Η επιλογή θύματος δεν γίνεται πάντα τυχαία. Πολλοί δράστες, ειδικά όσοι λειτουργούν με αρπακτική λογική, παρατηρούν ανθρώπους πριν δράσουν. Διαβάζουν συνήθειες, στάση σώματος, βάδισμα, βλέμμα, επίγνωση περιβάλλοντος, απομόνωση, αμηχανία, φόβο, αφηρημάδα και πιθανότητα αντίστασης. Δεν ψάχνουν απαραίτητα τον πιο αδύναμο άνθρωπο. Ψάχνουν συχνά τον άνθρωπο που, στα μάτια τους, μοιάζει πιο εύκολος, πιο απρόσεκτος, πιο ελέγξιμος ή λιγότερο πιθανό να αντιδράσει.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το θύμα φταίει. Η ευθύνη της βίας ανήκει πάντα στον δράστη. Όμως η κατανόηση της διαδικασίας επιλογής θύματος μπορεί να βοηθήσει έναν άνθρωπο να μειώσει τον κίνδυνο. Η αυτοπροστασία δεν υπόσχεται απόλυτη ασφάλεια. Δίνει όμως περισσότερες πιθανότητες να δούμε το πρόβλημα νωρίτερα, να μη βρεθούμε εκεί, να αλλάξουμε πορεία, να κρατήσουμε απόσταση, να ζητήσουμε βοήθεια ή να φύγουμε πριν χρειαστεί σωματική αυτοάμυνα.
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην αυτοπροστασία και την αυτοάμυνα. Η αυτοάμυνα είναι αυτό που μπορεί να χρειαστεί όταν η απειλή έχει ήδη φτάσει πολύ κοντά. Η αυτοπροστασία είναι όλα όσα κάνουμε πριν από αυτό: επίγνωση, πρόληψη, συνήθειες, περιβάλλον, στάση, απόσταση, έξοδος, προετοιμασία και ψυχραιμία. Η αυτοάμυνα είναι η τελευταία γραμμή. Η αυτοπροστασία είναι η πρώτη.
Η πραγματική εκπαίδευση προσωπικής ασφάλειας δεν είναι μόνο γροθιές και κλωτσιές. Είναι η ικανότητα να μη βρεθείς εκεί όπου θα χρειαστούν. Είναι η ικανότητα να γίνεις δυσκολότερος στόχος χωρίς να γίνεις προκλητικός. Είναι η ικανότητα να κινείσαι, να παρατηρείς και να αποφασίζεις πριν το πρόβλημα κλείσει πάνω σου.
Η καλύτερη αυτοάμυνα είναι αυτή που δεν χρειάστηκε ποτέ να εφαρμοστεί, επειδή η αυτοπροστασία λειτούργησε εγκαίρως.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε ανθρώπους που θέλουν να καταλάβουν γιατί η προσωπική ασφάλεια δεν αρχίζει τη στιγμή της επίθεσης. Αρχίζει πολύ νωρίτερα. Αρχίζει από το πώς κινούμαστε, τι παρατηρούμε, πώς διαχειριζόμαστε τον χώρο, πώς αντιλαμβανόμαστε την απόσταση, πώς καταλαβαίνουμε την πρόθεση και πώς δεν προσφέρουμε εύκολες ευκαιρίες σε ανθρώπους που ψάχνουν θύματα.
Απευθύνεται ιδιαίτερα σε γυναίκες που ζουν σε πόλεις και γνωρίζουν πολύ καλά αυτή τη μόνιμη χαμηλή ανησυχία: επιστροφή στο σπίτι τη νύχτα, σκοτεινός δρόμος, άδειο πάρκινγκ, ασανσέρ, είσοδος πολυκατοικίας, μόνο αυτοκίνητο, παρουσία άγνωστου άνδρα που πλησιάζει ή επιμένει. Αυτή η ανησυχία δεν είναι υστερία. Είναι συχνά αποτέλεσμα πραγματικής κοινωνικής εμπειρίας, παρενόχλησης, απειλής ή γνώσης ότι ορισμένες συνθήκες αυξάνουν τον κίνδυνο.
Απευθύνεται επίσης σε άνδρες, γιατί η επιλογή θύματος δεν αφορά μόνο γυναίκες. Θύματα ληστείας, ξυλοδαρμού, εκφοβισμού, επίθεσης ή βίας μπορεί να είναι άνθρωποι κάθε φύλου, ηλικίας και σωματότυπου. Η εικόνα του «θύματος» δεν είναι πάντα αυτή που φανταζόμαστε. Μερικές φορές ένας μεγαλόσωμος άνθρωπος μπορεί να επιλεγεί επειδή κινείται αφηρημένα, αδέξια, απομονωμένα ή χωρίς επίγνωση.
Το άρθρο απευθύνεται επίσης σε όσους πιστεύουν ότι η εγγραφή σε μια πολεμική τέχνη αρκεί για αυτοπροστασία. Μπορεί να βοηθήσει σε φυσική κατάσταση, αυτοπεποίθηση ή τεχνική ικανότητα. Όμως αυτοπροστασία σημαίνει κάτι ευρύτερο: συνήθειες, πρόληψη, παρατήρηση, αξιολόγηση κινδύνου, αποφυγή, έξοδος και μόνο στο τέλος σωματική δράση.
Το άρθρο αφορά όσους θέλουν να πάψουν να σκέφτονται την αυτοάμυνα ως «τι κάνω όταν μου επιτεθούν» και να αρχίσουν να τη βλέπουν ως «τι κάνω ώστε να μη φτάσω εκεί».
Ποια είναι η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr
Αυτό το άρθρο ανήκει στην ενότητα Προσωπική Ασφάλεια και αποτελεί βασικό άρθρο για την έννοια της Αυτοπροστασίας. Δεν είναι τεχνικό άρθρο μάχης. Δεν διδάσκει χτυπήματα, λαβές ή σωματικές εφαρμογές. Εξηγεί κάτι πιο θεμελιώδες: πώς δημιουργείται μια επικίνδυνη κατάσταση πριν φτάσει στη φυσική σύγκρουση.
Συνδέεται με το άρθρο Είναι ο φόβος κακό συναίσθημα;, γιατί η μόνιμη ανησυχία, ειδικά στις γυναίκες, δεν πρέπει να αγνοείται ούτε να χλευάζεται. Πρέπει να μετατραπεί από παράλυση σε επίγνωση και πρακτική ετοιμότητα. Συνδέεται με το Το Κενό, γιατί η απόσταση και ο χρόνος είναι συχνά τα πρώτα εργαλεία ασφάλειας. Συνδέεται με την Εφαρμοσμένη γνώση, γιατί η θεωρητική γνώση για την επιλογή θύματος δεν έχει αξία αν δεν γίνει καθημερινή συνήθεια.
Συνδέεται επίσης με τα άρθρα για βία, σεξουαλική βία, bullying και πραγματική αυτοάμυνα, γιατί όλα έχουν κοινό στοιχείο: ο δράστης συχνά δοκιμάζει, παρατηρεί, στοχοποιεί και επιλέγει. Όχι πάντα με πλήρη συνειδητή ανάλυση, αλλά αρκετά συχνά με εμπειρική αίσθηση του ποιος φαίνεται ευκολότερος στόχος.
Ο ρόλος του άρθρου μέσα στο combatives.gr είναι να δείξει ότι η αυτοάμυνα είναι τελευταία γραμμή. Η πρώτη γραμμή είναι η αυτοπροστασία. Και η αυτοπροστασία δεν είναι φόβος. Είναι εκπαίδευση συνηθειών.
