική αυτοπεποίθηση πρέπει να αντέχει στην πίεση.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Αν μπορεί κανείς να προσποιηθεί αυτοπεποίθηση.
- Πότε η προβολή αυτοπεποίθησης μπορεί να βοηθήσει.
- Πότε η προσποιητή αυτοπεποίθηση μπορεί να γίνει επικίνδυνη.
- Γιατί ένας έμπειρος εγκληματίας μπορεί να μη φοβηθεί από «σκληρή» εικόνα.
- Γιατί η πραγματική αυτοπεποίθηση πρέπει να συνδέεται με εκπαίδευση.
- Πώς η αυτοπεποίθηση εμφανίζεται στην οπτική επαφή και στη γλώσσα σώματος.
- Πώς χρησιμοποιείται η αυτοπεποίθηση σε ήπιες συγκρούσεις.
- Πώς η ενσυναίσθηση βοηθά στην αποκλιμάκωση.
- Γιατί δεν χρειάζεται πάντα να ζητάμε συγγνώμη για κάτι που δεν κάναμε.
- Πώς η μέθοδος «καταλαβαίνω πώς αισθάνεσαι» μπορεί να βοηθήσει.
- Γιατί πρέπει να παραμένουμε σε εγρήγορση ενώ αποκλιμακώνουμε.
- Γιατί η ρεαλιστική αυτοάμυνα είναι απαραίτητη απέναντι σε σκληρό εγκληματία.
Βασικά σημεία
- Η αυτοπεποίθηση βοηθά στην αυτοπροστασία, αλλά δεν είναι αρκετή από μόνη της.
- Η προσποιητή αυτοπεποίθηση μπορεί να δουλέψει σε κοινωνικές ή ήπιες συγκρούσεις, αλλά όχι πάντα.
- Απέναντι σε έμπειρο, σκληρό ή αδίστακτο εγκληματία, η ψεύτικη αυτοπεποίθηση μπορεί να αποκαλυφθεί γρήγορα.
- Η πραγματική αυτοπεποίθηση πρέπει να βασίζεται σε δεξιότητες, όχι σε ρόλο.
- Η οπτική επαφή πρέπει να είναι φυσική και σταθερή, όχι προκλητική.
- Η γλώσσα σώματος πρέπει να δείχνει παρουσία, όχι επιθετικότητα.
- Σε ήπιες συγκρούσεις, η ενσυναίσθηση μπορεί να βοηθήσει στην αποκλιμάκωση.
- Η αποκλιμάκωση δεν σημαίνει ότι αναλαμβάνουμε ευθύνη για κάτι που δεν κάναμε.
- Μπορούμε να δείξουμε ότι καταλαβαίνουμε το συναίσθημα του άλλου χωρίς να αποδεχθούμε ότι φταίμε.
- Κατά τη διάρκεια της αποκλιμάκωσης, πρέπει πάντα να παραμένουμε σε εγρήγορση.
- Η αυτοπεποίθηση χωρίς επίγνωση και έξοδο μπορεί να γίνει παγίδα.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Η αυτοπεποίθηση είναι σημαντική στην αυτοπροστασία, αλλά πρέπει να κατανοηθεί σωστά.
Για τον μέσο άνθρωπο, η αυτοπεποίθηση δείχνει στάση ζωής. Επηρεάζει τον τρόπο που κινείται, στέκεται, μιλά, κοιτάζει και αλληλεπιδρά. Μπορεί να βοηθήσει στις καθημερινές σχέσεις, στη διαχείριση κοινωνικών εντάσεων, στη δυναμική παρουσία και στην αποφυγή θυματοποίησης.
Στο στάδιο της προ-σύγκρουσης, η αυτοπεποίθηση προβάλλεται κυρίως με τα μάτια, τη στάση σώματος, τη φωνή και την ικανότητα να μη διαλυθούμε ψυχολογικά. Η σωστή οπτική επαφή δείχνει ότι βλέπουμε τον άλλον. Η σωστή στάση σώματος δείχνει ότι είμαστε παρόντες. Η φωνή δείχνει όριο και ψυχραιμία.
