Στην πραγματική βία, ο δράστης μπορεί να μη σέβεται κανέναν κανόνα.
Μπορεί να μη ενδιαφέρεται για ευγενή άμιλλα. Μπορεί να μη ενδιαφέρεται για δίκαιη αναμέτρηση. Μπορεί να έχει φίλους. Μπορεί να έχει όπλο. Μπορεί να κλιμακώσει ξαφνικά. Μπορεί να επιτεθεί χωρίς προειδοποίηση. Μπορεί να μη σταματήσει όταν εσύ θεωρείς ότι «λογικά» θα έπρεπε να σταματήσει.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο πολίτης έχει άδεια να λειτουργήσει χωρίς όρια.
Η φράση «χωρίς κανόνες» πρέπει να κατανοηθεί σωστά. Περιγράφει την πιθανή πραγματικότητα της βίας από την πλευρά του δράστη. Δεν είναι νομική άδεια για ανεξέλεγκτη βία από την πλευρά του αμυνόμενου. Στον δρόμο ο άλλος μπορεί να μη παίζει με κανόνες. Στο δικαστήριο, όμως, υπάρχουν κανόνες. Και αυτοί οι κανόνες είναι ο νόμος, η αναγκαιότητα, η αναλογία, η παύση όταν σταματά η απειλή και η δυνατότητα να αποδείξεις ότι προσπάθησες να αποφύγεις τη βία.
Γι’ αυτό η σοβαρή αυτοπροστασία χρειάζεται δύο πράγματα που πρέπει να συνυπάρχουν: αποφασιστικότητα και ηθική πυξίδα. Χωρίς αποφασιστικότητα, ο άνθρωπος μπορεί να καταρρεύσει μπροστά σε άμεση απειλή. Χωρίς ηθική και νομική κρίση, μπορεί να γίνει ο ίδιος το πρόβλημα.
Ο δράστης μπορεί να μη σέβεται κανόνες. Ο ασκούμενος Combatives πρέπει να είναι έτοιμος γι’ αυτό, χωρίς να ξεχνά ότι ο ίδιος θα κριθεί από κανόνες.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε ανθρώπους που έρχονται σε σεμινάρια ή προπονήσεις αυτοπροστασίας έχοντας μέσα τους μια φυσική αίσθηση ευγενούς άμιλλας. Αυτό είναι καλό. Είναι αρετή. Είναι πολιτισμός. Είναι στοιχείο υγιούς κοινωνικού ανθρώπου.
Όμως η ευγενής άμιλλα δεν πρέπει να μπερδεύεται με την πραγματική βία. Στον αγώνα, ο άλλος δέχεται πλαίσιο. Στο άθλημα υπάρχουν κανόνες. Στην αίθουσα υπάρχει έλεγχος. Στον δρόμο, όμως, ο δράστης μπορεί να μη δέχεται τίποτα από αυτά. Αν κάποιος απειλεί την υγεία ή τη ζωή μας ή την υγεία και τη ζωή αγαπημένου μας ανθρώπου, δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι θα συμπεριφερθεί «δίκαια».
Το άρθρο απευθύνεται επίσης σε ασκούμενους που παρεξηγούν τη φράση «χωρίς κανόνες» και την ακούν σαν σύνθημα ανεξέλεγκτης βίας. Δεν είναι αυτό. Η σοβαρή αυτοπροστασία δεν είναι βία χωρίς όρια. Είναι νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη προστατευτική δράση απέναντι σε άνθρωπο που μπορεί να μη σεβαστεί κανένα όριο.
Απευθύνεται τέλος σε εκπαιδευτές. Όποιος διδάσκει αυτοάμυνα πρέπει να διδάσκει και την πραγματικότητα της βίας, αλλά και το νομικό και ηθικό πλαίσιο. Αν διδάσκουμε μόνο «σκληρότητα» χωρίς κρίση, δεν διδάσκουμε αυτοπροστασία. Διδάσκουμε κίνδυνο.
Το άρθρο αφορά όσους θέλουν να καταλάβουν τη διαφορά ανάμεσα στη βία χωρίς δίκαιους κανόνες και στην αυτοάμυνα χωρίς ηθική κατάρρευση.
Ποια είναι η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr
Αυτό το άρθρο ανήκει στην ενότητα Εκπαίδευση Αυτοάμυνας και συνεχίζει τη σειρά των άρθρων που συνοψίζουν τις βασικές αρχές του Combatives Group. Έρχεται φυσικά μετά τα άρθρα Συμπεράσματα για τις Αρχές μας, Σύντομη Συμπλοκή, Απλά, Άμεσα, Αποτελεσματικά και Απουσία, Αποφυγή, Απόδραση.
Συνδέεται άμεσα με το άρθρο Κοινή λογική και ορθή κρίση, γιατί εδώ εξηγούμε γιατί η φράση «χωρίς κανόνες» δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για υπέρβαση. Συνδέεται με την Άοπλη αυτοάμυνα ενάντια σε μαχαίρι, γιατί η υπόθεση ότι ο άλλος μπορεί να είναι οπλισμένος είναι κρίσιμη στην πραγματική αυτοπροστασία. Συνδέεται με το Η μεγάλη εικόνα, γιατί διαχωρίζει τον αγώνα από την ανεξέλεγκτη πραγματική βία.
