Επιβραδύνετε τις αντιδράσεις του
Η εξαπάτηση είναι από τις πιο παρεξηγημένες έννοιες στην αυτοπροστασία. Η λέξη μπορεί εύκολα να ακουστεί ανήθικη, ύπουλη ή επιθετική. Στην καθημερινή κοινωνική ζωή, η εξαπάτηση δεν είναι αρετή. Δεν θέλουμε ανθρώπους που εξαπατούν, χειραγωγούν ή λειτουργούν δόλια απέναντι σε ειρηνικούς ανθρώπους.
Στο πλαίσιο της αυτοάμυνας, όμως, μιλάμε για κάτι διαφορετικό. Δεν μιλάμε για δόλο εις βάρος αθώου ανθρώπου. Μιλάμε για τακτική παραπλάνηση απέναντι σε κάποιον που προσπαθεί να σας βλάψει, να σας εγκλωβίσει, να σας αιφνιδιάσει ή να επιβάλει τη δική του πρόθεση επάνω σας. Σε αυτή την περίπτωση, δεν του χρωστάτε προβλεψιμότητα. Δεν του χρωστάτε συνεργασία. Δεν του χρωστάτε να του κάνετε εύκολη τη δουλειά.
Η εξαπάτηση, ως χαρακτηριστικό του Combatives, είναι η ικανότητα να μη δίνετε στον εν δυνάμει επιτιθέμενο καθαρή, άμεση και χρήσιμη εικόνα για το τι θα κάνετε. Είναι η ικανότητα να του καθυστερείτε την αντίληψη, να του μπερδεύετε την πρόβλεψη, να χαλάτε τον ρυθμό του και να δημιουργείτε πλεονέκτημα για αποφυγή, διαφυγή ή αναγκαία αμυντική δράση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ξεκινάτε βία. Δεν σημαίνει ότι χρησιμοποιείτε παραπλάνηση για να προκαλέσετε. Σημαίνει ότι, όταν η απειλή είναι πραγματική ή άμεσα επικείμενη, δεν παραμένετε προβλέψιμος στόχος μέσα στο σενάριο που έχει φτιάξει ο άλλος.
Η εξαπάτηση δεν είναι ανήθικη όταν χρησιμοποιείται για να προστατευτείτε από άνθρωπο που προσπαθεί να σας βλάψει. Είναι τακτική αυτοπροστασίας.
Η σύντομη απάντηση
Η εξαπάτηση στην αυτοάμυνα είναι η τακτική ικανότητα να καθυστερείτε, να μπερδεύετε ή να χαλάτε την πρόβλεψη του επιτιθέμενου, ώστε να αποκτήσετε χρόνο, απόσταση και ευκαιρία διαφυγής. Δεν είναι δόλια επίθεση. Δεν είναι πρόκληση. Δεν είναι χειραγώγηση ειρηνικών ανθρώπων. Είναι εργαλείο αυτοπροστασίας απέναντι σε κάποιον που προσπαθεί να αποκτήσει πλεονέκτημα εις βάρος σας.
Ο επιτιθέμενος συχνά λειτουργεί με βάση την πρόβλεψη. Περιμένει να παγώσετε, να καθυστερήσετε, να υποχωρήσετε μηχανικά, να μείνετε ευγενικοί σε λάθος στιγμή ή να αντιδράσετε με τρόπο που έχει ήδη υπολογίσει. Η εξαπάτηση χαλάει αυτή την πρόβλεψη. Σας επιτρέπει να μην κινηθείτε εκεί που σας σπρώχνει, να μην απαντήσετε όπως περιμένει, να μην παραμείνετε στο σημείο που τον βολεύει και να μην του δώσετε τον χρόνο που χρειάζεται.
Όταν η εξαπάτηση συνδυάζεται με επίγνωση, αιφνιδιασμό, συγχρονισμό και σωστές δεξιότητες, μπορεί να δώσει σοβαρό πλεονέκτημα. Το πλεονέκτημα όμως πρέπει να υπηρετεί την ασφάλεια και τη διαφυγή, όχι την επιθυμία για σύγκρουση.
Αυτό το άρθρο είναι για εσάς αν…
Αυτό το άρθρο είναι για όσους δυσκολεύονται με τη λέξη «εξαπάτηση» και θέλουν να καταλάβουν πώς μπορεί να έχει θέση σε ένα σοβαρό σύστημα αυτοπροστασίας. Είναι για τον άνθρωπο που αντιλαμβάνεται ότι απέναντι σε πραγματική απειλή η απόλυτη ειλικρίνεια της πρόθεσής του μπορεί να τον κάνει προβλέψιμο, και η προβλεψιμότητα μπορεί να τον κάνει ευάλωτο. Αν σας ενοχλεί η λέξη «εξαπάτηση» χρησιμοποιήσετε την λέξη «παραπλάνηση».
