Πώς να επιλέξετε σχολή αυτοπροστασίας χωρίς να παρασυρθείτε
«Opinions are like assholes, everyone’s got one.»
Η φράση αποδίδεται συχνά στον επιθεωρητή Harry Callahan, από την ταινία «Dirty Harry». Είναι ωμή, άβολη και καθόλου κομψή. Είναι όμως και χρήσιμη, γιατί περιγράφει με ακρίβεια κάτι που βλέπουμε συνεχώς στον χώρο των πολεμικών τεχνών, της αυτοάμυνας και της αυτοπροστασίας.
Όλοι έχουν γνώμη.
Ο φίλος που έκανε κάποτε καράτε. Ο γείτονας που ξέρει κάποιον «φοβερό δάσκαλο». Ο συγγενής που πιστεύει ότι «το καλύτερο είναι να μάθεις μαχαίρι». Ο γνωστός που είδε ένα βίντεο στο διαδίκτυο. Η διαφήμιση που υπόσχεται σιγουριά, δύναμη και επιβίωση μέσα σε λίγους μήνες. Ο εκπαιδευτής που παρουσιάζει το σύστημά του ως την απόλυτη λύση για κάθε πιθανό πρόβλημα.
Το ερώτημα δεν είναι ποιος έχει γνώμη. Το ερώτημα είναι αν η γνώμη αυτή έχει αξία για τη δική σας πραγματικότητα.
Πριν εμπιστευτείτε τυχαία έναν σύλλογο, μια σχολή, έναν εκπαιδευτή ή ένα σύστημα, πρέπει πρώτα να κοιτάξετε αντικειμενικά τις ανάγκες σας. Όχι τις ανάγκες που σας λένε οι άλλοι ότι έχετε. Όχι τις ανάγκες που πουλάει η διαφήμιση. Όχι την εικόνα που θα θέλατε να έχετε για τον εαυτό σας. Τις πραγματικές, καθημερινές, πρακτικές ανάγκες σας.
Αυτό είναι το πρώτο φίλτρο. Και χωρίς αυτό, η επιλογή σχολής γίνεται τζόγος.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Γιατί δεν πρέπει να επιλέγετε σχολή με βάση γνώμες τρίτων.
- Γιατί οι προσωπικές σας ανάγκες πρέπει να προηγούνται του συστήματος.
- Πότε η εκπαίδευση σε όπλα γίνεται περισσότερο πρόβλημα παρά λύση.
- Γιατί η πρακτικότητα έχει μεγαλύτερη αξία από την εντυπωσιακή εικόνα.
- Πώς ένας καλός δάσκαλος διαφέρει από έναν επικίνδυνο ή ανεύθυνο δάσκαλο.
- Γιατί η επιλογή σχολής πρέπει να γίνεται με νηφαλιότητα και όχι με ενθουσιασμό.
Ξεκινήστε από τις δικές σας ανάγκες
Πριν ψάξετε για σχολή, πρέπει να απαντήσετε σε ένα απλό αλλά δύσκολο ερώτημα: τι ακριβώς χρειάζεστε;
Θέλετε άσκηση; Θέλετε πειθαρχία; Θέλετε να μάθετε μια παραδοσιακή πολεμική τέχνη; Θέλετε να συμμετέχετε σε αγώνες; Θέλετε να βελτιώσετε τη φυσική σας κατάσταση; Θέλετε πρακτική αυτοπροστασία για την καθημερινότητα; Θέλετε να μάθετε πώς να αναγνωρίζετε κίνδυνο πριν φτάσει στη σωματική σύγκρουση;
Όλα αυτά δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Ένα άθλημα μάχης μπορεί να είναι εξαιρετικό για φυσική κατάσταση, πειθαρχία, πίεση, επαφή και αγωνιστική εμπειρία. Μια παραδοσιακή πολεμική τέχνη μπορεί να έχει πολιτισμικό, τεχνικό και σωματικό ενδιαφέρον. Ένα πρόγραμμα αυτοπροστασίας πρέπει να έχει άλλες προτεραιότητες: πρόληψη, αποφυγή, αναγνώριση κινδύνου, διαχείριση απόστασης, έξοδο από την κατάσταση, νομικές συνέπειες και πρακτική επιβίωση.