Η θέση του άρθρου είναι να ξεκαθαρίσει ότι ο ασκούμενος Combatives πρέπει να σκέφτεται διπλά. Από τη μία, να μην είναι αφελής: ο άλλος μπορεί να μη σεβαστεί τίποτα. Από την άλλη, να μη γίνει ο ίδιος ανεξέλεγκτος: η δική του δράση πρέπει να παραμένει νόμιμη, αναγκαία, ανάλογη και ηθικά καθαρή.
Μέσα στο combatives.gr, αυτό το άρθρο κρατά την ισορροπία ανάμεσα στη σκληρή πραγματικότητα και στην υπεύθυνη αυτοπροστασία.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Γιατί οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν φυσική αίσθηση ευγενούς άμιλλας.
- Γιατί αυτή η αρετή δεν αρκεί απέναντι σε πραγματική απειλή.
- Γιατί η λογική μπορεί να εξαφανιστεί όταν ξεκινήσει η συμπλοκή.
- Γιατί δεν γνωρίζουμε πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει ο άλλος.
- Γιατί οι βαθύτεροι λόγοι μιας σύγκρουσης μπορεί να μην είναι αυτοί που φαίνονται.
- Γιατί μια κλιμακούμενη αντιπαράθεση μπορεί ξαφνικά να γίνει ένοπλη.
- Γιατί μια απρόσμενη ή ένοπλη επίθεση αλλάζει άμεσα το πλαίσιο.
- Γιατί πρέπει να υποθέτουμε ότι ο άνθρωπος απέναντί μας μπορεί να είναι οπλισμένος μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο.
- Γιατί ο δράστης μπορεί να έχει απορρίψει τους κοινωνικούς κανόνες.
- Γιατί αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς δεν έχουμε κανόνες.
- Γιατί στον δρόμο μπορεί να μην υπάρχει δίκαιη αναμέτρηση, αλλά στο δικαστήριο υπάρχουν νόμοι.
- Γιατί η ισχυρή ηθική βάση είναι αναγκαία για να μη γίνει η αυτοάμυνα υπέρβαση.
Βασικά σημεία
- Η ευγενής άμιλλα είναι αρετή, αλλά δεν περιγράφει την πραγματική βία.
- Ο δράστης μπορεί να μη σεβαστεί κανόνες, όρια ή δίκαιη αναμέτρηση.
- Από τη στιγμή που ξεκινά μια συμπλοκή, η λογική συχνά έχει ήδη φύγει από το παράθυρο.
- Δεν γνωρίζουμε τι δεν γνωρίζουμε για τον άνθρωπο απέναντί μας.
- Δεν γνωρίζουμε πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει.
- Δεν γνωρίζουμε αν έχει όπλο ή φίλους.
- Μια κλιμακούμενη αντιπαράθεση μπορεί ξαφνικά να γίνει ένοπλη.
- Μια απρόσμενη επίθεση μπορεί να είναι άγρια, ξαφνική και ανελέητη.
- Η υπόθεση ότι ο άλλος μπορεί να είναι οπλισμένος δεν είναι παράνοια· είναι προσεκτική εκτίμηση κινδύνου.
- Η φράση «χωρίς κανόνες» δεν ισχύει νομικά για τον πολίτη.
- Στο δικαστήριο υπάρχουν κανόνες: αστικό και ποινικό δίκαιο.
- Η αυτοάμυνα απαιτεί ηθική βάση, αυτοέλεγχο, αποφυγή, αναγκαιότητα, αναλογία και καθαρή συνείδηση.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Ένα από τα κύρια θέματα που συναντάμε σε ανθρώπους που έρχονται σε σεμινάρια, είτε έχουν προηγούμενη εμπειρία είτε όχι, είναι η εγγενής αίσθηση του «ευ αγωνίζεσθε». Οι περισσότεροι φυσιολογικοί άνθρωποι έχουν μέσα τους μια αίσθηση δικαιοσύνης. Θέλουν τα πράγματα να γίνονται «σωστά». Θέλουν ο άλλος να φερθεί με κάποια στοιχειώδη λογική. Θέλουν να πιστεύουν ότι ακόμη και στη σύγκρουση υπάρχουν κάποια όρια.
Εμείς στο Combatives Group δεν έχουμε κανένα πρόβλημα με αυτή την αρετή. Αντιθέτως, είναι εξαιρετική. Χωρίς τέτοια στοιχεία, η κοινωνία θα ήταν πολύ χειρότερη. Όμως όταν η υγεία ή η ζωή μας ή η υγεία και η ζωή αγαπημένων μας ανθρώπων κινδυνεύει, δεν μπορούμε να βασιστούμε στην υπόθεση ότι ο δράστης μοιράζεται την ίδια αίσθηση κανόνων.
