Το δίλημμα άοπλος ή ένοπλος στην αυτοάμυνα είναι πραγματικό, αλλά για τον νομοταγή πολίτη δεν απαντάται με φαντασιώσεις, παράνομη οπλοφορία ή απλοϊκές συμβουλές τύπου «πάρε κάτι και χτύπα». Στην Ευρώπη και ειδικά στην Ελλάδα, η οπλοκατοχή, η οπλοφορία, η οπλοχρησία και η χρήση αντικειμένων ως όπλων μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρές νομικές συνέπειες. Ακόμη και ένα καθημερινό αντικείμενο, αν χρησιμοποιηθεί ως όπλο, μπορεί να κριθεί ως μέσο επικίνδυνης ή και εν δυνάμει θανατηφόρας βίας, ανάλογα με τις συνθήκες.
Το ένστικτο λέει ότι είναι καλύτερο να είναι κανείς οπλισμένος όταν απειλείται από ένοπλο ή βίαιο δράστη. Όμως ο νόμος, η πρακτική πραγματικότητα και η ηθική ευθύνη κάνουν το θέμα πολύ πιο σύνθετο. Δεν αρκεί να έχεις κάτι πάνω σου. Πρέπει να είναι νόμιμο, προσβάσιμο, πρακτικά χρήσιμο, ανάλογο με την απειλή, και να μπορείς να εξηγήσεις γιατί το χρησιμοποίησες.
Για το Combatives Group, η πρώτη απάντηση δεν είναι η παράνομη οπλοφορία. Είναι η εγρήγορση, η παρατήρηση, η επίγνωση, η αποφυγή, η απόδραση και η νόμιμη αυτοπροστασία. Αν η απειλή γίνει άμεση και δεν υπάρχει άλλη λύση, τότε ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει ότι κάθε μέσο άμυνας έχει σωματικές και νομικές συνέπειες. Η αρχή παραμένει σταθερή: το μόλις αρκετό αρκεί.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε νομοταγείς πολίτες που αναρωτιούνται αν είναι καλύτερο να είναι άοπλοι ή ένοπλοι όταν σκέφτονται την αυτοάμυνα.
Αφορά ανθρώπους που ζουν σε κοινωνίες όπου η οπλοφορία απαγορεύεται ή περιορίζεται αυστηρά, αλλά βλέπουν την εγκληματικότητα, την επιθετικότητα ή τη χρήση όπλων από κακοποιούς και αισθάνονται ότι βρίσκονται ανάμεσα στον νόμο και στον φόβο.
Αφορά επίσης όσους έχουν ακούσει συμβουλές για «όπλα ευκαιρίας», καθημερινά αντικείμενα, τσάντες, στυλό, κλειδιά, μπαστούνια ή άλλα μέσα, αλλά δεν έχουν καταλάβει πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στην αυτοπροστασία, την αναγκαία άμυνα και την ποινικά επικίνδυνη χρήση βίας.
Είναι χρήσιμο για άνδρες και γυναίκες, για ανθρώπους που κινούνται σε αστικό περιβάλλον, για επαγγελματίες που έρχονται σε επαφή με κοινό, για ανθρώπους που ενδιαφέρονται για Combatives και για κάθε πολίτη που θέλει να σκέφτεται σοβαρά, όχι θεατρικά.
Πάνω απ’ όλα, το άρθρο απευθύνεται σε όσους καταλαβαίνουν ότι η πραγματική αυτοάμυνα δεν αρχίζει με το όπλο. Αρχίζει με την πρόληψη, την επίγνωση, τη νόμιμη κρίση και την ικανότητα να μη βρεθείς εκεί όπου θα χρειαστεί να παλέψεις για τη ζωή σου.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Γιατί το ένστικτο μας λέει ότι είναι καλύτερο να είμαστε οπλισμένοι.
- Γιατί αυτό δεν σημαίνει ότι η παράνομη οπλοφορία είναι σωστή ή ασφαλής επιλογή.
- Ποιο είναι το βασικό δίλημμα του νομοταγούς πολίτη.
- Γιατί η χρήση οποιουδήποτε αντικειμένου ως όπλο μπορεί να έχει σοβαρές νομικές συνέπειες.
- Γιατί η προσβασιμότητα είναι πιο σημαντική από τη θεωρητική ύπαρξη ενός αντικειμένου.
- Γιατί ο χρόνος και ο πειραματισμός συνήθως δεν υπάρχουν σε ξαφνική επίθεση.
- Γιατί η εγρήγορση, η παρατήρηση και η επίγνωση είναι η πρώτη γραμμή άμυνας.
- Γιατί δεν είναι όλα τα καθημερινά αντικείμενα πρακτικά χρήσιμα σε πραγματική απειλή.
- Γιατί η εκπαίδευση έχει μεγαλύτερη αξία από το αντικείμενο.
- Γιατί ένα αντικείμενο μπορεί να αυξήσει τις δυνατότητες του αμυνόμενου, αλλά δεν αντικαθιστά τη νοοτροπία, την απόφαση και την κρίση.
- Γιατί η χρήση μέσου άμυνας πρέπει να παραμένει αναγκαία, ανάλογη και εστιασμένη στη διαφυγή.
- Γιατί το «το μόλις αρκετό αρκεί» είναι κρίσιμη αρχή.
- Γιατί η σοβαρή αυτοπροστασία πρέπει να αποφεύγει τόσο την αφέλεια όσο και την παράνομη υπερβολή.
Βασικά σημεία
- Σε πραγματική απειλή, το ένστικτο λέει ότι ο ένοπλος έχει πλεονέκτημα έναντι του άοπλου.
- Για τον νομοταγή πολίτη, όμως, η οπλοφορία και η χρήση αντικειμένων ως όπλων δεν είναι απλό θέμα.
- Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η οπλοκατοχή, η οπλοφορία και η οπλοχρησία περιορίζονται ή απαγορεύονται αυστηρά.
- Η χρήση οποιουδήποτε αντικειμένου ως όπλο μπορεί να θεωρηθεί σοβαρή χρήση βίας και να εξεταστεί αυστηρά από δικαστήριο.
- Ακόμη και όταν ο επιτιθέμενος είναι ένοπλος, μεγαλύτερος ή περισσότεροι από ένας, η αντίδραση του αμυνόμενου μπορεί να ελεγχθεί νομικά.
- Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο «έχω κάτι πάνω μου;», αλλά «μπορώ να το εντοπίσω, να το πιάσω και να το χρησιμοποιήσω νόμιμα και αποτελεσματικά υπό πίεση;».
- Σε ξαφνική επίθεση, συνήθως δεν υπάρχει χρόνος για ψάξιμο, επιλογή ή πειραματισμό.
- Η πρόληψη μέσω εγρήγορσης, παρατήρησης και επίγνωσης είναι ανώτερη από την καθυστερημένη προσπάθεια να βρεθεί ένα μέσο άμυνας.
- Τα καθημερινά αντικείμενα δεν είναι μαγικές λύσεις. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα, την προσβασιμότητα, τη χρήση, την εκπαίδευση και τις συνθήκες.
- Για πολλές γυναίκες, η τσάντα μπορεί να είναι πιο άμεσα διαθέσιμη ως εμπόδιο ή μέσο δημιουργίας χώρου από ένα μικρό αντικείμενο θαμμένο στο εσωτερικό της.
- Η εκπαίδευση με καθημερινά αντικείμενα πρέπει να γίνεται με σοβαρότητα, ασφάλεια και πλήρη νομική επίγνωση.
- Το αντικείμενο δεν είναι το κέντρο της αυτοάμυνας. Το κέντρο είναι η νοοτροπία, η επίγνωση, η απόφαση, η κίνηση, η διαφυγή και η νόμιμη αναγκαιότητα.
- Αν χρησιμοποιηθεί βία, ο στόχος δεν είναι η τιμωρία του επιτιθέμενου. Ο στόχος είναι η διακοπή της απειλής και η απομάκρυνση προς την ασφάλεια.
- Η αρχή «το μόλις αρκετό αρκεί» πρέπει να παραμένει στο μυαλό κάθε σοβαρού ασκούμενου.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Το φυσικό ένστικτο λέει «καλύτερα ένοπλος»
Όταν ένας άνθρωπος σκέφτεται πραγματική βίαιη απειλή, ειδικά απέναντι σε ένοπλο εγκληματία, το ένστικτό του λέει ότι είναι καλύτερα να έχει κάτι στα χέρια του. Η άοπλη μάχη απέναντι σε ένοπλο ή αποφασισμένο δράστη είναι τρομερά δύσκολη και επικίνδυνη.
Αυτό το ένστικτο είναι κατανοητό.
Όμως ο νομοταγής πολίτης δεν ζει σε κενό νόμου. Ζει σε κοινωνία με κανόνες, δικαστήρια, ποινικές ευθύνες και περιορισμούς στην οπλοφορία. Άρα το ερώτημα δεν είναι μόνο τι θα ήταν χρήσιμο στη βία. Είναι και τι είναι νόμιμο, τι είναι αναγκαίο, τι είναι ανάλογο και τι μπορεί να εξηγηθεί μετά.
Το πρόβλημα του νομοταγούς πολίτη
Ο εγκληματίας που επιτίθεται με όπλο δεν ενδιαφέρεται για τον νόμο. Ο νομοταγής πολίτης, όμως, δεσμεύεται από αυτόν.
Εδώ γεννιέται το σκληρό ερώτημα: είναι δίκαιο να κινδυνεύει ο πολίτης επειδή εκείνος τηρεί τον νόμο, ενώ ο εγκληματίας δεν τον σέβεται;
Το ερώτημα είναι ανθρώπινο. Όμως η απάντηση δεν μπορεί να είναι η απλή παράνομη οπλοφορία. Όποιος φέρει παράνομα όπλα μπορεί να αντιμετωπίσει σοβαρές συνέπειες, ακόμη και αν ισχυριστεί ότι τα είχε για αυτοάμυνα.
Γι’ αυτό η σοβαρή αυτοπροστασία πρέπει να χτίζεται πρώτα γύρω από την πρόληψη, την επίγνωση, την αποφυγή, την απόδραση και τη γνώση των νόμιμων ορίων.
Καθημερινά αντικείμενα και όπλα ευκαιρίας
Σε θεωρητικό επίπεδο, πολλά καθημερινά αντικείμενα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άμυνα. Όμως η θεωρία διαφέρει από την πραγματικότητα.
Σε ξαφνική επίθεση, ο άνθρωπος δεν έχει χρόνο να ψάχνει στις τσέπες, στην τσάντα ή στο περιβάλλον του. Δεν έχει χρόνο να πειραματιστεί. Δεν έχει χρόνο να αναρωτηθεί ποιο αντικείμενο θα λειτουργήσει καλύτερα.
Άρα το κρίσιμο ερώτημα είναι η προσβασιμότητα.
Είναι το αντικείμενο ήδη διαθέσιμο;
Μπορεί να βρεθεί άμεσα;
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς καθυστέρηση;
Μπορεί να βοηθήσει πραγματικά ή θα μας καθυστερήσει;
Αν η απάντηση δεν είναι καθαρή, τότε το αντικείμενο δεν πρέπει να θεωρείται αξιόπιστη λύση.
Η προσβασιμότητα είναι κρίσιμη
Ένα αντικείμενο που είναι θαμμένο στον πάτο μιας τσάντας, σε λάθος τσέπη ή σε σημείο που δεν μπορεί να φτάσει το χέρι υπό πίεση, πρακτικά δεν υπάρχει.