Είναι επίσης για όσους πιστεύουν ότι η αυτοάμυνα είναι μόνο θέμα δύναμης, ταχύτητας ή τεχνικής. Στην πράξη, η αυτοάμυνα είναι και θέμα πληροφορίας. Ποιος ξέρει τι; Ποιος διαβάζει ποιον; Ποιος περιμένει ποια αντίδραση; Ποιος ελέγχει τον ρυθμό; Ποιος καταλαβαίνει πρώτος ότι η δυναμική άλλαξε;
Η εξαπάτηση δεν αντικαθιστά τη δύναμη, την ταχύτητα ή την τεχνική. Τις κάνει δυσκολότερες να προβλεφθούν.
Τι θα μάθετε
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε τι σημαίνει εξαπάτηση μέσα στο πλαίσιο της πολιτικής αυτοάμυνας και γιατί δεν πρέπει να συγχέεται με ανήθικη συμπεριφορά. Θα εξηγήσουμε πώς η εξαπάτηση επιβραδύνει τις αντιδράσεις του επιτιθέμενου, γιατί του αφαιρεί καθαρή πληροφόρηση και πώς μπορεί να δημιουργήσει τακτικό πλεονέκτημα χωρίς να οδηγεί απαραίτητα σε σωματική σύγκρουση.
Θα δούμε επίσης τη σχέση της εξαπάτησης με τον αιφνιδιασμό. Ο αιφνιδιασμός αλλάζει το αναμενόμενο. Η εξαπάτηση βοηθά να μη καταλάβει ο άλλος εγκαίρως τι αλλάζει. Μαζί, μπορούν να χαλάσουν τη δυναμική του δράστη και να ανοίξουν παράθυρο διαφυγής.
Τέλος, θα δούμε γιατί η εξαπάτηση χρειάζεται αυτοκυριαρχία και νόμιμο πλαίσιο. Χωρίς αυτά, μπορεί να γίνει πονηριά για πρόκληση. Με αυτά, γίνεται εργαλείο αυτοπροστασίας.
Βασικά σημεία
- Η εξαπάτηση στην αυτοάμυνα δεν είναι ανήθικη χειραγώγηση. Είναι τακτική παραπλάνηση απέναντι σε πραγματική ή άμεσα επικείμενη απειλή.
- Ο σκοπός της είναι να επιβραδύνει τις αντιδράσεις του επιτιθέμενου, να χαλάσει την πρόβλεψή του και να δημιουργήσει πλεονέκτημα για αποφυγή ή διαφυγή.
- Ο επιτιθέμενος συχνά βασίζεται στην προβλεψιμότητα του στόχου. Αν δεν αντιδράσετε όπως περιμένει, χάνει χρόνο και βεβαιότητα.
- Η εξαπάτηση μπορεί να είναι μη σωματική: αλλαγή πορείας, αλλαγή ρυθμού, χρήση φωνής, μετακίνηση προς κόσμο, αποφυγή λεκτικής παγίδας ή απόκρυψη της πραγματικής πρόθεσης διαφυγής.
- Η εξαπάτηση συνδέεται άμεσα με τον αιφνιδιασμό. Μαζί χαλούν το σχέδιο του δράστη και μειώνουν την πρωτοβουλία του.
- Η εξαπάτηση πρέπει να υπηρετεί την αυτοπροστασία, όχι την πρόκληση βίας. Χωρίς νόμιμο μέτρο και αυτοκυριαρχία, μπορεί να γίνει επικίνδυνη.
Εισαγωγή: Γιατί η προβλεψιμότητα είναι πρόβλημα
Σε μια απειλητική κατάσταση, η προβλεψιμότητα είναι μειονέκτημα. Όταν ο άλλος μπορεί να καταλάβει εύκολα πού θα κινηθείτε, πότε θα υποχωρήσετε, πώς θα απαντήσετε ή πόσο θα καθυστερήσετε, μπορεί να προσαρμόσει τη δική του πίεση. Μπορεί να σας οδηγήσει εκεί που τον βολεύει. Μπορεί να σας κρατήσει σε λεκτική αμηχανία. Μπορεί να μειώσει την απόσταση σταδιακά. Μπορεί να σας κάνει να φανείτε συνεργάσιμοι, ενώ στην πραγματικότητα σας στήνει σε χειρότερη θέση.
Η εξαπάτηση υπάρχει για να χαλάσει αυτή την ευκολία. Δεν χρειάζεται να είναι θεατρική. Δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη. Συχνά είναι κάτι απλό: δεν κάνετε αυτό που περιμένει. Δεν συνεχίζετε εκεί που σας οδηγεί. Δεν μένετε στο σημείο που θέλει. Δεν απαντάτε στο λεκτικό δόλωμα. Δεν δείχνετε καθαρά πότε θα κινηθείτε προς την έξοδο. Δεν του επιτρέπετε να διαβάσει εγκαίρως την επόμενή σας απόφαση.