Από τη στιγμή που ξεκινά μια πραγματική συμπλοκή, η λογική συχνά έχει φύγει από το παράθυρο. Όταν χάνεται η επικοινωνία, δεν πρέπει να περιμένουμε πολλά από λογική συνεννόηση. Δεν γνωρίζουμε τι δεν γνωρίζουμε. Δεν ξέρουμε ποιος είναι πραγματικά ο άνθρωπος απέναντί μας. Δεν ξέρουμε πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να τραβήξει την κατάσταση. Δεν ξέρουμε αν έχει όπλο. Δεν ξέρουμε αν έχει φίλους. Δεν ξέρουμε αν αυτό που βλέπουμε είναι η πραγματική αιτία της σύγκρουσης ή απλώς η επιφάνεια.
Αυτά αφορούν κυρίως καταστάσεις κλιμάκωσης. Όμως υπάρχει και η ξαφνική ή απρόσμενη επίθεση. Ληστεία, σεξουαλική επίθεση, απόπειρα δολοφονίας, απρόκλητη βίαιη επίθεση. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο δράστης μπορεί να έχει ήδη απορρίψει τους κοινωνικούς κανόνες. Δεν ενδιαφέρεται για το δίκαιο, την ευγένεια ή την ηθική μας ενόχληση. Εκεί η δική μας επιβίωση μπορεί να απαιτήσει άμεση, αποφασιστική προστατευτική δράση.
Όμως εδώ βρίσκεται η κρίσιμη διάκριση. Το «χωρίς κανόνες» μπορεί να περιγράφει τη βία του δράστη. Δεν πρέπει να περιγράφει τη νομική και ηθική μας κατάρρευση. Σε δικαστήριο δεν υπάρχει «χωρίς κανόνες». Υπάρχει αστικός και ποινικός κώδικας. Υπάρχει αναγκαιότητα. Υπάρχει αναλογία. Υπάρχει το ερώτημα αν μπορούσαμε να αποφύγουμε. Υπάρχει το ερώτημα αν σταματήσαμε όταν σταμάτησε η απειλή.
Γι’ αυτό η αυτοπροστασία χρειάζεται ισχυρή ηθική βάση. Όχι για να γίνουμε παθητικοί. Αλλά για να μη παρα-αντιδράσουμε στα αρχικά στάδια και να μη το παρακάνουμε στη σύγκρουση. Όταν έχουμε κάνει ό,τι μπορούσαμε για να αποφύγουμε τη βία, τότε, αν τελικά η βία γίνει αναπόφευκτη, μπορούμε να δράσουμε με καθαρότερη συνείδηση και ισχυρότερη θέση.
Η σοβαρή αυτοπροστασία δεν είναι «κάνω ό,τι θέλω επειδή ο άλλος δεν έχει κανόνες». Είναι «γνωρίζω ότι ο άλλος μπορεί να μην έχει κανόνες, γι’ αυτό προετοιμάζομαι αποφασιστικά, αλλά δρω μέσα σε νόμο, κρίση και ηθική».
Εισαγωγή: Χωρίς Κανόνες!
Ένα από τα κύρια θέματα που συναντάμε με τους ανθρώπους που έρχονται σε μας για σεμινάρια, είτε έχουν προηγούμενη εμπειρία είτε όχι, είναι η εγγενής αίσθησή τους για το ευ αγωνίζεσθε.
Οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν να πιστεύουν σε κάποιους κανόνες. Θέλουν να πιστεύουν ότι μια αντιπαράθεση έχει όρια. Ότι ο άλλος θα καταλάβει. Ότι η λογική θα επικρατήσει. Ότι, ακόμη και αν τα πράγματα γίνουν άσχημα, υπάρχει μια κοινή αίσθηση μέτρου.
Εμείς στο Combatives Group δεν έχουμε κανένα απολύτως πρόβλημα με αυτό. Η αίσθηση του ευ αγωνίζεσθε είναι εξαιρετική αρετή. Είναι μέρος του πολιτισμού. Είναι στοιχείο σωστής ανατροφής, κοινωνικής ζωής και προσωπικής ηθικής.
Όμως δεν ισχύει πάντα όταν η υγεία και η ζωή μας ή η υγεία και η ζωή αγαπημένων μας ανθρώπων βρίσκονται σε κίνδυνο.
Η αρετή του ευ αγωνίζεσθε είναι σημαντική. Το λάθος είναι να υποθέτεις ότι τη μοιράζεται και ο άνθρωπος που σε απειλεί.
Όταν η λογική φεύγει από το παράθυρο
Τη στιγμή που ξεκινά μια συμπλοκή, η λογική συχνά έχει ήδη φύγει από το παράθυρο. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι γίνονται εντελώς παράλογοι. Σημαίνει ότι η κατάσταση έχει περάσει σε σημείο όπου η επικοινωνία έχει αποτύχει ή καταρρεύσει.
