Το «τίμιο παιχνίδι» είναι εξαιρετική αξία στον αθλητισμό. Είναι ένδειξη παιδείας, αυτοελέγχου και ανώτερης αθλητικής συμπεριφοράς.
Στην εγκληματική βία όμως δεν υπάρχει fair play.
Ο άνθρωπος που επιλέγει θύμα δεν ενδιαφέρεται για ισότητα, κανόνες, σεβασμό ή δίκαιη αναμέτρηση. Επιλέγει στιγμή, χώρο, τρόπο, έκπληξη, ανισότητα και πλεονέκτημα. Αν περιμένετε να λειτουργήσει με αθλητική λογική, έχετε ήδη κάνει λάθος ανάγνωση της κατάστασης.
Η πραγματική αυτοάμυνα δεν είναι αθλητικός αγώνας. Είναι προστασία από άμεση απειλή. Πρώτα έρχεται η απουσία. Μετά η αποφυγή. Μετά η απόδραση. Και μόνο όταν αυτά δεν είναι διαθέσιμα, έρχεται η νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη προστατευτική δράση, με σκοπό να σταματήσει η απειλή και να δημιουργηθεί δυνατότητα διαφυγής.
Η δράση σταματά όταν σταματά ο κίνδυνος.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο είναι για ανθρώπους που έχουν εκπαιδευτεί ή σκέφτονται να εκπαιδευτούν σε πολεμικές τέχνες, αθλήματα μάχης, αυτοάμυνα ή αυτοπροστασία και θέλουν να ξεκαθαρίσουν μια κρίσιμη διαφορά: άλλο ο αθλητισμός και άλλο η εγκληματική επίθεση.
Είναι για όσους σέβονται το fair play, αλλά θέλουν να καταλάβουν γιατί αυτή η έννοια δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτούσια σε συνθήκες πραγματικής βίας. Είναι για ασκούμενους που έχουν μάθει να λειτουργούν μέσα σε κανόνες, αλλά δεν έχουν ακόμη εξετάσει τι συμβαίνει όταν ο άλλος δεν αποδέχεται κανέναν κανόνα.
Είναι επίσης για πολίτες που θέλουν να καταλάβουν γιατί η αυτοπροστασία δεν μπορεί να στηρίζεται σε αθλητικές υποθέσεις, σε ρομαντικές ιδέες περί «δίκαιης μάχης» ή σε εικόνες ηρωικής αναμέτρησης.
Το άρθρο δεν είναι τεχνικό εγχειρίδιο. Δεν δίνει οδηγίες για το πώς να τραυματίσετε κάποιον. Εξηγεί το πλαίσιο, τη νοοτροπία και τη διαφορά ανάμεσα στον αθλητικό ανταγωνισμό και στην άμεση απειλή.
Η δημόσια ύλη δίνει το πλαίσιο. Η πρακτική εφαρμογή ανήκει στην αίθουσα, με επίβλεψη, πίεση, ρόλους, προσομοιώσεις και σαφή νομικά όρια.
Ποια είναι η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr
Το άρθρο αυτό ανήκει στη μεθοδολογική και ψυχολογική βάση του combatives.gr. Η δουλειά του είναι να ξεκαθαρίσει ότι η πραγματική αυτοάμυνα δεν λειτουργεί με τους κανόνες του αθλητισμού.
Συνδέεται άμεσα με άρθρα όπως «Μάχεσαι όπως εκπαιδεύεσαι», «Πάνω απ’ όλα πρόθεση», «Τι είναι και τι δεν είναι η αυτοάμυνα» και «Η δικαιολογημένη χρήση της βίας». Εκεί όπου άλλα άρθρα εξηγούν την εκπαίδευση, την πρόθεση, τη νομιμότητα ή την αυτοάμυνα ως έννοια, το παρόν άρθρο εστιάζει σε ένα συγκεκριμένο λάθος: την ιδέα ότι η βία θα εξελιχθεί σαν τίμια αναμέτρηση.
Δεν θα εξελιχθεί έτσι.
Ο εγκληματικός δράστης δεν μπαίνει σε αγώνα. Δεν ενδιαφέρεται να αποδείξει αθλητική ανωτερότητα. Δεν δίνει ίσες ευκαιρίες. Δεν περιμένει να είστε έτοιμοι. Δεν ακολουθεί κοινά αποδεκτούς κανόνες.
Η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr είναι να αποδομήσει αυτή την αθλητική ψευδαίσθηση χωρίς να υποτιμήσει την αξία του αθλητισμού. Το fair play παραμένει αξία. Απλώς δεν είναι εργαλείο επιβίωσης απέναντι σε εγκληματική πρόθεση.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Γιατί το fair play είναι αξία στον αθλητισμό αλλά όχι υπόθεση στην εγκληματική βία.
- Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον αθλητικό ανταγωνισμό και στην πραγματική επίθεση.
- Γιατί ο δράστης συχνά αναζητά ανισότητα, έκπληξη και πλεονέκτημα.
- Γιατί η αυτοπροστασία ξεκινά από απουσία, αποφυγή και απόδραση.
- Πώς η πρόθεση του δράστη αλλάζει πλήρως τη φύση της κατάστασης.
- Γιατί η προστατευτική δράση δεν είναι «τίμιος αγώνας», αλλά νόμιμη απάντηση σε άμεση απειλή.
- Γιατί πρέπει να σταματά η δράση όταν σταματά ο κίνδυνος.
- Πώς αποφεύγουμε τη φαντασίωση χωρίς να πέφτουμε σε παράνομη ή υπερβολική βία.
Βασικά σημεία
- Το fair play είναι απαραίτητη αθλητική αξία, αλλά δεν δεσμεύει έναν εγκληματικό δράστη.
- Σε μια επίθεση, ο δράστης συνήθως επιλέγει χρόνο, χώρο, θύμα, τρόπο και πλεονέκτημα.
- Η πραγματική βία σπάνια είναι δίκαιη, συμμετρική ή προβλέψιμη.
- Το πρώτο επίπεδο αυτοπροστασίας είναι η απουσία από επικίνδυνες καταστάσεις.
- Το δεύτερο είναι η αποφυγή.
- Το τρίτο είναι η απόδραση.
- Η φυσική προστατευτική δράση είναι έσχατη επιλογή όταν η άμεση απειλή δεν αφήνει ασφαλέστερη λύση.
- Η δράση πρέπει να είναι νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη.
- Η προστατευτική δράση σταματά όταν σταματά η άμεση απειλή.
- Η αυτοάμυνα δεν είναι εκδίκηση, τιμωρία, επίδειξη σκληρότητας ή «νίκη» σε αγώνα.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Το fair play είναι ευγενής και απαραίτητη έννοια στον αθλητισμό. Υπάρχει επειδή όλοι οι συμμετέχοντες αποδέχονται ένα κοινό πλαίσιο: κανόνες, ισότητα, διαιτησία, αρχή, τέλος και δίκαιη προσπάθεια. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το τίμιο παιχνίδι είναι ένδειξη ανώτερου αθλητή και πολιτισμένης συμπεριφοράς.
Η εγκληματική βία δεν λειτουργεί έτσι.
Ο δράστης που επιλέγει θύμα δεν ενδιαφέρεται για δίκαιη αναμέτρηση. Αναζητά πλεονέκτημα. Θέλει έκπληξη, ανισότητα, φόβο, σύγχυση και έλεγχο. Μπορεί να είναι μεθυσμένος, υπό την επήρεια ουσιών, κοινωνικά επιθετικός, εγωιστικά προσβεβλημένος ή καθαρά αρπακτικός. Σε κάθε περίπτωση, ο πολίτης δεν μπορεί να υποθέσει ότι ο άλλος θα λειτουργήσει με κανόνες αθλητικού σεβασμού.
Γι’ αυτό η σοβαρή αυτοπροστασία δεν αρχίζει από τη μάχη. Αρχίζει από την απουσία, την αποφυγή και την απόδραση. Όταν όμως η απειλή είναι άμεση, πραγματική και αναπόφευκτη, τότε η προστατευτική δράση πρέπει να είναι αποφασιστική, νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη. Δεν γίνεται για να τιμωρήσει. Δεν γίνεται για να αποδείξει σκληρότητα. Γίνεται για να σταματήσει η άμεση απειλή και να δημιουργηθεί δυνατότητα διαφυγής.
Στην πραγματική αυτοάμυνα, το fair play δεν είναι το σωστό μέτρο. Το σωστό μέτρο είναι η επιβίωση μέσα στα όρια της νομιμότητας, της αναγκαιότητας, της αναλογικότητας και της ορθής κρίσης.
Εισαγωγή: Το fair play είναι σπουδαίο στον σωστό χώρο
Η έννοια του «τίμιου παιχνιδιού», ή fair play, είναι ευγενής και εξαιρετική για όλα τα αθλήματα. Αποτελεί σήμα κατατεθέν ενός πνευματικά ανώτερου αθλητή και μιας ώριμης αθλητικής κουλτούρας.
Το επικροτούμε.