Η πρόσβαση πρέπει να είναι άμεση. Και για να είναι άμεση, πρέπει να υπάρχει σταθερότητα, επανάληψη και συνήθεια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο πολίτης πρέπει να αρχίσει να κυκλοφορεί σαν να βρίσκεται σε πολεμική ζώνη. Σημαίνει ότι πρέπει να σκέφτεται πρακτικά. Αν κάτι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν η επίθεση είναι ήδη επάνω του, δεν είναι πραγματική λύση.
Το αντικείμενο δεν αντικαθιστά την εκπαίδευση
Το μεγαλύτερο λάθος είναι να πιστεύει κανείς ότι ένα αντικείμενο από μόνο του λύνει το πρόβλημα της αυτοάμυνας.
Δεν το λύνει.
Ένα αντικείμενο μπορεί να αυξήσει τις δυνατότητες του αμυνόμενου. Μπορεί να βοηθήσει να δημιουργηθεί χώρος, να ενισχυθεί η άμυνα ή να υποστηριχθεί η διαφυγή. Όμως δεν αντικαθιστά την εκπαίδευση, την ψυχραιμία, την απόφαση, την κίνηση και την κρίση.
Η νοοτροπία είναι πιο σημαντική από το αντικείμενο.
Η επίγνωση είναι πιο σημαντική από το αντικείμενο.
Η δυνατότητα να φύγεις είναι πιο σημαντική από το αντικείμενο.
Και ο νόμος είναι πάντα παρών.
Η αρχή «το μόλις αρκετό αρκεί»
Αν η βία γίνει αναπόφευκτη, ο στόχος δεν είναι να τιμωρηθεί ο δράστης. Ο στόχος είναι να σταματήσει η άμεση απειλή και να δημιουργηθεί δυνατότητα απομάκρυνσης.
Η χρήση οποιουδήποτε μέσου πρέπει να σταματά όταν σταματά η απειλή.
Εδώ βρίσκεται η κρίσιμη αρχή:
Το μόλις αρκετό αρκεί.
Λιγότερο από αυτό μπορεί να μη μας προστατεύσει.
Περισσότερο από αυτό μπορεί να μας εκθέσει νομικά και ηθικά.
Το τελικό συμπέρασμα
Το δίλημμα άοπλος ή ένοπλος δεν έχει εύκολη απάντηση.
Ο άοπλος πολίτης έχει μειονεκτήματα απέναντι σε ένοπλο εγκληματία.
Ο παράνομα ένοπλος πολίτης έχει σοβαρά νομικά προβλήματα.
Ο πολίτης που βασίζεται σε τυχαία αντικείμενα χωρίς εκπαίδευση μπορεί να έχει ψευδαίσθηση ασφάλειας.
Η πιο σοβαρή λύση είναι άλλη: πρόληψη, εγρήγορση, παρατήρηση, επίγνωση, νομική κατανόηση, σωματική και ψυχική προετοιμασία, και εκπαίδευση στη χρήση ό,τι είναι νόμιμο, διαθέσιμο και αναγκαίο μόνο όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή.
Η αυτοπροστασία πρέπει να προηγείται της αυτοάμυνας.
Και η αυτοάμυνα πρέπει να υπηρετεί τη ζωή, όχι τον εγωισμό.
Πρακτικά το ένστικτο λέει ότι είναι καλύτερο να είναι κανείς ένοπλος
Ανάμεσα στα θέματα που ζυγίζει ένας υπεύθυνος πολίτης όταν εξετάζει την αυτοάμυνα είναι και το δίλημμα:
Άοπλος ή ένοπλος;
Πρακτικά, το ένστικτο λέει ότι είναι καλύτερο να είναι κανείς ένοπλος.
Ο W.E. Fairbairn είχε εκφράσει με σκληρό τρόπο αυτή την πραγματικότητα, λέγοντας ότι η άοπλη μάχη είναι για εκείνους που είναι αρκετά ανόητοι ώστε να βρεθούν χωρίς όπλο.
Η φράση είναι ωμή.
Όμως δείχνει κάτι που όλοι καταλαβαίνουν ενστικτωδώς: σε μια πραγματική βίαιη σύγκρουση, το όπλο δίνει πλεονέκτημα.
Το πρόβλημα είναι ότι ο σύγχρονος νομοταγής πολίτης δεν λειτουργεί σε πολεμικό πεδίο. Λειτουργεί σε κοινωνία με νόμους, περιορισμούς, δικαστήρια και συνέπειες.
Το ερώτημα του αν πρέπει να είναι κάποιος οπλισμένος ή άοπλος εμφανίζεται κυρίως σε μέρη του κόσμου όπου οι πολίτες δεν επιτρέπεται να φέρουν όπλα. Η Ευρώπη, σε γενικές γραμμές, είναι τέτοιος χώρος.
Η λογική πίσω από αυτή την πολιτική είναι να αφαιρεθεί όσο γίνεται περισσότερο η δυνατότητα χρήσης θανατηφόρων μέσων από τα χέρια των πολιτών.
Αυτό μπορεί να φαίνεται λογικό σε επίπεδο δημόσιας ασφάλειας.
Όμως δεν καταργεί την ανησυχία του πολίτη που βλέπει ότι ο κακοποιός δεν σέβεται τον νόμο και μπορεί να είναι οπλισμένος.
Εδώ βρίσκεται το πραγματικό δίλημμα.
Ο νομοταγής πολίτης μπορεί να βρεθεί στριμωγμένος ανάμεσα στον νόμο και στον φόβο ότι κάποιος που δεν σέβεται κανέναν νόμο μπορεί να τον τραυματίσει ή να τον σκοτώσει.