Μέσα στο combatives.gr, αυτό το άρθρο ξεκαθαρίζει ότι η ασφάλεια δεν χτίζεται μόνο με τεχνικές. Χτίζεται κυρίως με συνήθειες που λειτουργούν πριν από την τεχνική.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Τι σημαίνει επιλογή θύματος.
- Γιατί η επίθεση σπάνια εμφανίζεται πραγματικά “από το πουθενά”.
- Γιατί η αυτοπροστασία προηγείται της αυτοάμυνας.
- Γιατί οι πολεμικές τέχνες δεν καλύπτουν πάντα το πλήρες θέμα προσωπικής ασφάλειας.
- Γιατί οι δράστες συχνά παρατηρούν γλώσσα σώματος, κίνηση, επίγνωση και πιθανότητα αντίστασης.
- Γιατί η εικόνα «σκληρότητας» δεν αρκεί αν δεν στηρίζεται σε πραγματικές συνήθειες και εκπαίδευση.
- Τι είναι οι νοητικές συνήθειες αυτοπροστασίας.
- Τι είναι οι φυσικές συνήθειες αυτοάμυνας.
- Γιατί η πρόληψη είναι λιγότερο επικίνδυνη από τη θεραπεία.
- Πώς η μελέτη Grayson / Stein συνδέεται με μη λεκτικά σήματα ευαλωτότητας.
- Ποια στοιχεία της γλώσσας του σώματος μπορούν να επηρεάσουν την αντίληψη ενός δράστη.
- Γιατί η αυτοπροστασία πρέπει να γίνει συνήθεια, όχι απλή γνώση.
Βασικά σημεία
- Η επιλογή θύματος δεν είναι πάντα τυχαία.
- Ο δράστης συχνά ψάχνει στόχο χαμηλού ρίσκου.
- Η ευθύνη της βίας ανήκει πάντα στον δράστη, όχι στο θύμα.
- Η αυτοπροστασία μειώνει κινδύνους, αλλά δεν εγγυάται απόλυτη ασφάλεια.
- Η αυτοάμυνα αρχίζει όταν η αυτοπροστασία έχει αποτύχει.
- Οι τεχνικές από μόνες τους δεν αρκούν.
- Η πρόληψη είναι συνήθως ασφαλέστερη από τη φυσική σύγκρουση.
- Οι συνήθειες πρέπει να χτίζονται μία-μία.
- Η επίγνωση, το βάδισμα, η στάση, το βλέμμα και η κίνηση επηρεάζουν την εικόνα μας.
- Το να «δείχνεις σκληρός» δεν αρκεί.
- Η ψεύτικη αυτοπεποίθηση μπορεί να προκληθεί και να καταρρεύσει.
- Η πραγματική αυτοπροστασία χρειάζεται προετοιμασία, συνήθειες, επίγνωση, ρεαλιστική εκπαίδευση και δυνατότητα δράσης.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Πολλές γυναίκες, ιδιαίτερα σε μεγάλες πόλεις, ζουν με μια μόνιμη κατάσταση ανησυχίας. Το βράδυ που επιστρέφουν στο σπίτι, όταν περπατούν σε σκοτεινό δρόμο, όταν μπαίνουν ή βγαίνουν από ασανσέρ, όταν είναι μόνες στο αυτοκίνητο ή όταν άγνωστος άνδρας κινείται περίεργα κοντά τους. Αυτή η ανησυχία δεν είναι υπερβολή. Υπάρχουν πράγματι συνθήκες που ενέχουν εν δυνάμει κίνδυνο, από παρενόχληση μέχρι σοβαρή επίθεση.
Η απάντηση όμως δεν είναι να ζει κανείς μονίμως φοβισμένος. Ούτε να πιστέψει ότι λίγες τεχνικές αυτοάμυνας θα λύσουν το πρόβλημα. Η πραγματική απάντηση είναι η αυτοπροστασία. Δηλαδή η ανάπτυξη συνηθειών που μας βοηθούν να βλέπουμε προβλήματα πριν υλοποιηθούν, να αποφεύγουμε επικίνδυνα πλαίσια, να δείχνουμε λιγότερο ευάλωτοι, να κρατάμε απόσταση, να φεύγουμε εγκαίρως και να έχουμε επιλογές.
Η αυτοάμυνα και η αυτοπροστασία δεν είναι το ίδιο. Η αυτοάμυνα είναι η σωματική απάντηση όταν η απειλή έχει φτάσει κοντά και δεν υπάρχει άλλη λύση. Η αυτοπροστασία είναι το σύνολο των νοητικών, σωματικών και συμπεριφορικών συνηθειών που μας βοηθούν να μη φτάσουμε εκεί. Αν χρειαστεί αυτοάμυνα, η κατάσταση είναι ήδη σοβαρή.
Οι άνθρωποι που λειτουργούν αρπακτικά συνήθως θέλουν χαμηλό ρίσκο. Θέλουν κάποιον που πιστεύουν ότι δεν θα αντισταθεί, δεν θα τραβήξει προσοχή, δεν θα δημιουργήσει πρόβλημα και δεν θα αυξήσει τις πιθανότητες σύλληψής τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι το θύμα φταίει. Σημαίνει ότι ο δράστης αξιολογεί ευκαιρίες. Η γνώση αυτού του μηχανισμού μπορεί να μας βοηθήσει να μειώσουμε την ευκαιρία.
Η γλώσσα του σώματος παίζει ρόλο. Το βάδισμα, η ταχύτητα, η ρευστότητα της κίνησης, η στάση, η επίγνωση και το βλέμμα μπορούν να επηρεάσουν το πώς μας διαβάζει κάποιος. Αλλά η λύση δεν είναι να προσποιηθούμε ότι είμαστε σκληροί. Η προσποίηση φαίνεται. Οι συνήθειες δεν φαίνονται σαν θέατρο, επειδή έχουν γίνει μέρος μας.
Γι’ αυτό στο Combatives Group η αυτοπροστασία διδάσκεται ως διαδικασία. Χτίζουμε νοητικές συνήθειες και φυσικές συνήθειες. Μαθαίνουμε να βλέπουμε, να αξιολογούμε, να αποφεύγουμε, να απομακρυνόμαστε και, αν όλα αυτά αποτύχουν, να μπορούμε να εφαρμόσουμε απλή, άμεση και αποτελεσματική αυτοάμυνα.
Η αυτοπροστασία δεν είναι να ζεις φοβισμένος. Είναι να ζεις πιο ξύπνιος.
Εισαγωγή: Επιλογή θύματος
Η κρυφή αλήθεια
Μια μόνιμη κατάσταση ανησυχίας βιώνουν πολλές γυναίκες που ζουν σε πόλεις και ιδιαίτερα σε μεγάλες πόλεις. Το βράδυ που επιστρέφουν στο σπίτι. Σε σκοτεινό δρόμο. Σε άδειο πάρκινγκ. Όταν μπαίνουν στο αυτοκίνητο. Όταν περιμένουν ασανσέρ. Όταν άγνωστος άνδρας βρίσκεται πολύ κοντά χωρίς σαφή λόγο. Όταν η παρουσία κάποιου δημιουργεί εκείνη τη λεπτή αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά.
Αυτό δεν είναι υπερβολή. Δεν είναι φαντασία. Δεν είναι αδυναμία. Πολλές γυναίκες έχουν παρενοχληθεί, ακολουθηθεί, πιεστεί, απειληθεί ή κοιταχθεί με τρόπο που τις έκανε να καταλάβουν ότι ο δημόσιος χώρος δεν βιώνεται πάντα το ίδιο για όλους. Άλλο να περπατάς σε έναν δρόμο χωρίς να σκέφτεσαι τίποτα και άλλο να υπολογίζεις φως, απόσταση, έξοδο, πρόσωπα και πιθανή πρόθεση.