Στην αυτοπροστασία, ο χρόνος είναι κρίσιμος. Αν ο επιτιθέμενος καθυστερήσει έστω και λίγο να καταλάβει τι κάνετε, μπορεί να κερδίσετε την απόσταση που χρειάζεστε. Αν μπερδευτεί ως προς την πρόθεσή σας, μπορεί να χάσει ρυθμό. Αν δεν προβλέψει την κίνησή σας, μπορεί να ανοίξει χώρος. Η εξαπάτηση, σωστά χρησιμοποιημένη, επιβραδύνει τον άλλον και επιταχύνει τις δικές σας επιλογές.
Αυτό είναι το κεντρικό της νόημα: όχι να κάνετε τον «πονηρό», αλλά να μη γίνετε εύκολα αναγνώσιμος στόχος.
Η εξαπάτηση ως επίκτητη δεξιότητα
Η εξαπάτηση δεν είναι μόνο θέμα χαρακτήρα. Μπορεί να διδαχθεί και να καλλιεργηθεί. Κάποιοι άνθρωποι είναι φυσικά πιο δύσκολο να διαβαστούν. Άλλοι είναι απολύτως διάφανοι: δείχνουν φόβο, δείχνουν πρόθεση, δείχνουν αμηχανία, δείχνουν πού κοιτούν, πού θέλουν να φύγουν, πότε θα κινηθούν. Σε μια ασφαλή καθημερινή σχέση, αυτό δεν είναι πρόβλημα. Σε απειλητική κατάσταση, όμως, μπορεί να γίνει μειονέκτημα.
Η εκπαίδευση βοηθά τον ασκούμενο να καταλάβει τι εκπέμπει. Πού κοιτάζει όταν φοβάται. Πώς στέκεται όταν θέλει να φύγει. Πότε κάνει πίσω χωρίς να το καταλαβαίνει. Πώς απαντά όταν πιέζεται. Πότε αφήνει τον άλλον να διαβάσει την ανασφάλειά του. Πότε δίνει άθελά του την πληροφορία που χρειάζεται ο δράστης.
Από εκεί και πέρα, η δεξιότητα καλλιεργείται με σενάρια. Ο ασκούμενος μαθαίνει να μη δείχνει αμέσως όλη την πρόθεσή του, να χρησιμοποιεί τον χώρο, να αλλάζει ρυθμό, να μιλά όταν χρειάζεται, να μη μπαίνει σε λεκτική παγίδα και να κινείται προς έξοδο χωρίς να προσφέρει στον άλλον πλήρη πρόβλεψη.
Η εξαπάτηση, όπως κάθε σοβαρή δεξιότητα, δεν αποκτάται με σύνθημα. Αποκτάται με επανάληψη, ανατροφοδότηση και πίεση.
Επιβραδύνετε τις αντιδράσεις του
Ο σκοπός της εξαπάτησης είναι να επιβραδύνει τις αντιδράσεις του επιτιθέμενου. Όχι απαραίτητα να τον σταματήσει πλήρως. Όχι να τον μπερδέψει για πάντα. Αρκεί να τον καθυστερήσει αρκετά ώστε να δημιουργηθεί πλεονέκτημα.
Ο δράστης χρειάζεται πληροφορία για να λειτουργήσει. Θέλει να ξέρει αν τον είδατε. Θέλει να ξέρει αν φοβάστε. Θέλει να ξέρει αν θα φύγετε. Θέλει να ξέρει αν θα υποχωρήσετε. Θέλει να ξέρει αν θα φωνάξετε. Θέλει να ξέρει αν είστε εύκολος στόχος. Κάθε χρήσιμη πληροφορία που του δίνετε μπορεί να τον βοηθήσει να συνεχίσει.
Η εξαπάτηση περιορίζει αυτή την πληροφορία ή τη στρεβλώνει. Μπορεί να δείχνετε ότι απομακρύνεστε χωρίς πανικό, ενώ στην πραγματικότητα αλλάζετε γωνία προς καλύτερη έξοδο. Μπορεί να χρησιμοποιείτε ήρεμη φωνή ενώ δημιουργείτε απόσταση. Μπορεί να μη κοιτάτε επίμονα την έξοδο, αλλά να κινείστε προς αυτήν. Μπορεί να μην απαντάτε στο δόλωμα μιας προσβολής, επειδή καταλαβαίνετε ότι ο άλλος θέλει να σας κρατήσει στη συζήτηση.
Αυτό δεν είναι δειλία. Είναι τακτική. Ο στόχος δεν είναι να φανείτε γενναίοι. Ο στόχος είναι να μη του δώσετε εύκολο διάβασμα.
Η εξαπάτηση και ο αιφνιδιασμός λειτουργούν μαζί
Η εξαπάτηση και ο αιφνιδιασμός είναι συγγενείς έννοιες, αλλά δεν είναι ακριβώς το ίδιο. Ο αιφνιδιασμός είναι η στιγμή όπου ο άλλος συναντά κάτι που δεν περίμενε. Η εξαπάτηση είναι συχνά αυτό που τον κάνει να μη το περιμένει.