Όταν η επικοινωνία χαθεί, δεν πρέπει να περιμένουμε πολλά. Ο άλλος μπορεί να μη σε ακούει πια. Μπορεί να ακούει μόνο τον θυμό του, τον φόβο του, την ανάγκη του να μη χάσει πρόσωπο, την πίεση της παρέας του ή τη δική του διαστρεβλωμένη εκτίμηση της κατάστασης.
Αυτό είναι κρίσιμο. Πολλοί άνθρωποι καθυστερούν να δράσουν ή να φύγουν επειδή περιμένουν από έναν άνθρωπο σε κλιμάκωση να συμπεριφερθεί λογικά. Μερικές φορές θα το κάνει. Μερικές φορές όχι.
Όταν η επικοινωνία έχει καταρρεύσει, η αυτοπροστασία δεν μπορεί να βασίζεται στην καλή θέληση του άλλου.
Δεν γνωρίζουμε αυτά που δεν γνωρίζουμε
Ένα από τα βασικότερα προβλήματα στην πραγματική βία είναι ότι δεν γνωρίζουμε αυτά που δεν γνωρίζουμε.
Το πρόσωπο ή τα πρόσωπα απέναντί μας είναι άγνωστη ποιότητα. Δεν γνωρίζουμε ποιοι είναι πραγματικά. Δεν γνωρίζουμε τι έχουν ζήσει. Δεν γνωρίζουμε αν είναι νηφάλιοι. Δεν γνωρίζουμε αν έχουν ψυχολογική αστάθεια. Δεν γνωρίζουμε αν έχουν όπλο. Δεν γνωρίζουμε αν έχουν φίλους κοντά. Δεν γνωρίζουμε αν έχουν ήδη αποφασίσει ότι η σύγκρουση θα πάει πολύ πιο μακριά απ’ όσο φανταζόμαστε.
Δεν γνωρίζουμε πόσο μακριά είναι διατεθειμένοι να «τραβήξουν τη βαλίτσα» και με ποια μέσα σκοπεύουν να το κάνουν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ζούμε σε παράνοια. Σημαίνει ότι δεν κάνουμε αφελείς υποθέσεις. Η αφελής υπόθεση είναι: «Δεν θα το κάνει.» Η ασφαλέστερη υπόθεση είναι: «Δεν ξέρω τι μπορεί να κάνει, άρα πρέπει να κρατήσω έξοδο.»
Η άγνοια δεν είναι ντροπή. Η αλαζονική βεβαιότητα μέσα σε απειλή είναι πρόβλημα.
Οι βαθύτεροι λόγοι μπορεί να μη φαίνονται
Σε κάθε σύγκρουση μπορεί να υπάρχουν βαθύτεροι λόγοι, και συχνά δεν είναι αυτοί που νομίζουμε. Ο κόσμος και τα προβλήματά του είναι πολύπλοκο θέμα.
Μπορεί να νομίζουμε ότι η σύγκρουση είναι για μια κουβέντα, ένα βλέμμα, μια θέση πάρκινγκ ή μια προσβολή. Στην πραγματικότητα, ο άλλος μπορεί να κουβαλά φόβο, θυμό, ντροπή, εξάρτηση, προηγούμενη σύγκρουση, εγκληματική πρόθεση, ανάγκη επιβολής, ψυχολογική πίεση ή απόφαση που δεν φαίνεται στην επιφάνεια.
Αυτό δεν δικαιολογεί τη συμπεριφορά του. Αλλά μας βοηθά να μην κάνουμε το λάθος να νομίζουμε ότι καταλαβαίνουμε όλο το πλαίσιο. Σε πραγματική αυτοπροστασία, η ταπεινότητα απέναντι στο άγνωστο είναι σοφία.
Αυτό που βλέπεις μπορεί να είναι μόνο η κορυφή. Η απειλή μπορεί να βρίσκεται πιο βαθιά.
Η κλιμάκωση μπορεί να γίνει ένοπλη
Όλα τα παραπάνω αφορούν καταστάσεις όπου υπάρχει μια κλιμάκωση που οδηγεί σε βίαιη σωματική αντιπαράθεση. Ακόμη και τότε, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η κατάσταση δεν μπορεί ξαφνικά να γίνει ένοπλη και απειλητική για τη ζωή.
Έχει συμβεί σε όλες τις κοινωνίες. Ένας καυγάς που ξεκινά με λόγια γίνεται σπρώξιμο. Το σπρώξιμο γίνεται γροθιά. Η γροθιά γίνεται συμπλοκή. Η συμπλοκή γίνεται μαχαίρι, αντικείμενο, παρέμβαση τρίτου ή σοβαρή πτώση.
Η σύγκρουση δεν έχει υποχρέωση να μείνει στο επίπεδο που ξεκίνησε. Αυτό πρέπει να το θυμόμαστε. Αν μείνουμε μέσα επειδή θεωρούμε ότι “είναι απλώς ένας καυγάς”, μπορεί να βρεθούμε μέσα σε κάτι πολύ χειρότερο.
Η βία δεν σε ρωτά αν συμφωνείς να αλλάξει επίπεδο. Αλλάζει.