Ο αθλητισμός χρειάζεται fair play. Χρειάζεται κανόνες. Χρειάζεται σεβασμό. Χρειάζεται ίσους όρους. Χρειάζεται κοινή αποδοχή του πλαισίου. Χρειάζεται αθλητές που καταλαβαίνουν ότι η νίκη δεν έχει αξία όταν κερδίζεται με δόλο, παραβίαση κανόνων ή εσκεμμένη βλάβη έξω από το επιτρεπτό πλαίσιο.
Μέσα στον αθλητισμό, το fair play είναι πολιτισμός.
Όμως αυτό ισχύει επειδή ο αθλητισμός είναι συμφωνημένο πλαίσιο. Όλοι όσοι συμμετέχουν αποδέχονται ότι υπάρχει παιχνίδι. Υπάρχουν κανόνες. Υπάρχει διαιτητής. Υπάρχει έναρξη και λήξη. Υπάρχει χώρος. Υπάρχουν κατηγορίες. Υπάρχει, έστω θεωρητικά, ίση ευκαιρία.
Αυτό είναι πολύτιμο.
Αλλά δεν είναι εγκληματική βία.
Και εδώ αρχίζει η σύγχυση.
Η εγκληματική βία δεν είναι παιχνίδι
Η πραγματική βία δεν ξεκινά επειδή δύο άνθρωποι συμφώνησαν να αναμετρηθούν. Δεν ξεκινά επειδή αποδέχτηκαν κοινούς κανόνες. Δεν εξελίσσεται επειδή υπάρχει κοινή έννοια δικαιοσύνης. Δεν σταματά επειδή κάποιος φωνάζει «τέλος».
Σε μια εγκληματική επίθεση, ο δράστης δεν ενδιαφέρεται για fair play. Δεν ενδιαφέρεται αν είστε έτοιμοι. Δεν ενδιαφέρεται αν είστε μικρότερος, μεγαλύτερος, κουρασμένος, άρρωστος, ηλικιωμένος ή αδύναμος. Δεν ενδιαφέρεται αν υπάρχουν ίσοι όροι.
Συχνά θέλει ακριβώς το αντίθετο.
Θέλει ανισότητα. Θέλει αιφνιδιασμό. Θέλει φόβο. Θέλει σύγχυση. Θέλει πλεονέκτημα. Θέλει να επιβάλει τη θέλησή του πριν προλάβετε να οργανώσετε αντίδραση.
Αυτό είναι που πολλοί ασκούμενοι δυσκολεύονται να δεχθούν, ειδικά αν έχουν εκπαιδευτεί χρόνια μέσα σε δομές όπου υπάρχει έλεγχος. Η σχολή, το γυμναστήριο, το τατάμι, το ρινγκ, το κλουβί και ο αγωνιστικός χώρος έχουν αξία. Δεν είναι όμως ο δρόμος, το πάρκινγκ, η είσοδος μιας πολυκατοικίας, το σπίτι, ένα σκοτεινό πεζοδρόμιο ή μια ξαφνική εισβολή.
Το fair play ανήκει στο παιχνίδι.
Η εγκληματική βία δεν είναι παιχνίδι.
Όλοι οι βίαιοι άνθρωποι δεν είναι ίδιοι
Στο αρχικό κείμενο γίνεται αναφορά σε διαφορετικούς τύπους ανθρώπων που μπορεί να δημιουργήσουν σοβαρό πρόβλημα: ο διαταραγμένος, ο τοξικομανής, ο μεθυσμένος, ο «κουραδόμαγκας», ο άνθρωπος που νιώθει ότι θίχτηκε το εγώ του, ο άνθρωπος με κακή πρόθεση, ο καθαρά αρπακτικός δράστης.
Δεν είναι όλοι ίδιοι. Και δεν πρέπει να τους αντιμετωπίζουμε όλους με την ίδια νοητική κατηγορία.
Κάποιος μπορεί να είναι επικίνδυνος επειδή η ικανότητα συλλογισμού του είναι περιορισμένη από ουσίες, αλκοόλ, ψυχική απορρύθμιση ή έντονη συναισθηματική φόρτιση. Αυτό δεν τον κάνει λιγότερο επικίνδυνο. Μερικές φορές τον κάνει πιο απρόβλεπτο, ακριβώς επειδή δεν λειτουργεί με καθαρή κρίση.
Άλλος μπορεί να είναι κοινωνικά επιθετικός. Να θέλει να δείξει ότι είναι «μάγκας», να επιβληθεί, να μη χάσει πρόσωπο μπροστά σε άλλους. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η λεκτική αποκλιμάκωση, η διαχείριση του εγώ και η δημιουργία εξόδου χωρίς εξευτελισμό μπορεί να έχουν αξία, αν η κατάσταση το επιτρέπει.
