Η σχέση ανάμεσα στην απειλή και στη βία είναι το κρίσιμο σημείο όπου ο άνθρωπος πρέπει να καταλάβει αν η κατάσταση μπορεί ακόμη να εκτραπεί ή αν έχει περάσει σε πραγματικό κίνδυνο.
Στην αυτοπροστασία και αυτοάμυνα στη συνέχεια, δεν αρκεί να ξέρει κανείς πώς να χτυπήσει ή πώς να αμυνθεί σωματικά. Πρέπει πρώτα να ξέρει να διαβάζει την κατάσταση. Είναι λεκτική ένταση; Είναι εγωιστική κλιμάκωση; Είναι προσπάθεια εκφοβισμού; Είναι προσέγγιση με σκοπό την παγίδευση; Είναι πιθανή ενέδρα; Ή είναι ήδη σημείο χωρίς επιστροφή;
Το πρόβλημα είναι ότι οι λάθος εκτιμήσεις έχουν συνέπειες. Αν κάποιος αντιδράσει υπερβολικά σε μια κατάσταση που μπορούσε να αποκλιμακωθεί, μπορεί να βρεθεί νομικά εκτεθειμένος. Αν, αντίθετα, υποτιμήσει τα σημάδια πραγματικής απειλής, μπορεί να πληρώσει το λάθος με την υγεία ή τη ζωή του.
Η μεθοδολογία του Combatives Group δίνει έμφαση στη σωστή εκτίμηση: Πρόληψη > Προ-Συμπλοκή > Συμπλοκή > Μετά-Συμπλοκή. Σε κάθε στάδιο, ο πολίτης πρέπει να αποφασίζει με ρεαλισμό, νόμιμη κρίση και αυτοέλεγχο. Πρώτα αναζητά απουσία, αποφυγή, απόδραση και αποκλιμάκωση. Αν αυτά δεν είναι διαθέσιμα και η απειλή είναι άμεση, τότε η νοοτροπία πρέπει να αλλάξει από αποκλιμάκωση σε επιβίωση.
Η ουσία είναι απλή: η απειλή δεν είναι πάντα βία, αλλά η βία σχεδόν πάντα έχει προηγηθεί από κάποια μορφή απειλής, ένδειξης, προσέγγισης, κλιμάκωσης ή παγίδευσης. Όποιος μάθει να βλέπει αυτή τη σχέση νωρίς, έχει περισσότερες πιθανότητες να αποφύγει τη βία ή, αν δεν υπάρχει άλλη επιλογή, να την αντιμετωπίσει με τρόπο αναγκαίο, εύλογο και νόμιμο.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε πολίτες που θέλουν να καταλάβουν πότε μια απειλή παραμένει διαχειρίσιμη και πότε αρχίζει να μετατρέπεται σε πραγματική βία.
Αφορά ανθρώπους που έχουν βρεθεί σε λεκτικές αντιπαραθέσεις, σε επιθετικές συμπεριφορές, σε απειλητικές προσεγγίσεις ή σε περιστατικά όπου ένιωσαν ότι κάτι «δεν πάει καλά», αλλά δεν ήξεραν πώς να το αξιολογήσουν.
Αφορά επίσης ασκούμενους πολεμικών τεχνών, μαχητικών αθλημάτων και συστημάτων αυτοάμυνας που έχουν μάθει τεχνικές, αλλά δεν έχουν μάθει αρκετά καλά πότε η τεχνική είναι νόμιμη, αναγκαία και εύλογη.
Είναι χρήσιμο για εκπαιδευτές, γονείς, ανθρώπους που εργάζονται με κοινό, επαγγελματίες ασφαλείας, οδηγούς, ιδιοκτήτες επιχειρήσεων, γυναίκες που θέλουν πρακτική αυτοπροστασία και άνδρες που πρέπει να μάθουν να ξεχωρίζουν την αυτοάμυνα από τον εγωιστικό καβγά.
Πάνω απ’ όλα, απευθύνεται στον υπεύθυνο πολίτη που δεν θέλει να γίνει ούτε θύμα ούτε δράστης. Θέλει να καταλάβει πότε πρέπει να μιλήσει, πότε πρέπει να φύγει, πότε πρέπει να καλέσει βοήθεια και πότε δεν υπάρχει άλλη επιλογή από την άμεση προστασία της υγείας ή της ζωής του.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Τι σημαίνει η σχέση ανάμεσα στην απειλή και στη βία.
- Γιατί η άγνοια αυτής της σχέσης μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά νομικά και σωματικά προβλήματα.
- Πώς συνδέονται τα στάδια Πρόληψη, Προ-Συμπλοκή, Συμπλοκή και Μετά-Συμπλοκή.
- Γιατί τα πρωτόκολλα είναι κατευθυντήριες γραμμές, όχι μηχανικές συνταγές.
- Γιατί καμία στρατηγική δεν επιβιώνει πάντα ανέπαφη μετά την πρώτη επαφή με την πραγματικότητα.
- Πώς ξεχωρίζουμε, όσο γίνεται, την κλιμάκωση από την ενέδρα.
- Γιατί η λάθος εκτίμηση μπορεί να οδηγήσει είτε σε υπερβολική βία είτε σε επικίνδυνη αδράνεια.
- Τι σημαίνει νοοτροπία αποκλιμάκωσης.
- Γιατί οι ανθρώπινες δεξιότητες είναι μέρος της αυτοπροστασίας.
- Γιατί η σύγκρουση του εγώ είναι κοινωνικά και νομικά αντιπαραγωγική.
- Τι σημαίνει νοοτροπία επιβίωσης.
- Γιατί δεν γνωρίζουμε ποτέ πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει ένας επιτιθέμενος.
- Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στις μαλακές και στις σκληρές δεξιότητες.
- Γιατί οι σκληρές δεξιότητες πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο μέσα σε αναγκαίο, εύλογο και νόμιμο πλαίσιο.
- Γιατί η ελάχιστη αναγκαία βία είναι συχνά το κρίσιμο νομικό και πρακτικό όριο.
Βασικά σημεία
- Η σχέση απειλής και βίας εμφανίζεται όταν υπάρχει πιθανότητα συμπλοκής ή όταν η συμπλοκή έχει ήδη ξεκινήσει.
- Η άγνοια του νόμου και των ορίων αυτοάμυνας δεν προστατεύει τον πολίτη από συνέπειες.
- Η σειρά Πρόληψη > Προ-Συμπλοκή > Συμπλοκή > Μετά-Συμπλοκή βοηθά τον ασκούμενο να καταλάβει σε ποιο στάδιο βρίσκεται.
- Στο στάδιο της Προ-Συμπλοκής μπορεί ακόμη να υπάρχει δυνατότητα να σωθεί η κατάσταση χωρίς φυσική βία.
- Τα πρωτόκολλα είναι κατευθυντήριες γραμμές. Η βία είναι δυναμική και απρόβλεπτη.
- Η κλιμάκωση και η ενέδρα συνδέονται. Μια κλιμάκωση μπορεί να καταλήξει σε αιφνιδιαστική επίθεση, ενώ μια ενέδρα μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση.
- Η σωστή εκτίμηση της κατάστασης καθορίζει αν πρέπει να λειτουργήσουμε με νοοτροπία αποκλιμάκωσης ή νοοτροπία επιβίωσης.
- Η λάθος εκτίμηση μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική αντίδραση ή σε επικίνδυνη αδράνεια.
- Οι περισσότεροι κοινωνικά ώριμοι άνθρωποι αποφεύγουν άσκοπες συγκρούσεις.
- Η αποκλιμάκωση δεν είναι δειλία. Είναι ανθρώπινη δεξιότητα, κοινωνική ωριμότητα και πρακτική αυτοπροστασία.
- Δεν είναι δουλειά μας να διορθώνουμε κάθε άνθρωπο με κακή συμπεριφορά.