Οι κίνδυνοι μπορεί να ξεκινούν από απλή παρενόχληση και να φτάνουν σε επίθεση με άγνωστη έκβαση. Η αναγνώριση αυτού του γεγονότος δεν πρέπει να μας οδηγήσει σε μόνιμο φόβο. Πρέπει να μας οδηγήσει σε σοβαρή αυτοπροστασία.
Η ανησυχία από μόνη της κουράζει. Η εκπαιδευμένη επίγνωση προστατεύει. Δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Παρενόχληση, φόβος και καθημερινή εγρήγορση
Πολλές γυναίκες έχουν βιώσει παρενόχληση σε διάφορους βαθμούς από άνδρες που συμπεριφέρονται σαν να έχουν δικαίωμα να ενοχλούν, να σχολιάζουν, να επιμένουν ή να παραβιάζουν όρια. Αυτή η καθημερινή εμπειρία δημιουργεί αίσθηση μειονεκτικής θέσης, ειδικά όταν η γυναίκα είναι μόνη ή βρίσκεται κοντά σε άγνωστους ανθρώπους.
Εδώ πρέπει να είμαστε καθαροί. Δεν λέμε ότι κάθε άνδρας είναι απειλή. Δεν λέμε ότι κάθε άγνωστος είναι δράστης. Δεν λέμε ότι η γυναίκα πρέπει να ζει σε διαρκή καχυποψία. Λέμε ότι ορισμένες συνθήκες απαιτούν επίγνωση, όχι αφέλεια.
Το να αγνοούμε αυτή την πραγματικότητα δεν βοηθά κανέναν. Ούτε τις γυναίκες ούτε τους άνδρες που θέλουν μια σοβαρή, ώριμη συζήτηση για την προσωπική ασφάλεια. Η λύση δεν είναι φόβος. Η λύση είναι γνώση, συνήθειες και επιλογές.
Δεν χρειάζεται να φοβόμαστε όλους. Χρειάζεται να μάθουμε να βλέπουμε ποιος, πότε και γιατί ξεπερνά τα όρια.
Αυτοπροστασία και αυτοάμυνα δεν είναι το ίδιο
Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι αν γραφτούν σε έναν σύλλογο πολεμικών τεχνών ή σε μια σχολή αυτοάμυνας, έχουν καλύψει το θέμα της προσωπικής ασφάλειας. Η πρόθεση είναι σωστή. Κάνουν κάτι. Όμως το ερώτημα είναι αν αυτό που κάνουν είναι πράγματι αυτό που χρειάζονται.
Οι πολεμικές τέχνες και η αυτοάμυνα μπορούν να διδάξουν τεχνικές. Μπορούν να αναπτύξουν κίνηση, δύναμη, αυτοπεποίθηση, συντονισμό και σωματική ικανότητα. Αυτά έχουν αξία. Όμως η αυτοπροστασία είναι ευρύτερη. Δεν ασχολείται μόνο με το τι κάνουμε όταν μας επιτεθούν. Ασχολείται κυρίως με το πώς να μη φτάσουμε στο σημείο όπου χρειάζεται να μας επιτεθούν για να αντιδράσουμε.
Η αυτοάμυνα είναι θεραπεία όταν το πρόβλημα έχει ήδη εκδηλωθεί. Η αυτοπροστασία είναι πρόληψη. Και η πρόληψη είναι συνήθως λιγότερο επικίνδυνη, λιγότερο βίαιη και γεμάτη περισσότερες επιλογές.
Η αυτοάμυνα απαντά στην επίθεση. Η αυτοπροστασία προσπαθεί να μη δώσει στην επίθεση την ευκαιρία.
Βοηθά η αυτοάμυνα στο να μη επιλεγείς ως θύμα;
Ναι, αλλά όχι πάντα με τον τρόπο που νομίζουν οι περισσότεροι. Η σωματική εκπαίδευση μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που κινείσαι, στέκεσαι, αναπνέεις και αντιδράς. Μπορεί να σου δώσει καλύτερη ισορροπία, πιο σταθερό βάδισμα, πιο καθαρή στάση, καλύτερη επίγνωση του σώματος και λιγότερη εικόνα αδυναμίας. Αυτά μπορούν να επηρεάσουν το πώς σε διαβάζει ένας πιθανός δράστης.
Όμως οι τεχνικές από μόνες τους δεν αρκούν. Αν ξέρεις να χτυπάς αλλά δεν βλέπεις τον κίνδυνο να πλησιάζει, μπορεί να αιφνιδιαστείς. Αν έχεις αυτοπεποίθηση στην αίθουσα αλλά δεν έχεις συνήθειες παρατήρησης στον δρόμο, μπορεί να βρεθείς σε κακή θέση. Αν δείχνεις σκληρός αλλά δεν έχεις πραγματική ψυχολογική και σωματική προετοιμασία, ένας πεπειραμένος δράστης μπορεί να το καταλάβει.
Η αυτοάμυνα μπορεί να βοηθήσει στο να μη επιλεγείς ως θύμα όταν αποτελεί μέρος ευρύτερης αυτοπροστασίας. Όχι όταν είναι μόνο τεχνική συλλογή.
Το σώμα που έχει εκπαιδευτεί σωστά μπορεί να δείχνει λιγότερο ευάλωτο. Το μυαλό που δεν έχει εκπαιδευτεί, όμως, μπορεί ακόμη να αργήσει να δει τον κίνδυνο.
Η θυματοποίηση ως διαδικασία
Η θυματοποίηση δεν αρχίζει πάντα τη στιγμή της επίθεσης. Συχνά υπάρχει πριν από αυτή μια διαδικασία επιλογής. Ο δράστης παρατηρεί. Εκτιμά. Πλησιάζει. Δοκιμάζει. Ελέγχει αν υπάρχουν μάρτυρες. Βλέπει αν το άτομο είναι μόνο, αφηρημένο, φοβισμένο, απομονωμένο ή απρόσεκτο. Βλέπει αν η κατάσταση του δίνει πλεονέκτημα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δράστης λειτουργεί σαν στρατηγός. Πολλά γίνονται γρήγορα, εμπειρικά και ασυνείδητα. Όμως ακόμη και τότε υπάρχει διαδικασία. Δεν εμφανίζεται πάντα το πρόβλημα από το πουθενά. Συχνά έχει προειδοποιητικά σημάδια.
Η αυτοπροστασία μάς εκπαιδεύει να βλέπουμε αυτή τη διαδικασία πριν ολοκληρωθεί. Εκεί βρίσκεται ο χρόνος μας. Όχι όταν ο άλλος έχει ήδη κλείσει την απόσταση και έχει αρχίσει η σωματική σύγκρουση. Αλλά πριν από αυτό.
Το πρόβλημα σπάνια ξεκινά στο χτύπημα. Συχνά ξεκινά στην επιλογή. Εκεί πρέπει να μάθουμε να βλέπουμε.
Οι νοητικές συνήθειες της αυτοπροστασίας
Για να γίνει μια συνήθεια πραγματική συνήθεια, πρέπει να ενισχύεται συνεχώς. Δεν αρκεί να διαβάσουμε ένα άρθρο. Δεν αρκεί να συμφωνήσουμε θεωρητικά. Δεν αρκεί να πούμε «από αύριο θα προσέχω». Οι καλές συνήθειες χρειάζονται επανάληψη.