Και τότε γεννιέται το ερώτημα:
Είμαστε καταδικασμένοι να πεθάνουμε στα χέρια ενός ένοπλου εγκληματία επειδή εμείς τηρούμε τον νόμο και δεν φέρουμε όπλα;
Η ερώτηση είναι σκληρή.
Αλλά πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα, όχι με πανικό.
Άοπλος ή ένοπλος; – Είναι οι πολεμικές τέχνες η απάντηση;
Μερικοί άνθρωποι, όταν αισθάνονται αυτή την ανασφάλεια, οπλίζονται παράνομα. Άλλοι στρέφονται σε κάποια πολεμική τέχνη ή σε κάτι που πιστεύουν ότι θα τους κάνει ασφαλέστερους.
Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε όλο και περισσότερα συστήματα, σχολές και προγράμματα να συμπεριλαμβάνουν τη χρήση όπλων ή καθημερινών αντικειμένων στην αυτοάμυνα.
Εδώ όμως πρέπει να σταθούμε.
Το ότι κάτι διδάσκεται δεν σημαίνει ότι είναι νόμιμο.
Το ότι κάτι φαίνεται πρακτικό δεν σημαίνει ότι είναι νομικά ασφαλές.
Το ότι ένα αντικείμενο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο άμυνας δεν σημαίνει ότι η χρήση του θα κριθεί αυτόματα δικαιολογημένη.
Κατά γενικό κανόνα στην Ευρώπη, η οπλοκατοχή, η οπλοφορία και η οπλοχρησία απαγορεύονται ή περιορίζονται αυστηρά. Το ίδιο ισχύει για αντικείμενα που έχουν τροποποιηθεί ώστε να χρησιμοποιούνται ως όπλα.
Αυτό αφήνει τον πολίτη κυρίως με αντικείμενα καθημερινής χρήσης.
Όμως εδώ υπάρχει το επόμενο κρίσιμο σημείο:
Σε ένα δικαστήριο, η χρήση οποιουδήποτε αντικειμένου ως όπλο μπορεί να εξεταστεί ως σοβαρή χρήση βίας.
Ανάλογα με τον τρόπο χρήσης, το αποτέλεσμα, την απειλή, την αναγκαιότητα, την αναλογία και τις συνθήκες, μπορεί να θεωρηθεί ακόμη και εν δυνάμει θανατηφόρα βία.
Τα ελαφρυντικά και η ερμηνεία κάθε συγκεκριμένης περίπτωσης εξετάζονται ξεχωριστά.
Άρα η χρήση «όπλου», ακόμη και ευκαιριακού αντικειμένου, είναι παρακινδυνευμένη πρακτική για τα δικαστήρια.
Μπορεί να φέρει ποινή.
Ακόμη και όταν η επίθεση έγινε από ένοπλο δράστη, σωματικά μεγαλύτερο άνθρωπο ή περισσότερους επιτιθέμενους, το δικαστήριο μπορεί να εξετάσει τι ακριβώς κάναμε, πόση ζημιά προκαλέσαμε και αν η αντίδρασή μας ήταν αναγκαία και ανάλογη.
Φυσικά, ο δράστης την ώρα της επίθεσης μπορεί να μη νιώθει κανέναν δισταγμό, τύψη ή αναστολή.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο πολίτης μπορεί να αγνοήσει τον νόμο.
Οπλίσου γρήγορα! – Το πρόβλημα του χρόνου
Αν έχουμε άφθονο χρόνο να σκεφτούμε και να πειραματιστούμε, σχεδόν οτιδήποτε μπορεί να μετατραπεί θεωρητικά σε μέσο άμυνας.
Όμως σε πραγματική επίθεση, υπάρχει αυτός ο χρόνος;
Συνήθως όχι.
Αυτό είναι το πρώτο μεγάλο πρόβλημα.
Ο χρόνος και ο πειραματισμός σχεδόν ποτέ δεν είναι διαθέσιμοι όταν η επίθεση είναι ξαφνική, κοντινή και βίαιη.
Όταν κάποιος βρίσκεται ήδη υπό επίθεση, το να ψάχνει στις τσέπες, στην τσάντα, στο σακάκι ή γύρω του για «κάτι που μπορεί να χρησιμοποιηθεί» είναι συχνά μη ρεαλιστικό.
Γι’ αυτό η λύση δεν αρχίζει με το αντικείμενο.
Αρχίζει με την πρόληψη.
Εγρήγορση.
Παρατήρηση.
Επίγνωση.
Αυτά αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στο ενδεχόμενο ξαφνικής επίθεσης.
Όσο νωρίτερα αντιληφθείς ότι κάτι δεν πάει καλά, τόσο περισσότερες επιλογές έχεις.
Μπορείς να αλλάξεις κατεύθυνση.
Να αυξήσεις απόσταση.
Να μπεις σε χώρο με κόσμο.
Να αποφύγεις.
Να φύγεις.
Να έχεις ήδη κάτι νόμιμο και καθημερινό στο χέρι σου χωρίς να χρειαστεί να το ψάξεις.
Αν όμως η επίθεση έχει ήδη ξεκινήσει, ο χρόνος για επιλογές μειώνεται δραματικά.
Είναι το αντικείμενο πραγματικά αποτελεσματικό;
Αν υποθέσουμε ότι υπάρχει διαθέσιμος χρόνος, μπορεί κάποιος να σκεφτεί ατέλειωτους τρόπους να χρησιμοποιήσει καθημερινά αντικείμενα για προστασία.
Όμως το βασικό ερώτημα πρέπει να είναι άλλο:
Είναι αυτό το αντικείμενο πραγματικά χρήσιμο απέναντι σε άνθρωπο που προσπαθεί να με βλάψει σοβαρά;
Δεν αρκεί να φαίνεται σκληρό.
Δεν αρκεί να το είδαμε σε βίντεο.
Δεν αρκεί να το φανταστήκαμε να λειτουργεί.