- Αν μπορούμε να λύσουμε, να εκτρέψουμε ή να εγκαταλείψουμε μια σύγκρουση, πρέπει να το κάνουμε.
- Η νοοτροπία επιβίωσης αρχίζει όταν η αποκλιμάκωση, η αποφυγή ή η απόδραση δεν είναι πλέον διαθέσιμες.
- Το εγώ είναι κακός σύμβουλος σε συνθήκες απειλής.
- Οι μαλακές δεξιότητες περιλαμβάνουν στάση, απόσταση, τοποθέτηση, λεκτική διαχείριση, παραπλάνηση προσοχής και ψυχολογική διαχείριση.
- Οι σκληρές δεξιότητες αφορούν φυσική επαφή και πρέπει να αξιολογούνται αυστηρά με βάση την κατάσταση, την περίσταση και τον νόμο.
- Το «μόλις αρκετό αρκεί» είναι κεντρική αρχή.
- Η βία πρέπει να είναι δικαιολογημένη, λογική, αναγκαία και ανάλογη.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Η απειλή δεν είναι πάντα βία
Η απειλή και η βία δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Μια απειλή μπορεί να είναι λεκτική, συμπεριφορική, ψυχολογική, χωρική ή σωματική χωρίς ακόμη να έχει γίνει άσκηση βίας. Μπορεί να είναι κάποιος που πλησιάζει επιθετικά, κάποιος που φωνάζει, κάποιος που προσπαθεί να κλείσει την απόσταση, κάποιος που σας βρίζει, κάποιος που σας παρακολουθεί ή κάποιος που δημιουργεί ένταση.
Η βία αρχίζει όταν η απειλή γίνεται πράξη ή όταν η σωματική σύγκρουση είναι πλέον άμεση και αναπόφευκτη.
Το κρίσιμο σημείο είναι να καταλάβουμε πότε η απειλή μπορεί ακόμη να διαχειριστεί και πότε έχει γίνει πραγματικός κίνδυνος.
Τα στάδια της σύγκρουσης
Η μεθοδολογία του Combatives Group εξετάζει τη σύγκρουση σε τέσσερα στάδια:
- Πρόληψη.
- Προ-Συμπλοκή.
- Συμπλοκή.
- Μετά-Συμπλοκή.
Στην Πρόληψη προσπαθούμε να μη δημιουργηθεί καν το πρόβλημα.
Στην Προ-Συμπλοκή αναγνωρίζουμε ότι υπάρχει πιθανή απειλή και προσπαθούμε να φύγουμε, να αποκλιμακώσουμε ή να εκτρέψουμε την κατάσταση.
Στη Συμπλοκή η βία είναι πλέον παρούσα ή άμεση.
Στη Μετά-Συμπλοκή διαχειριζόμαστε την ασφάλεια, τις συνέπειες, τη νομική διάσταση και την επόμενη ημέρα.
Το άρθρο αυτό βρίσκεται στο μεταίχμιο ανάμεσα στην Προ-Συμπλοκή και στη Συμπλοκή. Εκεί όπου πρέπει να αποφασίσουμε αν αυτό που βλέπουμε είναι κλιμάκωση ή ενέδρα.
Τα πρωτόκολλα δεν είναι άκαμπτοι κανόνες
Τα πρωτόκολλα είναι απαραίτητα, αλλά δεν είναι αλάνθαστα.
Η πραγματική βία είναι δυναμική. Οι άνθρωποι είναι απρόβλεπτοι. Το περιβάλλον αλλάζει. Η ψυχολογία αλλάζει. Οι μάρτυρες, η απόσταση, τα όπλα, οι τρίτοι άνθρωποι και οι νομικές συνθήκες αλλάζουν τα δεδομένα.
Γι’ αυτό τα πρωτόκολλα λειτουργούν ως κατευθυντήριες γραμμές.
Δίνουν στον ασκούμενο ένα σχέδιο, αλλά δεν τον απαλλάσσουν από την ανάγκη κρίσης.
Όπως λέει η γνωστή στρατιωτική αρχή, κανένα σχέδιο δεν επιβιώνει άθικτο από την πρώτη επαφή με τον αντίπαλο.
Άρα ο στόχος δεν είναι μηχανική εφαρμογή.
Ο στόχος είναι προετοιμασμένη προσαρμογή.
Κλιμάκωση ή ενέδρα;
Στο κρίσιμο στάδιο της επίγνωσης κατάστασης πρέπει να ρωτήσουμε:
Η κατάσταση κλιμακώνεται;
Ή μήπως υπάρχει πιθανότητα ενέδρας;
Η κλιμάκωση είναι όταν μια ένταση μεγαλώνει σταδιακά. Μπορεί να ξεκινήσει με φωνές, προσβολές, εγωισμό, σπρώξιμο, απειλές ή πρόκληση.
Η ενέδρα είναι διαφορετική. Εκεί ο άλλος προσπαθεί να αποκτήσει πλεονέκτημα αιφνιδιασμού. Μπορεί να φαίνεται ότι μιλά, ότι αποχωρεί, ότι δεν είναι απειλή ή ότι βρίσκεται τυχαία στον χώρο, ενώ στην πραγματικότητα προσπαθεί να κλείσει την απόσταση ή να σας πιάσει απροετοίμαστους.
Τα δύο μπορούν να συνδεθούν. Μια κλιμάκωση μπορεί να οδηγήσει σε αιφνιδιαστική επίθεση. Μια αποτυχημένη ενέδρα μπορεί να οδηγήσει σε ανοιχτή συμπλοκή.
Γι’ αυτό η σωστή εκτίμηση είναι κρίσιμη.
Το λάθος μπορεί να κοστίσει
Αν εκτιμήσουμε λάθος την κατάσταση, έχουμε δύο βασικούς κινδύνους.
Ο πρώτος είναι η υπερβολική αντίδραση. Αν θεωρήσουμε ότι υπάρχει άμεση απειλή ενώ στην πραγματικότητα υπάρχει μόνο λεκτική ένταση, μπορεί να χρησιμοποιήσουμε βία αδικαιολόγητα. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει ποινικό και αστικό πρόβλημα.
Ο δεύτερος είναι η επικίνδυνη αδράνεια. Αν αγνοήσουμε προειδοποιητικά σημάδια, μπορεί να περπατήσουμε κατευθείαν μέσα σε παγίδα. Μπορεί να πλησιάσουμε έναν χώρο όπου κάποιος μας περιμένει. Μπορεί να επιτρέψουμε στον άλλον να κλείσει απόσταση. Μπορεί να χάσουμε την ευκαιρία αποφυγής.
Η αυτοπροστασία απαιτεί να μην κάνουμε ούτε το ένα ούτε το άλλο.
Ούτε πανικό.
Ούτε αφέλεια.
Νοοτροπία αποκλιμάκωσης
Η νοοτροπία αποκλιμάκωσης είναι η πρώτη ώριμη επιλογή όταν η κατάσταση το επιτρέπει.
Οι περισσότεροι φυσιολογικοί και κοινωνικά ώριμοι άνθρωποι δεν θέλουν καβγά. Θέλουν να αποφύγουν, να φύγουν, να λύσουν ή να εκτρέψουν την ένταση.
Αυτό είναι σωστό.
Δεν υπάρχει κέρδος στη σύγκρουση που έχει να κάνει κυρίως με το εγώ. Ο εγωισμός παράγει κακές αποφάσεις. Η ανάγκη να αποδείξουμε κάτι μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμούς, δικαστήρια, οικονομικές ζημιές και οικογενειακή ταλαιπωρία.
Στο Combatives Group διδάσκονται και ανθρώπινες δεξιότητες: επικοινωνία, στάση, έλεγχος έντασης, κατανόηση της συμπεριφοράς και πρακτική αποκλιμάκωση.