Όμως η αυτοπεποίθηση έχει όρια. Μπορεί κάποιος να προσποιηθεί αυτοπεποίθηση για λίγο. Μπορεί να δείξει πιο σταθερός απ’ όσο νιώθει. Αυτό μπορεί να βοηθήσει σε ήπιες συγκρούσεις, παρεξηγήσεις ή κοινωνικές πιέσεις. Δεν σημαίνει όμως ότι μπορεί να ξεγελάσει έναν σκληρό εγκληματία.
Ένας έμπειρος, αδίστακτος ή συνηθισμένος στη βία άνθρωπος έχει δει πολλές επιδείξεις αυτοπεποίθησης. Μπορεί να τις τεστάρει. Μπορεί να πιέσει περισσότερο. Μπορεί να αναζητήσει αν υπάρχει πραγματική ικανότητα πίσω από την εικόνα. Εκεί η ψεύτικη αυτοπεποίθηση μπορεί να γίνει επικίνδυνη.
Για να αντιμετωπίσει κανείς τέτοιο άτομο, δεν αρκεί να έχει «ύφος». Χρειάζεται ρεαλιστική αυτοπροστασία, σοβαρή εκπαίδευση, γνώση προ-επιθετικών σημάτων, απόσταση, έξοδο, κατανόηση όπλων και συνεργών, και δυνατότητα αναγκαίας προστατευτικής δράσης αν η απειλή γίνει άμεση και αναπόφευκτη.
Σε ήπιες συγκρούσεις, η αυτοπεποίθηση μπορεί να συνδυαστεί με ενσυναίσθηση. Αν κάποιος είναι ενοχλημένος, μπορούμε να κρατήσουμε οπτική επαφή, να διαπιστώσουμε τι τον ενόχλησε και να δείξουμε ότι καταλαβαίνουμε το συναίσθημά του χωρίς να δεχθούμε απαραίτητα ότι φταίμε.
Για παράδειγμα, μπορούμε να πούμε με ήρεμο τρόπο:
«Φίλε, καταλαβαίνω πώς αισθάνεσαι. Μου έχει τύχει και εμένα κάτι παρόμοιο και είχα αισθανθεί πολύ άσχημα. Λυπάμαι που αισθάνεσαι έτσι, αλλά δεν υπάρχει λόγος να το κάνουμε μεγαλύτερο.»
Έτσι δείχνουμε ότι ακούσαμε, ότι καταλάβαμε και ότι δεν τον προσβάλλουμε. Ταυτόχρονα δεν αναλαμβάνουμε ευθύνη για κάτι που δεν κάναμε και δεν του δίνουμε καύσιμο για περισσότερη ένταση.
Όμως σε όλη αυτή τη διαδικασία παραμένουμε σε εγρήγορση. Η αποκλιμάκωση δεν σημαίνει ότι ξεχνάμε τον κίνδυνο. Παρατηρούμε τα χέρια, την απόσταση, την έξοδο, τον τόνο φωνής, τη στάση σώματος και την πιθανότητα η κατάσταση να χειροτερέψει.
Η πραγματική αυτοπεποίθηση δεν είναι να παριστάνω ότι δεν φοβάμαι.
Είναι να φοβάμαι όσο χρειάζεται, να σκέφτομαι καθαρά και να ενεργώ σωστά.
Εισαγωγή: Αυτοπεποίθηση
Η αυτοπεποίθηση είναι σημαντική στην αυτοπροστασία, αλλά είναι εύκολο να παρεξηγηθεί.
Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι αρκεί να δείξουν αυτοπεποίθηση για να αποτρέψουν μια απειλή. Να σταθούν πιο ίσια. Να κοιτάξουν στα μάτια. Να μιλήσουν σταθερά. Να μη δείξουν φόβο.
Σε πολλές καθημερινές ή ήπιες κοινωνικές συγκρούσεις, αυτό μπορεί να βοηθήσει.
Όμως δεν λειτουργεί πάντα.
Και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει επικίνδυνο.
Η αυτοπεποίθηση είναι εργαλείο όταν βασίζεται σε πραγματική ετοιμότητα. Γίνεται παγίδα όταν είναι μόνο ρόλος.
Μη μασάτε — αλλά καταλάβετε τι σημαίνει
Η φράση «μη μασάτε» μπορεί να είναι χρήσιμη, αν την καταλάβουμε σωστά.
Δεν σημαίνει να γίνουμε προκλητικοί.