Αν ο δράστης πιστεύει ότι θα συνεχίσετε σε μια απομονωμένη διαδρομή και εσείς αλλάξετε πορεία προς κόσμο, αιφνιδιάζεται. Αν πιστεύει ότι θα μπείτε σε λεκτική αντιπαράθεση και εσείς αποχωρήσετε, αιφνιδιάζεται. Αν πιστεύει ότι θα κάνετε πίσω με τρόπο που σας εγκλωβίζει και εσείς αλλάξετε γωνία, αιφνιδιάζεται. Αν πιστεύει ότι δεν τον έχετε αντιληφθεί και εσείς του δείξετε καθαρά ότι τον έχετε δει, αιφνιδιάζεται.
Η εξαπάτηση προετοιμάζει αυτή την αλλαγή. Δεν αφήνει τον άλλον να καταλάβει πλήρως τι θα συμβεί. Του δίνει λάθος προσδοκία ή του στερεί αρκετή πληροφορία ώστε να καθυστερήσει. Όταν έρθει η αλλαγή, ο αιφνιδιασμός έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να λειτουργήσει.
Στην αυτοπροστασία, αυτός ο συνδυασμός δεν υπάρχει για να κάνουμε μια «σχεδόν ασταμάτητη επίθεση», όπως θα έλεγε η πιο πολεμική γλώσσα του παλιού κειμένου. Υπάρχει για να χαλάσουμε το σχέδιο του δράστη και να ανοίξουμε δρόμο προς ασφάλεια.
Η εξαπάτηση δεν σημαίνει πρόκληση
Εδώ χρειάζεται σαφές όριο. Η εξαπάτηση στην αυτοπροστασία δεν σημαίνει ότι στήνουμε παγίδες, προκαλούμε τον άλλον ή δημιουργούμε σύγκρουση για να αποκτήσουμε πλεονέκτημα. Αυτό θα ήταν επικίνδυνο, ανώριμο και πιθανώς παράνομο.
Η τακτική παραπλάνηση έχει θέση όταν υπάρχει απειλή, πίεση, επικίνδυνη προσέγγιση ή σοβαρή πιθανότητα βίας. Δεν χρησιμοποιείται για να ξεγελάσουμε έναν άνθρωπο που δεν μας απειλεί. Δεν χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσουμε επίθεση. Δεν χρησιμοποιείται για να μετατρέψουμε την αυτοάμυνα σε παιχνίδι κυριαρχίας.
Αυτό είναι κρίσιμο για τον πολίτη. Η αυτοπροστασία δεν είναι στρατιωτική επιχείρηση όπου ο σκοπός είναι η εξουδετέρωση του αντιπάλου. Είναι πολιτική ανάγκη ασφάλειας. Οι επιλογές πρέπει να παραμένουν μέσα σε νόμιμο και αναγκαίο πλαίσιο. Όσο υπάρχει δυνατότητα αποφυγής ή διαφυγής, αυτή προηγείται.
Η εξαπάτηση λοιπόν δεν είναι «δόλωμα για βία». Είναι τρόπος να βγείτε από τη βία ή να μη της επιτρέψετε να εξελιχθεί με τους όρους του άλλου.
Η μη σωματική εξαπάτηση είναι συχνά η πιο χρήσιμη
Πολλοί άνθρωποι, όταν ακούν «εξαπάτηση» σε περιβάλλον αυτοάμυνας, σκέφτονται αμέσως σωματικές προσποιήσεις. Αυτό είναι πολύ στενή αντίληψη. Η πιο χρήσιμη εξαπάτηση για τον πολίτη είναι συχνά μη σωματική.
Μπορεί να είναι η αλλαγή ρυθμού στο περπάτημα χωρίς να δείξετε πανικό. Μπορεί να είναι το ότι δεν κοιτάτε συνεχώς την έξοδο, ενώ κινείστε σταδιακά προς αυτήν. Μπορεί να είναι το ότι δεν απαντάτε στην προσβολή που έχει σκοπό να σας κρατήσει στη σύγκρουση. Μπορεί να είναι το ότι δίνετε την εντύπωση πως δεν θα κλιμακώσετε λεκτικά, ενώ ταυτόχρονα μετακινείστε σε καλύτερη θέση. Μπορεί να είναι το ότι κρατάτε ουδέτερη στάση, ενώ έχετε ήδη αποφασίσει να φύγετε με την πρώτη ευκαιρία.
Αυτές οι μορφές εξαπάτησης είναι συχνά πιο ασφαλείς, επειδή δεν απαιτούν σωματική σύγκρουση. Σας δίνουν χρόνο χωρίς να ανεβάζουν απαραίτητα την ένταση. Σας επιτρέπουν να προστατευτείτε χωρίς να δείξετε όλη την πρόθεσή σας. Σας βοηθούν να αποφύγετε το σημείο όπου ο άλλος θα έχει πλήρη έλεγχο της απόστασης.