Αν μπορούμε να λύσουμε ή να εκτρέψουμε ένα πρόβλημα, το κάνουμε.
Αν μπορούμε να φύγουμε, φεύγουμε.
Δεν είναι δικό μας κάθε πρόβλημα
Πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι με κακή συμπεριφορά.
Δεν είναι δουλειά μας να τους διορθώσουμε όλους.
Δεν είναι δουλειά μας να τιμωρήσουμε τον αγενή, τον εριστικό ή τον θυμωμένο.
Αν κάποιος έχει δικό του πρόβλημα και προσπαθεί να μας μπλέξει, ο στόχος μας είναι να μη γίνουμε μέρος του προβλήματός του.
Μπορούμε να δείξουμε κατανόηση χωρίς να αναλάβουμε την ευθύνη του. Μπορούμε να αποφορτίσουμε χωρίς να υποταχθούμε. Μπορούμε να απομακρυνθούμε χωρίς να χάσουμε την αξιοπρέπειά μας.
Η αποκλιμάκωση δεν σημαίνει αδυναμία.
Σημαίνει ότι δεν αφήνουμε έναν άλλον άνθρωπο να μας σύρει στο δικό του χάος.
Νοοτροπία επιβίωσης
Η νοοτροπία επιβίωσης αρχίζει όταν δεν υπάρχει πλέον πραγματική δυνατότητα αποκλιμάκωσης, εκτροπής ή διαφυγής.
Είναι το σημείο χωρίς επιστροφή.
Έχουμε αξιολογήσει την κατάσταση. Έχουμε προσπαθήσει να αποφύγουμε. Έχουμε προσπαθήσει να εκτρέψουμε. Έχουμε προσπαθήσει να μη μπούμε στη βία.
Όμως η απειλή συνεχίζεται ή γίνεται άμεση.
Εδώ πρέπει να θυμόμαστε κάτι σκληρό:
Δεν ξέρουμε τι είναι ικανός να κάνει ο επιτιθέμενος.
Δεν ξέρουμε πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει.
Δεν ξέρουμε αν είναι οπλισμένος.
Δεν ξέρουμε αν έχει συνεργούς.
Δεν ξέρουμε αν είναι υπό ουσίες.
Δεν ξέρουμε αν έχει σκοπό να μας τρομάξει ή να μας τραυματίσει σοβαρά.
Αυτό δεν σημαίνει πανικός.
Σημαίνει ότι το εγώ πρέπει να φύγει από τη μέση και η επιβίωση να γίνει προτεραιότητα.
Μαλακές δεξιότητες
Οι μαλακές δεξιότητες είναι δεξιότητες που δεν μοιάζουν πάντα με αυτοάμυνα, αλλά επηρεάζουν την εξέλιξη της κατάστασης.
Περιλαμβάνουν τη στάση του σώματος, την τοποθέτηση, τη διαχείριση απόστασης, τη δημιουργία φυσικού φραγμού, την κίνηση προς πλεονεκτική θέση, τη λεκτική διαχείριση, την αποφόρτιση, την εκτροπή προσοχής και την ψυχολογική καθυστέρηση της επιθετικής απόφασης του άλλου.
Ο επιτιθέμενος μπορεί να τα βλέπει, αλλά να μην καταλαβαίνει τι ακριβώς υπηρετούν.
Αυτό είναι το πλεονέκτημά τους.
Δεν μοιάζουν επιθετικά. Δεν προκαλούν πάντα νέα κλιμάκωση. Δεν δείχνουν ότι «παίρνουμε θέση μάχης». Όμως μας δίνουν χρόνο, χώρο, επιλογές και καλύτερη θέση.
Σκληρές δεξιότητες
Οι σκληρές δεξιότητες είναι οι φυσικές δεξιότητες που χρησιμοποιούνται όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή.
Εδώ η κατάσταση έχει αλλάξει. Δεν μιλάμε πια για απλή λεκτική ένταση. Μιλάμε για φυσική επαφή, άμεση απειλή ή βία που πρέπει να σταματήσει.
Όμως ακόμη και τότε, η δράση πρέπει να παραμένει μέσα σε όρια.
Το πρακτικό και νομικό ερώτημα είναι πάντα:
Ήταν αναγκαίο;
Ήταν λογικό;
Ήταν ανάλογο;
Σταμάτησε όταν σταμάτησε η απειλή;
Το «μόλις αρκετό αρκεί» είναι θεμελιώδης αρχή.
Η αυτοάμυνα δεν είναι τιμωρία. Δεν είναι εκδίκηση. Δεν είναι καβγάς. Δεν είναι μονομαχία.
Είναι αναγκαία προστασία.
Η βία δεν αντιδρά πάντα αναλογικά
Στη φυσική λέμε ότι για κάθε δράση υπάρχει ίση και αντίθετη αντίδραση.
Στην ανθρώπινη βία αυτό δεν ισχύει πάντα.
Μια μικρή πράξη μπορεί να προκαλέσει τεράστια αντίδραση.
Ένα σπρώξιμο μπορεί να οδηγήσει σε χτύπημα.
Ένα χτύπημα μπορεί να οδηγήσει σε όπλο.
Μια προσβολή μπορεί να οδηγήσει σε ενέδρα.
Ένας εγωιστικός καβγάς μπορεί να μετατραπεί σε μόνιμη βλάβη ή θάνατο.
Αυτός είναι ο λόγος που η αποκλιμάκωση είναι τόσο σημαντική. Δεν ξέρουμε αν ο άλλος θα αντιδράσει αναλογικά. Δεν ξέρουμε αν η κατάσταση θα μείνει στο επίπεδο που φανταζόμαστε.
Γι’ αυτό η καλύτερη βία είναι η βία που δεν χρειάστηκε ποτέ να γίνει.
Το τελικό συμπέρασμα
Η σχέση απειλής και βίας είναι το σημείο όπου η αυτοπροστασία γίνεται κρίση.
Ο πολίτης πρέπει να μπορεί να διακρίνει αν η κατάσταση απαιτεί αποκλιμάκωση ή επιβίωση. Αν απαιτεί λόγο ή έξοδο. Αν απαιτεί παρατήρηση ή άμεση απομάκρυνση. Αν είναι απλώς μια δυσάρεστη κοινωνική ένταση ή κάτι που μπορεί να γίνει επικίνδυνο.
Η σωστή εκπαίδευση δεν διδάσκει μόνο τεχνικές.
Διδάσκει εκτίμηση.
Διδάσκει νόμιμη κρίση.
Διδάσκει αυτοέλεγχο.
Διδάσκει πότε να μη γίνει τίποτα.
Διδάσκει πότε να φύγουμε.
Διδάσκει πότε η απειλή είναι τόσο άμεση που δεν υπάρχει άλλη επιλογή.
Αυτό είναι η ουσία της σχέσης απειλής και βίας.
Πώς λειτουργεί η σχέση μεταξύ της απειλής και της βίας
Η σχέση μεταξύ της απειλής και της βίας έρχεται στο προσκήνιο όταν αντιμετωπίζουμε το ενδεχόμενο απειλής, συμπλοκής ή όταν βρισκόμαστε ήδη μέσα σε μια συμπλοκή.
Η άγνοια αυτού του θέματος δεν δικαιολογείται νομικά.
Αυτό πρέπει να ειπωθεί καθαρά.
Ο πολίτης που χρησιμοποιεί βία χωρίς να καταλαβαίνει τα όρια, την αναγκαιότητα, την αναλογία και τη σχέση ανάμεσα στην απειλή και στη δική του αντίδραση μπορεί να βρεθεί σε πολύ σοβαρή θέση.
Στο προηγούμενο άρθρο συζητήθηκε η Διαχείριση Απειλής και τα στάδιά της, τα οποία καλύπτουν την Πρόληψη και την Προ-Συμπλοκή.
