Δεν είναι κακό να βγάζει κάποιος χρήματα διδάσκοντας πολεμικές τέχνες, μαχητικά αθλήματα ή αυτοάμυνα. Είναι όμως βαθιά ανήθικο να πουλά κάτι ως πραγματική αυτοπροστασία ενώ στην πράξη προσφέρει άθληση, βαθμούς, απασχόληση, τεχνικές επίδειξης ή ψεύτικη αυτοπεποίθηση.
Το πρόβλημα δεν είναι το χρήμα από μόνο του. Το πρόβλημα είναι η απόκρυψη της αλήθειας. Όταν ένας γονιός πιστεύει ότι το παιδί του μαθαίνει να προστατεύεται, ενώ στην πραγματικότητα απλώς απασχολείται σε ένα αθλητικό περιβάλλον, υπάρχει πρόβλημα. Όταν ένας ενήλικας πιστεύει ότι εκπαιδεύεται για πραγματική βία, ενώ στην πραγματικότητα μαθαίνει τεχνικές που δεν έχουν δοκιμαστεί υπό πίεση, υπάρχει πρόβλημα. Όταν η αγορά πουλά «ασφάλεια» χωρίς πραγματική προετοιμασία, υπάρχει σοβαρό πρόβλημα.
Η σωστή εκπαίδευση στην αυτοπροστασία απαιτεί σωστό σκοπό, σωστό πνεύμα, σωστή μεθοδολογία και καθαρή ειλικρίνεια απέναντι στον μαθητή. Άλλο είναι ο αθλητισμός. Άλλο είναι η πειθαρχία. Άλλο είναι η κοινωνικοποίηση. Άλλο είναι η πολεμική τέχνη. Και άλλο είναι η πραγματική αυτοπροστασία απέναντι σε απρόκλητη βία.
Ιδιαίτερα όταν μιλάμε για παιδιά, η ευθύνη είναι τεράστια. Τα παιδιά δεν πρέπει να μεγαλώνουν ούτε ως επιθετικοί τραμπούκοι ούτε ως παθητικά θύματα. Πρέπει να μαθαίνουν κοινή λογική, σωστή κρίση, όρια, φωνή, απομάκρυνση, αναζήτηση βοήθειας και, όπου είναι απολύτως αναγκαίο, ηλικιακά κατάλληλη αυτοπροστασία.
Άλλο ο αθλητισμός, άλλο ο δρόμος. Και άλλο η αληθινή εκπαίδευση, άλλο το εμπόριο ψεύτικης ασφάλειας.
Πώς οι «ειδικοί» εξαπατούν τους ανίδεους …κατά συρροή
Το χρήμα είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τη δημιουργία μιας τεράστιας βιομηχανίας «πολεμικών τεχνών» που πολλές φορές κάθε άλλο παρά πολεμική είναι με την ουσιαστική έννοια της αυτοπροστασίας.
Ας είμαστε δίκαιοι. Δεν είναι κακό να βγάζει κάποιος χρήματα. Δεν είναι κακό να βγάζει πολλά χρήματα, αν αυτό που προσφέρει έχει πραγματική αξία. Ένας σοβαρός εκπαιδευτής που αφιερώνει χρόνο, γνώση, ευθύνη, εμπειρία και ενέργεια πρέπει να αμείβεται.
Το πρόβλημα δεν είναι η αμοιβή. Το πρόβλημα είναι η παραπλάνηση. Το πρόβλημα είναι να πουλάς ασφάλεια χωρίς να δίνεις πραγματική αυτοπροστασία. Να πουλάς αυτοπεποίθηση χωρίς να έχει δοκιμαστεί. Να πουλάς τεχνική χωρίς πλαίσιο. Να πουλάς «μη φοβάσαι, ξέρεις» σε ανθρώπους που στην πραγματικότητα δεν ξέρουν τι θα συμβεί όταν βρεθούν μπροστά σε ωμή βία.
Όπως λέμε στο Combatives Group:
Η σωστή εκπαίδευση με τον σωστό σκοπό και το σωστό πνεύμα είναι μείζονος σημασίας αν πρόκειται για την υγεία και τη ζωή σου.
— Ζακ Καπανταϊδάκης
Η εκπαίδευση που αφορά ζωή και υγεία δεν μπορεί να είναι απλώς προϊόν. Είναι ευθύνη.
