Αυτοάμυνα – Κατάσταση ή «στυλ»;

Η αυτοάμυνα δεν είναι στυλ, τέχνη ή άθλημα. Είναι κατάσταση στην οποία βρίσκεται ένας άνθρωπος όταν αμύνεται απέναντι σε παρούσα και άδικη επίθεση. Γι’ αυτό η σωστή εκπαίδευση αυτοάμυνας δεν μπορεί να περιορίζεται σε τεχνικές. Πρέπει να περιλαμβάνει νόμο, αναλογικότητα, παύση δράσης, αυτοπροστασία, ψυχολογία, νοοτροπία και διαφυγή.

Η αυτοάμυνα δεν είναι στυλ.

Δεν είναι πολεμική τέχνη.
Δεν είναι μαχητικό άθλημα.
Δεν είναι πρόγραμμα γυμναστηρίου.
Δεν είναι συλλογή τεχνικών.
Δεν είναι «σύστημα» με την έννοια που το παρουσιάζουν πολλοί αθλητικοί σύλλογοι.

Η αυτοάμυνα είναι κατάσταση. Και μάλιστα κατάσταση με σαφές νομικό βάρος.

Ένας άνθρωπος βρίσκεται σε κατάσταση άμυνας όταν προσπαθεί να προστατεύσει τον εαυτό του ή άλλον από παρούσα και άδικη επίθεση. Η φυσική πράξη της αυτοάμυνας είναι ό,τι κάνει, μέσα στα νόμιμα όρια, για να αποκρούσει αυτή την επίθεση, να σταματήσει την άμεση απειλή, να δημιουργήσει δυνατότητα διαφυγής και να επιβιώσει.

Αυτό σημαίνει ότι το να λέει κάποιος «κάνω αυτοάμυνα» είναι συχνά λάθος ή τουλάχιστον ελλιπές, αν αυτό που κάνει είναι απλώς μια πολεμική τέχνη, ένα μαχητικό άθλημα ή ένα σετ τεχνικών χωρίς σοβαρή εκπαίδευση στον νόμο, στην αναλογικότητα, στην αποφυγή, στην απόδραση, στη διαχείριση φόβου, στη συμπεριφορά πριν από τη σύγκρουση και στις συνέπειες μετά.

Οι τεχνικές μπορεί να τις διδάξει σχεδόν οποιοσδήποτε. Υπάρχει πληθώρα από τεχνικές σε πληθώρα συστημάτων. Άλλες ανήκουν σε πολεμικές τέχνες, άλλες σε μαχητικά αθλήματα, άλλες σε παραδοσιακές μεθόδους, άλλες σε σύγχρονα συστήματα. Αυτό δεν τις κάνει αυτοάμυνα από μόνες τους.

Η αυτοάμυνα απαιτεί κάτι πολύ βαθύτερο:

  • κατανόηση του νόμου,
  • κατανόηση της αναγκαιότητας,
  • κατανόηση της αναλογικότητας,
  • σαφές σημείο παύσης της δράσης,
  • αυτοπροστασία πριν από τη συμπλοκή,
  • ψυχολογική ετοιμότητα,
  • νοοτροπία επιβίωσης,
  • απλές εφαρμόσιμες δεξιότητες,
  • διαφυγή,
  • και διαχείριση των συνεπειών μετά το περιστατικό.

Τα προβλήματα ξεκινούν όταν αθλητικοί σύλλογοι, που κατά τα άλλα μπορεί να κάνουν σοβαρή δουλειά στο είδος τους, εντάσσουν στα προγράμματά τους «αυτοάμυνα» ή «όπλα αυτοάμυνας» χωρίς να καταλαβαίνουν ότι έχουν φύγει από το αθλητικό πλαίσιο και έχουν μπει σε νομικά, ηθικά και πραγματικά επικίνδυνο πεδίο.

Η πολεμική τέχνη μπορεί να είναι εξαιρετική δραστηριότητα ζωής.
Η μαχητική άθληση μπορεί να είναι εξαιρετικό πεδίο δοκιμής σώματος και ψυχής.

Αλλά η αυτοάμυνα είναι άλλο πράγμα.

Η αυτοάμυνα δεν είναι θέμα στυλ.

Είναι θέμα κατάστασης, νόμου, ψυχισμού, νοοτροπίας, κρίσης, εφαρμογής και διαφυγής.

Για ποιον είναι αυτό το άρθρο

Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε ανθρώπους που αναζητούν εκπαίδευση αυτοάμυνας και δεν ξέρουν πώς να ξεχωρίσουν την πραγματική αυτοάμυνα από την πολεμική τέχνη, τη μαχητική άθληση ή την εμπορική χρήση της λέξης «αυτοάμυνα».

Απευθύνεται σε πολίτες που έχουν δεχθεί επίθεση στο παρελθόν και σκέφτονται να γραφτούν σε μια σχολή για να ενισχύσουν τις πιθανότητές τους στο μέλλον. Αυτή η απόφαση είναι θεμιτή και ανθρώπινη. Όμως πρέπει να ξέρουν τι ακριβώς αγοράζουν. Αγοράζουν τέχνη; Άθληση; Σπαρινγκ; Παράδοση; Γυμναστική; Ή ολοκληρωμένη εκπαίδευση αυτοπροστασίας και αυτοάμυνας;

Απευθύνεται επίσης σε γονείς που στέλνουν τα παιδιά τους σε συλλόγους πιστεύοντας ότι μαθαίνουν αυτοάμυνα, ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να μαθαίνουν τεχνική ύλη, αγωνιστική ύλη ή εντυπωσιακές εφαρμογές χωρίς να εκπαιδεύονται στις νόμιμες και πρακτικές συνέπειες μιας πραγματικής σύγκρουσης.

Απευθύνεται τέλος σε εκπαιδευτές πολεμικών τεχνών και μαχητικών αθλημάτων. Το άρθρο δεν γράφεται για να μηδενίσει τη δουλειά τους. Η σοβαρή πολεμική τέχνη και η σοβαρή μαχητική άθληση έχουν πραγματική αξία. Το πρόβλημα αρχίζει όταν ο εκπαιδευτής παρουσιάζει την τέχνη ή το άθλημά του ως πλήρη αυτοάμυνα, χωρίς να καλύπτει τα ουσιώδη στοιχεία της κατάστασης άμυνας.

Η αυτοάμυνα δεν είναι ετικέτα.