Το παρόν άρθρο αποτελεί μέρος της ευρύτερης σκηνής της Συμπλοκής.
Η ακολουθία είναι:
Πρόληψη > Προ-Συμπλοκή > Συμπλοκή > Μετά-Συμπλοκή.
Στο προηγούμενο στάδιο, βρισκόμαστε ακόμη σε κατάσταση ψυχοσωματικής προετοιμασίας για αυτό που μπορεί να μας συμβεί.
Είμαστε στο σημείο όπου μπορούμε ακόμη να σώσουμε την κατάσταση.
Μπορούμε να φύγουμε όρθιοι.
Μπορούμε να εκτρέψουμε την ένταση.
Μπορούμε να αποφύγουμε τη βία.
Ή, αν δεν υπάρχει άλλη επιλογή, μπορεί να περάσουμε στο επόμενο βήμα.
Η εφαρμογή βίας σε συγκρούσεις είναι το επόμενο κεφάλαιο της σειράς. Εκεί εξετάζεται τι γίνεται όταν πρέπει να αξιοποιηθούν οι τακτικές και οι τεχνικές που έχουν διδαχθεί, με στόχο την επιβίωση και τη διαφυγή.
Όμως είναι σημαντικό να θυμόμαστε κάτι:
Όλα αυτά, στην πραγματικότητα, μπορεί να συμβούν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Η ανάλυση μας παίρνει χρόνο επειδή γράφουμε, εξηγούμε και διαχωρίζουμε τα στάδια.
Στην πράξη, όμως, τα στάδια συχνά συμπιέζονται.
Και εκεί φαίνεται η αξία της εκπαίδευσης.
Γιατί τα πρωτόκολλα είναι κατευθυντήριες γραμμές
Με αυτή τη σειρά άρθρων περιγράφουμε βήμα προς βήμα πώς χειριζόμαστε δυνητικά επικίνδυνες διαπροσωπικές συγκρούσεις.
Εξηγούμε το γιατί.
Εξηγούμε το πώς.
Εξηγούμε τη λογική πίσω από τα πρωτόκολλα.
Όμως φυσικά υπάρχουν πάντα εξαιρέσεις.
Η βία δεν είναι μαθηματικό πρόβλημα.
Δεν λειτουργεί πάντα με καθαρά στάδια.
Δεν περιμένει να ολοκληρώσουμε τη σκέψη μας.
Δεν σέβεται το σχέδιό μας.
Γι’ αυτό το σχέδιο βημάτων και πρωτοκόλλων που χρησιμοποιούμε λειτουργεί περισσότερο ως κατευθυντήρια γραμμή παρά ως απαραβίαστος κανόνας.
Αυτό δεν αναιρεί την αξία των πρωτοκόλλων.
Αντίθετα, την ενισχύει.
Διότι ένα καλό πρωτόκολλο δεν σε κάνει άκαμπτο.
Σε κάνει προετοιμασμένο.
Η γνωστή στρατιωτική σκέψη ότι «κανένα σχέδιο δεν επιβιώνει της επαφής με τον εχθρό» ισχύει και στη βία μεταξύ πολιτών.
Το σχέδιο είναι απαραίτητο.
Αλλά πρέπει να υπάρχει και ικανότητα προσαρμογής.
Είναι κλιμάκωση ή ενέδρα;
Σε αυτό το σημείο, σύμφωνα με το Σχέδιο Δράσης του Combatives Group, δεν έχει πέσει ακόμη ούτε ένα χτύπημα.
Μπορεί να μην έχει υπάρξει ούτε φυσική επαφή.
Και όμως, οι ενέργειες της Προ-Συμπλοκής έχουν ήδη αρχίσει.
Είμαστε στο στάδιο όπου πρέπει να αποφασίσουμε αν η κατάσταση που έχουμε μπροστά μας οδηγείται προς κλιμάκωση ή προς ενέδρα.
Αυτό το στάδιο το ονομάζουμε επίγνωση της κατάστασης.
Η κλιμάκωση και η ενέδρα δεν αποκλείουν η μία την άλλη.
Μια κλιμάκωση μπορεί να οδηγήσει σε αιφνιδιαστική επίθεση.
Μια ενέδρα μπορεί να αποτύχει και να οδηγήσει σε ανοιχτή σύγκρουση.
Μπορεί κάποιος να αρχίσει με φωνές και προσβολές, αλλά να ψάχνει ευκαιρία για αιφνιδιασμό.
Μπορεί κάποιος να προσποιείται ότι αποχωρεί, ενώ στην πραγματικότητα αλλάζει θέση.
Μπορεί κάποιος να φαίνεται ότι μιλά, ενώ μετρά απόσταση.
Στην ουσία, κλιμάκωση και ενέδρα συνδέονται.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η δυσκολία.
Η σωστή εκτίμηση της κατάστασης είναι πολύ σημαντική, επειδή οδηγεί στη νοοτροπία που θα επηρεάσει άμεσα τις επόμενες αποφάσεις.
Αποκλιμάκωση;
Ή επιβίωση;
Αν κάνουμε λάθος εδώ, όλα τα επόμενα βήματα μπορεί να είναι λάθος.
Ο κίνδυνος της λάθος εκτίμησης
Η πραγματική πρόκληση είναι να μη χρησιμοποιήσουμε βιαστική λύση με βάση λάθος εκτίμηση.
Η λάθος εκτίμηση μπορεί να οδηγήσει σε δύο αντίθετα, αλλά εξίσου επικίνδυνα αποτελέσματα.
Πρώτον, μπορεί να μας οδηγήσει σε υπερβολική αντίδραση.
Δεύτερον, μπορεί να μας οδηγήσει σε αδράνεια μπροστά σε πραγματικό κίνδυνο.
Ας δούμε το πρώτο.
Ένας άνθρωπος μπαίνει σε ένα κατάστημα και φωνάζει επειδή κάποιος του έχει κλείσει το αυτοκίνητο. Είναι θυμωμένος, βρίζει και κοιτάζει προς τη δική σας πλευρά. Εσείς ξέρετε ότι το αυτοκίνητο δεν είναι δικό σας, αλλά νιώθετε ότι σας επιτίθεται. Αν αντιδράσετε σαν να δέχεστε άμεση σωματική απειλή και χρησιμοποιήσετε βία, μπορεί να έχετε δημιουργήσει πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα από αυτό που υπήρχε.
Η λεκτική ένταση δεν είναι αυτομάτως δικαιολογία για σωματική βία.
Τώρα ας δούμε το δεύτερο.
Βγαίνετε από ένα κατάστημα και βλέπετε κάποιον να κρύβεται βιαστικά πίσω από κολώνα κοντά στο σημείο όπου έχετε σταθμεύσει. Το βλέπετε. Το καταλαβαίνετε. Κάτι δεν ταιριάζει. Αν αποφασίσετε να το αγνοήσετε και συνεχίσετε κανονικά προς το αυτοκίνητο, μπορεί να εκθέσετε τον εαυτό σας σε πολύ σοβαρό κίνδυνο.
Εδώ η αφέλεια μπορεί να γίνει επικίνδυνη.
Άρα το πρόβλημα δεν είναι να αντιδράμε πάντα δυναμικά ή πάντα ήπια.
Το πρόβλημα είναι να εκτιμούμε σωστά.
Νοοτροπία αποκλιμάκωσης
Ένας μικρός αριθμός ανθρώπων αναζητά πραγματικά τη σύγκρουση.
Υπάρχουν άνθρωποι που χαίρονται με την ένταση.
Άνθρωποι που θέλουν να καβγαδίσουν.
Άνθρωποι που νιώθουν ισχυροί μόνο όταν προκαλούν φόβο, θυμό ή σύγκρουση.
Οι περισσότεροι κοινωνικά ώριμοι άνθρωποι αποφεύγουν τέτοιες καταστάσεις.