Όπως λέμε στη μεθοδολογία μας:
Οι άνθρωποι γίνονται σκλάβοι συνηθειών. Αν πρόκειται λοιπόν να είναι κανείς σκλάβος συνηθειών, δεν είναι καλύτερο να καλλιεργήσει καλές συνήθειες;
— Ζακ Καπανταϊδάκης
Η αυτοπροστασία βασίζεται κυρίως σε νοητικές συνήθειες: να παρατηρούμε χωρίς πανικό, να αντιλαμβανόμαστε εξόδους, να μην απορροφόμαστε πλήρως από το κινητό, να μη χάνουμε την απόσταση, να αλλάζουμε πορεία όταν κάτι δεν μας αρέσει, να εμπιστευόμαστε την αίσθηση κινδύνου χωρίς να γινόμαστε παρανοϊκοί, να γνωρίζουμε πότε πρέπει να φύγουμε.
Αυτές οι συνήθειες δεν σχηματίζονται όλες μαζί. Χτίζονται μία-μία. Αν προσπαθήσουμε να αλλάξουμε τα πάντα ταυτόχρονα, μπερδευόμαστε και εγκαταλείπουμε. Η σοβαρή εκπαίδευση τις βάζει σε σειρά.
Η αυτοπροστασία δεν είναι μια ιδέα. Είναι καθημερινή νοητική συνήθεια.
Οι φυσικές συνήθειες της αυτοάμυνας
Οι φυσικές συνήθειες χτίζονται με επανάληψη. Η επαναλαμβανόμενη σωματική ενέργεια, όταν είναι απλή, λειτουργική και βασισμένη σε φυσικές αντιδράσεις, μπορεί να αφομοιωθεί από το νευρομυϊκό σύστημα. Όπως οδηγούμε και αλλάζουμε ταχύτητες χωρίς να σκεφτόμαστε κάθε μικρή κίνηση, έτσι και κάποιες βασικές προστατευτικές αντιδράσεις μπορούν να γίνουν πιο διαθέσιμες υπό πίεση.
Η επανάληψη μπορεί να είναι ανιαρή στην εκπαίδευση. Αυτό είναι αλήθεια. Όμως η επανάληψη σώζει ζωές όταν η κατάσταση είναι τρομακτική και ο εγκέφαλος δεν έχει χρόνο για περίπλοκη ανάλυση. Η πραγματική αυτοάμυνα δεν πρέπει να στηρίζεται σε δεκάδες λεπτές επιλογές. Πρέπει να στηρίζεται σε λίγα, απλά, άμεσα και επαναλαμβανόμενα εργαλεία.
Οι νοητικές συνήθειες μας βοηθούν να μη φτάσουμε στην επίθεση. Οι φυσικές συνήθειες μας βοηθούν αν τελικά φτάσουμε εκεί.
Η πρόληψη θέλει μυαλό. Η έσχατη αυτοάμυνα θέλει σώμα που να έχει δουλέψει αρκετά ώστε να μη ψάχνει τι να κάνει.
Προετοιμασία σημαίνει πρόληψη
Το σύνθημα των Προσκόπων, Έσο έτοιμος, ταιριάζει απόλυτα στην αυτοπροστασία. Όσο πιο προετοιμασμένοι είμαστε για μια κρίση, τόσο μικρότερη είναι η πιθανότητα να αιφνιδιαστούμε από αυτή. Και όσο καλύτερα έχουμε εκπαιδευτεί να βλέπουμε τη δυναμική ενός προβλήματος εγκαίρως, τόσο πιο πιθανό είναι να το αποφύγουμε.
Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι ξαφνικά θα βρεθούν σε αγώνα για τη ζωή τους. Αυτό μπορεί να συμβεί σε σπάνιες περιπτώσεις, αλλά πολύ συχνά η επίθεση έχει προηγούμενα στάδια. Υπάρχει παρατήρηση, αφομοίωση, στοχοποίηση, προετοιμασία, απόφαση και δράση.
Αυτά απαιτούν χρόνο. Και αυτός ο χρόνος είναι η ευκαιρία του πιθανού θύματος να δράσει πριν γίνει θύμα. Να αλλάξει πορεία. Να φύγει. Να μπει σε φωτισμένο χώρο. Να μιλήσει δυνατά. Να καλέσει βοήθεια. Να δημιουργήσει απόσταση. Να μην επιτρέψει στον δράστη να ολοκληρώσει τη διαδικασία.
Η αυτοπροστασία κερδίζει όταν χρησιμοποιεί τον χρόνο πριν από την επίθεση.
Πώς τα αρπακτικά επιλέγουν θύματα
Τα ανθρώπινα αρπακτικά είναι, σε μεγάλο βαθμό, παρατηρητές ανθρώπων. Ψάχνουν συνήθειες, χαρακτηριστικά και ευκαιρίες. Θέλουν στόχο χαμηλού ρίσκου. Δεν θέλουν να τραυματιστούν. Δεν θέλουν να πιαστούν. Δεν θέλουν το έργο τους να γίνει δυσκολότερο από όσο το έχουν υπολογίσει.
Ένα πιθανό θύμα, στα μάτια τους, μπορεί να φαίνεται χαμηλού ρίσκου για διάφορους λόγους: δείχνει αφηρημένο, φοβισμένο, απομονωμένο, υποτακτικό, σωματικά ασταθές, χωρίς επίγνωση, χωρίς συνοχή στην κίνησή του ή απίθανο να αντισταθεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι το θύμα φταίει. Σημαίνει ότι ο δράστης εκμεταλλεύεται σημάδια που θεωρεί χρήσιμα.
Κάθε σημάδι πραγματικής ετοιμότητας, μη συνεργασίας, επίγνωσης ή δυνατότητας αντίδρασης μπορεί να αλλάξει την εκτίμησή του. Όχι πάντα. Δεν υπάρχουν εγγυήσεις. Αλλά αρκετές φορές, ένας δράστης που ψάχνει εύκολη λεία θα προτιμήσει να συνεχίσει την αναζήτηση.
Το αρπακτικό δεν ψάχνει απαραίτητα αδύναμο άνθρωπο. Ψάχνει άνθρωπο που πιστεύει ότι θα του κοστίσει λίγο.
Μην «παίζεις» τον σκληρό
Είναι εύκολο να πει κανείς: «Περπάτα δυναμικά, κοίτα τον στα μάτια, δείξε σκληρή, μη φοβηθείς». Αυτές οι συμβουλές ακούγονται απλές και ενθαρρυντικές. Το πρόβλημα είναι ότι η πραγματικότητα δεν είναι τόσο απλή.
Ένας πεπειραμένος δράστης μπορεί να μυρίσει το ψεύτικο. Μπορεί να έχει δει πολλές φορές ανθρώπους που το «παίζουν σκληροί» αλλά εσωτερικά καταρρέουν. Μπορεί να τους προκαλέσει ακριβώς για να δει αν η εικόνα τους είναι πραγματική. Και αν δεν είναι, η ψεύτικη σκληρότητα μπορεί να γίνει παγίδα.
Η λύση δεν είναι να προσποιείσαι. Η λύση είναι να χτίσεις πραγματικές συνήθειες: στάση, επίγνωση, κίνηση, φωνή, απόσταση, έξοδο, ψυχραιμία και, αν χρειαστεί, δυνατότητα δράσης. Δεν χρειάζεται να δείχνεις επιθετικός. Χρειάζεται να δείχνεις ζωντανός, παρών και δύσκολος.
Η προσποιητή σκληρότητα προκαλεί. Η ήρεμη ετοιμότητα αποθαρρύνει.