Πρέπει να είναι πρακτικά χρήσιμο στη συγκεκριμένη κατάσταση.
Είναι αρκετά ανθεκτικό;
Είναι διαθέσιμο;
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπό πίεση;
Μας δίνει χρόνο ή μας καθυστερεί;
Μας βοηθά να δημιουργήσουμε χώρο ή μας δεσμεύει;
Είναι νόμιμο να το φέρουμε;
Μπορούμε να εξηγήσουμε γιατί το χρησιμοποιήσαμε;
Αν υπάρχει σοβαρή αμφιβολία για την αποτελεσματικότητα ή τη νομιμότητα, τότε πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί.
Η ψευδαίσθηση όπλου μπορεί να είναι χειρότερη από την απουσία όπλου.
Γιατί μπορεί να μας κάνει να μείνουμε στη σύγκρουση ενώ έπρεπε να φύγουμε.
Προσβασιμότητα: το πιο πρακτικό κριτήριο
Το επόμενο ζήτημα είναι η προσβασιμότητα.
Πόσο γρήγορα μπορείς να εντοπίσεις, να πιάσεις και να χρησιμοποιήσεις ένα αντικείμενο υπό πίεση;
Αυτό είναι καθοριστικό.
Ένα αντικείμενο που δεν μπορεί να φτάσει το χέρι άμεσα είναι θεωρητικό.
Ένα αντικείμενο που βρίσκεται σε λάθος τσέπη, κάτω από άλλα πράγματα ή στον πάτο μιας τσάντας δεν είναι άμεσα διαθέσιμο.
Ένα αντικείμενο που πρέπει να αναζητηθεί, να ξεμπλεχτεί, να ανοιχτεί ή να προσανατολιστεί ενώ η επίθεση έχει ήδη ξεκινήσει μπορεί να γίνει πρόβλημα αντί για λύση.
Η προσβασιμότητα είναι πρωταρχικής σημασίας.
Και εδώ προκύπτει ένα άλλο ερώτημα:
Είναι πραγματικά απαραίτητο να χρησιμοποιηθεί κάποιο αντικείμενο ή είναι καλύτερα να κινηθεί κανείς άμεσα, να προστατευθεί, να δημιουργήσει χώρο και να αποδράσει;
Η απάντηση εξαρτάται από την περίσταση.
Αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το αντικείμενο είναι μέσο, όχι σκοπός.
Ο σκοπός είναι η ασφάλεια.
Η γυναικεία τσάντα και το πρόβλημα της άμεσης πρόσβασης
Για πολλές γυναίκες, η προσβασιμότητα σε αντικείμενο μέσα σε τσάντα αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση.
Πολλές τσάντες έχουν μέσα δεκάδες πράγματα. Κλειδιά, κινητό, πορτοφόλι, καλλυντικά, χαρτιά, παιδικά αντικείμενα, φάρμακα, μικροαντικείμενα και άλλα.
Το να ψάχνει μια γυναίκα στον πάτο της τσάντας ενώ εξελίσσεται επίθεση δεν είναι ρεαλιστική λύση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ίδιο το αντικείμενο που είναι ήδη διαθέσιμο στα χέρια της μπορεί να έχει μεγαλύτερη πρακτική αξία από ένα μικρό αντικείμενο που βρίσκεται μέσα.
Μια τσάντα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να δημιουργηθεί χώρος, να παρεμβληθεί εμπόδιο, να αποσπαστεί προσοχή ή να κερδηθεί χρόνος για απομάκρυνση.
Όμως και εδώ χρειάζεται προσοχή.
Δεν είναι κάθε τσάντα ίδια.
Δεν είναι κάθε περίσταση ίδια.
Και καμία τέτοια ιδέα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν μαγική λύση.
Η πρακτική αξία κρίνεται στην εκπαίδευση, όχι στη φαντασία.
Τα αντικείμενα του περιβάλλοντος δεν είναι πάντα διαθέσιμα
Πολλοί μιλούν εύκολα για «όπλα ευκαιρίας» που δήθεν υπάρχουν παντού.
Στην πραγματικότητα, η πρόσβαση σε κατάλληλα αντικείμενα στον δρόμο είναι συχνά περιορισμένη.
Δεν βρισκόμαστε πάντα σε κατάστημα, εστιατόριο, μπαρ ή χώρο γεμάτο αντικείμενα.
Στον δρόμο μπορεί να μην υπάρχει τίποτα κατάλληλο κοντά μας.
Μπορεί να υπάρχει κάτι, αλλά να είναι μακριά.
Μπορεί να υπάρχει κάτι, αλλά να μην μπορούμε να το φτάσουμε.
Μπορεί να υπάρχει κάτι, αλλά να μην ξέρουμε αν μπορεί να βοηθήσει.
Μπορεί η προσπάθεια να το πιάσουμε να μας εκθέσει περισσότερο.
Γι’ αυτό οι φαντασιώσεις περί «οτιδήποτε γίνεται όπλο» πρέπει να αντιμετωπίζονται με κριτική σκέψη.
Ναι, κάποια αντικείμενα μπορούν να βοηθήσουν.
Όχι, δεν μπορούμε να βασιστούμε στο ότι θα βρούμε το ιδανικό αντικείμενο τη στιγμή που δεχόμαστε επίθεση.
Αυτό μας φέρνει πίσω σε ό,τι ήδη έχουμε επάνω μας, σε ό,τι είναι νόμιμο, σε ό,τι είναι άμεσα διαθέσιμο και, κυρίως, σε ό,τι έχουμε εκπαιδευτεί να χρησιμοποιούμε με ασφάλεια και κρίση.
Σχετικά με αυτή τη λογική, υπάρχει το άρθρο Ασκητής Combatives 360° Μοιρών, όπου εξετάζεται η πληρέστερη αντίληψη του ασκούμενου ως ανθρώπου που σκέφτεται σε πλήρες φάσμα αυτοπροστασίας.