Στην αυτοπροστασία, η καλύτερη εξαπάτηση μπορεί να είναι αυτή που κανείς δεν κατάλαβε, επειδή απλώς φύγατε εγκαίρως.
Μη μπείτε στον ρόλο που σας δίνει ο δράστης
Ο δράστης συχνά προσπαθεί να σας δώσει έναν ρόλο. Θέλει να γίνετε ο φοβισμένος. Ο μπερδεμένος. Ο προσβεβλημένος. Ο θυμωμένος. Ο υποτακτικός. Ο άνθρωπος που εξηγεί υπερβολικά. Ο άνθρωπος που μένει για να αποδείξει ότι δεν φοβάται. Ο άνθρωπος που πέφτει στη λεκτική παγίδα.
Η εξαπάτηση είναι η άρνηση να παίξετε αυτόν τον ρόλο. Αν θέλει να σας θυμώσει, δεν του δίνετε θυμό. Αν θέλει να σας κρατήσει σε συζήτηση, δεν του δίνετε συζήτηση. Αν θέλει να σας οδηγήσει προς απομόνωση, δεν του δίνετε την πορεία που θέλει. Αν θέλει να σας κάνει να νιώσετε υποχρεωμένοι να απαντήσετε, δεν του δίνετε αυτή την υποχρέωση.
Αυτό δεν σημαίνει παθητικότητα. Αντίθετα, είναι ενεργητική επιλογή. Επιλέγετε να μη συνεργαστείτε με τη δομή που σας επιβάλλει. Επιλέγετε να μη του δώσετε την αντίδραση που χρειάζεται. Επιλέγετε να κρατήσετε την προσοχή σας στον σκοπό: ασφάλεια και διαφυγή.
Η αυτοπροστασία δεν είναι μόνο τι κάνετε με το σώμα. Είναι και ποιον ρόλο αρνείστε να παίξετε.
Η εξαπάτηση θέλει αυτοκυριαρχία
Για να εξαπατήσετε τακτικά έναν εν δυνάμει επιτιθέμενο, πρέπει πρώτα να μπορείτε να ελέγξετε τον εαυτό σας. Αν ο φόβος σας φαίνεται αμέσως, αν ο θυμός σας σας προδίδει, αν η βιασύνη σας αποκαλύπτει την πρόθεσή σας, αν το βλέμμα σας δείχνει κάθε σας σκέψη, τότε ο άλλος μπορεί να σας διαβάσει.
Η αυτοκυριαρχία δεν σημαίνει ότι δεν φοβάστε. Σημαίνει ότι ο φόβος δεν αποκαλύπτει όλα σας τα χαρτιά. Δεν σημαίνει ότι δεν πιέζεστε. Σημαίνει ότι δεν αφήνετε την πίεση να σας κάνει εύκολα προβλέψιμους. Δεν σημαίνει ότι παριστάνετε τον άτρωτο. Σημαίνει ότι λειτουργείτε αρκετά καθαρά ώστε να επιλέγετε τι δείχνετε και τι όχι.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε λεκτικές καταστάσεις. Ο δράστης ή ο επιθετικός άνθρωπος μπορεί να δοκιμάσει τα όριά σας. Μπορεί να προσβάλει, να ειρωνευτεί, να πλησιάσει, να προκαλέσει. Αν απαντήσετε ακριβώς όπως θέλει, του δίνετε έλεγχο. Αν κρατήσετε αυτοκυριαρχία, μπορείτε να επιλέξετε διαφορετική γραμμή.
Η εξαπάτηση χωρίς αυτοκυριαρχία γίνεται τυχαία. Η εξαπάτηση με αυτοκυριαρχία γίνεται τακτική.
Η εξαπάτηση πρέπει να συνδέεται με συγχρονισμό
Η εξαπάτηση δεν έχει αξία αν γίνει τη λάθος στιγμή. Αν αποκαλύψετε πολύ νωρίς ότι αλλάζετε θέση, ο άλλος μπορεί να προσαρμοστεί. Αν καθυστερήσετε πολύ, μπορεί να έχετε ήδη εγκλωβιστεί. Αν χρησιμοποιήσετε φωνή πριν χρειαστεί, μπορεί να κλιμακώσετε άσκοπα. Αν τη χρησιμοποιήσετε πολύ αργά, μπορεί να μη δημιουργήσει χρόνο.