Αν δεν ξεκαθαρίσετε τι θέλετε, θα είναι εύκολο να σας πουλήσουν κάτι που δεν χρειάζεστε.
Κάντε έναν κατάλογο με τις πραγματικές σας ανάγκες. Να είστε ειλικρινείς. Αν δεν θέλετε σκληρή σωματική επαφή, γράψτε το. Αν φοβάστε να χτυπηθείτε, γράψτε το. Αν θέλετε κυρίως αυτοπεποίθηση, γράψτε το. Αν σας ενδιαφέρει η πραγματική αυτοπροστασία και όχι η παράδοση ή το θέαμα, γράψτε το καθαρά.
Η σωστή επιλογή σχολής αρχίζει πριν μπείτε στη σχολή. Αρχίζει τη στιγμή που σταματάτε να ρωτάτε «ποιο σύστημα είναι καλύτερο;» και αρχίζετε να ρωτάτε «τι χρειάζομαι πραγματικά;»
Αυτό αλλάζει όλη τη διαδικασία.
Μην αφήνετε άλλους να αποφασίζουν για εσάς
Οι φίλοι, η οικογένεια, οι γνωστοί και οι διαφημίσεις μπορούν να επηρεάσουν την κρίση σας περισσότερο απ’ όσο νομίζετε. Κάποιος μπορεί να σας προτείνει μια σχολή επειδή του αρέσει ο δάσκαλος. Άλλος επειδή έκανε εκεί προπόνηση πριν από είκοσι χρόνια. Άλλος επειδή εντυπωσιάστηκε από ένα βίντεο. Άλλος επειδή το σύστημα έχει δυνατό όνομα, ωραίες στολές ή επιθετικό μάρκετινγκ.
Αυτά δεν αρκούν.
Το ότι μια σχολή ταιριάζει σε κάποιον άλλο δεν σημαίνει ότι ταιριάζει σε εσάς. Το ότι ένας δάσκαλος είναι δημοφιλής δεν σημαίνει ότι είναι κατάλληλος για τις δικές σας ανάγκες. Το ότι ένα σύστημα έχει φήμη δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη σχολή το διδάσκει σωστά. Και το ότι κάποιος μιλά με αυτοπεποίθηση δεν σημαίνει ότι ξέρει τι λέει.
Στον χώρο αυτό, η αυτοπεποίθηση συχνά μπερδεύεται με την ικανότητα.
Ένας άνθρωπος μπορεί να μιλά εντυπωσιακά για βία χωρίς να έχει καταλάβει τη βία. Μπορεί να παρουσιάζει τεχνικές χωρίς να έχει δοκιμάσει ποτέ αν λειτουργούν υπό πίεση. Μπορεί να διδάσκει «επιβίωση» χωρίς να έχει καμία σοβαρή εμπειρία σε πραγματικές συνθήκες φόβου, αιφνιδιασμού, νομικού κινδύνου και χάους.
Γι’ αυτό η γνώμη τρίτων πρέπει να είναι μόνο πληροφορία, όχι απόφαση.
Ακούστε. Σημειώστε. Ελέγξτε. Αλλά αποφασίστε με βάση τα δικά σας κριτήρια.
Το πρόβλημα με τους αυτοαποκαλούμενους ειδικούς
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στον χώρο της αυτοάμυνας είναι οι αυτοαποκαλούμενοι «ειδικοί». Άνθρωποι που παρουσιάζονται ως αυθεντίες, αλλά δεν φαίνεται να έχουν πραγματική κατανόηση του τι σημαίνει βία στον δρόμο, τι σημαίνει νομική ευθύνη και τι σημαίνει να διδάσκεις πολίτες που δεν είναι στρατιώτες, αστυνομικοί ή επαγγελματίες ασφαλείας.
Αυτό γίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνο όταν τέτοιοι εκπαιδευτές αρχίζουν να διδάσκουν πολίτες τη χρήση μαχαιριών, ροπάλων, γκλομπ ή άλλων όπλων σαν να πρόκειται για απλές τεχνικές αυτοβελτίωσης.