Είναι ευθύνη.

Ποια είναι η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr

Αυτό το άρθρο είναι θεμελιακό άρθρο της ενότητας Αυτοάμυνα. Ο ρόλος του είναι να βάλει τη βασική διάκριση πάνω στην οποία στηρίζεται μεγάλο μέρος της μεθοδολογίας του Combatives Group:

Η αυτοάμυνα δεν είναι στυλ. Είναι κατάσταση.

Άλλα άρθρα μπορούν να αναλύουν την αποτελεσματική αυτοάμυνα, τη διαφορά αυτοάμυνας και αυτοπροστασίας, την εγκληματική βία, την εφαρμοσμένη γνώση, τις φυσικοψυχολογικές επιδράσεις του κινδύνου, τα 3Α της ασφάλειας και την ανάγκη ρεαλιστικής εκπαίδευσης. Αυτό το άρθρο απαντά στο πρώτο ερώτημα:

Τι είναι τελικά η αυτοάμυνα;

Αν δεν απαντηθεί σωστά αυτό, όλα τα υπόλοιπα μπερδεύονται. Ο κόσμος νομίζει ότι «κάνει αυτοάμυνα» επειδή κάνει κλωτσιές, γροθιές, λαβές, ρίψεις, αφοπλισμούς ή σπαρινγκ. Όμως αυτά είναι εργαλεία. Δεν είναι από μόνα τους αυτοάμυνα.

Η αυτοάμυνα αρχίζει όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη άμυνας και τελειώνει όταν η άμεση απειλή έχει σταματήσει ή δημιουργηθεί δυνατότητα διαφυγής.

Όλα τα υπόλοιπα πρέπει να υπηρετούν αυτό.

Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο

  • Γιατί η αυτοάμυνα δεν είναι πολεμική τέχνη ή μαχητικό άθλημα.
  • Γιατί η αυτοάμυνα είναι νομική και πραγματική κατάσταση.
  • Γιατί οι τεχνικές δεν αρκούν χωρίς νόμο, αναλογικότητα και παύση δράσης.
  • Γιατί οι αθλητικοί σύλλογοι συχνά δεν καλύπτουν τα ουσιώδη στοιχεία της αυτοάμυνας.
  • Ποια είναι η αξία των πολεμικών τεχνών ως τέχνη ζωής και αυτοβελτίωση.
  • Ποια είναι η αξία των μαχητικών αθλημάτων ως άθληση, δοκιμή και επαφή.
  • Γιατί η άθληση και η τέχνη δεν πρέπει να συγχέονται με τη νόμιμη αυτοάμυνα.
  • Γιατί η εκπαίδευση αυτοάμυνας πρέπει να διδάσκει τι δεν πρέπει να κάνει ο πολίτης.
  • Γιατί η υπέρβαση άμυνας μπορεί να μετατρέψει το θύμα σε κατηγορούμενο.
  • Γιατί η αυτοάμυνα απαιτεί ψυχισμό, στάση, νοοτροπία και δέσμευση στον σκοπό.
  • Γιατί σοβαρή οργάνωση αυτοάμυνας διδάσκει πρώτα συνήθειες, ανθρώπινες δεξιότητες, διαπραγμάτευση και απεμπλοκή.
  • Γιατί οι τακτικές και τεχνικές είναι το τελευταίο στάδιο, όχι το πρώτο.
  • Γιατί ο στόχος της αυτοάμυνας είναι η επιβίωση και η διαφυγή, όχι η νίκη σε καυγά.
  • Γιατί η αυτοάμυνα έχει σχέση με πνεύμα και νοοτροπία, όχι με στυλ.

Βασικά σημεία

  • Η αυτοάμυνα είναι κατάσταση, όχι στυλ.
  • Η κατάσταση άμυνας έχει νομική σημασία.
  • Οι τεχνικές δεν είναι αυτοάμυνα από μόνες τους.
  • Η αυτοάμυνα απαιτεί νόμο, κρίση, αναλογικότητα και σημείο παύσης.
  • Η υπέρβαση άμυνας μπορεί να φέρει σοβαρές ποινικές συνέπειες.
  • Οι πολεμικές τέχνες μπορούν να είναι εξαιρετική δραστηριότητα αυτοβελτίωσης.
  • Τα μαχητικά αθλήματα μπορούν να είναι εξαιρετική άθληση και δοκιμή υπό πίεση.
  • Ο αθλητικός σύλλογος έχει διαφορετικό σκοπό από μια σοβαρή οργάνωση αυτοάμυνας.
  • Η ένταξη «αυτοάμυνας με όπλα» σε αθλητικό περιβάλλον είναι ιδιαίτερα προβληματική.
  • Η αυτοάμυνα απαιτεί εκπαίδευση σε πρόληψη, αυτοπροστασία, προ-συμπλοκή, συμπλοκή και μετά-συμπλοκή.
  • Η φυσική εφαρμογή είναι μόνο ένα μέρος της υπόθεσης.
  • Σοβαρή εκπαίδευση αυτοάμυνας πρέπει να διδάσκει και τι να μην κάνει ο πολίτης.
  • Η αυτοάμυνα δεν είναι νίκη, τιμωρία ή επίδειξη ικανότητας.
  • Είναι προστασία, επιβίωση και διαφυγή μέσα σε νόμιμα όρια.

Συνοπτική εκδοχή του άρθρου

Τα προβλήματα ξεκινούν όταν αθλητικοί σύλλογοι εντάσσουν στα προγράμματά τους πράγματα που δεν έχουν πραγματική σχέση με την άθληση. Η «αυτοάμυνα» είναι ένα από αυτά τα πράγματα, ειδικά όταν παρουσιάζεται ως απλή τεχνική ύλη ή, ακόμη χειρότερα, ως αντιμετώπιση και χρήση όπλων.

Η αυτοάμυνα δεν είναι είδος πολεμικής τέχνης. Είναι κατάσταση. Είναι νομικός και πρακτικός όρος που περιγράφει τη στιγμή κατά την οποία ένας άνθρωπος αμύνεται απέναντι σε παρούσα και άδικη επίθεση. Η πράξη της αυτοάμυνας είναι αυτό που κάνει για να αποκρούσει την επίθεση, να δημιουργήσει δυνατότητα διαφυγής ή να επιβιώσει.