Η βιομηχανία της ψεύτικης ασφάλειας
Η μάχη σώμα με σώμα αναπτύχθηκε ιστορικά για πολύ σκληρά περιβάλλοντα, όχι για αθλητικό σύλλογο. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο πολίτης πρέπει να εκπαιδεύεται για πόλεμο. Σημαίνει όμως ότι πρέπει να καταλαβαίνουμε τη διαφορά ανάμεσα στην πρακτική βία, στον αθλητισμό και στην πραγματική αυτοπροστασία.
Η μηχανή του μάρκετινγκ συχνά τα ανακατεύει όλα. Παρουσιάζει την άθληση σαν πλήρη αυτοάμυνα. Παρουσιάζει την πειθαρχία σαν επιβίωση. Παρουσιάζει τη φόρμα σαν προστασία. Παρουσιάζει τον βαθμό σαν ικανότητα. Παρουσιάζει την αίθουσα σαν δρόμο.
Έτσι εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να πιστεύουν ότι εκπαιδεύονται για την «βρώμα» του δρόμου, ενώ στην πράξη εκπαιδεύονται για κάτι διαφορετικό. Μπορεί αυτό που κάνουν να είναι χρήσιμο ως άθληση. Μπορεί να είναι εξαιρετικό για φυσική κατάσταση, κοινωνικότητα, συγκέντρωση ή πειθαρχία. Δεν είναι όμως αυτόματα αυτοπροστασία.
Η ψεύτικη ασφάλεια είναι επικίνδυνη γιατί κάνει τον άνθρωπο να νιώθει έτοιμος πριν γίνει έτοιμος.
Τι γίνεται στους περισσότερους συλλόγους
Ας δούμε τι συμβαίνει σε πολλούς συλλόγους και γυμναστήρια. Οι γονείς φέρνουν τα παιδιά τους σε έναν αθλητικό σύλλογο «πολεμικής τέχνης» με πολλές ελπίδες. Θέλουν τα παιδιά να αποκτήσουν πειθαρχία. Να κοινωνικοποιηθούν. Να μάθουν σεβασμό. Να γυμναστούν. Να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση. Να μπορούν να προστατευτούν από νταήδες, ξένους ή επικίνδυνους ανθρώπους.
Αυτές οι επιθυμίες είναι λογικές και ανθρώπινες. Το πρόβλημα είναι ότι δεν καλύπτονται όλες από το ίδιο είδος εκπαίδευσης.
Ένας χώρος μπορεί να είναι πολύ καλός στην άθληση, αλλά όχι στην αυτοπροστασία. Μπορεί να είναι καλός στην πειθαρχία, αλλά όχι στην προ-σύγκρουση. Μπορεί να είναι καλός στην τεχνική, αλλά όχι στη διαχείριση φόβου. Μπορεί να είναι καλός στο να κρατά παιδιά απασχολημένα, αλλά όχι στο να τα προετοιμάζει σωστά για bullying ή πραγματικό κίνδυνο.
Το ότι ένα παιδί φοράει στολή και μαθαίνει κινήσεις δεν σημαίνει ότι μαθαίνει αυτοπροστασία.
«Μην μπλέκεις σε καυγάδες»
Τα παιδιά συχνά ακούν δύο βασικές συμβουλές: «μην μπλέκεσαι σε καυγάδες» και «μην χτυπάς ποτέ, εκτός αν σε χτυπήσουν πρώτα».
Στην επιφάνεια, αυτές οι συμβουλές είναι σωστές. Δεν θέλουμε παιδιά που ψάχνουν σύγκρουση. Δεν θέλουμε παιδιά που γίνονται επιθετικά. Δεν θέλουμε παιδιά που χρησιμοποιούν τη δύναμη για να επιβληθούν. Ένα παιδί πρέπει να μάθει αυτοέλεγχο, όρια και σεβασμό.
Όμως αυτές οι συμβουλές είναι ανεπαρκείς αν μείνουν εκεί. Το παιδί πρέπει επίσης να ξέρει τι σημαίνει όριο. Πώς λέει «σταμάτα». Πώς φεύγει. Πότε ζητά βοήθεια. Πώς μιλά σε ενήλικα. Πώς δεν απομονώνεται. Πώς προστατεύει τον εαυτό του όταν η επίθεση έχει ήδη αρχίσει. Πώς δεν μπερδεύει την παθητικότητα με την καλοσύνη.