Δεν είναι απλές τεχνικές. Είναι επιλογές με σοβαρές συνέπειες.
Ένας πολίτης που κουβαλά όπλο ή χρησιμοποιεί όπλο εναντίον άλλου ανθρώπου μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με ποινικές συνέπειες, σοβαρό τραυματισμό, κλιμάκωση της βίας ή ακόμη και θανάσιμο κίνδυνο. Η εκπαίδευση σε όπλο δεν σημαίνει ότι η χρήση του είναι νόμιμη. Δεν σημαίνει ότι είναι πρακτική. Δεν σημαίνει ότι είναι ηθικά ή τακτικά σωστή. Και σίγουρα δεν σημαίνει ότι ο νόμος θα δει την κατάσταση όπως τη φαντάστηκε ο εκπαιδευτής μέσα στην αίθουσα.
Είναι εύκολο να ακουστεί εντυπωσιακό ότι κάποιος έμαθε «μαχαίρι» από έναν μεγάλο δάσκαλο ενός μυστικού συστήματος. Είναι εύκολο να δημιουργηθεί γύρω από αυτό μια εικόνα δύναμης, μυστηρίου και ανωτερότητας.
Στην πραγματικότητα, όμως, η ερώτηση είναι πολύ πιο πεζή:
Τι θα κάνετε με αυτή τη γνώση στην καθημερινή σας ζωή;
Θα κυκλοφορείτε με μαχαίρι; Θα το έχετε μαζί σας στη δουλειά; Θα το βγάλετε σε έναν καβγά; Θα το χρησιμοποιήσετε εναντίον ενός ανθρώπου; Έχετε σκεφτεί τι σημαίνει αυτό νομικά, πρακτικά και ψυχολογικά;
Η φαντασίωση είναι εύκολη. Η πραγματικότητα είναι σκληρή.
Η εκπαίδευση σε όπλα δεν νομιμοποιεί τη χρήση τους
Πολλοί άνθρωποι κάνουν ένα επικίνδυνο λογικό άλμα. Νομίζουν ότι επειδή μαθαίνουν τη χρήση ενός όπλου, αποκτούν και το δικαίωμα να το χρησιμοποιήσουν. Αυτό είναι τεράστιο λάθος.
Η τεχνική γνώση δεν είναι νομική άδεια.
Το ότι κάποιος ξέρει να χειρίζεται μαχαίρι, ραβδί, γκλομπ ή άλλο αντικείμενο δεν σημαίνει ότι μπορεί να το φέρει νόμιμα, να το χρησιμοποιήσει νόμιμα ή να πείσει τις αρχές ότι είχε δικαίωμα να το χρησιμοποιήσει. Ειδικά για έναν απλό πολίτη, η οπλοφορία και η χρήση αντικειμένων ως όπλων μπορούν να μετατρέψουν μια υπόθεση αυτοάμυνας σε πολύ σοβαρό νομικό πρόβλημα.
Στην Ελλάδα, όπως και γενικότερα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η οπλοφορία από πολίτες αντιμετωπίζεται πολύ αυστηρά. Το τι ακριβώς ισχύει εξαρτάται από τη νομοθεσία, τις περιστάσεις και την ερμηνεία των αρχών ή του δικαστηρίου. Γι’ αυτό κανένα άρθρο και κανένας εκπαιδευτής δεν πρέπει να παρουσιάζει τέτοια ζητήματα πρόχειρα ή απόλυτα.
Το βασικό όμως είναι απλό: αν ένας εκπαιδευτής μιλά για όπλα χωρίς να μιλά για νόμο, ευθύνη, αναλογικότητα, κλιμάκωση και συνέπειες, κάτι δεν πάει καλά.
Δεν αρκεί να σας δείχνει πώς κρατιέται ένα μαχαίρι. Πρέπει να σας εξηγεί γιατί, στις περισσότερες πραγματικές συνθήκες ενός πολίτη, το μαχαίρι μπορεί να σας καταστρέψει τη ζωή αντί να σας προστατεύσει.