Αυτό σημαίνει ότι το να λέει κανείς «κάνω αυτοάμυνα» είναι προβληματικό αν αυτό που κάνει είναι απλώς άθληση, τέχνη ή τεχνική εξάσκηση χωρίς νομική και ψυχολογική εκπαίδευση. Η αυτοάμυνα πρέπει να περιλαμβάνει νόμο, αναλογικότητα, παύση δράσης, αυτοπροστασία, αποφυγή, διαφυγή, ψυχολογία, νοοτροπία και συνέπειες.

Οι πολεμικές τέχνες έχουν αξία. Μπορούν να είναι εξαιρετική δραστηριότητα ζωής, πειθαρχίας, αυτογνωσίας και αυτοβελτίωσης. Ο άνθρωπος μπορεί να ασκείται σε αυτές μέχρι μεγάλη ηλικία και να συνεχίζει να μαθαίνει. Η λέξη «μάστερ», στην πιο ώριμη έννοιά της, δεν σημαίνει ότι κάποιος κυριάρχησε στους άλλους. Σημαίνει ότι κυριάρχησε περισσότερο στον εαυτό του. Αν το απαιτεί σαν τίτλο ή αυτοαποκαλείται έτσι μιλάμε για άνθρωπο με έπαρση.

Τα μαχητικά αθλήματα έχουν επίσης αξία. Είναι όμως κυρίως παιχνίδι νέων ανθρώπων, υψηλής απόδοσης, αντοχής, ταχύτητας, αποκατάστασης και αγωνιστικής πίεσης. Προσφέρουν επαφή, σπαρινγκ, ανταγωνισμό και εμπειρία αντίστασης. Όμως έχουν κανόνες, πλαίσιο, διαιτητή, αγωνιστική λογική και στόχο νίκης.

Η αυτοάμυνα είναι διαφορετική. Δεν έχει διαιτητή. Δεν έχει κανόνες αγώνα. Δεν έχει ασφαλή χώρο. Δεν έχει έπαθλο. Μπορεί να έχει νομικές κυρώσεις, σοβαρό τραυματισμό, μόνιμη αναπηρία ή θάνατο. Και όλα αυτά μπορεί να συμβούν μέσα σε δευτερόλεπτα.

Γι’ αυτό είναι επικίνδυνο όταν αθλητικοί σύλλογοι διδάσκουν «αυτοάμυνα» χωρίς να ασχολούνται με τον νόμο. Ακόμη πιο επικίνδυνο είναι όταν διδάσκουν άμυνα ή χρήση όπλων ως μέρος αθλητικού προγράμματος. Εκεί δεν μιλάμε πλέον για άθληση. Μιλάμε για κάτι που μπορεί να οδηγήσει έναν μαθητή σε ποινικές, σωματικές και ψυχολογικές συνέπειες.

Σε σοβαρές οργανώσεις αυτοάμυνας, οι τεχνικές δεν έρχονται πρώτες. Πρώτα καλλιεργούνται καλές συνήθειες, ανθρώπινες δεξιότητες, παρατήρηση, αποφυγή, απεμπλοκή, διαπραγμάτευση, λεκτική επιβολή, ψυχολογική στάση, νοοτροπία και καθαρός σκοπός. Μόνο όταν όλα αυτά δεν αρκούν, έρχονται οι φυσικές τακτικές και τεχνικές.

Η αυτοάμυνα λοιπόν δεν έχει σχέση με στυλ. Έχει σχέση με πνεύμα και νοοτροπία. Με την ικανότητα να καταλάβεις πότε κινδυνεύεις, πώς να μη φτάσεις εκεί, πώς να φύγεις, πώς να δράσεις αν δεν υπάρχει άλλη επιλογή και πότε να σταματήσεις.

Χωρίς αυτό το πλαίσιο, οι πιθανότητες να φύγει κάποιος χωρίς τραυματισμό, χωρίς νομικό πρόβλημα ή ακόμη και ζωντανός είναι αμφισβητήσιμες.

 

Εισαγωγή: Αυτοάμυνα – κατάσταση ή στυλ;

Η αυτοάμυνα δεν είναι στυλ. Αυτή η πρόταση πρέπει να μπει στην αρχή, γιατί διορθώνει μια από τις μεγαλύτερες παρεξηγήσεις στον χώρο των πολεμικών τεχνών και των μαχητικών αθλημάτων.

Πολλοί λένε ότι «κάνουν αυτοάμυνα». Στην πραγματικότητα, κάνουν Καράτε, Τζούντο, Πυγμαχία, Kickboxing, Krav Maga, Jiu Jitsu, MMA ή κάποιο άλλο σύστημα, τέχνη ή άθλημα που παρουσιάζεται ως αυτοάμυνα. Μπορεί να μαθαίνουν χρήσιμες δεξιότητες. Μπορεί να γυμνάζονται. Μπορεί να αποκτούν αυτοπεποίθηση. Μπορεί να βελτιώνουν το σώμα και τον χαρακτήρα τους.

Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι εκπαιδεύονται πλήρως στην αυτοάμυνα.

Η κατάσταση άμυνας είναι κάτι διαφορετικό. Είναι η πραγματική και νομική κατάσταση στην οποία βρίσκεται κάποιος όταν υπερασπίζεται τον εαυτό του ή άλλον από παρούσα και άδικη επίθεση. Δεν είναι μόνιμη ιδιότητα. Δεν είναι χόμπι. Δεν είναι τέχνη. Δεν είναι άθλημα.

Είναι κατάσταση.

Και η πράξη της αυτοάμυνας είναι ό,τι κάνουμε μέσα σε αυτή την κατάσταση, με σκοπό να σταματήσει η άμεση απειλή και να δημιουργηθεί δυνατότητα διαφυγής ή επιβίωσης.

Γιατί το πρώτο μάθημα πρέπει να είναι ο νόμος

Σε σωστή εκπαίδευση αυτοάμυνας, το πρώτο μάθημα πρέπει να αφορά τον νόμο διότι πάνω σε αυτόν στηρίζεται. Και δεν αρκεί να γίνει μία φορά. Πρέπει να επαναλαμβάνεται αρκετές φορές, γιατί ο άνθρωπος που εκπαιδεύεται δεν μαθαίνει απλώς να κινεί το σώμα του. Μαθαίνει πότε επιτρέπεται να το κάνει, γιατί το κάνει, μέχρι πού μπορεί να φτάσει και πότε πρέπει να σταματήσει.