Ποιο αντικείμενο και πώς χρησιμοποιείται;
Το ερώτημα «ποιο αντικείμενο;» δεν μπορεί να απαντηθεί υπεύθυνα με απλές λίστες.
Κάθε αντικείμενο έχει όρια.
Κάθε περίσταση έχει διαφορετικές απαιτήσεις.
Κάθε χρήση βίας έχει νομικό αποτύπωμα.
Κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικές δυνατότητες.
Οι άοπλες δεξιότητες Combatives είναι από μόνες τους σοβαρές δεξιότητες. Όταν συνδυάζονται με καθημερινό αντικείμενο, οι δυνατότητες μπορούν να αυξηθούν. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι ο πολίτης πρέπει να σκέφτεται πρώτα το αντικείμενο.
Πρέπει να σκέφτεται πρώτα:
Πώς θα μη βρεθώ εδώ;
Πώς θα φύγω;
Πώς θα δημιουργήσω χώρο;
Πώς θα σταματήσει η άμεση απειλή;
Πώς θα αποφύγω υπερβολική βία;
Πώς θα εξηγήσω μετά τις πράξεις μου;
Για τον ανεκπαίδευτο άνθρωπο, η απόφαση, η ένταση και η επιμονή μπορεί να παίξουν μεγάλο ρόλο. Όμως χωρίς εκπαίδευση, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος πανικού, υπερβολής, λάθους ή νομικά επικίνδυνης αντίδρασης.
Γι’ αυτό στο Combatives Group δεν αντιμετωπίζουμε τα καθημερινά αντικείμενα σαν κόλπα.
Τα αντιμετωπίζουμε σαν σοβαρό θέμα αυτοπροστασίας που χρειάζεται πλαίσιο, προσοχή και εκπαίδευση.
Οι τεχνικές και οι εφαρμογές πρέπει να είναι απλές, αλλά η απόφαση χρήσης τους δεν είναι απλή.
Είναι σωματική, ψυχική, νομική και ηθική απόφαση.
Η εκπαίδευση με καθημερινά αντικείμενα
Όποιο καθημερινό αντικείμενο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε αυτοπροστασία πρέπει να συνδέεται με έστω ένα ελάχιστο επίπεδο εκπαίδευσης.
Δεν πρέπει κανείς να περιμένει ότι θα μπορέσει να αντισταθεί αποτελεσματικά με αντικείμενο αν δεν έχει δοκιμάσει ποτέ:
- να το εντοπίσει υπό πίεση,
- να το κρατήσει χωρίς να το χάσει,
- να κινηθεί μαζί του,
- να το χρησιμοποιήσει χωρίς να παγώσει,
- να το εντάξει σε κίνηση διαφυγής,
- να σταματήσει όταν πρέπει.
Η εκπαίδευση σε αίθουσα πρακτικής Combatives κάνει διαφορά επειδή δοκιμάζει όχι μόνο το αντικείμενο, αλλά τον άνθρωπο.
Το πιο σημαντικό δεν είναι το αντικείμενο που έχει στα χέρια του.
Είναι το ψυχικό περιεχόμενο.
Η νοοτροπία.
Η ικανότητα να λειτουργεί υπό φόβο, σύγχυση, πίεση και πιθανό τραυματισμό.
Η ικανότητα να συνεχίζει όσο υπάρχει απειλή.
Και η πειθαρχία να σταματήσει όταν η απειλή έχει σταματήσει.
Αυτή η τελευταία φράση είναι κρίσιμη.
Χωρίς πειθαρχία, η αυτοάμυνα μπορεί να μετατραπεί σε επίθεση.
Χωρίς νομική κατανόηση, η επιβίωση της στιγμής μπορεί να γίνει καταστροφή μετά.
Το μόλις αρκετό αρκεί
Σε καταστάσεις όπου απειλείται η υγεία ή η ζωή, ο άνθρωπος δεν μπορεί να διαπραγματεύεται με την απειλή σαν να βρίσκεται σε πολιτισμένη συζήτηση.
Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να δράσει ανεξέλεγκτα.
Αν η απειλή είναι άμεση και δεν υπάρχει άλλη λύση, η αντίδραση πρέπει να είναι αρκετή για να σταματήσει τον κίνδυνο και να δημιουργήσει δυνατότητα απομάκρυνσης.
Όχι λιγότερη, γιατί μπορεί να μην προστατεύσει.
Όχι περισσότερη, γιατί μπορεί να γίνει νομικά και ηθικά προβληματική.
Αυτό εκφράζεται με την αρχή:
Το μόλις αρκετό αρκεί.
Η αυτοάμυνα δεν είναι εκδίκηση.
Δεν είναι τιμωρία.
Δεν είναι επίδειξη.
Δεν είναι αγώνας 12 γύρων.
Δεν είναι προσπάθεια να εντυπωσιαστούν παρευρισκόμενοι.
Είναι προσπάθεια να περιοριστεί ο χρόνος έκθεσης στον κίνδυνο, να σταματήσει η άμεση απειλή και να απομακρυνθεί ο αμυνόμενος προς την ασφάλεια.
Αυτός είναι ο σκοπός.
Παράνομα όπλα και ειδικές γνώσεις
Για όσους πιστεύουν ότι πρέπει να φέρουν παράνομα όπλα, χρειάζεται να ειπωθεί καθαρά:
Η παράνομη οπλοφορία μπορεί να φέρει σοβαρές συνέπειες, ακόμη και αν κάποιος ισχυριστεί ότι είχε το αντικείμενο για αυτοάμυνα.
Αν επιπλέον αποδειχθεί ότι έχει κάνει ειδικές εκπαιδεύσεις ή διαθέτει ειδικές γνώσεις, αυτό μπορεί να εξεταστεί δυσμενώς, ανάλογα με την περίσταση, την πρόθεση, τη χρήση και το αποτέλεσμα.