Άλλος μπορεί να είναι άνθρωπος που νιώθει ότι προσβλήθηκε. Εκεί υπάρχει συχνά κίνδυνος κλιμάκωσης από λόγια σε απειλές και από απειλές σε σωματική βία, ειδικά αν το εγώ του συνδέεται με την ανάγκη να «κερδίσει» μπροστά σε άλλους.
Και υπάρχει και ο πιο επικίνδυνος τύπος: ο άνθρωπος με καθαρή αρπακτική πρόθεση. Αυτός δεν ψάχνει απλώς καβγά. Δεν θέλει απαραίτητα να αποδείξει κάτι. Θέλει να πάρει αυτό που θέλει και πιστεύει ότι μπορεί να το πετύχει μέσω απειλής, εκφοβισμού, αιφνιδιασμού ή βίας.
Αυτός είναι εξαιρετικά επικίνδυνος.
Όχι επειδή είναι γενναίος. Συνήθως δεν είναι. Είναι επικίνδυνος επειδή σκέφτεται με όρους πλεονεκτήματος και θυματοποίησης.
Το αρπακτικό ψάχνει πλεονέκτημα, όχι δίκαιη μάχη
Το αρπακτικό δεν ψάχνει τον πιο δυνατό. Δεν ψάχνει τον πιο έτοιμο. Δεν ψάχνει τη δίκαιη αναμέτρηση. Συνήθως ψάχνει τον ανήμπορο, τον απρόσεκτο, τον απομονωμένο, τον ηλικιωμένο, τον αδύναμο, τον φοβισμένο, τον κουρασμένο ή εκείνον που μοιάζει εύκολος στόχος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το θύμα φταίει. Σε καμία περίπτωση.
Σημαίνει ότι ο δράστης αξιολογεί κίνδυνο και ευκαιρία. Αν πιστεύει ότι μπορεί να ολοκληρώσει τον σκοπό του χωρίς σοβαρό κίνδυνο για τον εαυτό του, τότε η πιθανότητα επίθεσης αυξάνεται.
Υπάρχει ένα πράγμα που μπορεί να τον κάνει να διστάσει: ο λόγος να αμφιβάλει.
Να αμφιβάλει ότι θα τα καταφέρει εύκολα. Να αμφιβάλει ότι δεν θα υπάρξει αντίδραση. Να αμφιβάλει ότι δεν θα κινδυνεύσει ο ίδιος. Να αμφιβάλει ότι το θύμα είναι τόσο διαθέσιμο, ανήμπορο ή απομονωμένο όσο νόμιζε.
Αυτός είναι ο λόγος που η αυτοπροστασία αρχίζει πριν τη σωματική σύγκρουση.
Η στάση σώματος, η επίγνωση, η απόσταση, η τοποθέτηση, η φωνή, η απομάκρυνση, η παρουσία τρίτων, ο φωτισμός, η είσοδος σε ασφαλέστερο χώρο, η χρήση εμποδίων, η κλήση βοήθειας, η αποφυγή απομόνωσης και η γρήγορη αναγνώριση περίεργης συμπεριφοράς είναι συχνά πιο σημαντικά από οποιαδήποτε τεχνική.
Η καλύτερη αυτοάμυνα είναι να μη φτάσει κανείς στο σημείο όπου χρειάζεται να παλέψει.
Απουσία, αποφυγή και απόδραση
Αν μια κατάσταση μυρίζει πρόβλημα, η πρώτη απάντηση δεν είναι να αποδείξουμε ότι είμαστε ικανοί. Η πρώτη απάντηση είναι η απουσία.
Να μην είμαστε εκεί.
Αν δεν μπορούμε να αποφύγουμε πλήρως το περιβάλλον, η επόμενη απάντηση είναι η αποφυγή. Να μην μπούμε στη σύγκρουση. Να μη δώσουμε καύσιμο. Να μη δεχθούμε το δόλωμα. Να μη μείνουμε σε σημείο όπου ο άλλος έχει πλεονέκτημα.
Αν η κατάσταση πλησιάζει επικίνδυνα, η επόμενη απάντηση είναι η απόδραση. Να φύγουμε. Να δημιουργήσουμε απόσταση. Να πάμε προς ανθρώπους, φως, κίνηση, έξοδο, ασφάλεια. Να καλέσουμε βοήθεια. Να χρησιμοποιήσουμε εμπόδια και χώρο.
Αυτά δεν είναι δειλία.
Είναι αυτοπροστασία.