Δεν σημαίνει να παίξουμε τον σκληρό.
Δεν σημαίνει να μπούμε σε διαγωνισμό μαγκιάς.
Δεν σημαίνει να κοιτάμε επίμονα και απειλητικά.
Δεν σημαίνει να προκαλέσουμε τον άλλον για να αποδείξουμε ότι δεν φοβόμαστε.
Σημαίνει να μη διαλυθούμε εσωτερικά.
Να κρατήσουμε την αναπνοή μας.
Να κρατήσουμε το σώμα μας.
Να κρατήσουμε το βλέμμα μας.
Να κρατήσουμε τη φωνή μας.
Να κρατήσουμε τη σκέψη μας.
Να κρατήσουμε την έξοδο στο μυαλό μας.
Η αυτοπεποίθηση στην αυτοπροστασία δεν είναι θέατρο ανδρείας.
Είναι εσωτερική οργάνωση υπό πίεση.
Μπορεί κανείς να προσποιηθεί αυτοπεποίθηση;
Μπορεί, μέχρι ένα σημείο.
Ένας άνθρωπος μπορεί να διορθώσει τη στάση του, να σηκώσει το βλέμμα, να μιλήσει πιο σταθερά και να προσπαθήσει να δείξει πιο ήρεμος απ’ όσο αισθάνεται. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Μερικές φορές το σώμα οδηγεί το μυαλό. Αν σταθούμε καλύτερα, μπορεί να νιώσουμε λίγο καλύτερα. Αν μιλήσουμε πιο καθαρά, μπορεί να οργανωθούμε.
Σε κοινωνικές καταστάσεις, αυτό μπορεί να βοηθήσει πολύ.
Μπορεί να βοηθήσει σε μια παρεξήγηση.
Σε μια ήπια αντιπαράθεση.
Σε μια συζήτηση με ένταση.
Σε μια προσπάθεια να βάλουμε όριο.
Σε μια περίπτωση όπου ο άλλος δοκιμάζει αν θα υποχωρήσουμε.
Όμως η προσποίηση έχει όρια.
Αν ο άλλος είναι έμπειρος στη βία, μπορεί να δει πίσω από την εικόνα. Μπορεί να δοκιμάσει την αυτοπεποίθηση. Μπορεί να πιέσει περισσότερο. Μπορεί να αναζητήσει αν υπάρχει πραγματική βάση.
Γι’ αυτό η προσποιητή αυτοπεποίθηση δεν πρέπει να είναι το κύριο σχέδιο αυτοπροστασίας.
Είναι βοηθητικό στοιχείο.
Όχι ασπίδα.
Πότε δουλεύει η προβολή αυτοπεποίθησης;
Η προβολή αυτοπεποίθησης μπορεί να βοηθήσει όταν η κατάσταση είναι ακόμη κοινωνική, ήπια ή διαχειρίσιμη.
Για παράδειγμα, μπορεί να βοηθήσει όταν κάποιος:
- μιλά απότομα,
- ενοχλείται από παρεξήγηση,
- δοκιμάζει τα όριά σας,
- προσπαθεί να σας κάνει να απολογηθείτε υπερβολικά,
- ψάχνει αν θα υποχωρήσετε,
- θέλει κοινωνική κυριαρχία, όχι απαραίτητα βία.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια ήρεμη, σταθερή παρουσία μπορεί να αλλάξει τη δυναμική. Όταν ο άλλος βλέπει ότι δεν πανικοβάλλεστε, δεν καταρρέετε, δεν επιτίθεστε και δεν του δίνετε καύσιμο, μπορεί να χάσει μέρος της έντασης.
Η αυτοπεποίθηση εδώ λειτουργεί ως αποθάρρυνση.
Δείχνει ότι δεν είστε εύκολοι, αλλά ούτε προκλητικοί.
Αυτή είναι η σωστή ισορροπία.
Πότε γίνεται επικίνδυνη;
Η αυτοπεποίθηση γίνεται επικίνδυνη όταν μετατρέπεται σε μπλόφα απέναντι σε άνθρωπο που είναι πρόθυμος να χρησιμοποιήσει βία.