Η αυτοπροστασία δεν είναι να νιώθετε επικίνδυνοι. Είναι να παίρνετε αποφάσεις που δεν σας βάζουν σε χειρότερη θέση.
Αυτό είναι κρίσιμο.
Η τηλεόραση δεν είναι πραγματική ζωή
Στην τηλεόραση, ο ήρωας κυκλοφορεί συχνά οπλισμένος σαν αστακός. Έχει όπλα, μαχαίρια, γκλομπ, κρυφές θήκες, πολεμικές δεξιότητες και απόλυτη ψυχραιμία. Μπαίνει σε συγκρούσεις, τις κερδίζει, αποχωρεί και η ιστορία συνεχίζεται.
Η πραγματική ζωή δεν λειτουργεί έτσι.
Στην Ελλάδα, ένας πολίτης δεν μπορεί να κυκλοφορεί πρακτικά και αδιάφορα με ξύλινο ραβδί, πτυσσόμενο ατσάλινο γκλομπ, μαχαίρι μάχης ή άλλο εμφανές όπλο στο κέντρο της πόλης, στη γειτονιά, στη δουλειά ή στο λεωφορείο χωρίς να προκαλέσει ερωτήματα. Ακόμη και αν κάποιος νομίζει ότι το κάνει «για ασφάλεια», οι άλλοι μπορεί να το δουν ως απειλή. Η αστυνομία μπορεί να το δει ως πρόβλημα. Ένας εισαγγελέας μπορεί να το δει πολύ διαφορετικά από τον τρόπο που το παρουσίασε ο δάσκαλος στην προπόνηση.
Και εδώ αρχίζει η γελοιότητα της φαντασίωσης.
Πόσο ρεαλιστικό είναι να κυκλοφορεί κανείς με ένα ραβδί Bo μήκους περίπου 1,80 μ.; Πόσο πρακτικό είναι ένα Jo; Πώς θα φανεί ένα ρόπαλο; Τι θα γίνει αν κάποιος μεταφέρει παραδοσιακά δρεπάνια Kama; Πόσο σοβαρή εικόνα δίνει ένας πολίτης που έχει μαζί του σπαθί, μαχαίρι μάχης ή ρόπαλο του μπέιζμπολ χωρίς προφανή λόγο;
Όταν τα βγάλουμε από τη σχολή και τα τοποθετήσουμε στην καθημερινότητα, πολλά από αυτά φαίνονται αμέσως παράλογα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι παραδοσιακές πολεμικές τέχνες δεν έχουν αξία. Σημαίνει ότι άλλο πράγμα είναι η μελέτη ενός παραδοσιακού όπλου ως μέρος μιας τέχνης και άλλο πράγμα η πρακτική αυτοπροστασία ενός πολίτη στον δρόμο, στη δουλειά, στο σπίτι ή στη γειτονιά.
Όταν αυτά τα δύο μπερδεύονται, δημιουργείται επικίνδυνη σύγχυση.
Η σχολή πρέπει να ταιριάζει στη ζωή σας
Η σχολή που θα επιλέξετε πρέπει να ταιριάζει στις ανάγκες σας, στον τρόπο ζωής σας και στην πραγματικότητα μέσα στην οποία κινείστε.
Αν είστε πολίτης που θέλει πρακτική αυτοπροστασία, χρειάζεστε εκπαίδευση που να έχει σχέση με την καθημερινότητα. Πρέπει να σας βοηθά να αναγνωρίζετε προβλήματα πριν γίνουν σωματικά. Να καταλαβαίνετε τη συμπεριφορά του επιτιθέμενου. Να διαχειρίζεστε την απόσταση. Να φεύγετε όταν μπορείτε. Να μη μπαίνετε σε άχρηστες αντιπαραθέσεις. Να γνωρίζετε ότι η καλύτερη λύση δεν είναι πάντα η πιο εντυπωσιακή.
Αν η σχολή ασχολείται μόνο με τεχνικές, αλλά δεν μιλά για πρόληψη, αποφυγή, λεκτική ένταση, φόβο, πάγωμα, νομικές συνέπειες και διαφυγή, τότε δεν σας δίνει ολοκληρωμένη αυτοπροστασία. Σας δίνει μόνο ένα κομμάτι της εικόνας.