Ο άνθρωπος που μένει σε μια κλιμακούμενη κατάσταση για να αποδείξει ότι δεν φοβάται, συχνά λειτουργεί με εγωισμό, όχι με κρίση. Η αυτοπροστασία δεν ζητά να νικήσετε κοινωνικά. Ζητά να επιστρέψετε ασφαλείς.
Η φυσική δράση έρχεται μόνο όταν δεν υπάρχει ασφαλέστερη επιλογή.
Και τότε δεν μιλάμε για fair play. Μιλάμε για προστασία από άμεση απειλή.
Όταν η διαφυγή δεν είναι διαθέσιμη
Υπάρχουν καταστάσεις όπου η απουσία απέτυχε, η αποφυγή δεν είναι πλέον δυνατή και η απόδραση δεν υπάρχει εκείνη τη στιγμή. Μπορεί να υπάρχει αιφνιδιασμός. Μπορεί να υπάρχει εγκλωβισμός. Μπορεί να υπάρχει εισβολή. Μπορεί να υπάρχει πολλαπλή απειλή. Μπορεί να υπάρχει άμεση επίθεση.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο αμυνόμενος δεν έχει την πολυτέλεια να σκέφτεται με όρους αθλητικού σεβασμού. Δεν βρίσκεται σε παιχνίδι. Δεν βρίσκεται σε αγώνα. Δεν βρίσκεται σε προπόνηση.
Βρίσκεται σε άμεση απειλή.
Εκεί, η προστατευτική δράση πρέπει να είναι αποφασιστική. Όχι ανεξέλεγκτη. Όχι εκδικητική. Όχι υπερβολική. Αλλά αποφασιστική.
Σκοπός της δεν είναι να «κερδίσει» ο αμυνόμενος. Δεν είναι να τιμωρήσει. Δεν είναι να εξευτελίσει. Δεν είναι να μείνει στη σύγκρουση για να αποδείξει κάτι.
Σκοπός είναι να σταματήσει η άμεση απειλή και να δημιουργηθεί δυνατότητα διαφυγής.
Αυτό είναι κρίσιμο. Αν ο δράστης σταματήσει, υποχωρήσει, πέσει μακριά, απομακρυνθεί, χάσει την ικανότητα να συνεχίσει ή υπάρξει ασφαλής ευκαιρία διαφυγής, η προστατευτική δράση πρέπει να σταματήσει. Από εκεί και πέρα, η προτεραιότητα είναι απόσταση, ασφάλεια, βοήθεια, αναφορά και νομική προστασία.
Η αυτοάμυνα δεν είναι παραμονή στη βία.
Είναι έξοδος από τη βία.
Η πρόθεση του δράστη είναι το πραγματικό όπλο
Συχνά μιλάμε για όπλα σαν να είναι μόνο αντικείμενα. Μαχαίρι. Ρόπαλο. Πιστόλι. Πέτρα. Μπουκάλι. Εργαλείο. Οτιδήποτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί για βλάβη.
Όμως το αντικείμενο είναι το μέσο.
Το πραγματικό όπλο είναι η πρόθεση.
Η πρόθεση του δράστη να αιφνιδιάσει. Να εκφοβίσει. Να πλησιάσει. Να απομονώσει. Να επιβάλει. Να τραυματίσει. Να πάρει αυτό που θέλει. Να συνεχίσει παρά την αντίσταση. Να χρησιμοποιήσει ό,τι πλεονέκτημα έχει.
Αυτό είναι που κάνει την κατάσταση επικίνδυνη.
Αν ο πολίτης κοιτά μόνο το αντικείμενο, μπορεί να χάσει το σημαντικότερο: τη συμπεριφορά, την απόσταση, τη στόχευση, το βλέμμα, τη θέση, τη διαδρομή διαφυγής, την πιθανότητα συνεργών και τη δυναμική της κλιμάκωσης.
Γι’ αυτό η αυτοπροστασία δεν είναι απλώς «μαθαίνω τεχνικές». Είναι μαθαίνω να αναγνωρίζω πρόθεση και συμπεριφορά πριν η κατάσταση γίνει σωματική.
Όσο νωρίτερα αναγνωριστεί η πρόθεση, τόσο περισσότερες επιλογές υπάρχουν.
Όσο αργότερα αναγνωριστεί, τόσο λιγότερες επιλογές μένουν.
Γιατί η αθλητική εκπαίδευση μπορεί να μπερδέψει
Τα αθλήματα μάχης μπορούν να είναι εξαιρετικά χρήσιμα. Δίνουν επαφή, φυσική κατάσταση, αντοχή, πίεση, διαχείριση φόβου, σωματική ικανότητα και εμπειρία απέναντι σε αντίσταση. Αυτά δεν πρέπει να υποτιμώνται.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν οι αθλητικές υποθέσεις μεταφέρονται αυτούσιες στην αυτοάμυνα.