Η μελέτη Grayson / Stein
Η γνωστή μελέτη Grayson / Stein έδειξε πόσο γρήγορα μπορούν ορισμένοι παρατηρητές, ειδικά καταδικασμένοι βίαιοι δράστες, να σχηματίσουν εντύπωση για το ποιος φαίνεται πιο ευάλωτος. Στη μελέτη, πεζοί καταγράφηκαν σε δρόμο και το υλικό παρουσιάστηκε σε φυλακισμένους που είχαν καταδικαστεί για βίαια εγκλήματα. Τους ζητήθηκε να επιλέξουν ποια άτομα θεωρούσαν πιο εύκολους ή επιθυμητούς στόχους.
Το ενδιαφέρον στοιχείο δεν ήταν μόνο ότι οι επιλογές γίνονταν γρήγορα. Ήταν ότι δεν βασίζονταν απλώς στο φύλο, στο μέγεθος ή στην ηλικία. Ορισμένες μικρόσωμες γυναίκες δεν επιλέχθηκαν. Ορισμένοι μεγαλόσωμοι άνδρες επιλέχθηκαν. Αυτό σημαίνει ότι η εικόνα ευαλωτότητας δεν είναι τόσο απλή όσο νομίζουμε.
Οι ερευνητές εξέτασαν στοιχεία κίνησης και γλώσσας σώματος. Το βάδισμα, η ταχύτητα, η ρευστότητα, η συνοχή της κίνησης, η στάση και το βλέμμα φάνηκαν σημαντικά στην αντίληψη ευαλωτότητας. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει μαγικός τρόπος να μη γίνουμε στόχος. Σημαίνει ότι το σώμα μεταδίδει πληροφορίες.
Δεν είμαστε υπεύθυνοι για την πρόθεση του δράστη. Είμαστε όμως υπεύθυνοι να μάθουμε τι εικόνα εκπέμπουμε και πώς μπορούμε να τη βελτιώσουμε.
Γλώσσα σώματος: τι δείχνεις προς τα έξω;
Η γλώσσα του σώματος δεν είναι μαγεία. Δεν λέει τα πάντα για έναν άνθρωπο. Δεν προβλέπει με βεβαιότητα τι θα συμβεί. Όμως παίζει ρόλο στην κοινωνική αντίληψη. Οι άνθρωποι διαβάζουν συνεχώς τους άλλους, πολλές φορές ασυνείδητα. Το ίδιο κάνουν και οι δράστες.
Το σώμα μας και η κίνησή μας μπορούν να δείξουν παρουσία ή απουσία. Συντονισμό ή διάλυση. Επίγνωση ή αφηρημάδα. Φόβο ή ήρεμη προσοχή. Σταθερότητα ή αδεξιότητα. Όλα αυτά δεν είναι ηθικές κρίσεις. Δεν κάνουν κάποιον άξιο ή ανάξιο. Είναι σήματα που μπορεί να τα διαβάσει κάποιος που ψάχνει ευκαιρία.
Στο πλαίσιο της αυτοπροστασίας, δεν προσπαθούμε να γίνουμε θεατρίνοι. Προσπαθούμε να χτίσουμε πραγματική παρουσία. Το σώμα να δείχνει ότι είμαστε εκεί. Ότι βλέπουμε. Ότι δεν είμαστε απορροφημένοι. Ότι δεν είμαστε εύκολοι να απομονωθούμε και να ελεγχθούμε.
Η γλώσσα του σώματος δεν χρειάζεται να φωνάζει «είμαι σκληρός». Χρειάζεται να λέει «είμαι παρών».
Βηματισμός
Ο αφύσικος βηματισμός μπορεί να τραβήξει προσοχή. Πολύ μεγάλα, βιαστικά βήματα μπορεί να δείχνουν πανικό ή έντονη επιθυμία διαφυγής. Πολύ μικρά, διστακτικά βήματα μπορεί να δείχνουν αβεβαιότητα, τραυματισμό, αδυναμία ή έλλειψη σκοπού.
Ένας πιο ασφαλής βηματισμός είναι ομαλός, σταθερός, γειωμένος και με κατεύθυνση. Δεν είναι επιθετικός. Δεν είναι θεατρικός. Δεν είναι υπερβολικά στρατιωτικός. Είναι απλώς βηματισμός ανθρώπου που ξέρει πού πηγαίνει και δεν έχει χαθεί μέσα στο περιβάλλον του.
Ο στόχος δεν είναι να υποκριθούμε. Είναι να εκπαιδεύσουμε την κίνηση ώστε η εικόνα μας να είναι πιο συντονισμένη και λιγότερο ευάλωτη.
Ο βηματισμός δείχνει αν κινούμαστε με σκοπό ή αν μας σπρώχνει ο φόβος.
Ταχύτητα
Το πολύ γρήγορο βάδισμα μπορεί να δείξει νευρικότητα, φόβο ή πανικό. Το πολύ αργό βάδισμα μπορεί να δείξει απουσία σκοπού, αφηρημάδα ή μειωμένη επίγνωση. Και τα δύο μπορούν να τραβήξουν λάθος προσοχή σε λάθος πλαίσιο.
Ο άνθρωπος που κινείται με φυσικό σκοπό δεν μοιάζει ούτε χαμένος ούτε πανικόβλητος. Κινείται λίγο πιο ζωντανά από τον μέσο αφηρημένο πεζό, αλλά όχι σαν να τρέχει να σωθεί. Δείχνει ότι έχει κατεύθυνση και επίγνωση.
Αυτό είναι λεπτή ισορροπία. Δεν το πετυχαίνεις με μία συμβουλή. Το χτίζεις με συνειδητή εξάσκηση, παρατήρηση και αλλαγή συνήθειας.
Η ταχύτητα πρέπει να δείχνει σκοπό, όχι πανικό.
Ρευστότητα
Η αδέξια, σπασμωδική ή ασυντόνιστη κίνηση μπορεί να δείχνει έλλειψη σωματικού ελέγχου. Αυτό δεν είναι μομφή προς τον άνθρωπο. Είναι παρατήρηση για το πώς μπορεί να τον διαβάσει κάποιος που ψάχνει σημάδια ευαλωτότητας.
Η ρευστή κίνηση δείχνει καλύτερη ισορροπία, συντονισμό και σωματική παρουσία. Ο άνθρωπος που κινείται ρευστά φαίνεται πιο δύσκολο να σπρωχτεί, να αποδιοργανωθεί ή να αιφνιδιαστεί. Αυτό μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά.
Η σωματική άσκηση, η σωστή εκπαίδευση, η δύναμη, η κινητικότητα και η επανάληψη βοηθούν. Δεν είναι θέμα απλής «στάσης». Είναι θέμα πραγματικής φυσικής κατάστασης και νευρομυϊκής οργάνωσης.
Το σώμα που κινείται ομαλά δείχνει ότι έχει ιδιοκτήτη.
Ολότητα
Η ολότητα αφορά το αν το σώμα κινείται ως συντονισμένο σύνολο. Όταν τα χέρια, ο κορμός, οι γοφοί και το βάδισμα μοιάζουν αποσυνδεδεμένα, η κίνηση μπορεί να δείχνει αδεξιότητα ή έλλειψη συντονισμού. Όταν το σώμα κινείται ενιαία, η εικόνα είναι διαφορετική.
Ένα συντονισμένο σώμα υπονοεί ισορροπία, δύναμη και αυτοπεποίθηση. Όχι απαραίτητα μεγάλη μυϊκή δύναμη. Κυρίως έλεγχο. Και ο έλεγχος φαίνεται.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η φυσική εκπαίδευση έχει αξία ακόμη και στην πρόληψη. Δεν αλλάζει μόνο αυτό που μπορούμε να κάνουμε αν δεχθούμε επίθεση. Αλλάζει και το πώς κινούμαστε πριν συμβεί κάτι.