Ο πολίτης δεν πρέπει να χτίζει την ασφάλειά του επάνω σε παράνομες πρακτικές.
Πρέπει να τη χτίζει επάνω σε:
- επίγνωση,
- αποφυγή,
- απόδραση,
- φυσική κατάσταση,
- πρακτική εκπαίδευση,
- γνώση του νόμου,
- ψυχραιμία,
- αναλογική αντίδραση,
- σωστή κρίση.
Αυτό είναι πιο δύσκολο από το να αγοράσει ή να κουβαλήσει κάτι.
Αλλά είναι σοβαρότερο.
Συμπέρασμα
Το δίλημμα άοπλος ή ένοπλος δεν απαντάται με εύκολα συνθήματα.
Ναι, σε πραγματική απειλή ο ένοπλος έχει πλεονέκτημα.
Ναι, ο άοπλος πολίτης βρίσκεται σε μειονεκτική θέση απέναντι σε ένοπλο εγκληματία.
Όμως ο νομοταγής πολίτης δεν μπορεί να αγνοήσει τον νόμο.
Δεν μπορεί να βασιστεί σε παράνομη οπλοφορία.
Δεν μπορεί να πιστεύει ότι οποιοδήποτε καθημερινό αντικείμενο θα τον σώσει μαγικά.
Δεν μπορεί να θεωρεί ότι η βία δεν θα ελεγχθεί μετά.
Η καλύτερη απάντηση είναι πιο απαιτητική:
Εγρήγορση.
Παρατήρηση.
Επίγνωση.
Πρόληψη.
Αποφυγή.
Απόδραση.
Σωματική και ψυχική προετοιμασία.
Νόμιμη κατανόηση.
Εκπαίδευση με ρεαλισμό.
Και, αν δεν υπάρχει άλλη λύση, χρήση μόνο της αναγκαίας δύναμης για να σταματήσει η απειλή και να εξασφαλιστεί διαφυγή.
Αυτό είναι το πλαίσιο του Combatives Group.
Όχι παράνομη οπλοφορία.
Όχι φαντασίωση.
Όχι φόβος.
Όχι εγωισμός.
Αλλά σοβαρή αυτοπροστασία για τον πολίτη που θέλει να μείνει ζωντανός, ακέραιος και νομικά προστατευμένος.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι καλύτερα να είναι κανείς άοπλος ή ένοπλος στην αυτοάμυνα;
Σε καθαρά πρακτικό επίπεδο, το να έχει κάποιος διαθέσιμο μέσο άμυνας μπορεί να δώσει πλεονέκτημα. Για τον νομοταγή πολίτη, όμως, το ζήτημα είναι νομικά και ηθικά σύνθετο. Δεν αρκεί να είναι κανείς ένοπλος. Πρέπει ό,τι κάνει να είναι νόμιμο, αναγκαίο, ανάλογο και υπερασπίσιμο.
Επιτρέπεται η οπλοφορία στην Ελλάδα;
Η οπλοφορία και η χρήση όπλων στην Ελλάδα περιορίζονται αυστηρά από τον νόμο. Ο πολίτης πρέπει να ενημερώνεται από αρμόδιο νομικό για το τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται. Η άγνοια δεν προστατεύει από συνέπειες.
Μπορώ να χρησιμοποιήσω καθημερινό αντικείμενο για αυτοάμυνα;
Σε πραγματική απειλή, ένα καθημερινό αντικείμενο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο άμυνας. Όμως η χρήση του μπορεί να εξεταστεί νομικά ως σοβαρή χρήση βίας. Το κρίσιμο είναι η αναγκαιότητα, η αναλογία, η απειλή και το αποτέλεσμα.
Είναι τα «όπλα ευκαιρίας» αξιόπιστη λύση;
Μόνο αν είναι πραγματικά διαθέσιμα, προσβάσιμα, πρακτικά χρήσιμα και αν ο άνθρωπος έχει εκπαιδευτεί να τα χειρίζεται υπό πίεση. Διαφορετικά μπορεί να δημιουργήσουν ψευδαίσθηση ασφάλειας.
Τι σημαίνει προσβασιμότητα στην αυτοάμυνα;
Σημαίνει ότι κάτι μπορεί να εντοπιστεί και να χρησιμοποιηθεί άμεσα υπό πίεση. Αν ένα αντικείμενο είναι θαμμένο σε τσάντα ή σε λάθος σημείο, πρακτικά δεν είναι διαθέσιμο όταν η επίθεση έχει ήδη ξεκινήσει.
Είναι η γυναικεία τσάντα χρήσιμη στην αυτοπροστασία;
Μπορεί να είναι χρήσιμη ως μέσο δημιουργίας χώρου, εμπόδιο ή εργαλείο απόσπασης προσοχής, αν είναι ήδη διαθέσιμη στο χέρι. Δεν είναι όμως μαγική λύση και δεν αντικαθιστά την εκπαίδευση, την επίγνωση και την απόδραση.
Τι είναι πιο σημαντικό, το αντικείμενο ή η νοοτροπία;
Η νοοτροπία είναι σημαντικότερη. Το αντικείμενο μπορεί να βοηθήσει, αλλά η επίγνωση, η απόφαση, η ψυχραιμία, η κίνηση, η εκπαίδευση και η νομική κρίση είναι αυτά που καθορίζουν την επιβίωση και τις συνέπειες.
Τι σημαίνει «το μόλις αρκετό αρκεί»;
Σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο όση δύναμη χρειάζεται για να σταματήσει η άμεση απειλή και να δημιουργηθεί δυνατότητα διαφυγής. Αν χρησιμοποιήσουμε λιγότερη, μπορεί να κινδυνεύσουμε. Αν χρησιμοποιήσουμε περισσότερη, μπορεί να εκτεθούμε νομικά.