Η ξαφνική ή ένοπλη επίθεση
Τι συμβαίνει όταν πρόκειται για ξαφνική, απρόσμενη ή ένοπλη επίθεση;
Εκεί τα πράγματα είναι ακόμη πιο σοβαρά. Σε ληστεία, σεξουαλική επίθεση, απόπειρα δολοφονίας ή απρόκλητη βίαιη επίθεση, μπορεί να μην υπάρχει αργή κλιμάκωση. Μπορεί να μην υπάρχει προειδοποίηση. Μπορεί να μην υπάρχει χρόνος για συζήτηση. Μπορεί το όπλο να έχει ήδη εμφανιστεί ή ήδη χρησιμοποιηθεί.
Ο επιτιθέμενος σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να έχει γκρεμίσει όλους τους αποδεκτούς κανόνες της κοινωνίας. Όχι επειδή έκανε θεωρητική ανάλυση. Αλλά επειδή εκείνη τη στιγμή δεν πιστεύει, δεν σέβεται ή δεν ενδιαφέρεται για αυτούς.
Αυτό είναι το σημείο όπου η ευγενής άμιλλα δεν μπορεί να είναι η βασική σου υπόθεση. Η βασική σου υπόθεση πρέπει να είναι επιβίωση, διαφυγή και προστασία.
Όταν η επίθεση είναι ξαφνική και σοβαρή, δεν ζητάς δίκαιο παιχνίδι. Ζητάς έξοδο από τον κίνδυνο.
Υπόθεσε ότι μπορεί να είναι οπλισμένος
Ένας βασικός κανόνας που διδάσκεται από τους Εκπαιδευτές Combatives είναι να υποθέτουμε ότι κάθε άνθρωπος απέναντί μας μπορεί να είναι οπλισμένος, μέχρι να αποδειχθεί ότι δεν είναι.
Αυτό δεν σημαίνει ότι βλέπουμε όλους σαν εγκληματίες. Δεν σημαίνει ότι αντιμετωπίζουμε κάθε άνθρωπο ως απειλή. Σημαίνει ότι όταν μια κατάσταση έχει ήδη γίνει απειλητική, δεν κάνουμε την αφελή υπόθεση ότι ο άλλος είναι άοπλος.
Το ίδιο ισχύει και για φίλους ή συνεργούς. Δεν υποθέτουμε ότι είναι ένας εναντίον ενός. Δεν υποθέτουμε ότι το πλαίσιο είναι καθαρό. Δεν υποθέτουμε ότι ο άλλος θα μείνει μέσα σε όρια που εμείς θεωρούμε φυσιολογικά.
Αυτή η υπόθεση έχει πρακτικό αποτέλεσμα: μας κάνει να θέλουμε έξοδο πιο γρήγορα. Μας κάνει να μη μένουμε στην ανταλλαγή. Μας κάνει να κρατάμε απόσταση. Μας κάνει να βλέπουμε χέρια, περιβάλλον, εμπόδια, εξόδους και τρίτους.
Η υπόθεση του όπλου δεν υπάρχει για να φοβίζει. Υπάρχει για να κόβει την αφέλεια.
Εκείνη τη στιγμή, ούτε εσείς θα πρέπει να παίζετε με φανταστικούς κανόνες
Αν ο δράστης έχει ήδη επιτεθεί, αν έχει απειλήσει με όπλο ή το έχει χρησιμοποιήσει, αν η ζωή ή η υγεία σας απειλείται άμεσα, τότε δεν μπορείτε να σκέφτεστε με όρους ευγενούς αγώνα.
Δεν είστε σε αγώνα. Δεν υπάρχει διαιτητής. Δεν υπάρχει χρόνος. Δεν υπάρχει κατηγορία βάρους. Δεν υπάρχει εγγύηση ότι ο άλλος θα σταματήσει. Δεν υπάρχει υποχρέωση του δράστη να συμπεριφερθεί όπως θα συμπεριφερόταν ένας αθλητής.
Μπορεί να έχετε ήδη δεχθεί επίθεση. Μπορεί να έχετε ήδη τραυματιστεί. Μπορεί να χρειαστεί να συνεχίσετε να λειτουργείτε παρά τον πόνο, τον φόβο και την απώλεια δύναμης.
Εκεί η αυτοπροστασία πρέπει να είναι αποφασιστική. Όχι ανεξέλεγκτη. Αποφασιστική.
Όταν ο άλλος σπάει τους κοινωνικούς κανόνες για να σας βλάψει, εσείς δεν πρέπει να περιμένετε ότι οι άγραφοι κανόνες θα σας σώσουν.
Όμως νομικά δεν υπάρχει «χωρίς κανόνες»
Εδώ πρέπει να γίνει η κρίσιμη διευκρίνιση.
Ο τρόπος του λέγειν στο θέμα του «χωρίς κανόνες» είναι πρακτικός και υποκειμενικός όταν μιλάμε για τη βία. Περιγράφει το γεγονός ότι ο δράστης μπορεί να μη σεβαστεί κανόνες. Δεν είναι όμως νομικά ουδέτερο. Και δεν είναι πάντα δικαιολογημένη θέση όταν μιλάμε για το δικαστήριο.