Όταν μπλέξουν σε σύγκρουση, η φυσική τους τάση είναι να προσπαθήσουν να απέχουν, να αποφύγουν ή να αποδράσουν.
Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό.
Δεν υπάρχει καμία ντροπή σε αυτό.
Ένας ώριμος άνθρωπος δεν έχει ανάγκη να καυγαδίζει για κάτι που δεν τον αφορά ή που δεν είναι αρκετά σημαντικό ώστε να διακινδυνεύσει την υγεία, την ελευθερία και την οικογένειά του.
Στο Combatives Group είναι πάγια πρακτική να διδάσκονται και ανθρώπινες δεξιότητες.
Όχι μόνο σωματικές δεξιότητες.
Όχι μόνο τεχνικές.
Αλλά δεξιότητες επικοινωνίας, εκτίμησης, διαχείρισης έντασης, ορίων, αυτοσυγκράτησης και πρακτικής συμπεριφοράς.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, προτείνονται και βιβλία στους ασκούμενους για περαιτέρω μελέτη. Ο λόγος είναι απλός: κάποιοι συγγραφείς έχουν αφιερώσει χρόνια στην έρευνα, στη συγκέντρωση και στην παρουσίαση χρήσιμων πληροφοριών. Ένας σοβαρός ασκούμενος μπορεί να κερδίσει πολλά αν μελετήσει και εφαρμόσει τέτοια γνώση.
Έχουμε διαπιστώσει ότι όταν οι άνθρωποι μελετούν και εφαρμόζουν τέτοιες πληροφορίες, βελτιώνονται.
Οι επιθετικοί γίνονται συχνά πιο ήπιοι.
Οι άτολμοι γίνονται συχνά πιο δυναμικοί.
Και οι δύο κατηγορίες μαθαίνουν κάτι σημαντικό:
Η σύγκρουση δεν είναι πάντα λύση.
Η σύγκρουση του εγώ δεν αξίζει
Δεν υπάρχει κέρδος στη σύγκρουση που αφορά κυρίως το εγώ.
Ο εγωισμός δημιουργεί ένταση.
Η ένταση δημιουργεί κλιμάκωση.
Η κλιμάκωση δημιουργεί βία.
Η βία δημιουργεί συνέπειες.
Στο Combatives Group πιστεύουμε ότι αν μπορούμε να αποφύγουμε τη σύγκρουση, πρέπει να το κάνουμε.
Πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι με άσχημη συμπεριφορά.
Άνθρωποι αγενείς.
Άνθρωποι προκλητικοί.
Άνθρωποι θυμωμένοι.
Άνθρωποι που ψάχνουν κάποιον για να ξεσπάσουν.
Δεν είναι δική μας δουλειά να τους διορθώσουμε.
Δεν είναι δική μας ευθύνη να λύσουμε τα προσωπικά τους προβλήματα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι επιτρέπουμε σε κάποιον να μας κάνει εύκολο στόχο.
Η στάση είναι διαφορετική:
Δεν είμαι μέρος του προβλήματός σου.
Δεν θα μπω στο παιχνίδι σου.
Δεν θα αφήσω τον εγωισμό σου να καθορίσει τη δική μου ζωή.
Αν όμως προσπαθήσεις να με κάνεις μέρος του προβλήματός σου με πραγματική απειλή, τότε μπαίνουμε σε άλλο πλαίσιο.
Κατά κανόνα, θέλουμε τα πράγματα να έχουν αίσιο τέλος για όλους τους εμπλεκόμενους.
Γιατί;
Επειδή οι συνέπειες μιας κακής κατάληξης είναι πάντα κοινωνικά αντιπαραγωγικές.
Άλλοτε λίγο.
Άλλοτε πολύ.
Αν μπορούμε να λύσουμε ή να εκτρέψουμε το πρόβλημα, το κάνουμε.
Η ενσυναίσθηση χωρίς παγίδευση
Κάποιος βαθμός ενσυναίσθησης για ανθρώπους που έχουν αδικηθεί είναι χρήσιμος.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να κάνουμε το δικό τους πρόβλημα δικό μας.
Μπορούμε να δείξουμε ότι ακούμε.
Μπορούμε να αναγνωρίσουμε ότι ο άλλος είναι θυμωμένος.
Μπορούμε να εκφράσουμε κατανόηση χωρίς να αναλάβουμε ευθύνη για κάτι που δεν κάναμε.
Μια πρακτική μορφή αποκλιμάκωσης είναι η λογική:
«Καταλαβαίνω πώς νιώθεις. Και εγώ έχω νιώσει αντίστοιχα όταν μου συνέβη κάτι παρόμοιο. Αυτό που έχω βρει είναι ότι μερικές φορές υπάρχουν άνθρωποι που δημιουργούν τέτοια προβλήματα. Λυπάμαι για αυτό που σου συνέβη».
Το νόημα δεν είναι να ειρωνευτούμε.
Το νόημα είναι να αναγνωρίσουμε το συναίσθημα χωρίς να μπούμε στη σύγκρουση.
Χρειάζεται όμως προσοχή.
Αν η ενσυναίσθηση φανεί ψεύτικη, ειρωνική, υπερβολική ή συγκαταβατική, μπορεί να προκαλέσει νέο πρόβλημα.
Ο στόχος είναι να εκτρέψουμε.
Όχι να νικήσουμε λεκτικά.
Και μόλις καταφέρουμε να εκτρέψουμε την ένταση, η καλύτερη επιλογή είναι συχνά η αποχώρηση.
Ποτέ δεν ξέρουμε πόσο ασταθής μπορεί να είναι ένας άνθρωπος.
Μπορεί να μη θέλει λύση.
Μπορεί να μη θέλει ηρεμία.
Μπορεί να αποφασίσει ότι εμείς είμαστε το νέο πρόβλημά του.
Όπως λέμε στο Combatives Group:
«Δεν υπάρχει λογική απέναντι σε βλάκες».
Νοοτροπία επιβίωσης
Η νοοτροπία επιβίωσης αρχίζει στο σημείο χωρίς επιστροφή.
Έχετε πρόβλημα και πρέπει να το αντιμετωπίσετε.
Δεν υπάρχει ασφαλής διέξοδος.
Έχετε περάσει από τη διαδικασία διαχείρισης απειλής.
Έχετε προσπαθήσει να αποκλιμακώσετε.
Έχετε προσπαθήσει να εκτρέψετε.
Έχετε αναζητήσει έξοδο.
Έχετε αξιολογήσει την κατάσταση.
Και καταλήγετε ότι η κατάσταση πρόκειται να κλιμακωθεί ή ότι υπάρχει σοβαρή πιθανότητα ενέδρας.
Εδώ η νοοτροπία αλλάζει.
Δεν μιλάμε πλέον για κοινωνική διαχείριση.
Μιλάμε για επιβίωση.
Και σε αυτό το σημείο πρέπει να είμαστε ειλικρινείς:
Δεν έχετε ιδέα τι είναι ικανός να κάνει ένας επιτιθέμενος.
Πολλοί άνθρωποι έχουν υποτιμήσει το πόσο μακριά ήταν διατεθειμένος να φτάσει ο άλλος και το πλήρωσαν με την υγεία ή τη ζωή τους.
Το εγώ εδώ είναι θανάσιμα επικίνδυνο.
Το εγώ λέει:
«Δεν θα κάνω πίσω».
«Δεν θα με προσβάλει».
«Θα του δείξω».
«Δεν φοβάμαι».
«Θα τον βάλω στη θέση του».
Η επιβίωση λέει κάτι άλλο:
«Πού είναι η έξοδος;»
«Ποια είναι η απειλή;»
«Υπάρχει όπλο;»
«Υπάρχει συνεργός;»
«Μπορώ να φύγω;»
«Πότε πρέπει να σταματήσω να μιλάω;»
«Τι είναι αναγκαίο και νόμιμο;»
Όπως λέμε:
«Το εγώ είναι άστατος αφέντης και κακός σύμβουλος».