Πρέπει να φέρω παράνομα όπλα για ασφάλεια;
Όχι. Η παράνομη οπλοφορία μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά ποινικά προβλήματα, ακόμη και αν κάποιος ισχυριστεί ότι το έκανε για αυτοάμυνα. Η σοβαρή αυτοπροστασία βασίζεται πρώτα στην πρόληψη, την επίγνωση, την αποφυγή, την απόδραση και τη νόμιμη εκπαίδευση.
Ποια είναι η θέση του Combatives Group;
Η θέση είναι ότι ο πολίτης πρέπει πρώτα να μάθει αυτοπροστασία, εγρήγορση, παρατήρηση, αποφυγή και απόδραση. Αν η βία είναι αναπόφευκτη, πρέπει να δράσει με αναγκαιότητα, αναλογία, αποφασιστικότητα και πλήρη επίγνωση των νομικών συνεπειών.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
- Άοπλος ή Ένοπλος – Το Δίλημμα του νομοταγή πολίτη που ασκείται στην αυτοάμυνα
Το αρχικό άρθρο στο οποίο βασίζεται η παρούσα αναδόμηση και η βασική ανάλυση του διλήμματος άοπλος ή ένοπλος. - Ασκητής Combatives 360°
Σχετικό με την ολοκληρωμένη αντίληψη του ασκούμενου Combatives και την ανάγκη πλήρους φάσματος σκέψης στην αυτοπροστασία. - Όπλα κοντινής εμβέλειας
Σχετικό με αντικείμενα κοντινής απόστασης, όπως το μπαστούνι, και τη διαφορά ανάμεσα σε καθημερινό αντικείμενο και παράνομο όπλο. - Το μπαστούνι αυτοάμυνας στα χέρια έμπειρου και άπειρου
Σχετικό με την πρακτική και νομική διάσταση ενός αντικειμένου που μπορεί να λειτουργεί ως βοήθημα, αλλά σε ορισμένες συνθήκες να εμπλακεί σε αυτοπροστασία. - Το ταπεινό μπαστούνι
Σχετικό με τη χρήση του μπαστουνιού ως καθημερινού βοηθήματος και με τη διάκριση ανάμεσα στη φυσική παρουσία ενός αντικειμένου και στη χρήση του ως όπλο. - Βασικές δεξιότητες αυτοάμυνας για πολίτες
Σχετικό με την ανάγκη κατανόησης των νομικών συνεπειών, της χρήσης δύναμης και της πρακτικής αυτοπροστασίας για πολίτες. - Οι κίνδυνοι της παρερμηνείας
Σχετικό με το πώς η λανθασμένη κατανόηση της αυτοάμυνας μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες πρακτικές, υπερβολές και λάθος νοοτροπία. - Τι κάνει το Combatives τόσο διαφορετικό;
Σχετικό με τα βασικά πρωτόκολλα, την αποφυγή, την απόδραση και τη διαφορά του Combatives από καβγά, άθλημα ή συναινετική προπόνηση. - Πόσα σεμινάρια αυτοάμυνας πρέπει να κάνω;
Σχετικό με τα σεμινάρια που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, βασικές ενότητες αυτοάμυνας, πίεση, νοοτροπία και όπλα ευκαιρίας.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο έχει εκπαιδευτικό και ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί νομική συμβουλή, προτροπή για οπλοφορία, οδηγία χρήσης όπλων ή ενθάρρυνση βίαιης συμπεριφοράς.
Η χρήση οποιουδήποτε αντικειμένου ως μέσο άμυνας μπορεί να έχει σοβαρές σωματικές, ποινικές, αστικές, οικονομικές και ψυχολογικές συνέπειες. Κάθε περιστατικό εξετάζεται ξεχωριστά, ανάλογα με την απειλή, την αναγκαιότητα, την αναλογία, τη ζημιά που προκλήθηκε και τη δυνατότητα αποφυγής ή διαφυγής.
Για πραγματική νομική αξιολόγηση, απαιτείται συμβουλή από αρμόδιο δικηγόρο. Η πρακτική εκπαίδευση σε θέματα αυτοπροστασίας πρέπει να γίνεται με έμπειρη καθοδήγηση, προστατευτικό εξοπλισμό, σαφή όρια ασφαλείας και σεβασμό προς τον νόμο.
Σημείωση εμπειρίας
Το περιεχόμενο βασίζεται στη μεθοδολογία και την πρακτική εμπειρία του Combatives Group στην εκπαίδευση προσωπικής ασφάλειας, αυτοπροστασίας και ρεαλιστικής αυτοάμυνας.
Η προσέγγιση δίνει έμφαση στην πρόληψη, στην εγρήγορση, στην παρατήρηση, στην επίγνωση, στη νόμιμη αυτοπροστασία, στη διαχείριση αντικειμένων καθημερινής χρήσης με υπευθυνότητα, στην αποφυγή παράνομης οπλοφορίας και στην αρχή «το μόλις αρκετό αρκεί».
Επικοινωνία
Αν θέλετε να καταλάβετε στην πράξη τι σημαίνει άοπλη ή ένοπλη αυτοπροστασία για έναν νομοταγή πολίτη, η θεωρία δεν αρκεί.
Η ουσιαστική κατανόηση έρχεται μέσα από καθοδηγούμενη εκπαίδευση, πρακτική εφαρμογή, σενάρια, προσομοιώσεις, πίεση και σοβαρή ανάλυση των νομικών και πρακτικών ορίων.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για να ενημερωθείτε για μαθήματα, σεμινάρια και εκπαιδευτικά προγράμματα προσωπικής ασφάλειας, αυτοπροστασίας και ρεαλιστικής αυτοάμυνας.