Η αυτοάμυνα δεν είναι δικαίωμα ανεξέλεγκτης βίας. Είναι περιορισμένη προστατευτική δράση απέναντι σε άμεση και άδικη απειλή. Αν κάποιος δεν το καταλάβει αυτό, μπορεί εύκολα να περάσει από τη θέση του αμυνόμενου στη θέση του κατηγορούμενου.

Γι’ αυτό η εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει:

  • τι είναι κατάσταση άμυνας,
  • πότε υπάρχει παρούσα και άδικη επίθεση,
  • τι σημαίνει αναγκαιότητα,
  • τι σημαίνει αναλογικότητα,
  • πότε σταματά η δράση,
  • τι είναι υπέρβαση άμυνας,
  • τι πρέπει να κάνει ο άνθρωπος μετά το περιστατικό,
  • πώς εξηγούνται οι πράξεις του.

Αν αυτά λείπουν, δεν μιλάμε για πλήρη αυτοάμυνα.

Μιλάμε για τεχνικές που μπορεί να μπλέξουν τον μαθητή.

Τεχνικές μπορεί να διδάξει σχεδόν οποιοσδήποτε

Τεχνικές υπάρχουν παντού. Κλωτσιές, γροθιές, λαβές, ρίψεις, ακινητοποιήσεις, απελευθερώσεις, αφοπλισμοί, άμυνες από μαχαίρι, άμυνες από ρόπαλο, άμυνες από πιστόλι, σενάρια δρόμου και άπειρες παραλλαγές.

Το διαδίκτυο είναι γεμάτο τεχνικές. Οι σχολές είναι γεμάτες τεχνικές. Οι επιδείξεις είναι γεμάτες τεχνικές.

Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν τεχνικές.

Το ερώτημα είναι αν αυτές οι τεχνικές διδάσκονται μέσα σε σωστό πλαίσιο αυτοάμυνας.

Μπορεί ο μαθητής να τις εφαρμόσει υπό φόβο;
Ξέρει πότε επιτρέπεται να τις εφαρμόσει;
Ξέρει πότε πρέπει να σταματήσει;
Ξέρει τι θα πει στην αστυνομία;
Ξέρει αν η αντίδρασή του ήταν αναγκαία και ανάλογη;
Ξέρει πώς να αποφύγει τη σύγκρουση πριν φτάσει εκεί;
Ξέρει τι να κάνει μετά;

Αν η απάντηση είναι όχι, τότε η τεχνική από μόνη της δεν είναι αυτοάμυνα.

Είναι απλώς τεχνική.

Η υπέρβαση άμυνας είναι πραγματικός κίνδυνος

Ένα από τα πιο σημαντικά θέματα που πρέπει να διδάσκεται είναι η υπέρβαση άμυνας. Δηλαδή η περίπτωση όπου κάποιος ξεπερνά τα όρια της αναγκαίας άμυνας. Αυτό μπορεί να γίνει επειδή θύμωσε, επειδή φοβήθηκε, επειδή συνέχισε όταν η απειλή είχε σταματήσει, επειδή ήθελε να τιμωρήσει ή επειδή δεν είχε εκπαιδευτεί να βάζει φρένο.

Αυτό είναι κρίσιμο.

Η αυτοάμυνα δεν είναι μόνο το πότε ξεκινάς δράση.

Είναι και το πότε σταματάς.

Αν ο άλλος αποχωρεί, δεν τον κυνηγάς.
Αν η απειλή σταμάτησε, σταματάς.
Αν υπάρχει δυνατότητα διαφυγής, φεύγεις.
Αν συνέχισες από οργή, εκδίκηση ή υπερβολικό ζήλο, μπορεί να έχεις χάσει το πλαίσιο της άμυνας.

Γι’ αυτό οι σοβαρές οργανώσεις αυτοάμυνας πρέπει να διδάσκουν και τι δεν πρέπει να κάνει ο πολίτης.

Αυτό είναι συχνά πιο σημαντικό από το τι πρέπει να κάνει.

Γιατί οι αθλητικοί σύλλογοι δυσκολεύονται με την αυτοάμυνα

Ένας αθλητικός σύλλογος έχει συγκεκριμένο χαρακτήρα. Υπάγεται σε αθλητικό πλαίσιο. Έχει πρόγραμμα, άθληση, προπόνηση, αγώνες, κανόνες, ασφάλεια, βαθμούς, κατηγορίες, ζώνες, στόχους και συχνά ευγενή άμιλλα. Όλα αυτά είναι θεμιτά και χρήσιμα μέσα στο πλαίσιο τους.

Το πρόβλημα ξεκινά όταν ο ίδιος σύλλογος προσθέτει «σκέλος αυτοάμυνας» σαν να είναι φυσική προέκταση της άθλησης. Ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα ξεκινά όταν προσθέτει «αντιμετώπιση όπλων» ή «χρήση όπλων αυτοάμυνας».

Εκεί δεν μιλάμε πλέον για άθληση.

Μιλάμε για πεδίο όπου μπορεί να υπάρξει σοβαρός τραυματισμός, θανατηφόρα βία, ποινική δίωξη, οπλοχρησία, υπέρβαση άμυνας, λανθασμένη κρίση και πραγματικές συνέπειες.

Πόσοι αθλητικοί σύλλογοι διδάσκουν αυτά με σοβαρότητα;
Πόσοι έχουν νομική επιμέλεια;
Πόσοι εξηγούν αναλογικότητα;
Πόσοι διδάσκουν παύση δράσης;
Πόσοι διδάσκουν μετά-συμπλοκή;
Πόσοι διδάσκουν αποφυγή πριν από την εμπλοκή;

Αν η απάντηση είναι «κανείς», τότε η λέξη αυτοάμυνα χρησιμοποιείται πολύ πιο εύκολα απ’ όσο πρέπει.

Πολεμικές τέχνες: η αξία τους και τα όριά τους

Αν μιλάμε για πολεμική τέχνη όπως είναι στην πραγματικότητα, μιλάμε για μια εξαιρετική δραστηριότητα. Μπορεί να συνοδεύσει έναν άνθρωπο για δεκαετίες. Μπορεί να καλλιεργήσει σώμα, χαρακτήρα, πειθαρχία, υπομονή, επιμονή, ταπεινότητα και αυτογνωσία.