Ένας σκληρός εγκληματίας δεν λειτουργεί όπως ο μέσος άνθρωπος σε κοινωνική αντιπαράθεση. Μπορεί να έχει εμπειρία στη βία. Μπορεί να έχει δει φόβο, προσποίηση, αντίσταση, παρακάλια, ψεύτικη μαγκιά και πραγματική σκληρότητα. Μπορεί να μην εντυπωσιαστεί από στάση σώματος ή βλέμμα.
Αν μάλιστα θεωρήσει ότι τον προκαλούμε, μπορεί να κλιμακώσει.
Αυτό είναι το πρόβλημα με τις συμβουλές τύπου «δείξε ότι δεν φοβάσαι». Μπορεί να είναι χρήσιμες σε ένα επίπεδο, αλλά επικίνδυνες αν εφαρμοστούν αδιάκριτα.
Άλλο να δείχνεις ήρεμη παρουσία.
Άλλο να προκαλείς άνθρωπο που ζει μέσα στη βία.
Η αυτοπροστασία χρειάζεται διάκριση.
Το διαφορετικό επίπεδο αυτοπεποίθησης του εγκληματία
Ένας άνθρωπος συνηθισμένος στη βία μπορεί να έχει άλλο είδος αυτοπεποίθησης.
Όχι ευγενική αυτοπεποίθηση.
Όχι κοινωνική αυτοπεποίθηση.
Όχι αυτοπεποίθηση σχολής ή γυμναστηρίου.
Μπορεί να έχει αυτοπεποίθηση που βασίζεται στην εμπειρία του να τρομοκρατεί, να πιέζει, να αιφνιδιάζει ή να βλάπτει ανθρώπους. Αυτό είναι πολύ διαφορετικό επίπεδο.
Η αμφισβήτηση σε τέτοιο περιβάλλον δεν λύνεται με επιχειρήματα, ευγένεια ή αθλητική λογική. Μπορεί να λυθεί με άγρια βία, γιατί αυτό είναι το εργαλείο που ο συγκεκριμένος άνθρωπος γνωρίζει.
Γι’ αυτό ο μέσος πολίτης δεν πρέπει να νομίζει ότι θα αντιμετωπίσει τέτοιο άτομο με απλή προβολή αυτοπεποίθησης.
Χρειάζεται ρεαλιστική αυτοπροστασία.
Χρειάζεται σοβαρή εκπαίδευση.
Χρειάζεται εκπαιδευτές που καταλαβαίνουν τη διαφορά ανάμεσα σε κοινωνική ένταση, αθλητικό ανταγωνισμό και εγκληματική βία.
Γιατί δεν αρκεί η αθλητική εκπαίδευση
Σε τέτοιο επίπεδο απειλής, ο μέσος πολίτης πρέπει να καταλάβει ότι όσα διδάσκονται σε έναν τυπικό αθλητικό σύλλογο μπορεί να μην αρκούν.
Η αθλητική εκπαίδευση μπορεί να δώσει πολλά: σώμα, επαφή, αντοχή, ρυθμό, αυτοπεποίθηση και εμπειρία πίεσης μέσα σε κανόνες. Αυτά είναι πολύτιμα.
Όμως ο εγκληματίας δεν αγωνίζεται μέσα σε κανόνες.
Μπορεί να χρησιμοποιήσει δόλο.
Μπορεί να έχει όπλο.
Μπορεί να έχει συνεργούς.
Μπορεί να ψάχνει αιφνιδιασμό.
Μπορεί να μη σταματήσει επειδή «τελείωσε ο γύρος».
Μπορεί να μη λειτουργεί με καμία έννοια αθλητικής αμοιβαιότητας.
Γι’ αυτό χρειάζεται ρεαλιστική αυτοπροστασία και εκπαίδευση που περιλαμβάνει πρόληψη, σενάρια, απόσταση, έξοδο, προ-επιθετικά σήματα, φωνή, φόβο, νόμο και μετά-συμπλοκή.
Η αυτοπεποίθηση που δεν έχει δοκιμαστεί σε τέτοιο πλαίσιο μπορεί να είναι εύθραυστη.
Αυτοπεποίθηση στον μέσο άνθρωπο
Για τον μέσο άνθρωπο, η αυτοπεποίθηση είναι πολύ χρήσιμη.