Μαλακές και σκληρές δεξιότητες
Σε αυτό το στάδιο υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες δεξιοτήτων.
Οι μαλακές δεξιότητες.
Και οι σκληρές δεξιότητες.
Επειδή μιλάμε για την κοινότητα του Combatives Group και για Civilian Combatives, η βάση του συστήματος και της εκπαίδευσης πρέπει να τηρεί τον νόμο.
Αυτό είναι αδιαπραγμάτευτο.
Πολλοί εκπαιδευτές είναι υπερβολικά πρόθυμοι να πουν στους ανθρώπους «χτύπα πρώτος».
Σε ορισμένες καταστάσεις, η κοινή λογική μπορεί να δείχνει ότι η προληπτική δράση φαίνεται πρακτική. Όμως σε πολλές χώρες και σε πολλά νομικά συστήματα, μια τέτοια ενέργεια χωρίς επαρκή δικαιολόγηση μπορεί να οδηγήσει σε ποινική δίωξη.
Ακόμη και αν μπορεί να δικαιολογηθεί, μπορεί να υπάρξει αστική διαδικασία.
Άδικο;
Μπορεί.
Αλλά αυτό είναι το νομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ζει ο πολίτης.
Γι’ αυτό η αυτοάμυνα δεν μπορεί να διδάσκεται σαν να βρισκόμαστε σε πόλεμο.
Ο πολίτης δεν είναι στρατιώτης σε πεδίο μάχης.
Ο πολίτης πρέπει να προστατευτεί και να παραμείνει νόμιμος.
Οι περισσότερες συγκρούσεις είναι κλιμακώσεις
Η συντριπτική πλειοψηφία των συγκρούσεων στις οποίες θα εμπλακεί ο μέσος πολίτης κατά τη διάρκεια της ζωής του είναι κλιμακούμενες καταστάσεις.
Συχνά φουντώνουν λόγω εγωισμού.
Ένα βλέμμα.
Μια κουβέντα.
Μια προσβολή.
Μια παρεξήγηση.
Ένα παρκάρισμα.
Μια ουρά.
Ένας κακός τρόπος.
Ένα σπρώξιμο.
Μια λεκτική πρόκληση.
Από αυτά, ένα πολύ μικρό ποσοστό στην ελληνική πραγματικότητα είναι ακραία ένοπλα περιστατικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι. Υπάρχουν.
Όμως δεν πρέπει να αφήνουμε την τρομολαγνεία να καθορίζει την κρίση μας.
Είναι σοφό να προετοιμάζεται κανείς για ενδεχόμενα.
Δεν είναι σοφό να ζει σαν να βρίσκεται μόνιμα σε εμπόλεμη ζώνη.
Για τον μέσο πολίτη, οι μαλακές δεξιότητες είναι πιθανότερο να χρειαστούν πρώτες.
Λεκτική διαχείριση.
Αποφυγή.
Απόσταση.
Εκτροπή.
Αποχώρηση.
Σωστή στάση.
Σωστή τοποθέτηση.
Η σκληρή δεξιότητα πρέπει να είναι διαθέσιμη, αλλά όχι πρώτη επιθυμία.
Μαλακές δεξιότητες
Οι μαλακές δεξιότητες είναι εκείνες που ο επιτιθέμενος δεν αντιλαμβάνεται πάντα ως τεχνικές.
Τις βλέπει, αλλά δεν καταλαβαίνει ακριβώς γιατί χρησιμοποιούνται.
Αυτό είναι σημαντικό.
Οι μαλακές δεξιότητες μας βοηθούν να στήσουμε την κατάσταση προς όφελός μας χωρίς να εμφανιζόμαστε ως απειλή.
Οι περισσότερες κλιμακούμενες συγκρούσεις γίνονται μπροστά σε άλλους ανθρώπους.
Αυτό σημαίνει ότι η εικόνα μετρά.
Η στάση μετρά.
Η γλώσσα μετρά.
Η απόσταση μετρά.
Η δυνατότητα αργότερα να εξηγήσουμε τι κάναμε μετρά.
Οι μαλακές δεξιότητες είναι σωματικές και εγκεφαλικές.
Οι σωματικές περιλαμβάνουν αρχές όπως:
Η δημιουργία ασφαλούς χώρου.
Η τοποθέτηση του σώματος χωρίς προκλητικότητα.
Η διατήρηση ισορροπίας και δυνατότητας κίνησης.
Η επιλογή θέσης που επιτρέπει έξοδο.
Η αποφυγή εγκλωβισμού.
Οι λεκτικές δεξιότητες περιλαμβάνουν τρόπο ομιλίας, καθυστέρηση κλιμάκωσης, εκτροπή προσοχής, ψύχραιμη διατύπωση, διαχείριση εγωισμού και πρόκληση στιγμιαίας παύσης στη διαδικασία απόφασης του άλλου.
Δεν είναι μαγεία.
Είναι πρακτική συμπεριφορά.
Και συχνά είναι η πιο χρήσιμη μορφή αυτοπροστασίας.
Σκληρές δεξιότητες
Οι σκληρές δεξιότητες είναι αυτές που ο επιτιθέμενος θα βιώσει ως φυσική επαφή.
Μπορεί να είναι ελαφριά, μεσαία ή βαριά, ανάλογα με την κατάσταση και την περίσταση.
Εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή.
Η χρήση σκληρών δεξιοτήτων δεν είναι ανεξέλεγκτη.
Δεν είναι «ό,τι μπορώ κάνω».
Δεν είναι επίθεση επειδή φοβήθηκα γενικά.
Δεν είναι εκδίκηση επειδή προσβλήθηκα.
Δεν είναι τιμωρία επειδή ο άλλος είναι κακός άνθρωπος.
Η φυσική δράση πρέπει να μπορεί να δικαιολογηθεί.
Πρέπει να είναι λογική.
Πρέπει να είναι ανάλογη.
Πρέπει να είναι αναγκαία.
Σε πολλές νομικές πραγματικότητες, ο νόμος εξετάζει αν υπήρχε κλιμάκωση, αν υπήρχε άμεση απειλή, αν υπήρχε δυνατότητα αποφυγής και αν η αντίδραση ήταν υπερβολική.
Ένα άτομο που απλώς σας προσεγγίζει επιθετικά δεν δικαιολογεί αυτομάτως να το στείλετε στο νοσοκομείο.
Ένα άτομο που σας χαστουκίζει ή προσπαθεί να σας χτυπήσει δεν δικαιολογεί αυτομάτως θανατηφόρα ή ακραία βλάβη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνετε θύμα.
Σημαίνει ότι πρέπει να καταλαβαίνετε το όριο.
Το μόλις αρκετό αρκεί.
Η αναλογία στη βία
Σύμφωνα με τη βασική νομική λογική, η βία πρέπει να είναι δικαιολογημένη και λογική.
Δηλαδή πρέπει να αντιστοιχεί στον βαθμό της απειλής.
Αυτό ακούγεται απλό στη θεωρία.
Στην πράξη, είναι πολύ δύσκολο.
Γιατί;
Επειδή στη βία μεταξύ ανθρώπων, η κάθε δράση δεν προκαλεί πάντα ίση και αντίθετη αντίδραση.
Μπορεί να προκαλέσει πολύ χειρότερη.
Ένα σπρώξιμο μπορεί να γίνει γροθιά.
Μια γροθιά μπορεί να γίνει μαχαίρι.
Ένας καβγάς μπορεί να γίνει ομαδική επίθεση.
Μια προσβολή μπορεί να οδηγήσει σε ενέδρα αργότερα.