Γι’ αυτό η εξαπάτηση συνδέεται άμεσα με τον συγχρονισμό. Δεν αρκεί να μη δείχνετε την πρόθεσή σας. Πρέπει να την αποκαλύψετε ή να την εφαρμόσετε τη στιγμή που έχει νόημα. Η αλλαγή πορείας πρέπει να γίνει πριν κλείσει ο χώρος. Η φωνή πρέπει να μπει πριν ο άλλος πάρει πλήρη έλεγχο της απόστασης. Η απομάκρυνση πρέπει να γίνει όταν υπάρχει ακόμη έξοδος. Η αμυντική δράση, αν είναι αναγκαία, πρέπει να συνδέεται με άμεση απειλή και να υπηρετεί τη διαφυγή.
Ο συγχρονισμός κάνει την εξαπάτηση λειτουργική. Χωρίς αυτόν, η παραπλάνηση μπορεί να γίνει αργή, άχρηστη ή επικίνδυνη.
Η σωστή στιγμή είναι αυτή που μετατρέπει μια ιδέα ή στιγμή σε πλεονέκτημα.
Η εξαπάτηση και η λήψη πρωτοβουλίας
Στην αυτοπροστασία, η πρωτοβουλία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάνετε την πρώτη σωματική ενέργεια. Σημαίνει ότι δεν αφήνετε τον άλλον να ορίζει πλήρως τη συνέχεια. Μπορεί να πάρετε πρωτοβουλία φεύγοντας. Μπορεί να πάρετε πρωτοβουλία σταματώντας μια συζήτηση. Μπορεί να πάρετε πρωτοβουλία αλλάζοντας χώρο. Μπορεί να πάρετε πρωτοβουλία χρησιμοποιώντας φωνή. Μπορεί να πάρετε πρωτοβουλία καλώντας βοήθεια νωρίτερα.
Η εξαπάτηση βοηθά σε αυτό, επειδή ο άλλος δεν καταλαβαίνει πάντα αμέσως πότε αλλάξατε τη δυναμική. Πιστεύει ότι σας κρατά στη συνομιλία, αλλά εσείς μετακινείστε προς έξοδο. Πιστεύει ότι σας πιέζει προς απομόνωση, αλλά εσείς κατευθύνεστε προς κόσμο. Πιστεύει ότι σας προκαλεί θυμό, αλλά εσείς αρνείστε να μπείτε στον ρόλο.
Η πρωτοβουλία δεν χρειάζεται να είναι θορυβώδης. Μπορεί να είναι ήσυχη, πρακτική και αποτελεσματική. Σκοπός δεν είναι να καταλάβει ο άλλος ότι «κερδίσατε». Σκοπός είναι να βρεθείτε σε ασφαλέστερη θέση πριν προλάβει να προσαρμοστεί.
Η καλύτερη πρωτοβουλία είναι συχνά αυτή που δεν μοιάζει με πρωτοβουλία μέχρι να είναι αργά για τον άλλον να την εμποδίσει.
Η εξαπάτηση δεν αντικαθιστά τις δεξιότητες
Το αρχικό κείμενο αναφέρει ότι η εξαπάτηση σε συνδυασμό με αιφνιδιασμό και σωστές δεξιότητες δημιουργεί σοβαρό πλεονέκτημα. Το σημαντικό εδώ είναι η λέξη «συνδυασμός». Η εξαπάτηση από μόνη της δεν αρκεί.
Αν δεν έχετε επίγνωση, δεν θα ξέρετε πότε χρειάζεται. Αν δεν έχετε αποφασιστικότητα, θα καθυστερήσετε. Αν δεν έχετε συγχρονισμό, θα τη χρησιμοποιήσετε λάθος. Αν δεν έχετε διαφυγή ως στόχο, μπορεί να τη χρησιμοποιήσετε για να μείνετε στη σύγκρουση. Αν δεν έχετε αυτοκυριαρχία, μπορεί να προδώσετε την πρόθεσή σας ή να παρασυρθείτε από τον θυμό.
Η εξαπάτηση είναι πολλαπλασιαστής. Κάνει τις σωστές δεξιότητες δυσκολότερες να προβλεφθούν. Δεν μετατρέπει την έλλειψη δεξιοτήτων σε ικανότητα. Δεν σώζει την κακή κρίση. Δεν διορθώνει την απουσία εκπαίδευσης.
Σε σοβαρό σύστημα αυτοάμυνας, η εξαπάτηση πρέπει να ενσωματώνεται σε ολόκληρη τη μεθοδολογία: επίγνωση, απόσταση, φωνή, κίνηση, ρόλοι, σενάρια, διαφυγή και αναγκαία αμυντική δράση.
Μόνη της είναι τέχνασμα. Μέσα σε σύστημα είναι τακτική.
Γιατί χρησιμοποιείται διαχρονικά στη στρατηγική
Η εξαπάτηση υπάρχει στη στρατηγική εδώ και χιλιάδες χρόνια, επειδή ο άνθρωπος που ελέγχει την πληροφορία συχνά ελέγχει και τον ρυθμό. Αν ο αντίπαλος δεν γνωρίζει πού είστε δυνατός, πού θα κινηθείτε, τι σκοπεύετε ή πότε θα αλλάξετε κατεύθυνση, αντιδρά πιο αργά. Χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να καταλάβει. Και αυτός ο χρόνος μπορεί να γίνει πλεονέκτημα.