Στο άθλημα υπάρχει ένας αντίπαλος. Στον δρόμο μπορεί να υπάρχουν περισσότεροι.
Στο άθλημα υπάρχουν κανόνες. Στη βία μπορεί να μην υπάρχει κανένα όριο.
Στο άθλημα υπάρχει διαιτητής. Στη βία δεν υπάρχει κανείς να σταματήσει το περιστατικό.
Στο άθλημα υπάρχει χώρος. Στη βία μπορεί να υπάρχει τοίχος, αυτοκίνητο, σκάλα, τραπέζι, πεζοδρόμιο, τζάμι, σκοτάδι ή πλήθος.
Στο άθλημα υπάρχει κοινή αποδοχή συμμετοχής. Στην εγκληματική επίθεση, ο αμυνόμενος συχνά δεν έχει επιλέξει τίποτα.
Στο άθλημα το fair play έχει νόημα. Στην εγκληματική βία, το fair play μπορεί να γίνει παγίδα αν σας κάνει να περιμένετε ισότητα από κάποιον που αναζητά ανισότητα.
Η σοβαρή εκπαίδευση δεν απορρίπτει τον αθλητισμό. Απορρίπτει τη σύγχυση πλαισίου.
Η σωστή χρήση της σκληρής γλώσσας
Στο αρχικό κείμενο υπάρχει πολύ σκληρή γλώσσα. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Προσπαθεί να ταρακουνήσει τον αναγνώστη και να τον βγάλει από τη φαντασίωση του «τίμιου αγώνα».
Αυτή η ένταση έχει αξία, αλλά χρειάζεται σωστό πλαίσιο.
Όταν λέμε ότι απέναντι σε σοβαρή απειλή η δράση πρέπει να είναι αποφασιστική, δεν εννοούμε ανεξέλεγκτη βία. Όταν λέμε ότι δεν πρέπει να σκεφτόμαστε με όρους fair play σε εγκληματική επίθεση, δεν εννοούμε ότι όλα επιτρέπονται. Όταν λέμε ότι ο δράστης πρέπει να αναγκαστεί να σταματήσει, δεν εννοούμε τιμωρία, εκδίκηση ή υπέρβαση.
Εννοούμε ότι, όταν η άμεση απειλή δεν αφήνει άλλη επιλογή, η προστατευτική δράση δεν μπορεί να είναι διστακτική, διακοσμητική ή αθλητικά ευγενική.
Πρέπει να είναι λειτουργική.
Πρέπει να είναι νόμιμη.
Πρέπει να είναι αναγκαία.
Πρέπει να είναι ανάλογη.
Πρέπει να σταματά όταν σταματά η άμεση απειλή.
Αυτό είναι το πλαίσιο που κάνει τη διαφορά ανάμεσα στη σοβαρή αυτοάμυνα και στη βίαιη φαντασίωση.
«Χτύπησε πρώτος» ή αναχαιτιστική προστατευτική δράση;
Η γνωστή φράση «χτύπησε πρώτος, χτύπησε δυνατά, χτύπησε συχνά» αποδίδεται στον ναύαρχο William Halsey Jr. Ως στρατιωτικό απόφθεγμα, εκφράζει επιθετική πρωτοβουλία, αποφασιστικότητα και πίεση.
«Χτυπήστε πρώτοι, χτυπήστε δυνατά, χτυπήστε συχνά.» – Admiral William Halsey jr.
Στην πολιτική αυτοάμυνα όμως πρέπει να μεταφραστεί με μεγάλη προσοχή.
Ο πολίτης δεν έχει δικαίωμα να επιτίθεται «για καλό και για κακό». Δεν έχει δικαίωμα να προλαμβάνει καταστάσεις με βία επειδή απλώς ενοχλήθηκε ή φοβήθηκε αόριστα. Δεν έχει δικαίωμα να χρησιμοποιεί δύναμη χωρίς άμεση, πραγματική και αναπόφευκτη απειλή.
Στο πλαίσιο της αυτοπροστασίας, η φράση αυτή πρέπει να γίνει κάτι πολύ πιο ακριβές:
Όταν η άμεση επίθεση είναι αναγνωρίσιμη, παρούσα και αναπόφευκτη, η προστατευτική δράση πρέπει να είναι αποφασιστική, αναγκαία και ανάλογη, με σκοπό τη διακοπή της απειλής και τη διαφυγή.
Αυτό δεν είναι τόσο κινηματογραφικό.
Είναι όμως πολύ πιο σοβαρό.