Δείχνει στάση ζωής. Επηρεάζει τον τρόπο που κινείται, τον τρόπο που μιλά, τον τρόπο που παίρνει αποφάσεις και τον τρόπο που βάζει όρια. Βοηθά στις σχέσεις, στην εργασία, στις κοινωνικές επαφές και στην καθημερινή ασφάλεια.
Στην αυτοπροστασία, η αυτοπεποίθηση βοηθά κυρίως πριν από τη σύγκρουση.
Βοηθά να μη χαμηλώσουμε αμέσως το βλέμμα.
Να μη μαζευτούμε υπερβολικά.
Να μη απολογηθούμε για την ύπαρξή μας.
Να μη φοβηθούμε να αλλάξουμε θέση.
Να μη διστάσουμε να πούμε «όχι».
Να μη παραμείνουμε σε άβολη κατάσταση από ευγένεια.
Αυτά είναι πολύ σημαντικά.
Η αυτοπεποίθηση όμως πρέπει να παραμείνει ήρεμη.
Όχι εγωιστική.
Αυτοπεποίθηση στην προ-σύγκρουση
Στην προ-σύγκρουση, η αυτοπεποίθηση φαίνεται κυρίως μέσα από:
- τα μάτια,
- τη στάση σώματος,
- τη φωνή,
- την απόσταση,
- την αναπνοή,
- την ικανότητα να ακούμε χωρίς να καταρρέουμε,
- την ικανότητα να μιλάμε χωρίς να προκαλούμε.
Η οπτική επαφή είναι σημαντική. Όμως πρέπει να είναι σωστή. Η πλήρης αποφυγή βλέμματος μπορεί να δείξει φόβο ή αμηχανία. Το υπερβολικό καρφωμένο βλέμμα μπορεί να φανεί προκλητικό.
Θέλουμε κάτι ενδιάμεσο.
Βλέπω.
Ακούω.
Δεν προκαλώ.
Δεν υποχωρώ ψυχολογικά.
Δεν παίζω παιχνίδι κυριαρχίας.
Αυτό είναι δύσκολο και γι’ αυτό χρειάζεται πρακτική.
Ήπιες συγκρούσεις και αποκλιμάκωση
Στις περισσότερες συγκρούσεις που προέρχονται από διαφωνία, παρεξήγηση ή κοινωνική ένταση, η κατάσταση μπορεί συχνά να αποκλιμακωθεί πριν γίνει φυσική συμπλοκή.
Εκεί η αυτοπεποίθηση μπορεί να συνδυαστεί με ενσυναίσθηση.
Τρεις βασικές κινήσεις βοηθούν:
- κρατάμε φυσική οπτική επαφή,
- διαπιστώνουμε τον λόγο της ενόχλησης,
- δείχνουμε ότι καταλαβαίνουμε το συναίσθημα χωρίς να παραδινόμαστε.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεχόμαστε ότι φταίμε. Δεν σημαίνει ότι ζητάμε συγγνώμη για κάτι που δεν κάναμε. Σημαίνει ότι δεν ρίχνουμε λάδι στη φωτιά.
Η ενσυναίσθηση μπορεί να κατεβάσει την ένταση.
Η προσβολή σχεδόν πάντα την ανεβάζει.
Η μέθοδος «αισθάνεσαι — αισθανόμουν — αισθάνεσαι»
Ένας χρήσιμος τρόπος διαχείρισης ήπιας σύγκρουσης είναι η λογική:
Καταλαβαίνω πώς αισθάνεσαι.
Έχω αισθανθεί και εγώ παρόμοια.
Λυπάμαι που αισθάνεσαι έτσι, αλλά δεν χρειάζεται να το κάνουμε μεγαλύτερο.
Η διατύπωση δεν χρειάζεται να είναι μηχανική. Πρέπει να ακούγεται φυσική.
Παράδειγμα:
«Φίλε, καταλαβαίνω πώς αισθάνεσαι. Μου έχει τύχει και εμένα κάτι παρόμοιο και αισθανόμουν πολύ άσχημα. Λυπάμαι που αισθάνεσαι έτσι, αλλά δεν υπάρχει λόγος να το τραβήξουμε. Ας το αφήσουμε εδώ.»
Ή
«Φίλε, ξέρω καλά πως αισθάνεσαι, μου το’χουν κάνει και μένα και αισθανόμουν τον ίδιο και, λυπάμαι πραγματικά που αισθάνεσαι έτσι αλλά τι να κάνουμε; Θα τους δείρουμε όλους;».