Ένας άνθρωπος μπορεί να ασκείται σε μια τέχνη μέχρι προχωρημένη ηλικία. Αυτό είναι από τα μεγάλα της πλεονεκτήματα. Η τέχνη δεν είναι μόνο μάχη. Είναι δρόμος καλλιέργειας. Γι’ αυτό βλέπουμε ανθρώπους μεγάλης ηλικίας να παραμένουν ενεργοί σε παραδοσιακά συστήματα. Δεν προσποιούνται απαραίτητα ότι μπορούν να νικήσουν έναν νεαρό αθλητή στην κορυφή της φυσικής του δύναμης. Συνεχίζουν επειδή η τέχνη τους καλλιεργεί.

Ο πραγματικός «μάστερ» δεν είναι αυτός που κυριάρχησε στους άλλους. Είναι αυτός που συνεχίζει να μαθητεύει και να κυριαρχεί στον εαυτό του.

Αυτή είναι μεγάλη αξία.

Αλλά δεν είναι αυτόματα αυτοάμυνα.

Η πολεμική τέχνη μπορεί να βοηθήσει στην αυτοάμυνα, αλλά δεν ταυτίζεται με αυτήν. Χρειάζεται προσαρμογή, νόμιμο πλαίσιο, ρεαλισμό, αυτοπροστασία και εφαρμογή υπό πίεση.

Μαχητική άθληση: η αξία της και τα όριά της

Η μαχητική άθληση είναι κάτι διαφορετικό. Είναι κατά βάση παιχνίδι νέων ανθρώπων, ειδικά όταν μιλάμε για βαριά επαφή. Απαιτεί αντοχή, ταχύτητα, δύναμη, αποκατάσταση, φυσική κατάσταση και συνεχή δοκιμή. Όποιος έχει περάσει την κορυφή της αγωνιστικής του απόδοσης το ξέρει καλά: τα νιάτα έχουν τεράστια πλεονεκτήματα.

Οι άνθρωποι της μαχητικής άθλησης έχουν πολύτιμη εμπειρία. Έχουν δοκιμαστεί με αντίσταση. Ξέρουν τι σημαίνει επαφή, πίεση, κούραση, φόβος πριν από αγώνα, τραυματισμός, επιμονή και ανταγωνισμός. Αυτό είναι σοβαρό και αξίζει σεβασμό.

Όμως και εδώ υπάρχουν όρια.

Η μαχητική άθληση έχει κανόνες. Έχει διαιτητή. Έχει κατηγορίες βάρους. Έχει ιατρική παρουσία. Έχει χρόνο. Έχει χώρο. Έχει έναν αντίπαλο που συμμετέχει στο ίδιο παιχνίδι. Έχει αρχή και τέλος.

Η αυτοάμυνα δεν έχει απαραίτητα τίποτα από αυτά.

Μπορεί να υπάρξει αιφνιδιασμός, όπλο, πολλοί δράστες, ανώμαλο έδαφος, στενός χώρος, νομική συνέπεια, ψυχολογικό τραύμα και ανάγκη διαφυγής. Άρα η μαχητική άθληση μπορεί να δώσει πολύτιμα εργαλεία, αλλά δεν είναι πλήρης αυτοάμυνα από μόνη της.

Τι πραγματικά προσφέρουν οι σχολές και οι σύλλογοι;

Μια σοβαρή σχολή πολεμικής τέχνης προσφέρει τέχνη, πειθαρχία, σωματική άσκηση, παράδοση, τεχνική ανάπτυξη και πολλές φορές κοινότητα.

Ένας σοβαρός αθλητικός σύλλογος μαχητικής άθλησης προσφέρει προπόνηση, φυσική κατάσταση, αγωνιστική εμπειρία, σπαρινγκ, αντοχή, επαφή και καλλιέργεια σκληρότητας μέσα σε αθλητικό πλαίσιο.

Όλα αυτά είναι καλά και θεμιτά.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχουν. Το πρόβλημα είναι όταν παρουσιάζονται ως κάτι που δεν είναι. Όταν η τέχνη ή το άθλημα παρουσιάζεται ως πλήρης αυτοάμυνα, χωρίς να διδάσκονται τα νομικά, ψυχολογικά, κοινωνικά και πρακτικά στοιχεία της πραγματικής κατάστασης άμυνας.

Ο πολίτης πρέπει να ξέρει τι επιλέγει.

Αν θέλει τέχνη, να κάνει τέχνη.
Αν θέλει άθληση, να κάνει άθληση.
Αν θέλει αυτοάμυνα, να ζητήσει ολοκληρωμένη εκπαίδευση αυτοπροστασίας και νόμιμης άμυνας.

Η σύγχυση αυτών των τριών είναι επικίνδυνη.

Το πρόβλημα της «αυτοάμυνας με όπλα» σε αθλητικό περιβάλλον

Ιδιαίτερα προβληματική είναι η ένταξη όπλων σε προγράμματα αυτοάμυνας αθλητικών συλλόγων. Άμυνα απέναντι σε μαχαίρι, χρήση μαχαιριού, ρόπαλα, tactical αντικείμενα, αφοπλισμοί και εντυπωσιακές επιδείξεις συχνά παρουσιάζονται σαν μέρος της ύλης.

Αυτό είναι πολύ σοβαρό.

Η άμυνα απέναντι σε όπλο είναι από τα πιο δύσκολα και επικίνδυνα πράγματα που μπορεί να αντιμετωπίσει άνθρωπος. Η χρήση όπλου από πολίτη δημιουργεί τεράστιες νομικές και ηθικές συνέπειες. Και η δημόσια διδασκαλία τέτοιων πρακτικών χωρίς βαθιά εμπειρία, νομική επίγνωση και ρεαλιστική ευθύνη μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνη.

Δεν αρκεί να δείχνει κάτι εντυπωσιακό σε επίδειξη.

Δεν αρκεί να δουλεύει με συνεργάσιμο παρτενέρ.

Δεν αρκεί να το έχει κάποιος «στο πρόγραμμα».

Αν ο εκπαιδευτής δεν μπορεί να εξηγήσει τις νομικές συνέπειες, την αναλογικότητα, την πιθανότητα τραυματισμού, την αποφυγή, τη διαφυγή και την πραγματική επικινδυνότητα της ένοπλης απειλής, δεν πρέπει να το παρουσιάζει ως απλή αυτοάμυνα για πολίτες.