Η ολότητα στην κίνηση δείχνει ότι το σώμα δεν είναι τυχαίο. Είναι οργανωμένο.
Κορμοστασιά
Η στάση του σώματος στέλνει σήματα. Χαμηλό κεφάλι, κρεμασμένοι ώμοι, κλειστό σώμα, χέρια μόνιμα στις τσέπες, απορροφημένη στάση ή υπερβολική ένταση μπορούν να δείξουν φόβο, αδυναμία, απόσυρση ή έλλειψη ετοιμότητας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να περπατάμε σαν στρατιώτες. Ούτε ότι πρέπει να προβάλλουμε υπερβολική αυτοπεποίθηση. Η σωστή κορμοστασιά είναι ζωντανή, ανοιχτή, ήρεμη και παρούσα. Κεφάλι ψηλά, σώμα οργανωμένο, ώμοι φυσικοί, χέρια διαθέσιμα, βλέμμα ενεργό.
Δεν παριστάνουμε κάτι. Απλώς δεν παραδίδουμε το σώμα μας στην αδράνεια.
Η κορμοστασιά δεν πρέπει να προκαλεί. Πρέπει να δείχνει ότι δεν κοιμόμαστε όρθιοι.
Βλέμμα
Το βλέμμα είναι κρίσιμο. Το χαμηλωμένο βλέμμα μπορεί να δείξει αφηρημάδα, υποταγή ή άγνοια περιβάλλοντος. Η συνεχής προσήλωση στο κινητό κάνει τα πράγματα χειρότερα. Κουκούλα, ακουστικά και απορρόφηση στην οθόνη μπορούν να μειώσουν την επίγνωση και να δώσουν εικόνα εύκολου στόχου.
Από την άλλη, το υπερβολικά σταθερό βλέμμα μπορεί να παρερμηνευθεί ως πρόκληση. Δεν χρειάζεται να καρφώνουμε ανθρώπους στα μάτια. Δεν χρειάζεται να παίζουμε παιχνίδι κυριαρχίας. Χρειάζεται να βλέπουμε, να αναγνωρίζουμε, να σαρώνουμε το περιβάλλον και να δείχνουμε ότι έχουμε επίγνωση.
Το βλέμμα πρέπει να είναι ζωντανό, ήρεμο και σταθερό χωρίς επιθετικότητα. Όπως η γάτα: φαίνεται ήρεμη, αλλά λίγα της ξεφεύγουν.
Το βλέμμα δεν πρέπει να προκαλεί. Πρέπει να δείχνει ότι είμαστε ξύπνιοι.
Η εφαρμογή της προετοιμασίας
Τα χαρακτηριστικά που περιγράφηκαν δεν είναι απλές «συμβουλές περπατήματος». Δείχνουν βαθμίδες συνείδησης, ισορροπίας, συντονισμού και ετοιμότητας. Δεν αρκεί να πούμε σε μια γυναίκα «περπάτα με αυτοπεποίθηση» ή «κοίτα τους στα μάτια». Αυτό είναι επικίνδυνα απλοϊκό.
Στο Combatives Group δεν πιστεύουμε ότι η λύση είναι να προσποιηθεί κάποιος λίγη κορμοστασιά ή λίγη αυτοπεποίθηση. Οι συνήθειες που έχουν χτιστεί σε βάθος χρόνου δεν αλλάζουν με ένα σύνθημα. Χρειάζονται συνεχή άσκηση, συνειδητή διόρθωση και πραγματική εσωτερική αλλαγή.
Ο άνθρωπος δεν μπορεί να προσποιείται διαρκώς. Δεν μπορεί να προβάλλει φυσική ισορροπία, συντονισμό, δύναμη και αντοχή αν αυτά δεν καλλιεργούνται. Η εικόνα πρέπει να στηρίζεται σε πραγματική ικανότητα.
Η αυτοπεποίθηση που φαίνεται στο σώμα πρέπει να έχει χτιστεί στο σώμα. Αλλιώς είναι μάσκα.
Η αυτοάμυνα ως τελευταία γραμμή
Για εμάς στο Combatives Group, η αυτοάμυνα είναι αυτό που έρχεται μόνο όταν η αυτοπροστασία έχει αποτύχει από όλες τις απόψεις. Αυτό δεν μειώνει την αξία της αυτοάμυνας. Αντίθετα, της δίνει τη σωστή θέση. Όταν χρειαστεί, πρέπει να είναι απλή, άμεση, αποτελεσματική και νόμιμα πλαισιωμένη. Αλλά δεν πρέπει να είναι η πρώτη μας σκέψη.
Η αυτοπροστασία είναι προληπτικό μέτρο ασφάλειας. Είναι και πρακτική ανάγκη και νομική ωριμότητα. Αν μπορούσαμε να αποφύγουμε, να απομακρυνθούμε, να ζητήσουμε βοήθεια ή να μη βρεθούμε εκεί, τότε αυτό είναι καλύτερο από το να καταλήξουμε σε φυσική σύγκρουση.
Αν βρισκόμαστε σε θέση όπου πρέπει να εφαρμοστεί σωματική αυτοάμυνα, είμαστε ήδη σε δεινή κατάσταση. Γι’ αυτό πρέπει να επενδύουμε τόσο πολύ στην πρόληψη.
Η αυτοάμυνα είναι απαραίτητη. Αλλά η αυτοπροστασία είναι αυτή που θέλουμε να δουλέψει πρώτη.
Τι να αναζητήσεις σε μια εκπαίδευση αυτοπροστασίας
Αν αναζητάς εκπαίδευση αυτοπροστασίας ή αυτοάμυνας, μην κοιτάς μόνο στολές, εντυπωσιακές τεχνικές ή ωραίες υποσχέσεις. Κοίτα αν αυτό που διδάσκεται έχει σχέση με την πραγματικότητα της βίας.
Ρώτα τον εαυτό σου:
- Είναι καλά δομημένο;
- Είναι λογικό;
- Είναι κατανοητό;
- Υπάρχει προοδευτική πίεση;
- Ιδρώνει κανείς;
- Πώς ξεκινά ο αρχάριος;
- Μπορώ να δω τον εαυτό μου να το εφαρμόζει;
- Πώς εξελίσσονται τα επόμενα μαθήματα;
- Είναι ρεαλιστικά αυτά που δείχνουν;
- Υπάρχουν σενάρια;
- Υπάρχει λεκτική πίεση;
- Υπάρχει προ-σύγκρουση;
- Υπάρχει αποφυγή και απόδραση;
- Μου τα κάνουν όλα εύκολα ή με ζορίζουν με ασφάλεια;
- Μοιάζει αυτό με πραγματική κατάσταση δρόμου;
Δεν μπορείς να συγκρίνεις συστήματα αν δεν ξεκαθαρίσεις τι χρειάζεσαι. Άθληση, πρωταθλητισμός, τέχνη και αυτοάμυνα δεν είναι το ίδιο πράγμα. Όλα μπορούν να έχουν αξία, αλλά έχουν διαφορετικό σκοπό.
Μην ψάχνεις λίγο απ’ όλα. Ψάξε αυτό που καλύπτει την πραγματική σου ανάγκη.