Σε δικαστήριο δεν υπάρχει «χωρίς κανόνες».
Όπως λέμε στο Combatives Group:
«Υπάρχουν κανόνες στον δρόμο και, στη γλώσσα των ενηλίκων, ονομάζονται Αστικός και Ποινικός Κώδικας της Ελλάδος.»
— Ζακ Καπανταϊδάκης
Αυτό είναι κεντρικό. Ο πολίτης μπορεί να βρεθεί απέναντι σε άνθρωπο που δεν σέβεται όρια. Αλλά ο πολίτης θα κριθεί από όρια. Θα κριθεί από το αν η απειλή ήταν άμεση. Από το αν η δράση ήταν αναγκαία. Από το αν ήταν ανάλογη. Από το αν σταμάτησε όταν σταμάτησε η απειλή. Από το αν υπήρχε δυνατότητα αποφυγής ή διαφυγής.
Ο δράστης μπορεί να λειτουργεί χωρίς κανόνες. Η δική σου υπεράσπιση δεν μπορεί.
Η ηθική βάση είναι απαραίτητη
Ακόμη και στη βίαιη αντιπαράθεση, είναι απαραίτητο να έχει κάποιος ισχυρή ηθική βάση. Αυτό μπορεί να προέρχεται από ανατροφή, πίστη, προσωπικές αξίες, οικογένεια, εμπειρία ή συνειδητή επιλογή.
Γιατί είναι απαραίτητη;
Για να μην παρα-αντιδράσει στα αρχικά στάδια. Για να μη μετατρέψει μια προσβολή σε καυγά. Για να μη μπερδέψει τον φόβο με δικαίωμα επίθεσης. Για να μη συνεχίσει όταν η άμεση απειλή έχει σταματήσει. Για να μη χρησιμοποιήσει την εκπαίδευσή του για εγωισμό, θυμό ή εκδίκηση.
Η ηθική βάση δεν κάνει τον άνθρωπο αδύναμο. Τον κάνει ασφαλέστερο. Για τον εαυτό του, για τους άλλους και για το νομικό του μέλλον.
Η δύναμη χωρίς ηθική πυξίδα δεν είναι αυτοπροστασία. Είναι κίνδυνος.
Η ηθικά ανώτερη θέση
Μόνο όταν έχεις κάνει όσα μπορούσες για να αποφύγεις τη σύγκρουση μπορείς να ισχυριστείς ότι κατέχεις ηθικά ανώτερη θέση τη στιγμή που θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσεις φυσική προστατευτική δράση.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Αν μπορούσες να φύγεις και δεν έφυγες, το πράγμα αλλάζει. Αν μπορούσες να αποκλιμακώσεις και διάλεξες να προσβάλεις, το πράγμα αλλάζει. Αν μπορούσες να σταματήσεις και συνέχισες, το πράγμα αλλάζει.
Αν όμως προσπάθησες να αποφύγεις, να απομακρυνθείς, να αποκλιμακώσεις, να μη δώσεις συνέχεια, και παρ’ όλα αυτά η απειλή έγινε άμεση και σοβαρή, τότε η προστατευτική δράση σου έχει διαφορετικό βάρος. Η συνείδησή σου είναι καθαρότερη. Η θέση σου είναι ισχυρότερη. Η αφήγηση των γεγονότων είναι πιο σοβαρή.
Η καθαρή συνείδηση δεν χτίζεται τη στιγμή της βίας. Χτίζεται από όλα όσα έκανες πριν φτάσεις εκεί.
Να εκτελέσεις τα αναγκαία χωρίς να καταρρεύσεις
Όταν κάποιος έχει ισχυρή ηθική βάση και έχει κάνει ό,τι μπορούσε για να αποφύγει τη βία, μπορεί, αν η βία γίνει αναπόφευκτη, να εκτελέσει τα αναγκαία χωρίς την ίδια εσωτερική σύγχυση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα έχει φόβο. Δεν σημαίνει ότι δεν θα έχει συνέπειες. Δεν σημαίνει ότι δεν θα χρειαστεί να εξηγήσει τις πράξεις του. Σημαίνει ότι η δράση του δεν προέρχεται από εγωισμό ή επιθετική φαντασίωση, αλλά από πραγματική ανάγκη προστασίας.
Εκεί η αποφασιστικότητα είναι πιο καθαρή. Δεν είναι «θέλω να βλάψω». Είναι «πρέπει να σταματήσει η άμεση απειλή». Η διαφορά είναι τεράστια.
Όσο πιο καθαρός είναι ο σκοπός, τόσο λιγότερο χώρο έχει ο πανικός και ο εγωισμός.
Γιατί διδάσκουμε θεωρία, βία και νομοθεσία
Αυτός είναι και ο λόγος που όλοι οι ασκούμενοί μας κατατοπίζονται πολύ καλά στα θεωρητικά μας μαθήματα στα θέματα της βίας και της νομοθεσίας.