Τι δεν προσφέρουν συνήθως οι αθλητικοί σύλλογοι

Αν εξετάσουμε τι είναι πραγματικά η αυτοάμυνα, βλέπουμε ότι πολλοί αθλητικοί σύλλογοι δεν καλύπτουν σημαντικά κομμάτια. Μπορεί να διδάσκουν κίνηση, τεχνική, φυσική κατάσταση και αντίσταση. Αλλά συχνά δεν διδάσκουν:

  • νόμιμη άμυνα,
  • υπέρβαση άμυνας,
  • αναλογικότητα,
  • παύση δράσης,
  • προ-σύγκρουση,
  • αποκλιμάκωση,
  • λεκτική επιβολή,
  • καθορισμό ορίων,
  • αποφυγή,
  • απόδραση,
  • μετά-σύγκρουση,
  • διαχείριση αστυνομίας και καταθέσεων,
  • ψυχολογικές συνέπειες,
  • φόβο και πάγωμα,
  • εγκληματική βία,
  • πολλούς δράστες,
  • όπλα ως πραγματικό κίνδυνο και όχι ως επίδειξη.

Αυτά είναι τεράστια κενά.

Και τα κενά αυτά μπορούν να θέσουν τον μαθητή σε κίνδυνο για την υγεία, την ελευθερία και τη ζωή του.

Η κατάσταση αυτοάμυνας δεν μοιάζει με αθλητικό περιβάλλον

Η κατάσταση αυτοάμυνας απέχει πολύ από το περιβάλλον και το πνεύμα ενός αθλητικού συλλόγου. Δεν υπάρχει χώρος ασφαλείας. Δεν υπάρχει διαιτητής. Δεν υπάρχει συμφωνημένη έναρξη. Δεν υπάρχει προθέρμανση. Δεν υπάρχει κατηγορία βάρους. Δεν υπάρχει καθαρό πάτωμα. Δεν υπάρχει εγγύηση ότι ο άλλος είναι άοπλος. Δεν υπάρχει βεβαιότητα ότι είναι μόνος. Δεν υπάρχει σφύριγμα που σταματά τη φάση.

Υπάρχει φόβος.
Υπάρχει αβεβαιότητα.
Υπάρχει πιθανότητα τραυματισμού.
Υπάρχει νόμος.
Υπάρχει πιθανότητα μόνιμης βλάβης.
Υπάρχει πιθανότητα θανάτου.
Υπάρχει πιθανότητα ποινικής εμπλοκής.

Και όλα μπορεί να συμβούν σε δευτερόλεπτα.

Υπό αυτό το πρίσμα, είναι θέμα κοινής λογικής να ζητά κανείς ειδικευμένη εκπαίδευση αυτοάμυνας και όχι απλώς τεχνική ύλη αθλητικού συλλόγου.

Τι διδάσκουν οι σοβαρές οργανώσεις αυτοάμυνας

Σε σοβαρές οργανώσεις αυτοάμυνας δεν προέχουν οι τεχνικές. Προηγούνται οι συνήθειες, οι ανθρώπινες δεξιότητες και η ικανότητα αποφυγής του προβλήματος.

Προηγούνται:

  • η επίγνωση,
  • η παρατήρηση,
  • η αποφυγή κακών επιλογών,
  • η απεμπλοκή από δύσκολες καταστάσεις,
  • η διαπραγμάτευση,
  • η αποκλιμάκωση,
  • η λεκτική επιβολή,
  • η διατήρηση απόστασης,
  • η ψυχολογική ετοιμότητα,
  • το σχέδιο δράσης,
  • η απόφαση διαφυγής.

Όταν αυτά δεν πιάσουν, τότε έρχεται ο στόχος της επιβίωσης. Εκεί χρειάζεται ψυχισμός, στάση, νοοτροπία και δέσμευση στον σκοπό. Χρειάζεται ο ψυχικός και εγκεφαλικός κόσμος του ανθρώπου να είναι προετοιμασμένος.

Και τελευταίες έρχονται οι τακτικές και τεχνικές. Δηλαδή οι πρακτικές που πρέπει να εφαρμοστούν σε κατάσταση άμυνας.

Αυτό που πολλοί διδάσκουν πρώτο, εμείς το βλέπουμε ως τελευταίο επίπεδο.

Όχι επειδή δεν έχει αξία.

Αλλά επειδή χωρίς τα προηγούμενα είναι επικίνδυνα ελλιπές.

Αυτοάμυνα: Πνεύμα και νοοτροπία, όχι στυλ

Όταν εξετάζουμε την αυτοάμυνα από αυτή την οπτική, βλέπουμε ότι δεν έχει σχέση με στυλ. Δεν έχει σημασία αν η τεχνική προέρχεται από Καράτε, Ju Jitsu, Πυγμαχία, Πάλη, Judo, MMA ή άλλο σύστημα. Αυτό που έχει σημασία είναι αν υπηρετεί τον σκοπό της αυτοάμυνας.

Μπορεί να εφαρμοστεί υπό πίεση;
Είναι νόμιμη υπό τις περιστάσεις;
Είναι αναγκαία;
Είναι ανάλογη;
Δημιουργεί διαφυγή;
Σταματά όταν σταματήσει η απειλή;
Μπορεί να διδαχθεί στον μέσο πολίτη;
Μπορεί να εξηγηθεί μετά;

Αυτές είναι οι σωστές ερωτήσεις.

Η αυτοάμυνα είναι πνεύμα και νοοτροπία. Είναι κατανόηση του κινδύνου. Είναι καθαρός στόχος. Είναι πρόθεση προστασίας, όχι τιμωρίας. Είναι δέσμευση στην επιβίωση, όχι στη νίκη. Είναι ικανότητα να φύγεις, όχι να μείνεις να αποδείξεις.

Το στυλ είναι δευτερεύον.

Η κατάσταση είναι το κέντρο.

Χωρίς νομική καθοδήγηση, οι πιθανότητες είναι αμφίβολες

Χωρίς νομική καθοδήγηση, χωρίς ξεκάθαρο στόχο και σκοπό, χωρίς καλλιεργημένη στάση, πρόθεση και νοοτροπία για κατάσταση άμυνας, οι πιθανότητες να αποχωρήσει κάποιος χωρίς σοβαρές συνέπειες είναι αμφίβολες.