Η σωστή αυτοπροστασία δεν διδάσκει στο παιδί να «τρώει ξύλο» μέχρι να έχει άδεια να αντιδράσει. Διδάσκει διαβάθμιση: αποφυγή, φωνή, απομάκρυνση, αναφορά, αναζήτηση βοήθειας και προστατευτική αντίδραση όταν υπάρχει άμεση ανάγκη.
Το παιδί δεν πρέπει να μάθει να χτυπά πρώτο από εγωισμό. Δεν πρέπει όμως να μάθει και να περιμένει παθητικά μέχρι να πληγωθεί σοβαρά.
Γονείς, πειθαρχία και ευθύνη
Είναι κατανοητό ότι οι σωστοί γονείς δεν θέλουν να αναθρέψουν παιδιά επιθετικά, αντικοινωνικά ή απροσάρμοστα. Αυτό είναι σωστό. Η κοινωνικοποίηση, η πειθαρχία και ο σεβασμός έχουν τεράστια σημασία.
Όμως αυτά δεν μεταβιβάζονται αυτόματα σε έναν δάσκαλο πολεμικής τέχνης. Οι γονείς παραμένουν υπεύθυνοι. Το σχολείο έχει ρόλο. Η οικογένεια έχει ρόλο. Η σχολή μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν αντικαθιστά τη γονική παρουσία.
Όταν οι γονείς «παρκάρουν» τα παιδιά σε έναν χώρο χωρίς να ερευνήσουν ποιος διδάσκει, τι διδάσκει, πώς διδάσκει και με ποιο παιδαγωγικό υπόβαθρο, αναλαμβάνουν ρίσκο. Μπορεί ο χώρος να είναι καλός. Μπορεί όμως και να μην είναι.
Η έλλειψη χρόνου είναι πραγματική. Όλοι πιεζόμαστε. Όμως όταν αφήνεις το παιδί σου με κάποιον, πρέπει τουλάχιστον να ξέρεις με ποιον έχεις να κάνεις.
Η γονική ευθύνη δεν τελειώνει στην εγγραφή και στη μηνιαία συνδρομή. Αρχίζει εκεί.
Το να είναι αγαπητός δεν αρκεί
Ένας δάσκαλος μπορεί να είναι αγαπητός στα παιδιά. Μπορεί να είναι χαμογελαστός, ευχάριστος, ενεργητικός, διασκεδαστικός και επικοινωνιακός. Αυτό είναι καλό. Δεν αρκεί όμως.
Το να είναι κάποιος αγαπητός δεν σημαίνει ότι είναι καλός παιδαγωγός. Δεν σημαίνει ότι έχει ελεγχθεί επαρκώς. Δεν σημαίνει ότι ξέρει να διαχειρίζεται παιδιά με δυσκολίες. Δεν σημαίνει ότι ξέρει να διακρίνει το παιδί που δέχεται bullying. Δεν σημαίνει ότι διδάσκει σωστά όρια, κρίση και αυτοπροστασία.
Ο γονιός πρέπει να βλέπει το μάθημα. Να ρωτά. Να παρατηρεί τη γλώσσα του δασκάλου. Να βλέπει αν υπάρχει ασφάλεια. Να καταλαβαίνει αν η πειθαρχία είναι υγιής ή απλώς επιβολή. Να αξιολογεί αν η εκπαίδευση ενισχύει το παιδί ή το κάνει απλώς υπάκουο.
Η δημοφιλία δεν είναι πιστοποίηση παιδαγωγικής ικανότητας.
Λάθος μάθηση, λάθος περιβάλλον
Η λάθος μάθηση σε λάθος περιβάλλον μπορεί να έχει δύο κακές εκβάσεις. Μπορεί να δημιουργήσει παιδί που νομίζει ότι ξέρει να προστατεύεται ενώ δεν ξέρει. Ή μπορεί να δημιουργήσει παιδί που γίνεται πιο επιθετικό, επειδή έμαθε κινήσεις χωρίς σωστή κρίση.
Και τα δύο είναι πρόβλημα.
Ένα παιδί δεν πρέπει να μεγαλώσει ως «πρόβατο», με την έννοια του παθητικού, φοβισμένου ανθρώπου που δεν ξέρει να βάζει όρια. Δεν πρέπει όμως ούτε να μεγαλώσει ως «αρπακτικό», με την έννοια του παιδιού που ψάχνει να επιβληθεί. Η σωστή κατεύθυνση είναι τρίτη: παιδί με θάρρος, όρια, φωνή, σεβασμό, αυτοέλεγχο και ικανότητα προστασίας.
Αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε τη μεταφορά του λύκου, πρέπει να την καταλάβουμε σωστά. Δεν θέλουμε παιδιά που κυνηγούν τους άλλους. Θέλουμε παιδιά που δεν παραδίδονται εύκολα σε όσους τα κυνηγούν.
Το ζητούμενο δεν είναι να κάνουμε το παιδί επικίνδυνο για την κοινωνία. Είναι να μη γίνει εύκολη λεία για τους επικίνδυνους της κοινωνίας.
Να μάθει να «δαγκώνει» όταν χρειάζεται
Ο καλός και γλυκός «Γιαννάκης» δεν πρέπει να χάσει την καλοσύνη του. Η καλοσύνη είναι αρετή. Η ευγένεια είναι αρετή. Ο σεβασμός είναι αρετή. Το παιδί δεν χρειάζεται να γίνει σκληρόκαρδο για να προστατευτεί.
Πρέπει όμως να μάθει ότι η καλοσύνη δεν σημαίνει αδυναμία. Ότι το «όχι» έχει αξία. Ότι το σώμα του του ανήκει. Ότι δεν υποχρεούται να δέχεται παραβίαση. Ότι μπορεί να φωνάξει. Ότι μπορεί να φύγει. Ότι μπορεί να ζητήσει βοήθεια. Ότι μπορεί να προστατευτεί αν κινδυνεύει άμεσα.
Το «να δαγκώνει όταν χρειάζεται» δεν σημαίνει να γίνεται επιθετικό. Σημαίνει να έχει μέσα του την ικανότητα προστατευτικής αντίδρασης όταν όλα τα ήπια μέσα έχουν αποτύχει και η απειλή είναι πραγματική.
Η σωστή εκπαίδευση δεν σκοτώνει την ευγένεια. Της δίνει σπονδυλική στήλη.
Ο ευνουχισμός του ενστίκτου επιβίωσης
Ένα από τα μεγάλα προβλήματα της εμπορικής αυτοάμυνας είναι ότι συχνά ευνουχίζει το φυσικό ένστικτο επιβίωσης. Διδάσκει υπερβολική παθητικότητα στο όνομα της πειθαρχίας. Διδάσκει αθλητισμό στο όνομα της αυτοάμυνας. Διδάσκει «μην αντιδράς» χωρίς να διδάσκει «πότε και πώς προστατεύεσαι».
Η επιβίωση απαιτεί αποφασιστικότητα. Απαιτεί την ικανότητα να ανάψεις όταν η απειλή είναι πραγματική. Όμως αυτή η αποφασιστικότητα πρέπει να εκπαιδευτεί με κρίση. Δεν πρέπει να γίνει θυμός, εγωισμός ή αντικοινωνική βία.
Η προστατευτική επιθετικότητα στην αυτοάμυνα δεν είναι βία για τη βία. Είναι η αναγκαία ένταση που χρειάζεται για να σταματήσει μια άμεση απειλή όταν δεν υπάρχει ασφαλέστερη λύση.
Δεν πρέπει να ευνουχίζουμε το ένστικτο επιβίωσης. Πρέπει να το εκπαιδεύουμε ώστε να υπηρετεί την προστασία και όχι την επιθετικότητα.
Η μάχη για επιβίωση δεν είναι αμυντική με την παθητική έννοια
Όπως λέμε στο Combatives Group:
«Η μάχη για επιβίωση δεν είναι αμυντική.»
– Ζακ Καπανταϊδάκης
Η φράση χρειάζεται εξήγηση. Δεν σημαίνει ότι ο πολίτης γίνεται επιθετικός δράστης. Δεν σημαίνει ότι ψάχνει βία. Δεν σημαίνει ότι του επιτρέπεται να τιμωρεί. Σημαίνει ότι όταν η επίθεση είναι άμεση και σοβαρή, η προστατευτική δράση δεν μπορεί να είναι παθητική.
Η αυτοάμυνα, στην πράξη, μπορεί να απαιτήσει ενεργητική, αποφασιστική και δυναμική δράση. Αν κάποιος προσπαθεί να σου προκαλέσει σοβαρή βλάβη, η απάντηση δεν μπορεί να είναι αόριστη ευγένεια. Πρέπει να είναι αρκετή για να διακόψει την απειλή και να δημιουργήσει έξοδο.
Η αυτοάμυνα δεν είναι παθητική αναμονή. Είναι ενεργητική προστασία μέσα στα όρια της αναγκαιότητας και της αναλογίας.