Αυτό είναι το μεγάλο πρακτικό πρόβλημα.
Ιδιαίτερα όταν ο άλλος είναι οπλισμένος και ο αμυνόμενος δεν το έχει δει, η κατάσταση αλλάζει δραματικά. Ένα κρυφό μαχαίρι, για παράδειγμα, μπορεί να μετατρέψει αυτό που φαινόταν ως απλή συμπλοκή σε θανάσιμη απειλή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να χρησιμοποιούμε ακραία βία σε κάθε λεκτική ένταση επειδή «ίσως» υπάρχει όπλο.
Σημαίνει ότι η επίγνωση, η απόσταση, η παρατήρηση χεριών, η αποφυγή εγκλωβισμού και η ψυχραιμία είναι κρίσιμες.
Η καλύτερη λύση παραμένει να μη φτάσουμε στη φυσική εμπλοκή.
Εξαπάτηση και αιφνιδιασμός
Σε όλη την ιστορία της σύγκρουσης, η εξαπάτηση και ο αιφνιδιασμός είχαν μεγάλη σημασία.
Δεν χρειάζεται να μιλάμε μόνο για στρατιωτικό πεδίο.
Και σε διαπροσωπικές συγκρούσεις, άνθρωποι χρησιμοποιούν προσποίηση, παραπλάνηση, αλλαγή στάσης, ψεύτικη αποχώρηση, ψεύτικο διάλογο ή άλλους τρόπους για να κερδίσουν πλεονέκτημα.
Στο πλαίσιο της αυτοπροστασίας, ο πολίτης πρέπει να καταλαβαίνει ότι τέτοια στοιχεία υπάρχουν.
Όχι για να γίνει επιθετικός.
Όχι για να γίνει χειριστικός.
Αλλά για να μην είναι αφελής.
Οι μαλακές δεξιότητες περιλαμβάνουν και την ικανότητα να μη δίνουμε στον άλλον εύκολη ανάγνωση των προθέσεων, των φόβων ή των επιλογών μας.
Περιλαμβάνουν επίσης τη δυνατότητα να δημιουργήσουμε χρόνο και χώρο χωρίς να αυξήσουμε άμεσα την ένταση.
Οι άνθρωποι συχνά εξισώνουν την εξαπάτηση με «βρώμικη» συμπεριφορά. Σε επιθετικό πλαίσιο, μπορεί να είναι. Σε πλαίσιο επιβίωσης, όμως, η ουσία είναι διαφορετική: ο άνθρωπος προσπαθεί να μείνει ζωντανός και να φύγει από τον κίνδυνο.
Το κρίσιμο όριο παραμένει ο νόμος και η αναγκαιότητα.
Η ανάγκη να τελειώσει γρήγορα
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους μια φυσική συμπλοκή πρέπει να τελειώνει όσο γίνεται πιο γρήγορα.
Όσο περισσότερο μένετε σε επαφή με έναν άνθρωπο που δεν γνωρίζετε, τόσο περισσότερο εκτίθεστε.
Δεν ξέρετε αν είναι οπλισμένος.
Δεν ξέρετε αν έχει φίλους.
Δεν ξέρετε αν έχει πρόθεση να κλιμακώσει.
Δεν ξέρετε αν είναι υπό ουσίες.
Δεν ξέρετε αν θα εμφανιστεί τρίτος.
Δεν ξέρετε τι θα δουν οι μάρτυρες.
Δεν ξέρετε τι θα καταγράψει η κάμερα.
Από σωματική πλευρά, όσο περισσότερο διαρκεί η επαφή, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα τραυματισμού, πτώσης, κόπωσης, απώλειας ισορροπίας και κλιμάκωσης.
Από ψυχολογική πλευρά, όσο περισσότερο διαρκεί, τόσο περισσότερο φουντώνουν οι εγωισμοί.
Από νομική πλευρά, όσο περισσότερο διαρκεί, τόσο δυσκολότερο μπορεί να γίνει να αποδείξετε ότι προσπαθούσατε να φύγετε και όχι να συμμετάσχετε σε καβγά.
Άρα το ζητούμενο δεν είναι να «νικήσουμε» μια παρατεταμένη σύγκρουση.
Το ζητούμενο είναι να δημιουργήσουμε ευκαιρία διαφυγής.
Γρήγορα.
Νόμιμα.
Αναγκαία.
Με όσο γίνεται λιγότερη επαφή.
Η αρχή της ελάχιστης αναγκαίας επαφής
Η λογική της ελάχιστης αναγκαίας επαφής βοηθά σε πολλά επίπεδα.
Δείχνει ότι δεν επιδιώξαμε καβγά.
Μειώνει τον σωματικό κίνδυνο.
Μειώνει τον χρόνο έκθεσης.
Μειώνει τον αριθμό ενεργειών που θα χρειαστεί να εξηγήσουμε.
Μειώνει την πιθανότητα υπέρβασης.
Μειώνει την πιθανότητα αντιποίνων.
Μειώνει τη δυνατότητα παρερμηνείας.
Συνολικά, βοηθά να εξηγηθεί ότι η δράση είχε αμυντικό σκοπό.
Δεν σημαίνει ότι κάθε περιστατικό μπορεί να μετρηθεί μηχανικά σε δευτερόλεπτα.
Η πραγματικότητα δεν λειτουργεί πάντα έτσι.
Σημαίνει όμως ότι ο πολίτης πρέπει να έχει καθαρή πρόθεση:
Να σταματήσει την άμεση απειλή.
Να δημιουργήσει έξοδο.
Να φύγει.
Όχι να συνεχίσει.
Όχι να τιμωρήσει.
Όχι να αποδείξει.
Όχι να κερδίσει καβγά.
Το μόλις αρκετό αρκεί
Η φράση «το μόλις αρκετό αρκεί» συνοψίζει τη σωστή στάση.
Στην αυτοάμυνα δεν ζητάμε υπεροχή.
Ζητάμε διαφυγή.
Δεν ζητάμε τιμωρία.
Ζητάμε διακοπή της απειλής.
Δεν ζητάμε εκδίκηση.
Ζητάμε ασφάλεια.
Αν ο πολίτης συνεχίσει τη βία όταν η απειλή έχει σταματήσει, τότε μπορεί να μετατραπεί στα μάτια του νόμου από αμυνόμενος σε δράστη.
Αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά μαθήματα.
Η νόμιμη αυτοάμυνα δεν αφορά μόνο το πότε αρχίζουμε να δρούμε.
Αφορά και το πότε σταματάμε.
Συμπέρασμα
Η σχέση ανάμεσα στην απειλή και στη βία είναι ένα από τα πιο σημαντικά θέματα στην αυτοπροστασία και στην αυτοάμυνα.
Ο πολίτης πρέπει να μπορεί να καταλάβει αν μια κατάσταση βρίσκεται ακόμη σε σημείο αποκλιμάκωσης ή αν έχει περάσει σε σημείο επιβίωσης.
Πρέπει να μπορεί να ξεχωρίσει την απλή αγένεια από την κλιμάκωση.
Την κλιμάκωση από την ενέδρα.
Την απειλή από την άμεση βία.
Την αυτοάμυνα από τον καβγά.
Την αναγκαία δράση από την υπερβολή.
Πρέπει να μπορεί να λειτουργήσει με μαλακές δεξιότητες όσο αυτές επαρκούν.
Και αν δεν επαρκούν, πρέπει να γνωρίζει ότι οι σκληρές δεξιότητες έχουν νόημα μόνο μέσα σε αναγκαίο, εύλογο και νόμιμο πλαίσιο.
Το Combatives Group δεν διδάσκει τον πολίτη να αναζητά τη βία.
Τον διδάσκει να τη βλέπει νωρίς.
Να την αποφεύγει όπου μπορεί.
Να την αποκλιμακώνει όταν γίνεται.