Και αυτό το κομμάτι μπορεί να είναι χρήσιμο ή άχρηστο, ανάλογα με το πώς διδάσκεται.
Μια σοβαρή σχολή δεν χρειάζεται να υπόσχεται θαύματα. Δεν χρειάζεται να πουλάει μυστικές τεχνικές. Δεν χρειάζεται να παρουσιάζει τον δάσκαλο ως θρύλο. Πρέπει να μπορεί να εξηγήσει τι διδάσκει, γιατί το διδάσκει, σε ποιον απευθύνεται και ποια είναι τα όρια της εκπαίδευσης.
Αυτό είναι δείγμα σοβαρότητας.
Το σύστημα δεν αρκεί αν ο δάσκαλος είναι λάθος
Πολλοί ψάχνουν να βρουν «το καλύτερο σύστημα». Αυτό είναι κατανοητό, αλλά ελλιπές.
Ένα καλό σύστημα μπορεί να καταστραφεί από έναν κακό δάσκαλο. Ένα αξιόλογο περιεχόμενο μπορεί να διδαχθεί με λάθος τρόπο. Μια σοβαρή τέχνη μπορεί να μετατραπεί σε καρικατούρα όταν τη χειρίζεται κάποιος ανίκανος, αλαζόνας ή επικίνδυνος.
Ο δάσκαλος έχει τεράστια σημασία.
Πρέπει να δείτε πώς μιλά. Πώς συμπεριφέρεται στους μαθητές. Αν αντέχει ερωτήσεις. Αν παραδέχεται όρια. Αν εξηγεί τις συνέπειες. Αν διδάσκει με υπευθυνότητα ή αν καλλιεργεί φαντασιώσεις δύναμης. Αν προωθεί την αποφυγή ή αν σπρώχνει τους ανθρώπους σε νοοτροπία σύγκρουσης. Αν παρουσιάζει την αυτοπροστασία ως μέσο επιβίωσης ή ως ευκαιρία να αποδείξει κάποιος ότι είναι σκληρός.
Προσέξτε ιδιαίτερα τους δασκάλους που υπόσχονται γρήγορη αποτελεσματικότητα χωρίς σοβαρή δουλειά. Εκείνους που έχουν απάντηση για όλα. Εκείνους που υποτιμούν τη βία. Εκείνους που γελοιοποιούν τον φόβο. Εκείνους που παρουσιάζουν τους νόμους σαν λεπτομέρεια. Εκείνους που κάνουν τους μαθητές να νιώθουν άτρωτοι.
Η ψεύτικη αυτοπεποίθηση είναι πιο επικίνδυνη από την άγνοια.
Ο άνθρωπος που ξέρει ότι δεν ξέρει, προσέχει. Ο άνθρωπος που νομίζει ότι ξέρει, παίρνει ρίσκα.
Μην αγοράζετε φαντασίωση
Η αυτοπροστασία δεν πρέπει να σας κάνει να ζείτε μέσα σε φαντασίωση. Δεν πρέπει να σας πείθει ότι είστε αήττητοι. Δεν πρέπει να σας κάνει να ψάχνετε ευκαιρίες για σύγκρουση. Δεν πρέπει να σας δημιουργεί την εντύπωση ότι έχετε πάντα απάντηση για όλα.
Η σοβαρή εκπαίδευση κάνει το αντίθετο.
Σας κάνει πιο προσεκτικούς. Πιο νηφάλιους. Πιο επιλεκτικούς. Σας βοηθά να καταλάβετε πόσο γρήγορα μπορεί να χαλάσει μια κατάσταση. Σας δείχνει γιατί η αποφυγή είναι συχνά ανώτερη από την εμπλοκή. Σας διδάσκει ότι η επιβίωση δεν είναι θέμα εγωισμού, αλλά απόφασης.
Αν μια σχολή σας κάνει να φαντάζεστε ότι θα κυκλοφορείτε σαν ήρωας ταινίας, υπάρχει πρόβλημα.