Ενήλικες, βία και νομικό πλαίσιο
Σε ενήλικο επίπεδο, η πραγματική βία μπορεί να είναι εξαιρετικά σκληρή. Δύο άνθρωποι μπορεί να συγκρουστούν με πρόθεση σοβαρής βλάβης. Μπορεί να υπάρχει φόβος, οργή, όπλο, πτώση, δεύτερο άτομο, πανικός και πλήρης απουσία κανόνων.
Αυτό πρέπει να το γνωρίζουμε. Όμως δεν πρέπει να το μετατρέπουμε σε φαντασίωση ακραίας βίας. Ο πολίτης δεν έχει δικαίωμα να κάνει ό,τι θέλει επειδή φοβήθηκε. Έχει δικαίωμα να προστατευτεί όταν υπάρχει άμεση απειλή, με τρόπο νόμιμο, αναγκαίο και ανάλογο.
Η σοβαρή αυτοπροστασία εκπαιδεύει τον άνθρωπο να λειτουργεί με κοινή λογική και σωστή κρίση. Αυτό είναι κρίσιμο. Θέλουμε ανθρώπους ικανούς να προστατεύονται, όχι ανθρώπους που γίνονται βάρος στην κοινωνία λόγω επιθετικότητας, υπέρβασης ή έλλειψης ελέγχου.
Η πραγματική εκπαίδευση δεν διδάσκει μόνο πώς ανάβεις. Διδάσκει και πότε δεν πρέπει να ανάψεις, και πότε πρέπει να σβήσεις.
Τι δεν καλύπτει πάντα το αθλητικό περιβάλλον
Το αθλητικό περιβάλλον μπορεί να καλύψει πολλά. Πειθαρχία. Φυσική κατάσταση. Σεβασμό. Κανόνες. Αντοχή. Συνεργασία. Αγωνιστικότητα. Αυτοέλεγχο. Αυτά είναι σημαντικά.
Όμως συχνά δεν καλύπτει άλλα στοιχεία της απρόκλητης βίας: την ενέδρα, την επιλογή θύματος, τη λεκτική πίεση, την απομόνωση, το bullying εκτός αγωνιστικού πλαισίου, τον ενήλικα δράστη, το σεξουαλικό αρπακτικό, το όπλο, τον δεύτερο δράστη, τη νομική κρίση, τη διαφυγή και το σοκ της πραγματικής απειλής.
Εκεί χρειάζεται άλλο περιβάλλον εκπαίδευσης. Ένα περιβάλλον που διδάσκει υπευθυνότητα, όρια, προ-σύγκρουση, αποφυγή, αυτοπροστασία και φυσική δράση μόνο όταν είναι αναγκαία.
Το αθλητικό περιβάλλον μπορεί να χτίσει άνθρωπο. Δεν χτίζει απαραίτητα ολοκληρωμένη αυτοπροστασία.
Η αγανάκτηση απέναντι στην αδικία
Στην πραγματική αυτοπροστασία, δεν θέλουμε να φουντώνει το εγώ. Θέλουμε να φουντώνουν οι αισθήσεις απέναντι στην αδικία και στον κίνδυνο. Αυτό είναι διαφορετικό.
Το εγώ λέει: «Δεν θα με προσβάλεις.»
Η αυτοπροστασία λέει: «Δεν θα σε αφήσω να με βλάψεις.»
Το εγώ ψάχνει σύγκρουση.
Η αυτοπροστασία ψάχνει ασφάλεια.
Το εγώ συνεχίζει για να νικήσει.
Η αυτοπροστασία σταματά όταν σταματά η απειλή.
Απέναντι σε βίαιους ανθρώπους που απειλούν αθώους, χρειάζεται αποφασιστικότητα. Όμως αυτή η αποφασιστικότητα πρέπει να είναι καθαρή, ελεγχόμενη και νόμιμη. Δεν είναι λιντσάρισμα. Δεν είναι εκδίκηση. Δεν είναι κοινωνική τιμωρία. Είναι προστασία.
Η σωστή αγανάκτηση δεν υπηρετεί το εγώ. Υπηρετεί την προστασία του αθώου και την παύση της απειλής.
Όταν η κοινωνία δεν αρκεί
Ζούμε σε κοινωνίες που, μετά από χιλιετίες, έχουν χτίσει θεσμούς για την προστασία των αδύναμων. Νόμοι, αστυνομία, σχολεία, κοινωνικές υπηρεσίες, δικαιοσύνη, κανόνες. Αυτά έχουν τεράστια αξία. Δεν πρέπει να τα περιφρονούμε.