Δεκτή η γνώμη, αλλά η γνώση είναι βασιλιάς
Μπορεί να έχεις ήδη άποψη για το πώς «πρέπει» να είναι η αυτοάμυνα. Όλοι έχουμε εικόνες, προτιμήσεις, επιρροές και εμπειρίες. Όμως αν ψάχνεις ειδικά για αυτοπροστασία και αυτοάμυνα, χρειάζεται να προκαλέσεις τον εαυτό σου να σκεφτεί αντικειμενικά.
Συμβαδίζει αυτό που βλέπεις με την πραγματικότητα της αχαλίνωτης και επικίνδυνης βίας στον δρόμο; Είναι πρακτικό; Είναι εφαρμόσιμο; Είναι απλό; Είναι υπερβολικά θεαματικό; Είναι άσχετο με το πρόβλημα που θες να λύσεις; Σε εκπαιδεύει να αποφεύγεις ή μόνο να εμπλέκεσαι; Σε πιέζει ψυχολογικά ή όλα γίνονται με συνεργάσιμο παρτενέρ;
Η γνώμη είναι δεκτή. Αλλά η γνώση είναι βασιλιάς. Και η γνώση στην αυτοπροστασία δεν είναι θεωρητική. Είναι εφαρμοσμένη.
Αν επενδύσεις χρόνο, χρήματα και κόπο, πρέπει να πιάσουν τόπο για αυτό που πραγματικά χρειάζεσαι.
Εφαρμοσμένη γνώση και συνήθειες μη-θύματος
Αν είναι έγκυρη, η εφαρμοσμένη γνώση χτίζει εμπιστοσύνη και μειώνει φόβο. Η κίνηση με αυτοπεποίθηση, ο βηματισμός με αυτοπεποίθηση, η κορμοστασιά, το ζωντανό βλέμμα, η επίγνωση περιβάλλοντος και η δυνατότητα δράσης είναι χαρακτηριστικά ενός ανθρώπου που δεν φαίνεται εύκολος στόχος.
Αλλά υπάρχουν και άλλα. Πρωτόκολλα ασφαλείας. Συνήθειες παρατήρησης. Διαχείριση απόστασης. Κατανόηση προ-σύγκρουσης. Χρήση φωνής. Επιλογή διαδρομής. Αναγνώριση περίεργης συμπεριφοράς. Απόφαση να φύγεις νωρίς χωρίς να ντραπείς. Θάρρος να ζητήσεις βοήθεια. Ικανότητα να θέσεις όρια πριν η κατάσταση γίνει σωματική.
Αυτός είναι ο σκοπός της αυτοπροστασίας. Να παραμείνεις ασφαλής όσο γίνεται πριν χρειαστεί να αμυνθείς.
Η εφαρμοσμένη γνώση δεν είναι να ξέρεις τι να κάνεις σε θεωρία. Είναι να το κάνεις χωρίς να χρειαστεί να το σκεφτείς αργά.
Ξεκινάει με εσένα
Η ευθύνη για τη βία ανήκει στον δράστη. Αυτό πρέπει να παραμείνει καθαρό. Όμως η ευθύνη για την εκπαίδευσή μας, τις συνήθειές μας και τις επιλογές προετοιμασίας μας ανήκει σε εμάς. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως τον κόσμο. Μπορούμε όμως να βελτιώσουμε τον τρόπο που κινούμαστε μέσα σε αυτόν.
Ξεκίνα με ανάγνωση, κατανόηση και παρατήρηση. Μάθε πώς εξελίσσονται οι συγκρούσεις. Μάθε πώς μοιάζει η προ-σύγκρουση. Μάθε να βλέπεις αλλαγές στην απόσταση, στη συμπεριφορά, στη φωνή, στην επιμονή και στην προσπάθεια ελέγχου. Μάθε να απουσιάζεις, να αποφεύγεις και να αποδράς.
Μετά, αναζήτησε εκπαίδευση που να ταιριάζει στην πραγματική σου ανάγκη. Όχι απαραίτητα σε αυτό που φαίνεται πιο ωραίο. Όχι σε αυτό που υπόσχεται πολλά εύκολα. Όχι σε αυτό που ικανοποιεί μόνο το πάθος ή την εικόνα. Σε αυτό που σε κάνει πιο ασφαλή.
Δεν φταις για την πρόθεση του δράστη. Αλλά μπορείς να εκπαιδευτείς ώστε να του δώσεις λιγότερες ευκαιρίες.
Σύνοψη
Η επιλογή θύματος είναι δύσκολο αλλά αναγκαίο θέμα. Δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί ποτέ για να ενοχοποιήσει το θύμα. Ο δράστης είναι υπεύθυνος για τη βία. Όμως αν θέλουμε να μιλήσουμε σοβαρά για προσωπική ασφάλεια, πρέπει να καταλάβουμε ότι πολλοί δράστες παρατηρούν, αξιολογούν και επιλέγουν ευκαιρίες.
Η αυτοπροστασία προηγείται της αυτοάμυνας. Είναι η ανάπτυξη συνηθειών που μας βοηθούν να βλέπουμε νωρίτερα, να κινούμαστε καλύτερα, να δείχνουμε πιο παρόντες, να αποφεύγουμε πιο γρήγορα, να φεύγουμε χωρίς ντροπή και να μη βρισκόμαστε εκεί όπου η σωματική σύγκρουση γίνεται η μόνη επιλογή.
Η γλώσσα του σώματος, το βάδισμα, η στάση, το βλέμμα και η επίγνωση έχουν σημασία. Όμως δεν αρκεί η προσποίηση. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να παριστάνει για πάντα αυτό που δεν έχει χτίσει. Η πραγματική αυτοπροστασία θέλει νοητικές και φυσικές συνήθειες, επανάληψη, ρεαλιστική εκπαίδευση και ειλικρίνεια.
Η αξιοπρέπεια, η υγεία και η ζωή δεν είναι διαπραγματεύσιμες. Γι’ αυτό η επιλογή εκπαίδευσης πρέπει να γίνεται σοβαρά.
Η αυτοπροστασία δεν είναι φόβος. Είναι προετοιμασία. Και η προετοιμασία είναι η πιο ώριμη μορφή πρόληψης.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η επιλογή θύματος;
Είναι η διαδικασία με την οποία ένας δράστης παρατηρεί, αξιολογεί και επιλέγει κάποιον που θεωρεί πιο εύκολο, λιγότερο επικίνδυνο ή πιο ελέγξιμο στόχο.
Φταίει το θύμα αν επιλεγεί;
Όχι. Η ευθύνη της βίας ανήκει πάντα στον δράστη. Η γνώση της διαδικασίας επιλογής θύματος δεν ενοχοποιεί το θύμα· δίνει εργαλεία πρόληψης.
Ποια είναι η διαφορά αυτοπροστασίας και αυτοάμυνας;
Η αυτοπροστασία αφορά πρόληψη, επίγνωση, συνήθειες, απόσταση, αποφυγή και διαφυγή. Η αυτοάμυνα αφορά τη φυσική προστατευτική δράση όταν η απειλή έχει ήδη φτάσει κοντά και δεν υπάρχει ασφαλέστερη επιλογή.
Βοηθούν οι πολεμικές τέχνες στην αυτοπροστασία;
Μπορούν να βοηθήσουν σε φυσική κατάσταση, αυτοπεποίθηση και σωματική ικανότητα. Δεν καλύπτουν όμως απαραίτητα την αυτοπροστασία, την προ-σύγκρουση, την πρόληψη και τη διαχείριση κινδύνου.
Τι ψάχνει συνήθως ένα κοινωνικό αρπακτικό;
Συχνά ψάχνει στόχο χαμηλού ρίσκου: κάποιον που φαίνεται απρόσεκτος, απομονωμένος, φοβισμένος, υποτακτικός ή λιγότερο πιθανό να αντιδράσει.