Στην προσωπική αυτοπροστασία, δεν μιλάμε για μάχη στρατών. Μιλάμε για πολίτη που προσπαθεί να αποφύγει, να επιβιώσει και να φύγει. Παρ’ όλα αυτά, η αρχή παραμένει ίδια: η πληροφορία έχει αξία. Αν ο δράστης ξέρει ακριβώς τι θα κάνετε, μπορεί να προσαρμοστεί. Αν δεν το ξέρει, καθυστερεί.
Αυτή η καθυστέρηση μπορεί να είναι αρκετή. Αρκετή για να αλλάξετε πορεία. Αρκετή για να φτάσετε σε κόσμο. Αρκετή για να βάλετε εμπόδιο ανάμεσα σε εσάς και εκείνον. Αρκετή για να χρησιμοποιήσετε φωνή. Αρκετή για να διαφύγετε.
Η μεγάλη στρατηγική αρχή μικραίνει σε καθημερινή εφαρμογή: μην αφήνετε τον άνθρωπο που σας απειλεί να σας διαβάζει εύκολα.
Η εκπαίδευση στην εξαπάτηση πρέπει να γίνεται με σενάρια
Η εξαπάτηση δεν διδάσκεται καλά με στατικές τεχνικές. Χρειάζεται ζωντανό πλαίσιο. Χρειάζεται άνθρωπο απέναντι που πιέζει, μιλά, αλλάζει απόσταση, προσπαθεί να σας κρατήσει σε ρόλο, σας προκαλεί, σας οδηγεί ή δοκιμάζει τα όριά σας. Μόνο τότε φαίνεται αν μπορείτε να λειτουργήσετε χωρίς να δώσετε καθαρή πρόβλεψη.
Στα σενάρια, ο ασκούμενος μαθαίνει να αναγνωρίζει πότε ο άλλος περιμένει συγκεκριμένη αντίδραση. Μαθαίνει να μη μπαίνει σε κάθε λεκτικό δόλωμα. Μαθαίνει να αλλάζει θέση χωρίς να δείχνει πανικό. Μαθαίνει να χρησιμοποιεί φωνή όταν αυτή δημιουργεί χρόνο. Μαθαίνει να κινείται προς έξοδο χωρίς να καρφώνεται στην έξοδο. Μαθαίνει να διακόπτει το σενάριο που του επιβάλλεται.
Η ανατροφοδότηση είναι κρίσιμη. Πότε φάνηκε πολύ νωρίς η πρόθεσή του; Πότε καθυστέρησε; Πότε έδωσε στον άλλον πολύ καθαρό σημάδι; Πότε μπερδεύτηκε ο ίδιος; Πότε η εξαπάτηση τον βοήθησε να φύγει; Πότε έγινε περιττή ή επικίνδυνη;
Η εκπαίδευση στην εξαπάτηση δεν είναι μάθημα πονηριάς. Είναι μάθημα διαχείρισης πληροφορίας υπό πίεση.
Η θέση του Combatives Group
Στο Combatives Group, η εξαπάτηση θεωρείται επίκτητη δεξιότητα που δίνει πλεονέκτημα απέναντι σε εν δυνάμει επιτιθέμενο. Δεν αντιμετωπίζεται ως κόλπο, αλλά ως μέρος της συνολικής μεθοδολογίας. Συνδέεται με επίγνωση, αιφνιδιασμό, συγχρονισμό, αποφασιστικότητα, αυτοκυριαρχία και διαφυγή.
Ο ασκούμενος πρέπει να μάθει να μην είναι εύκολα αναγνώσιμος. Να μη δίνει στον άλλον την αντίδραση που περιμένει. Να μη μπαίνει σε ρόλο θύματος, καυγατζή ή μπερδεμένου ανθρώπου. Να μη δείχνει όλη του την πρόθεση πριν υπάρξει λόγος. Να χρησιμοποιεί τον χώρο, τον χρόνο, τη φωνή και την κίνηση με τρόπο που χαλάει τον υπολογισμό του δράστη.
Η εξαπάτηση δεν είναι ηθικό πρόβλημα όταν χρησιμοποιείται για να προστατευτείτε από άτομο που προσπαθεί να σας βλάψει. Το ηθικό και νομικό πρόβλημα αρχίζει όταν χρησιμοποιείται για πρόκληση, παγίδευση, εκδίκηση ή άδικη επίθεση. Γι’ αυτό πρέπει να διδάσκεται πάντοτε μέσα σε πλαίσιο αυτοπροστασίας.
Στο Combatives, η εξαπάτηση δεν υπάρχει για να κερδίσετε καυγά. Υπάρχει για να κερδίσετε χρόνο, θέση και έξοδο.