Αν σας κάνει να σκέφτεστε καθαρότερα, να κινείστε εξυπνότερα και να αποφεύγετε περιττούς κινδύνους, τότε πιθανώς κινείται στη σωστή κατεύθυνση.
Η διαφορά είναι τεράστια.
Πώς να αξιολογήσετε μια σχολή πριν δεσμευτείτε
Μη βιαστείτε. Επισκεφθείτε τη σχολή. Παρακολουθήστε μάθημα. Μιλήστε με τον δάσκαλο. Δείτε πώς φέρεται στους αρχάριους. Δείτε αν η προπόνηση έχει λογική εξέλιξη ή αν είναι απλώς θέαμα. Δείτε αν οι μαθητές φαίνονται συγκεντρωμένοι ή φανατισμένοι. Δείτε αν υπάρχει ασφάλεια ή αν ο εντυπωσιασμός προηγείται της ευθύνης.
Ρωτήστε απλά πράγματα.
Σε ποιους απευθύνεται η εκπαίδευση; Τι ακριβώς θα μάθετε τους πρώτους μήνες; Πώς αντιμετωπίζουν το θέμα της αποφυγής; Μιλούν για νομικές συνέπειες; Υπάρχει πίεση στην προπόνηση ή όλα γίνονται συνεργατικά και βολικά; Υπάρχει σεβασμός στα όρια του μαθητή; Υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα στην πολεμική τέχνη, το άθλημα και την αυτοπροστασία;
Οι απαντήσεις θα σας δείξουν πολλά.
Ένας σοβαρός δάσκαλος δεν θα ενοχληθεί από λογικές ερωτήσεις. Αντιθέτως, θα χαρεί που σκέφτεστε σοβαρά. Ένας ανασφαλής ή επικίνδυνος δάσκαλος μπορεί να αντιδράσει με ειρωνεία, αυθεντία ή πίεση.
Αυτό από μόνο του είναι ένδειξη.
Βασικά σημεία
- Η γνώμη φίλων, συγγενών ή γνωστών δεν αρκεί για να επιλέξετε σχολή.
- Πριν επιλέξετε σύστημα, πρέπει να ξέρετε ποιες είναι οι πραγματικές σας ανάγκες.
- Η εκπαίδευση σε όπλα δεν σημαίνει ότι η χρήση τους είναι νόμιμη, πρακτική ή συνετή.
- Οι πολίτες χρειάζονται αυτοπροστασία προσαρμοσμένη στην καθημερινή ζωή, όχι φαντασιώσεις ταινιών.
- Ένα καλό σύστημα μπορεί να γίνει επικίνδυνο στα χέρια κακού δασκάλου.
- Ο σοβαρός εκπαιδευτής μιλά για όρια, συνέπειες, αποφυγή και ευθύνη.
- Η σωστή σχολή δεν σας πουλά αήττητο προφίλ. Σας βοηθά να παίρνετε καλύτερες αποφάσεις.
- Μην παίζετε τη ζωή σας κορώνα-γράμματα επειδή κάποιος μίλησε με αυτοπεποίθηση.
Συμπέρασμα
Η επιλογή σχολής δεν είναι απλή αγορά υπηρεσίας. Είναι απόφαση που μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που σκέφτεστε, αντιδράτε και παίρνετε ρίσκα σε δύσκολες στιγμές.
Αν επιλέξετε λάθος, μπορεί να χάσετε χρόνο και χρήματα. Το σοβαρότερο όμως είναι ότι μπορεί να αποκτήσετε ψεύτικη αυτοπεποίθηση, λανθασμένες αντιδράσεις και επικίνδυνες ιδέες για τη βία, τα όπλα και την αυτοάμυνα.
Αν επιλέξετε σωστά, θα κερδίσετε κάτι πολύ πιο σημαντικό από τεχνικές: καλύτερη κρίση.
Και στην πραγματική αυτοπροστασία, η κρίση είναι συχνά αυτό που σας κρατά μακριά από το πρόβλημα πριν χρειαστεί να παλέψετε με αυτό.