Με αυτόν τον τρόπο κάνουμε τρία πράγματα.
Πρώτον, δείχνουμε ότι ακούσαμε.
Δεύτερον, δείχνουμε ενσυναίσθηση.
Τρίτον, δεν αναλαμβάνουμε ευθύνη για κάτι που δεν είναι δικό μας.
Αυτό είναι σημαντικό. Δεν λέμε απαραίτητα «φταίω». Λέμε «καταλαβαίνω ότι εσύ αισθάνεσαι έτσι».
Το πρόβλημα παραμένει δικό του, αλλά η ένταση μπορεί να μειωθεί επειδή νιώθει ότι δεν τον αγνοήσαμε.
Ενσυναίσθηση, όχι εμπάθεια
Στην αποκλιμάκωση δείχνουμε ενσυναίσθηση.
Δηλαδή δείχνουμε ότι αντιλαμβανόμαστε το συναίσθημα του άλλου, χωρίς απαραίτητα να συμφωνούμε μαζί του και χωρίς να αναλαμβάνουμε άδικη ευθύνη.
Αυτό είναι πολύ χρήσιμο σε ήπιες συγκρούσεις.
Αλλά δεν πρέπει να μπερδευτεί με αφέλεια.
Παραμένουμε σε εγρήγορση
Κατά τη διάρκεια όλης αυτής της διαδικασίας, πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση.
Η αποκλιμάκωση δεν σημαίνει ότι χαλαρώνουμε πλήρως. Δεν σημαίνει ότι εμπιστευόμαστε τον άλλον. Δεν σημαίνει ότι ξεχνάμε την απόσταση, τα χέρια του, την έξοδο ή το περιβάλλον.
Ενώ μιλάμε, παρατηρούμε.
Πού είναι τα χέρια του;
Κλείνει απόσταση;
Υπάρχει δεύτερο άτομο;
Υπάρχει πιθανό όπλο;
Υπάρχει έξοδος;
Αλλάζει ο τόνος του;
Ηρεμεί ή φορτίζεται περισσότερο;
Η ενσυναίσθηση δεν ακυρώνει την επίγνωση.
Μιλάμε ήρεμα, αλλά παραμένουμε ξύπνιοι.
Αυτοπεποίθηση χωρίς εγωισμό
Η αυτοπεποίθηση πρέπει να ξεχωρίζεται από τον εγωισμό.
Ο εγωισμός λέει:
«Δεν θα με προσβάλει.»
«Δεν θα φύγω εγώ.»
«Δεν θα νομίζει ότι φοβήθηκα.»
«Θα του δείξω.»
Η αυτοπροστασία λέει:
«Τι με κρατά ασφαλή;»
«Πού είναι η έξοδος;»
«Μπορώ να μη δώσω συνέχεια;»
«Μπορώ να φύγω;»
«Πότε χρειάζεται να σταματήσω να μιλάω;»
Η πραγματική αυτοπεποίθηση δεν χρειάζεται να αποδείξει τον εαυτό της σε κάθε προσβολή.
Μερικές φορές ο πιο σίγουρος άνθρωπος είναι αυτός που μπορεί να φύγει χωρίς να νιώθει ότι έχασε.
Τι χρειάζεται απέναντι σε στυγνό εγκληματία
Απέναντι σε στυγνό εγκληματία, η αυτοπεποίθηση από μόνη της δεν αρκεί.
Χρειάζεται:
- επίγνωση περιβάλλοντος,
- δυναμική παρουσία,
- αναγνώριση προ-επιθετικών σημάτων,
- απόσταση,
- έξοδος,
- έλεγχος για όπλα,
- έλεγχος για συνεργούς,
- φωνή και όρια,
- ρεαλιστική εκπαίδευση,
- ψυχοσωματική προετοιμασία,
- γνώση νόμιμης αυτοπροστασίας,
- πρακτική σε ρόλους και σενάρια.
Ο μέσος πολίτης δεν πρέπει να προσπαθήσει να “παίξει” στο επίπεδο ενός ανθρώπου που ζει μέσα στη βία.