Η αυτοάμυνα δεν χρειάζεται συνθήματα για να γίνει επικίνδυνη. Χρειάζεται κρίση για να παραμείνει νόμιμη και χρήσιμη.
Συχνές ερωτήσεις
Τι σημαίνει fair play;
Fair play σημαίνει τίμιο παιχνίδι, σεβασμός στους κανόνες, ίσοι όροι και δίκαιη προσπάθεια μέσα σε ένα συμφωνημένο αθλητικό πλαίσιο. Είναι θεμελιώδης αξία στον αθλητισμό.
Υπάρχει fair play στην πραγματική αυτοάμυνα;
Όχι με την αθλητική έννοια. Σε μια εγκληματική επίθεση δεν υπάρχουν συμφωνημένοι κανόνες, διαιτητής, ίσοι όροι ή κοινή αποδοχή του πλαισίου. Ο αμυνόμενος πρέπει να σκέφτεται με όρους προστασίας, όχι αθλητικής δικαιοσύνης.
Σημαίνει αυτό ότι στην αυτοάμυνα επιτρέπονται όλα;
Όχι. Η αυτοάμυνα πρέπει να είναι νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη. Η προστατευτική δράση επιτρέπεται μόνο απέναντι σε άμεση απειλή και πρέπει να σταματά όταν σταματά ο κίνδυνος.
Ποια είναι η πρώτη επιλογή στην αυτοπροστασία;
Η πρώτη επιλογή είναι η απουσία. Να μη βρεθείτε στην επικίνδυνη κατάσταση. Μετά έρχεται η αποφυγή, μετά η απόδραση και μόνο ως έσχατη επιλογή η φυσική προστατευτική δράση.
Γιατί οι δράστες δεν αναζητούν δίκαιη μάχη;
Επειδή ο σκοπός τους δεν είναι η αθλητική αναμέτρηση. Συχνά αναζητούν πλεονέκτημα, αιφνιδιασμό, απομόνωση, φόβο και έλεγχο. Αυτό τους κάνει επικίνδυνους και γι’ αυτό η αυτοπροστασία πρέπει να αρχίζει πριν από τη σύγκρουση.
Τι σημαίνει ότι η πρόθεση είναι το πραγματικό όπλο;
Σημαίνει ότι το αντικείμενο που μπορεί να κρατά κάποιος είναι μόνο το μέσο. Η επικινδυνότητα αρχίζει από την πρόθεση να απειλήσει, να τραυματίσει, να επιβάλει ή να συνεχίσει παρά την αντίσταση.
Πότε σταματά η προστατευτική δράση;
Σταματά όταν σταματά η άμεση απειλή. Αν ο δράστης υποχωρήσει, απομακρυνθεί, δεν μπορεί να συνεχίσει ή υπάρχει ασφαλής δυνατότητα διαφυγής, ο αμυνόμενος πρέπει να σταματήσει την εμπλοκή και να κινηθεί προς την ασφάλεια.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
Μάχεσαι όπως εκπαιδεύεσαι
Σχετικό γιατί εξηγεί πώς οι συνθήκες εκπαίδευσης επηρεάζουν τις αντιδράσεις σε πραγματική πίεση.
Τι είναι και τι δεν είναι η αυτοάμυνα
Βοηθά τον αναγνώστη να ξεχωρίσει την αυτοάμυνα από την άθληση, την τέχνη, την εκδίκηση και τη φαντασίωση.
Η δικαιολογημένη χρήση της βίας
Απαραίτητο συμπληρωματικό άρθρο για να κατανοηθεί το πλαίσιο της νόμιμης, αναγκαίας και ανάλογης προστατευτικής δράσης.
Πάνω απ’ όλα πρόθεση
Συνδέεται άμεσα με το θέμα, επειδή εξηγεί γιατί η πρόθεση και η πρωτοβουλία είναι κρίσιμες στην πραγματική αυτοάμυνα.
Η λεκτική αποκλιμάκωση στην αυτοάμυνα
Χρήσιμο άρθρο για τις περιπτώσεις όπου η κατάσταση μπορεί να αποκλιμακωθεί πριν περάσει σε φυσική βία.
Θέτοντας όρια στην αυτοπροστασία και στην αυτοάμυνα
Σχετικό γιατί δείχνει ότι η σοβαρή αυτοπροστασία δεν είναι μόνο σωματική δράση, αλλά και σαφή όρια πριν από τη σύγκρουση.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο δεν προτρέπει σε βία, εκδίκηση ή επιθετική συμπεριφορά. Η θέση του είναι ότι η εγκληματική βία δεν λειτουργεί με αθλητικούς κανόνες και ότι ο πολίτης πρέπει να το γνωρίζει για να προστατευθεί καλύτερα.