Είναι αρκετό να δείχνω σκληρός;
Όχι. Η προσποιητή σκληρότητα μπορεί να φανεί ψεύτικη και να προκαλέσει λάθος αντίδραση. Το ζητούμενο είναι πραγματική ήρεμη ετοιμότητα, όχι θέατρο.
Τι ρόλο παίζει η γλώσσα του σώματος;
Η γλώσσα του σώματος μπορεί να επηρεάσει το πώς μας αντιλαμβάνονται οι άλλοι. Βάδισμα, στάση, βλέμμα, ρυθμός και επίγνωση μπορούν να δείξουν παρουσία ή ευαλωτότητα.
Τι είναι νοητικές συνήθειες αυτοπροστασίας;
Είναι συνήθειες παρατήρησης, αξιολόγησης, επιλογής απόστασης, αναγνώρισης εξόδου, αποφυγής επικίνδυνων πλαισίων και έγκαιρης δράσης.
Τι είναι φυσικές συνήθειες αυτοάμυνας;
Είναι απλές, επαναλαμβανόμενες και λειτουργικές σωματικές αντιδράσεις που έχουν δουλευτεί αρκετά ώστε να μπορούν να εμφανιστούν υπό πίεση.
Ποιο είναι το βασικό μήνυμα του άρθρου;
Η καλύτερη αυτοάμυνα είναι να μη φτάσεις στη φυσική σύγκρουση. Η αυτοπροστασία χτίζει τις συνήθειες που μειώνουν τον κίνδυνο να επιλεγείς, να αιφνιδιαστείς ή να μείνεις χωρίς επιλογές.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
- Είναι ο φόβος κακό συναίσθημα;
Σχετικό με τη διαχείριση φόβου, την ψυχοσωματική ετοιμότητα και την αξιολόγηση απειλής. - Βιασμός, συνέπειες και αντιμετώπιση
Σχετικό με τη σοβαρή κατανόηση της σεξουαλικής βίας χωρίς ενοχοποίηση του θύματος. - Προετοιμασία για πραγματική βία
Σχετικό με την ανάγκη ψυχολογικής και πρακτικής προετοιμασίας για πραγματικές απειλές. - Εφαρμοσμένη γνώση
Σχετικό με τη διαφορά ανάμεσα στη θεωρία και στην εφαρμογή υπό πίεση. - Το Κενό
Σχετικό με την απόσταση, τον χρόνο αντίδρασης και την προ-σύγκρουση. - Κάλυψη
Σχετικό με την προστατευτική δομή όταν η απειλή έχει κλείσει. - Κλείσιμο
Σχετικό με τη μείωση της απόστασης όταν η διαφυγή δεν είναι διαθέσιμη. - Αντεπίθεση
Σχετικό με την προστατευτική δράση όταν η απειλή συνεχίζεται.
Προτεινόμενα νέα άρθρα
- Αυτοπροστασία και αυτοάμυνα: ποια είναι η διαφορά;
Για άρθρο που εξηγεί αναλυτικά γιατί η αυτοπροστασία προηγείται της σωματικής αυτοάμυνας. - Νοητικές συνήθειες αυτοπροστασίας
Για άρθρο αφιερωμένο στις καθημερινές συνήθειες παρατήρησης, απόστασης, εξόδου και πρόληψης. - Γλώσσα σώματος και προσωπική ασφάλεια
Για άρθρο που αναλύει βάδισμα, στάση, βλέμμα και επίγνωση χωρίς victim-blaming. - Η διαδικασία πριν από την επίθεση
Για άρθρο πάνω στα στάδια παρατήρησης, στοχοποίησης, προετοιμασίας, απόφασης και δράσης. - Γιατί το “δείξε σκληρός” είναι κακή συμβουλή
Για άρθρο που αποδομεί τις απλοϊκές συμβουλές αυτοάμυνας και εξηγεί την ήρεμη ετοιμότητα. - Πώς να επιλέξεις σχολή αυτοάμυνας
Για άρθρο που βοηθά τον αναγνώστη να διακρίνει ανάμεσα σε άθληση, πολεμική τέχνη, μαχητικό άθλημα και πραγματική αυτοπροστασία.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν εγγυάται ότι κάποιος μπορεί να αποφύγει κάθε μορφή βίας ούτε υπονοεί ότι όποιος δέχεται επίθεση έκανε κάτι λάθος.
Η αυτοπροστασία μειώνει κινδύνους, αυξάνει επιλογές και καλλιεργεί καλύτερες συνήθειες. Δεν μεταφέρει την ευθύνη από τον δράστη στο θύμα.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Κάθε φυσική δράση αυτοάμυνας πρέπει να είναι νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη με την άμεση απειλή.
Η αυτοπροστασία, η αποφυγή, η απομάκρυνση και η αναζήτηση βοήθειας είναι πάντα προτιμότερες από τη φυσική σύγκρουση όταν είναι διαθέσιμες.
Σημείωση κατά της ενοχοποίησης του θύματος
Η συζήτηση για επιλογή θύματος μπορεί εύκολα να παρεξηγηθεί. Γι’ αυτό πρέπει να ειπωθεί καθαρά:
Το θύμα δεν φταίει επειδή δέχθηκε επίθεση.
Δεν φταίει επειδή δεν περπατούσε «σωστά».
Δεν φταίει επειδή φοβήθηκε.
Δεν φταίει επειδή δεν είχε εκπαιδευτεί.
Η ευθύνη ανήκει στον δράστη.
Η αυτοπροστασία δεν είναι κατηγορία προς το θύμα. Είναι εργαλείο για να έχει ο άνθρωπος περισσότερες επιλογές πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια απειλή.
Σημείωση κατά της φαντασίωσης
Δεν υπάρχει μαγικός τρόπος να μη γίνεις στόχος.
Δεν αρκεί να περπατάς «με αυτοπεποίθηση».
Δεν αρκεί να κοιτάς κάποιον στα μάτια.
Δεν αρκεί να το παίζεις σκληρός.
Η πραγματική αυτοπροστασία δεν είναι θέατρο. Είναι συνήθειες, επίγνωση, προετοιμασία, φυσική ικανότητα, ψυχραιμία και σωστή εκπαίδευση.
Σημείωση εμπειρίας
Το περιεχόμενο βασίζεται στη μεθοδολογία του Combatives Group, όπου η αυτοπροστασία θεωρείται η πρώτη και σημαντικότερη γραμμή προσωπικής ασφάλειας.
Η αυτοάμυνα είναι απαραίτητη όταν όλα τα άλλα έχουν αποτύχει.
Αλλά ο στόχος είναι να μη φτάσουμε εκεί.
Να δούμε νωρίτερα.
Να φύγουμε νωρίτερα.
Να μη δώσουμε εύκολη ευκαιρία.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς η επιλογή θύματος, η αυτοπροστασία, η αξιολόγηση απειλής, η γλώσσα του σώματος, οι νοητικές συνήθειες, οι φυσικές συνήθειες, η προ-σύγκρουση, η απόσταση, η κάλυψη, το κλείσιμο, η αντεπίθεση, οι ρόλοι, οι προσομοιώσεις και τα σενάρια συνδέονται σε ένα σοβαρό και νόμιμα ασφαλές πρόγραμμα προσωπικής ασφάλειας, η θεωρία από μόνη της δεν αρκεί.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για εκπαιδευτικά προγράμματα, ενημερωτικές δράσεις και καθοδήγηση γύρω από την προσωπική ασφάλεια, την αυτοπροστασία και τη ρεαλιστική αντιμετώπιση της βίας.