Μπορεί να τραυματιστεί.
Μπορεί να τραυματίσει υπερβολικά.
Μπορεί να παγώσει.
Μπορεί να συνεχίσει όταν έπρεπε να σταματήσει.
Μπορεί να κυνηγήσει κάποιον που έφευγε.
Μπορεί να χρησιμοποιήσει αντικείμενο που θα θεωρηθεί όπλο.
Μπορεί να μη μπορεί να εξηγήσει τι έκανε και γιατί.

Αυτά δεν είναι θεωρητικά προβλήματα. Είναι πραγματικά. Και όποιος διδάσκει αυτοάμυνα χωρίς να τα εξηγεί, δεν κάνει πλήρη δουλειά.

Η σοβαρή αυτοάμυνα πρέπει να κρατά τον άνθρωπο ζωντανό, ασφαλή και νομικά όρθιο.

Όχι απλώς να τον κάνει καλύτερο στις τεχνικές.

Σύνοψη

Η αυτοάμυνα δεν είναι στυλ. Είναι κατάσταση.

Η πολεμική τέχνη έχει αξία.
Η μαχητική άθληση έχει αξία.
Η τεχνική έχει αξία.
Η σωματική ικανότητα έχει αξία.

Αλλά τίποτα από αυτά δεν είναι πλήρης αυτοάμυνα αν λείπουν ο νόμος, η αυτοπροστασία, η αναλογικότητα, η ψυχολογία, η παύση δράσης, η διαφυγή και η μετά-σύγκρουση.

Τα προβλήματα ξεκινούν όταν αθλητικοί σύλλογοι παρουσιάζουν ως αυτοάμυνα πράγματα που δεν έχουν καμία σχέση με ολοκληρωμένη εκπαίδευση αυτοπροστασίας και νόμιμης άμυνας. Ο κόσμος χρειάζεται καθαρές κουβέντες. Αν θέλει άθληση, να κάνει άθληση. Αν θέλει τέχνη, να κάνει τέχνη. Αν θέλει αυτοάμυνα, πρέπει να ζητήσει εκπαίδευση που καλύπτει την πραγματική κατάσταση άμυνας.

Η αυτοάμυνα δεν είναι το όνομα μιας σχολής.

Είναι η στιγμή που ο άνθρωπος πρέπει να προστατευτεί.

Και για να το κάνει σωστά, χρειάζεται πολύ περισσότερα από τεχνικές.

Χρειάζεται νόμο.
Χρειάζεται κρίση.
Χρειάζεται αυτοπροστασία.
Χρειάζεται ψυχισμό.
Χρειάζεται νοοτροπία.
Χρειάζεται απλότητα.
Χρειάζεται διαφυγή.
Χρειάζεται να ξέρει πότε σταματά.

Αυτό είναι πραγματική αυτοάμυνα.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι η αυτοάμυνα πολεμική τέχνη;

Όχι. Η αυτοάμυνα δεν είναι πολεμική τέχνη. Είναι κατάσταση άμυνας απέναντι σε παρούσα και άδικη επίθεση. Μια πολεμική τέχνη μπορεί να προσφέρει χρήσιμες δεξιότητες, αλλά δεν ταυτίζεται από μόνη της με την αυτοάμυνα.

Είναι η αυτοάμυνα μαχητικό άθλημα;

Όχι. Τα μαχητικά αθλήματα μπορούν να προσφέρουν επαφή, αντοχή, σκληρότητα και εμπειρία αντίστασης. Όμως λειτουργούν μέσα σε κανόνες και αγωνιστικό πλαίσιο. Η αυτοάμυνα λειτουργεί σε πραγματικό, νομικό και απρόβλεπτο περιβάλλον.

Τι σημαίνει ότι η αυτοάμυνα είναι κατάσταση;

Σημαίνει ότι αφορά τη συγκεκριμένη στιγμή όπου ένας άνθρωπος αμύνεται για να προστατεύσει τον εαυτό του ή άλλον από παρούσα και άδικη επίθεση. Δεν είναι μόνιμη ιδιότητα ή είδος προπόνησης.

Γιατί χρειάζεται νομική εκπαίδευση στην αυτοάμυνα;

Επειδή η αυτοάμυνα έχει όρια. Ο άνθρωπος πρέπει να γνωρίζει πότε επιτρέπεται να δράσει, πόσο, γιατί, πότε πρέπει να σταματήσει και τι συνέπειες μπορεί να υπάρξουν αν υπερβεί το αναγκαίο μέτρο.

Τι είναι υπέρβαση άμυνας;

Είναι η περίπτωση όπου ο αμυνόμενος ξεπερνά τα όρια της αναγκαίας άμυνας. Μπορεί να συμβεί αν συνεχίσει τη βία αφού η απειλή έχει σταματήσει ή αν αντιδράσει δυσανάλογα.

Γιατί οι αθλητικοί σύλλογοι δεν αρκούν για αυτοάμυνα;

Επειδή συνήθως διδάσκουν τέχνη, άθληση, αγωνιστική ύλη ή τεχνικές, όχι απαραίτητα νόμο, προ-σύγκρουση, μετά-σύγκρουση, αναλογικότητα, παύση δράσης, εγκληματική βία και αυτοπροστασία.

Είναι άχρηστες οι πολεμικές τέχνες για αυτοάμυνα;

Όχι. Μπορούν να προσφέρουν πειθαρχία, σώμα, τεχνική, αυτοπεποίθηση και χρήσιμα εργαλεία. Αλλά χρειάζονται προσαρμογή και συμπλήρωση για να γίνουν μέρος ολοκληρωμένης αυτοάμυνας.

Είναι άχρηστα τα μαχητικά αθλήματα για αυτοάμυνα;

Όχι. Μπορούν να προσφέρουν πολύτιμη εμπειρία πίεσης και αντίστασης. Όμως δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία της πραγματικής βίας και της νόμιμης αυτοάμυνας.

Τι πρέπει να διδάσκει μια σοβαρή οργάνωση αυτοάμυνας;

Πρέπει να διδάσκει νόμο, αυτοπροστασία, επίγνωση, αποφυγή, απόδραση, διαπραγμάτευση, λεκτική επιβολή, ψυχολογία, νοοτροπία, απλές φυσικές δεξιότητες, παύση δράσης και μετά-σύγκρουση.

Ποιο είναι το βασικό μήνυμα του άρθρου;

Η αυτοάμυνα δεν είναι στυλ. Είναι κατάσταση. Και η σωστή εκπαίδευση αυτοάμυνας πρέπει να προετοιμάζει τον άνθρωπο για αυτή την κατάσταση συνολικά, όχι μόνο τεχνικά.