Πρέπει να αποφύγει, να απομακρυνθεί, να μη δώσει συνέχεια και να προστατευτεί μόνο αν δεν υπάρχει άλλη ασφαλής επιλογή.
Αυτό είναι ωριμότητα.
Όχι φόβος.
Σύνοψη
Η αυτοπεποίθηση είναι σημαντική, αλλά πρέπει να είναι πραγματική ή τουλάχιστον να στηρίζεται σε σωστές δεξιότητες.
Η προβολή αυτοπεποίθησης μπορεί να βοηθήσει σε ήπιες συγκρούσεις, κοινωνικές εντάσεις και καταστάσεις όπου ο άλλος δοκιμάζει τα όριά μας. Μπορεί να βοηθήσει στην αποκλιμάκωση, στη στάση σώματος, στην οπτική επαφή και στη φωνή.
Όμως δεν πρέπει να πιστέψουμε ότι η αυτοπεποίθηση είναι αρκετή απέναντι σε σκληρό εγκληματία. Εκεί χρειάζεται ρεαλιστική αυτοπροστασία, όχι ψεύτικη μαγκιά.
Μη μασάτε.
Αλλά μην παριστάνετε κάτι που δεν μπορείτε να υποστηρίξετε.
Η πραγματική αυτοπεποίθηση δεν είναι να μη φοβάσαι.
Είναι να μπορείς να λειτουργείς σωστά ενώ φοβάσαι.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί κανείς να προσποιηθεί αυτοπεποίθηση;
Ναι, μέχρι ένα σημείο. Μπορεί να διορθώσει στάση, βλέμμα, φωνή και κίνηση. Αυτό μπορεί να βοηθήσει σε ήπιες κοινωνικές συγκρούσεις, αλλά δεν πρέπει να θεωρείται αρκετό απέναντι σε σοβαρή εγκληματική απειλή.
Δουλεύει πάντα η προβολή αυτοπεποίθησης;
Όχι. Μπορεί να λειτουργήσει σε κοινωνικές ή ήπιες συγκρούσεις, αλλά απέναντι σε έμπειρο και αδίστακτο εγκληματία μπορεί να αποκαλυφθεί γρήγορα ως μπλόφα.
Πότε μπορεί να γίνει επικίνδυνη;
Όταν γίνεται πρόκληση ή ψεύτικη μαγκιά απέναντι σε άνθρωπο που είναι πρόθυμος να χρησιμοποιήσει βία. Τότε μπορεί να οδηγήσει σε κλιμάκωση.
Τι σημαίνει «μη μασάτε» στην αυτοπροστασία;
Σημαίνει να μη διαλυθείτε ψυχολογικά, να κρατήσετε σκέψη, φωνή, σώμα, απόσταση και έξοδο. Δεν σημαίνει να προκαλέσετε ή να μπείτε σε διαγωνισμό σκληρότητας.
Πώς φαίνεται η αυτοπεποίθηση στην προ-σύγκρουση;
Μέσα από φυσική οπτική επαφή, όρθια στάση, σταθερή φωνή, ελεγχόμενη αναπνοή, καθαρά όρια και ικανότητα να μη δώσουμε συνέχεια.
Πώς βοηθά η ενσυναίσθηση στην αποκλιμάκωση;
Βοηθά τον άλλον να αισθανθεί ότι ακούστηκε, χωρίς να χρειάζεται να δεχθούμε ότι φταίμε. Μπορεί να μειώσει την ένταση σε ήπιες συγκρούσεις.
Πρέπει να ζητάμε συγγνώμη για να αποκλιμακώσουμε;
Όχι απαραίτητα. Μπορούμε να πούμε ότι λυπούμαστε που ο άλλος αισθάνεται έτσι, χωρίς να αναλάβουμε ευθύνη για κάτι που δεν κάναμε.
Τι πρέπει να παρατηρούμε ενώ αποκλιμακώνουμε;
Τα χέρια, την απόσταση, την έξοδο, την πιθανότητα όπλου, πιθανούς συνεργούς, τον τόνο φωνής και αν η κατάσταση ηρεμεί ή χειροτερεύει.
Τι χρειάζεται απέναντι σε στυγνό εγκληματία;
Ρεαλιστική αυτοπροστασία, επίγνωση, απόσταση, έξοδος, αναγνώριση κινδύνων, σενάρια, ψυχοσωματική προετοιμασία και σοβαρή εκπαίδευση. Όχι απλή προσποίηση αυτοπεποίθησης.