Η αυτοάμυνα δεν είναι μόνο τεχνική. Είναι απόφαση. Είναι κρίση. Είναι νόμος. Είναι ηθική. Είναι αυτοέλεγχος. Είναι κατανόηση της προ-σύγκρουσης. Είναι κατανόηση του πότε μια απειλή είναι πραγματική. Είναι κατανόηση του πότε πρέπει να φύγεις. Είναι κατανόηση του πότε πρέπει να σταματήσεις.
Αν ο ασκούμενος μάθει μόνο να ενεργεί σωματικά, αλλά δεν μάθει να σκέφτεται, τότε η εκπαίδευση είναι μισή. Και η μισή εκπαίδευση σε θέματα βίας μπορεί να είναι επικίνδυνη.
Στο Combatives Group η θεωρία δεν είναι πολυτέλεια. Είναι το πλαίσιο που κρατά την πράξη μέσα στην αυτοπροστασία.
Σύνοψη
Το «χωρίς κανόνες» είναι μια σκληρή αλλά χρήσιμη υπενθύμιση. Ο δράστης μπορεί να μη σεβαστεί κανέναν κανόνα. Μπορεί να επιτεθεί ξαφνικά. Μπορεί να έχει όπλο. Μπορεί να έχει φίλους. Μπορεί να κλιμακώσει. Μπορεί να μη σταματήσει όταν εσύ νομίζεις ότι θα σταματήσει.
Γι’ αυτό ο ασκούμενος Combatives δεν πρέπει να είναι αφελής. Δεν πρέπει να βασίζεται στην ευγενή άμιλλα όταν η απειλή είναι πραγματική. Δεν πρέπει να υποθέτει ότι ο άλλος είναι άοπλος ή ότι η σύγκρουση θα παραμείνει «δίκαιη».
Όμως ο ίδιος ο ασκούμενος δεν λειτουργεί χωρίς κανόνες. Λειτουργεί μέσα σε νόμο, ηθική, αναγκαιότητα και αναλογία. Έχει σκοπό την προστασία, όχι την εκδίκηση. Τη διαφυγή, όχι την παραμονή στη βία. Την παύση της απειλής, όχι την τιμωρία του δράστη.
Η ισχυρή ηθική βάση, η γνώση της πραγματικής βίας και η κατανόηση του νόμου είναι αυτά που επιτρέπουν στον άνθρωπο να δράσει αποφασιστικά όταν χρειαστεί, χωρίς να χάσει τον εαυτό του.
Στη βία μπορεί να μη βρεις κανόνες. Στην αυτοπροστασία πρέπει να έχεις αρχές.
Συχνές ερωτήσεις
Τι σημαίνει «χωρίς κανόνες» στην αυτοάμυνα;
Σημαίνει ότι ο δράστης μπορεί να μη σεβαστεί κανόνες, όρια, δίκαιη αναμέτρηση ή κοινωνικές συμβάσεις. Δεν σημαίνει ότι ο αμυνόμενος μπορεί να κάνει ό,τι θέλει.
Υπάρχουν κανόνες στον δρόμο;
Πρακτικά, ο δράστης μπορεί να μη σεβαστεί κανέναν. Νομικά, όμως, υπάρχουν πάντα κανόνες. Ο πολίτης κρίνεται από τον νόμο, την αναγκαιότητα και την αναλογία.
Γιατί η ευγενής άμιλλα είναι πρόβλημα στην αυτοάμυνα;
Δεν είναι πρόβλημα ως αξία. Είναι πρόβλημα όταν υποθέτουμε ότι ο δράστης θα τη σεβαστεί ενώ απειλεί την υγεία ή τη ζωή μας.
Γιατί πρέπει να υποθέτουμε ότι ο άλλος μπορεί να είναι οπλισμένος;
Επειδή σε απειλητική κατάσταση δεν γνωρίζουμε τι δεν γνωρίζουμε. Η προσεκτική υπόθεση μας βοηθά να κρατήσουμε απόσταση, να ψάξουμε έξοδο και να μη μείνουμε αφελώς στη σύγκρουση.
Τι σημαίνει ότι η λογική έχει φύγει από το παράθυρο;
Σημαίνει ότι όταν η συμπλοκή έχει ξεκινήσει, η επικοινωνία έχει συχνά αποτύχει και δεν μπορούμε να βασιζόμαστε στη λογική συμπεριφορά του άλλου.
Μπορεί μια κλιμακούμενη σύγκρουση να γίνει ξαφνικά ένοπλη;
Ναι. Μια σύγκρουση μπορεί να αλλάξει επίπεδο γρήγορα, ειδικά όταν κάποιος φοβάται, χάνει, θυμώνει ή θέλει να επιβληθεί.
Τι ρόλο παίζει η ηθική στην αυτοάμυνα;
Η ηθική βάση βοηθά να μη παρα-αντιδράσουμε, να μη χρησιμοποιήσουμε βία για εγωισμό και να σταματήσουμε όταν σταματά η άμεση απειλή.