Σχετικά άρθρα

Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr

Σημείωση ασφαλείας

Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί τεχνικό εγχειρίδιο χρήσης βίας και δεν πρέπει να διαβαστεί ως προτροπή για επιθετική ή παράνομη συμπεριφορά. Η φυσική αυτοάμυνα είναι έσχατη επιλογή, όταν υπάρχει άμεση και πραγματική απειλή και όταν η αποφυγή, η απόδραση, η αποκλιμάκωση ή η αναζήτηση βοήθειας δεν είναι διαθέσιμες.

Κάθε προστατευτική δράση πρέπει να είναι νόμιμη, αναγκαία, ανάλογη και περιορισμένη στον σκοπό της ασφάλειας και της διαφυγής.

Νομική σημείωση

Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Οι αναφορές στην άμυνα, στην υπέρβαση άμυνας και στα όρια της προστατευτικής δράσης έχουν γενικό ενημερωτικό χαρακτήρα. Κάθε πραγματικό περιστατικό κρίνεται με βάση τις συγκεκριμένες περιστάσεις: ποιος ξεκίνησε, τι απειλή υπήρχε, αν ήταν παρούσα και άδικη, τι δύναμη χρησιμοποιήθηκε, αν υπήρχε δυνατότητα αποφυγής, αν η αντίδραση ήταν αναγκαία και αν σταμάτησε όταν σταμάτησε η απειλή.

Για ακριβή νομική διατύπωση και εκπαιδευτική χρήση, το περιεχόμενο πρέπει να ελέγχεται από Έλληνα δικηγόρο.

Σημείωση εμπειρίας

Το περιεχόμενο βασίζεται στη μεθοδολογία του Combatives Group, όπου η αυτοάμυνα δεν αντιμετωπίζεται ως στυλ, τέχνη ή άθλημα, αλλά ως πραγματική κατάσταση νόμιμης προστασίας απέναντι σε άμεση απειλή.

Η προσέγγιση δίνει έμφαση στην αυτοπροστασία, στην πρόληψη, στη νοοτροπία, στον ψυχισμό, στη νόμιμη κρίση, στην αναλογικότητα, στην απλή εφαρμογή, στην παύση δράσης και στη διαφυγή προς την ασφάλεια.

Επικοινωνία

Αν θέλετε να μάθετε πραγματική αυτοάμυνα, μη ψάχνετε απλώς για στυλ. Ψάξτε για εκπαίδευση που εξηγεί τι είναι κατάσταση άμυνας, τι επιτρέπεται, τι απαγορεύεται, πώς προλαμβάνεται η σύγκρουση, πώς γίνεται η απεμπλοκή και πώς εφαρμόζονται απλές δεξιότητες μόνο όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή.

Η ουσιαστική αυτοάμυνα χρειάζεται νόμο, κρίση, ψυχολογία, αυτοπροστασία, ρόλους, σενάρια, απλή εφαρμογή και διαφυγή.

Επικοινωνήστε με το Combatives Group για μαθήματα, σεμινάρια και προγράμματα προσωπικής ασφάλειας, αυτοπροστασίας και ρεαλιστικής αυτοάμυνας.

Μοίρασέ το:

Σχετικά άρθρα Αυτοάμυνας

Η αλήθεια απαιτεί διαύγεια

Η αλήθεια απαιτεί διαύγεια, αυτό είναι συμπέρασμα όσων καταλαβαίνουν την κατάρτιση αντιμετώπισης βίας. Ισχύει αυτό; Μήπως θολώνει τα νερά η πολυπλοκότητα ή μήπως ενδείκνυται η απλοποίηση;

Προστάτευε τοv εαυτό σου διαρκώς

Το να προστατεύεις τον εαυτό σου δεν είναι απλά να είσαι σε επιφυλακή για την σπάνια περίπτωση που θα αντιμετωπίσεις στυγνούς εγκληματίες, αλλά ακόμη και στη πράξη της διάσχισης του δρόμου.

ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Με την αποστολή της φόρμας συμμετοχής στο σεμινάριο, δηλώνω ότι συμφωνώ με τους όρους και τις προϋποθέσεις που παρατίθενται εδώ:

  • Οι αιτήσεις συμμετοχής θα κλείσουν 2 ημέρες πριν την έναρξη του σεμιναρίου.
  • Υποχρεωτικός εξοπλισμός: Σαγιονάρες, Πετσέτα προσώπου
  • Προαιρετικός εξοπλισμός: Κάσκα, Μασέλα, Σπασουάρ.
  • Οι συμμετέχοντες οφείλουν να είναι οικονομικά εντάξει πριν την έναρξη του σεμιναρίου. Παρέχονται τραπεζικός λογαριασμός και PayPal, μέσω email. Απόδειξη λαμβάνεται ηλεκτρονικά. Εδώ αναγράφονται οι τρόποι πληρωμής.
  • Οι συμμετέχοντες θα λάβουν Βεβαίωση Συμμετοχής.

Πληρωμή σεμιναρίου:

Οι πληρωμές συμμετοχής θα καταβάλλονται τουλάχιστον 24 ώρες πριν την έναρξη του σεμιναρίου στη γραμματεία ή μέσω Paypal μέσω του ακόλουθου συνδέσμου (πληρωμή σεμιναρίου), στη διοργανώτρια εταιρεία Ανθρώπινη Ανάπτυξη ΑΜΚΕ – Human Development NPO. Μη πληρωμένες αιτήσεις θα θεωρηθούν άκυρες.

Η απόδειξη πληρωμής θα σταλεί ηλεκτρονικά στο δηλωμένο e-mail μετά το πέρας του σεμιναρίου. Πλήρης επιστροφή του καταβληθέντος ποσού γίνεται για ακυρώσεις συμμετοχής τουλάχιστον 24 ώρες πριν την έναρξη του σεμιναρίου. Η ακύρωση πρέπει να γίνει ηλεκτρονικά με σχετικό email ή τηλεφωνικά.

ΟΡΟΙ ΑΚΥΡΩΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Η ακύρωση πρέπει να γίνει ηλεκτρονικά, μέσω της Φόρμας Ακύρωσης Συμμετοχής. Εναλλακτικά, καλέστε μας στο 210.80.47.244, εγκαίρως. Θυμηθείτε ότι η γραμματεία λειτουργεί καθημερινές, από τις 10:00 έως τις 16:00.