Τελική σκέψη
Η εξαπάτηση είναι ισχυρό εργαλείο επειδή επιβραδύνει τον άλλον. Τον κάνει να αργήσει να καταλάβει. Τον κάνει να αμφιβάλει. Του στερεί καθαρή εικόνα. Χαλάει την πρόβλεψή του. Και σε μια απειλητική κατάσταση, ακόμη και μια μικρή καθυστέρηση από τη δική του πλευρά μπορεί να γίνει μεγάλο πλεονέκτημα από τη δική σας.
Δεν πρέπει όμως να παρεξηγείται. Η εξαπάτηση στην αυτοπροστασία δεν είναι δόλια επίθεση ούτε παιχνίδι κυριαρχίας. Είναι η άρνηση να γίνετε προβλέψιμος στόχος. Είναι η ικανότητα να κρατήσετε κρυφή την πρόθεσή σας μέχρι να εξυπηρετήσει την ασφάλειά σας. Είναι η πρακτική κατανόηση ότι απέναντι σε άνθρωπο που προσπαθεί να σας βλάψει, η απόλυτη προβλεψιμότητα είναι δώρο.
Ποτέ μην υποτιμάτε τη δύναμη της εξαπάτησης. Αλλά να θυμάστε πάντα τον σκοπό της.
Να κερδίσετε χρόνο.
Να κερδίσετε απόσταση.
Να χαλάσετε το σχέδιο του δράστη.
Να φτάσετε στην έξοδο.
Αυτό είναι το νόημά της στην αυτοπροστασία.
Συνέχεια ανάγνωσης
- Για να συνεχίσετε πάνω στην ίδια σειρά, διαβάστε τη σελίδα Τα απαιτούμενα καλλιεργημένα χαρακτηριστικά της κοινότητας Combatives Group και το άρθρο Χαρακτηριστικό 6 – Αιφνιδιασμός.
- Για το παρόν χαρακτηριστικό, δείτε τη συγκεντρωτική ενότητα Χαρακτηριστικό 7 – Εξαπάτηση και συνεχίστε με το άρθρο Χαρακτηριστικό 8 – Συγχρονισμός.
- Για να καταλάβετε γιατί η εξαπάτηση ξεκινά από την επίγνωση και την ανάγνωση της κατάστασης, διαβάστε το άρθρο Χαρακτηριστικό 1 – Επίγνωση περιβάλλοντος και το άρθρο Ανάγνωση γλώσσας σώματος.
- Για τη σχέση εξαπάτησης, αιφνιδιασμού και νόμιμου μέτρου, διαβάστε το άρθρο Η βία δεν υπόκειται σε κανόνες; και το άρθρο Ποιά είναι η καλλίτερη αυτοάμυνα και ποιά η αποτελεσματική αυτοάμυνα;.
- Για την εκπαίδευση με ρόλους, προσομοιώσεις και σενάρια, διαβάστε το άρθρο Ο Βαριά θωρακισμένος επιτιθέμενος είναι εργαλείο της εκπαίδευσης Combatives και το άρθρο Πρωτόκολλα για ασφάλεια, αυτοπροστασία και αυτοάμυνα.
Σημείωση ασφαλείας
Η εξαπάτηση ως εκπαιδευτικό χαρακτηριστικό πρέπει να καλλιεργείται με υπεύθυνη καθοδήγηση, σενάρια και σαφή όρια. Δεν αφορά πρόκληση, παγίδευση ή επιθετική χειραγώγηση, αλλά διαχείριση πληροφορίας με σκοπό την προστασία και τη διαφυγή.
Νομική σημείωση
Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Η εξαπάτηση δεν δικαιολογεί έναρξη βίας ή υπέρβαση των ορίων της αυτοάμυνας. Κάθε σωματική δράση πρέπει να συνδέεται με άμεση και άδικη απειλή, να είναι αναγκαία, ανάλογη και να σταματά όταν σταματά η απειλή.
Σημείωση κατά της φαντασίωσης
Η εξαπάτηση δεν είναι μαγικό εργαλείο και δεν εγγυάται επιτυχία. Χωρίς επίγνωση, συγχρονισμό, αυτοκυριαρχία, πρακτικές δεξιότητες και στόχο διαφυγής μπορεί να αποτύχει ή να δημιουργήσει μεγαλύτερο κίνδυνο.
Σημείωση εμπειρίας
Το Combatives Group θεωρεί την εξαπάτηση επίκτητη δεξιότητα που επιβραδύνει τον επιτιθέμενο και δημιουργεί πλεονέκτημα. Η αξία της βρίσκεται στη χαλάρωση της πρόβλεψης του δράστη και στην αύξηση των επιλογών του αμυνόμενου.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να μάθετε πώς καλλιεργείται η εξαπάτηση μέσα από επίγνωση, σενάρια, προσομοιώσεις, αιφνιδιασμό, συγχρονισμό και αυτοκυριαρχία, επικοινωνήστε με το Combatives Group.