Η φυσική προστατευτική δράση είναι έσχατη επιλογή όταν υπάρχει άμεση, πραγματική και αναπόφευκτη απειλή. Πρέπει να είναι νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη. Σκοπός της είναι η διακοπή της άμεσης απειλής και η δημιουργία δυνατότητας διαφυγής.
Δεν είναι τιμωρία.
Δεν είναι εκδίκηση.
Δεν είναι επίδειξη σκληρότητας.
Δεν είναι πρόσκληση για σύγκρουση.
Η δημόσια ύλη δίνει το πλαίσιο. Η πρακτική εφαρμογή πρέπει να γίνεται μόνο σε οργανωμένη εκπαίδευση, με επίβλεψη, προστατευτικό εξοπλισμό, έλεγχο, ρόλους και διόρθωση.
Νομική σημείωση
Η αυτοάμυνα κρίνεται πάντα από τις πραγματικές περιστάσεις. Το αν μια πράξη ήταν νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη εξαρτάται από την άμεση απειλή, τις διαθέσιμες επιλογές, την ένταση του κινδύνου, τη δυνατότητα διαφυγής και το πότε σταμάτησε η απειλή.
Ο αμυνόμενος δεν έχει δικαίωμα να συνεχίζει τη βία όταν ο κίνδυνος έχει σταματήσει. Αν ο δράστης υποχωρήσει, απομακρυνθεί, πάψει να αποτελεί άμεση απειλή ή υπάρξει ασφαλής δυνατότητα διαφυγής, η προστατευτική δράση πρέπει να σταματήσει.
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για συγκεκριμένα περιστατικά, απαιτείται συμβουλή από αρμόδιο νομικό επαγγελματία.
Σημείωση κατά της φαντασίωσης
Η πραγματική αυτοάμυνα δεν είναι τίμια μονομαχία.
Δεν είναι ταινία. Δεν είναι αγώνας. Δεν είναι ευκαιρία να αποδείξει κανείς ότι είναι σκληρός. Δεν είναι χώρος για ρομαντικές ιδέες περί δίκαιης μάχης.
Ο εγκληματικός δράστης δεν οφείλει να σας δώσει χρόνο, χώρο, προειδοποίηση ή ίση ευκαιρία. Μπορεί να επιλέξει αιφνιδιασμό, πλεονέκτημα, συνεργούς, αντικείμενα, απομόνωση ή φόβο.
Γι’ αυτό η σοβαρή αυτοπροστασία δεν πουλά φαντασιώσεις. Διδάσκει επίγνωση, απόσταση, αποφυγή, απόδραση, όρια, κρίση και, όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή, αποφασιστική προστατευτική δράση μέσα στα νόμιμα όρια.
Όποιος παρουσιάζει την εγκληματική βία σαν τίμιο παιχνίδι, προετοιμάζει τον άνθρωπο για λάθος κόσμο.
Σημείωση εμπειρίας
Η θέση αυτού του άρθρου συνδέεται με τη μεθοδολογία του Combatives Group, όπου η αυτοπροστασία δεν αντιμετωπίζεται ως αθλητική αναμέτρηση ούτε ως διακοσμητική πολεμική τέχνη.
Η εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει επίγνωση, απόσταση, ρόλους, πίεση, προσομοιώσεις, σενάρια, ορθή κρίση, νομική επίγνωση και σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στην άθληση και στην προστασία από πραγματική απειλή.
Το fair play παραμένει αξία στον αθλητισμό.
Στην αυτοπροστασία όμως, η κεντρική αξία είναι διαφορετική: να μη βρεθείς εκεί, να αποφύγεις, να φύγεις και, αν δεν υπάρχει άλλη επιλογή, να δράσεις νόμιμα και αποφασιστικά για να σταματήσει η άμεση απειλή.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς η απουσία, η αποφυγή, η απόδραση, η πρόθεση, η πίεση, οι ρόλοι, οι προσομοιώσεις και τα σενάρια συνδέονται σε ένα σοβαρό και νόμιμα ασφαλές πρόγραμμα αυτοπροστασίας, η θεωρία από μόνη της δεν αρκεί.
Η πραγματική κατανόηση έρχεται μέσα από οργανωμένη εκπαίδευση, πρακτική εφαρμογή, επίβλεψη και καθοδήγηση.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για εκπαιδευτικά προγράμματα, ενημερωτικές δράσεις και καθοδήγηση γύρω από την προσωπική ασφάλεια, την αυτοπροστασία και τη ρεαλιστική αντιμετώπιση της βίας.