Γιατί είναι σημαντικό να έχουμε κάνει ό,τι μπορούμε για να αποφύγουμε τη βία;
Επειδή αυτό ενισχύει την ηθική και νομική θέση μας. Δείχνει ότι η φυσική δράση ήταν έσχατη ανάγκη, όχι επιλογή εγωισμού.
Γιατί διδάσκεται θεωρία και νομοθεσία στο Combatives Group;
Επειδή η αυτοάμυνα δεν είναι μόνο τεχνική. Είναι κρίση, νόμος, ηθική, αυτοέλεγχος, επίγνωση και σωστή απόφαση υπό πίεση.
Ποιο είναι το βασικό μήνυμα του άρθρου;
Ο δράστης μπορεί να μη σέβεται κανόνες. Εσύ πρέπει να είσαι έτοιμος γι’ αυτό, αλλά να δράσεις μέσα σε νόμο, αναγκαιότητα, αναλογία και ηθική καθαρότητα.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
- Συμπεράσματα για τις Αρχές μας
Σχετικό με τις βασικές αρχές του Combatives Group και την ανάγκη να γυρίσουμε σπίτι σώοι. - Κοινή λογική και ορθή κρίση
Σχετικό με τα νόμιμα και πρακτικά όρια της προστατευτικής δράσης. - Απουσία, Αποφυγή, Απόδραση
Σχετικό με τις πρώτες επιλογές πριν από τη φυσική εμπλοκή. - Απλά, Άμεσα, Αποτελεσματικά
Σχετικό με το τι πρέπει να χαρακτηρίζει τη φυσική δράση όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή. - Σύντομη Συμπλοκή
Σχετικό με το γιατί κάθε επιπλέον δευτερόλεπτο μέσα στη σύγκρουση αυξάνει τον κίνδυνο. - Άοπλη αυτοάμυνα ενάντια σε μαχαίρι
Σχετικό με την υπόθεση ότι ο άλλος μπορεί να είναι οπλισμένος. - Αυτοάμυνα ή Αυτοπροστασία;
Σχετικό με τη διάκριση ανάμεσα στην πρόληψη και στην αντίδραση. - Η μεγάλη εικόνα
Σχετικό με τη διαφορά ανάμεσα στον αγώνα και στην πραγματική βία.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν ενθαρρύνει ανεξέλεγκτη βία, αναζήτηση σύγκρουσης ή αυτοδικία.
Η αυτοπροστασία δίνει προτεραιότητα στην απουσία, αποφυγή, απόδραση, αποκλιμάκωση, απόσταση, αναζήτηση βοήθειας και διαφυγή. Η φυσική προστατευτική δράση είναι έσχατη επιλογή όταν υπάρχει άμεση απειλή και δεν υπάρχει ασφαλέστερη λύση.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η φράση «χωρίς κανόνες» δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως νομική άδεια για οποιαδήποτε πράξη.
Κάθε φυσική πράξη αυτοάμυνας πρέπει να είναι νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη με την άμεση απειλή, και να σταματά όταν σταματά η απειλή.
Σημείωση κατά της φαντασίωσης
Η πραγματική βία μπορεί να μη σέβεται κανόνες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η αυτοάμυνα δεν έχει όρια.
Δεν σημαίνει ότι επιτρέπεται εκδίκηση.
Δεν σημαίνει ότι επιτρέπεται υπέρβαση.
Δεν σημαίνει ότι η αποφασιστικότητα ακυρώνει την κρίση.
Σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε έτοιμοι για άνθρωπο που δεν σέβεται κανόνες, χωρίς να ξεχάσουμε ότι εμείς θα κριθούμε από κανόνες.
Σημείωση εμπειρίας
Το περιεχόμενο βασίζεται στη μεθοδολογία του Combatives Group, όπου η πραγματική βία διδάσκεται χωρίς εξωραϊσμό, αλλά και χωρίς απώλεια ηθικού και νομικού πλαισίου.
Δεν είμαστε αφελείς.
Δεν υποθέτουμε δίκαιη αναμέτρηση.
Δεν υποθέτουμε άοπλο αντίπαλο.
Δεν υποθέτουμε λογική συμπεριφορά.
Αλλά επίσης δεν διδάσκουμε ανεξέλεγκτη βία.
Διδάσκουμε αυτοπροστασία.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς η πραγματική βία, η νόμιμη αυτοάμυνα, η ηθική βάση, η αποφασιστικότητα, η αποφυγή, η απόδραση, η ορθή κρίση, οι ρόλοι, οι προσομοιώσεις και τα σενάρια συνδέονται σε ένα σοβαρό και ασφαλές πρόγραμμα προσωπικής ασφάλειας, η θεωρία από μόνη της δεν αρκεί.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για εκπαιδευτικά προγράμματα, ενημερωτικές δράσεις και καθοδήγηση γύρω από την προσωπική ασφάλεια, την αυτοπροστασία και τη ρεαλιστική αντιμετώπιση της βίας.