Να την αντιμετωπίζει μόνο όταν είναι αναπόφευκτη.
Και να σταματά μόλις δημιουργηθεί ασφαλής δυνατότητα διαφυγής.
Αυτό είναι το πρακτικό νόημα της σχέσης απειλής και βίας.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η σχέση απειλής και βίας;
Είναι η σύνδεση ανάμεσα σε μια πιθανή ή εμφανή απειλή και στη βία που μπορεί να ακολουθήσει. Η κατανόηση αυτής της σχέσης βοηθά τον πολίτη να αποφασίσει αν πρέπει να αποκλιμακώσει, να φύγει ή να προστατευτεί άμεσα.
Είναι κάθε απειλή λόγος για σωματική αυτοάμυνα;
Όχι. Μια απειλή πρέπει να αξιολογείται με βάση την αμεσότητα, την πρόθεση, την απόσταση, τη δυνατότητα αποφυγής και το νομικό πλαίσιο. Η σωματική αυτοάμυνα είναι τελευταία επιλογή.
Τι σημαίνει κλιμάκωση;
Κλιμάκωση είναι η σταδιακή αύξηση έντασης σε μια σύγκρουση. Μπορεί να ξεκινήσει με λόγια, προσβολές, απειλές, σπρώξιμο ή εγωισμό και να οδηγήσει σε φυσική βία.
Τι σημαίνει ενέδρα;
Ενέδρα είναι κατάσταση όπου ο επιτιθέμενος προσπαθεί να αποκτήσει πλεονέκτημα αιφνιδιασμού. Μπορεί να χρησιμοποιήσει προσποίηση, απόκρυψη, διάλογο ή απρόβλεπτη προσέγγιση.
Γιατί η σωστή εκτίμηση είναι τόσο σημαντική;
Επειδή η λάθος εκτίμηση μπορεί να οδηγήσει είτε σε υπερβολική βία είτε σε επικίνδυνη αδράνεια. Και τα δύο μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες.
Τι είναι η νοοτροπία αποκλιμάκωσης;
Είναι η στάση όπου ο πολίτης προσπαθεί να λύσει, να εκτρέψει, να αποφορτίσει ή να εγκαταλείψει μια σύγκρουση πριν γίνει σωματική.
Τι είναι η νοοτροπία επιβίωσης;
Είναι η στάση που απαιτείται όταν η αποκλιμάκωση, η αποφυγή ή η απόδραση δεν είναι πλέον διαθέσιμες και η απειλή είναι άμεση.
Τι είναι οι μαλακές δεξιότητες;
Είναι δεξιότητες στάσης, τοποθέτησης, απόστασης, επικοινωνίας, εκτροπής και διαχείρισης έντασης που βοηθούν τον πολίτη να αποφύγει ή να καθυστερήσει τη βία.
Τι είναι οι σκληρές δεξιότητες;
Είναι φυσικές δεξιότητες που χρησιμοποιούνται όταν υπάρχει πραγματική βία ή άμεση απειλή και δεν υπάρχει άλλη επιλογή. Πρέπει να είναι αναγκαίες, εύλογες και ανάλογες.
Τι σημαίνει «το μόλις αρκετό αρκεί»;
Σημαίνει ότι στην αυτοάμυνα χρησιμοποιείται μόνο όση δύναμη είναι αναγκαία για να σταματήσει η άμεση απειλή και να δημιουργηθεί δυνατότητα διαφυγής. Η συνέχιση πέρα από αυτό μπορεί να δημιουργήσει σοβαρό νομικό πρόβλημα.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
- Τα μυστικά της Διαχείρισης Απειλής
Σχετικό με το προηγούμενο στάδιο της σειράς και τη διαχείριση της απειλής πριν η κατάσταση περάσει στη βία. - Σχέση Απειλής Βίας
Σχετικό με το παρόν άρθρο και τη βασική ανάλυση της μετάβασης από απειλή σε πιθανή ή πραγματική βία. - Τα μυστικά της άσκησης βίας σε επικίνδυνες διαπροσωπικές συγκρούσεις
Σχετικό με το επόμενο στάδιο της σειράς, όπου εξετάζεται η αναγκαία εφαρμογή βίας όταν δεν υπάρχει άλλη λύση. - Πρωτόκολλα Combatives για ασφάλεια, αυτοπροστασία και αυτοάμυνα
Σχετικό με το σχέδιο δράσης, τα πρωτόκολλα και τη μεθοδολογία που βοηθούν τον ασκούμενο να λειτουργήσει με κρίση. - Αυτοάμυνα και αντιμετώπιση βίας
Σχετικό με τα πρωτόκολλα για απειλές κατά υγείας και ζωής, την αναγνώριση απειλής και την ανάγκη έγκαιρης απόφασης. - Εκπαίδευση χωρίς θέαμα και αυταπάτες
Σχετικό με τη διάκριση μαλακών και σκληρών δεξιοτήτων και τη ρεαλιστική εκπαίδευση χωρίς φαντασίωση. - Civilian Combatives
Σχετικό με την εκπαίδευση πολιτών, όπου η νόμιμη αυτοπροστασία προηγείται της φυσικής εμπλοκής. - Απουσία, Αποφυγή, Απόδραση
Σχετικό με τα βασικά «3Α» της ασφάλειας και την προτεραιότητα της απομάκρυνσης από την απειλή. - Η Αυτοάμυνα πρέπει να γίνει με κοινή λογική και ορθή κρίση
Σχετικό με την ανάγκη να λειτουργεί ο πολίτης με αυτοέλεγχο, λογική, νόμιμη κρίση και αναλογική αντίδραση.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί προτροπή σε βία, δεν παρέχει τεχνικές επίθεσης, δεν αποτελεί οδηγό φυσικής εμπλοκής και δεν αποτελεί νομική συμβουλή.
Η αυτοάμυνα πρέπει να αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα, νόμιμη επίγνωση και πρακτικό ρεαλισμό. Η πρώτη επιλογή πρέπει να είναι η πρόληψη, η αποφυγή, η αποκλιμάκωση, η απόσταση και η απόδραση, όπου αυτό είναι δυνατόν.
Η χρήση δύναμης πρέπει να εξετάζεται πάντα με βάση την αναγκαιότητα, την αναλογία, την αμεσότητα της απειλής, τη δυνατότητα αποφυγής και το αποτέλεσμα. Για πραγματική νομική αξιολόγηση απαιτείται συμβουλή από αρμόδιο δικηγόρο.
Σημείωση εμπειρίας
Το περιεχόμενο βασίζεται στη μεθοδολογία και την πρακτική εμπειρία του Combatives Group στην εκπαίδευση προσωπικής ασφάλειας, αυτοπροστασίας και ρεαλιστικής αυτοάμυνας.
Η προσέγγιση δίνει έμφαση στη σχέση ανάμεσα στην απειλή και στη βία, στη διάκριση κλιμάκωσης και ενέδρας, στη νοοτροπία αποκλιμάκωσης, στη νοοτροπία επιβίωσης, στις μαλακές και σκληρές δεξιότητες, στην ελάχιστη αναγκαία επαφή και στη νόμιμη, υπεύθυνη στάση του πολίτη.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να καταλάβετε στην πράξη πώς χτίζεται πραγματική αυτοπροστασία πριν η απειλή γίνει βία, η θεωρία δεν αρκεί.
Η ουσιαστική κατανόηση έρχεται μέσα από καθοδηγούμενη εκπαίδευση, πρακτική εφαρμογή, σενάρια, προσομοιώσεις, πίεση και σοβαρή ανάλυση του τι λειτουργεί σε κάθε στάδιο της σύγκρουσης.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για να ενημερωθείτε για μαθήματα, σεμινάρια και εκπαιδευτικά προγράμματα προσωπικής ασφάλειας, αυτοπροστασίας και ρεαλιστικής αυτοάμυνας.