Ποιο είναι το βασικό μήνυμα του άρθρου;
Η αυτοπεποίθηση βοηθά, αλλά δεν αρκεί πάντα. Σε ήπιες συγκρούσεις μπορεί να αποκλιμακώσει. Σε σοβαρή εγκληματική απειλή χρειάζεται πραγματική ετοιμότητα, όχι ψεύτικη εικόνα.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
- Δυναμική παρουσία
Σχετικό με την εικόνα παρουσίας, εγρήγορσης και αυτοελέγχου. - Η στάση του σώματος
Σχετικό με το πώς η στάση και η γλώσσα σώματος υποστηρίζουν την αυτοπεποίθηση. - Μη δώσετε συνέχεια
Σχετικό με την αποκλιμάκωση και τη μη τροφοδότηση αντιπαράθεσης. - Αποθάρρυνση
Σχετικό με την αποτροπή βίας πριν από τη φυσική σύγκρουση. - Επίγνωση του περιβάλλοντος
Σχετικό με την παρατήρηση του χώρου, της εξόδου και πιθανών κινδύνων. - Έμφαση στις κοινωνικές δεξιότητες
Σχετικό με τη φωνή, τα όρια, την κοινωνική διαχείριση και την αποκλιμάκωση. - Ο φόβος σαν εργαλείο
Σχετικό με το πώς ο φόβος μπορεί να γίνει προειδοποίηση και όχι παράλυση. - Διαχείριση φόβου και κινδύνου
Σχετικό με την ψυχολογική πλευρά της απειλής και της απόφασης. - Η εγκληματική βία δεν είναι καυγάς
Σχετικό με τη διαφορά ανάμεσα σε κοινωνική αντιπαράθεση και πραγματική εγκληματική βία. - Ρόλοι, Προσομοιώσεις και Σενάρια είναι σημαντικά στην Αυτοάμυνα
Σχετικό με το πώς δοκιμάζονται πρακτικά η αυτοπεποίθηση, η φωνή, τα όρια και η ψυχραιμία.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν διδάσκει φυσικές τεχνικές βίας και δεν αποτελεί υποκατάστατο πρακτικής εκπαίδευσης αυτοπροστασίας.
Η αυτοπεποίθηση δεν εγγυάται αποφυγή επίθεσης. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για πρόκληση, αντιπαράθεση ή ψεύτικη επίδειξη δύναμης.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η αυτοπροστασία πρέπει πάντα να συνδέεται με νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη συμπεριφορά. Η αποφυγή, η απόσταση, η αποχώρηση, η αποκλιμάκωση και η αναζήτηση βοήθειας είναι προτιμότερες από τη φυσική εμπλοκή όταν είναι διαθέσιμες.
Οποιαδήποτε προστατευτική δράση σε πραγματικό περιστατικό πρέπει να περιορίζεται στον σκοπό της άμεσης ασφάλειας και της διαφυγής.
Σημείωση εμπειρίας
Το περιεχόμενο βασίζεται στη μεθοδολογία του Combatives Group, όπου η αυτοπεποίθηση δεν αντιμετωπίζεται ως ψεύτικη σκληρότητα, αλλά ως πρακτική ικανότητα παρουσίας, ψυχραιμίας, αποκλιμάκωσης, επίγνωσης και λειτουργίας υπό πίεση.
Η πραγματική αυτοπεποίθηση δεν είναι να μη φοβάσαι. Είναι να ξέρεις τι κάνεις όταν φοβάσαι.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς η αυτοπεποίθηση, η οπτική επαφή, η φωνή, η ενσυναίσθηση, η αποκλιμάκωση και η προστατευτική ετοιμότητα εντάσσονται σε πρακτική αυτοπροστασία, η θεωρία από μόνη της δεν αρκεί.
Η ουσιαστική εκπαίδευση χρειάζεται επίγνωση, δυναμική παρουσία, στάση σώματος, λεκτικά όρια, ρόλους, προσομοιώσεις και σενάρια.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για μαθήματα, σεμινάρια και προγράμματα προσωπικής ασφάλειας, αυτοπροστασίας και ρεαλιστικής αυτοάμυνας.