Όμως η κοινωνία δεν είναι τέλεια. Η αστυνομία δεν είναι πάντα εκεί τη στιγμή της επίθεσης. Ο δάσκαλος δεν βλέπει πάντα το bullying. Ο γονιός δεν είναι πάντα δίπλα. Ο νόμος λειτουργεί μετά το γεγονός, ενώ η βία συμβαίνει τώρα.
Γι’ αυτό ο άνθρωπος δεν πρέπει να στερείται τη δυνατότητα να προστατεύει τη ζωή του. Όχι με αυθαιρεσία. Όχι με εκδίκηση. Όχι με αυτοδικία. Αλλά με σοβαρή, νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη αυτοπροστασία.
Η κοινωνία πρέπει να προστατεύει τους αδύναμους. Αλλά ο άνθρωπος πρέπει επίσης να έχει εκπαιδευτεί να μη μένει τελείως αβοήθητος μέχρι να φτάσει η κοινωνία.
Γιατί η προετοιμασία είναι ηθική ευθύνη
Αν γνωρίζουμε ότι υπάρχει βία, bullying, παρενόχληση, ληστεία, κακοποίηση, βιασμός και απρόκλητη επίθεση, τότε η προετοιμασία δεν είναι παραξενιά. Είναι ηθική ευθύνη.
Δεν σημαίνει ότι ζούμε σε τρόμο. Δεν σημαίνει ότι βλέπουμε κάθε άνθρωπο ως απειλή. Σημαίνει ότι δίνουμε στα παιδιά και στους ενήλικες εργαλεία: φωνή, όρια, κρίση, επίγνωση, αποφυγή, αναφορά, αυτοέλεγχο και ικανότητα προστασίας.
Όταν βλέπουμε ένα παιδί που υποφέρει από bullying, μια έφηβη που κινδυνεύει από σεξουαλική βία, έναν νέο που μπορεί να σκοτωθεί από μια «χαζή» παρεξήγηση, έναν ηλικιωμένο που μπορεί να γίνει θύμα ληστείας, δεν μπορούμε να απαντήσουμε μόνο με ωραίες ευχές.
Χρειάζεται σοβαρή κοινωνία. Χρειάζεται σοβαρή οικογένεια. Χρειάζεται σοβαρή εκπαίδευση.
Η προετοιμασία δεν είναι απαισιοδοξία. Είναι σεβασμός προς την αξία της ζωής.
Άλλο ο Αθλητισμός, άλλο ο Δρόμος
Το συμπέρασμα πρέπει να ειπωθεί καθαρά:
«Άλλο ο Αθλητισμός, άλλο ο Δρόμος.»
– Ζακ Καπανταϊδάκης
Ο αθλητισμός μπορεί να είναι υπέροχος. Μπορεί να χτίσει χαρακτήρα, σώμα, πειθαρχία, αντοχή και αυτοπεποίθηση. Όμως ο δρόμος, με την έννοια της απρόκλητης πραγματικής βίας, δεν παίζει με τους ίδιους κανόνες.
Ο δρόμος δεν έχει πάντα προειδοποίηση. Δεν έχει πάντα έναν αντίπαλο. Δεν έχει πάντα καθαρό έδαφος. Δεν έχει πάντα όρια. Δεν έχει πάντα διαιτητή. Δεν έχει πάντα σταμάτημα όταν κάποιος πει «αρκετά».
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο αθλητισμός δεν βοηθά. Σημαίνει ότι δεν πρέπει να πουλιέται μόνος του ως πλήρης απάντηση στην πραγματική βία.
Ο αθλητισμός μπορεί να είναι μέρος της προετοιμασίας. Δεν είναι από μόνος του όλη η αυτοπροστασία.
Συμπέρασμα
Οι «ειδικοί» εξαπατούν τους ανίδεους όταν πουλούν κάτι ως αυτοάμυνα χωρίς να αποκαλύπτουν τι πραγματικά είναι και τι πραγματικά δεν είναι. Δεν είναι κακό να διδάσκεις άθληση. Δεν είναι κακό να διδάσκεις τέχνη. Δεν είναι κακό να διδάσκεις πειθαρχία. Είναι όμως λάθος να τα πουλάς ως ολοκληρωμένη αυτοπροστασία όταν δεν είναι.
Οι γονείς έχουν ευθύνη να ερευνούν. Οι ενήλικες έχουν ευθύνη να ρωτούν. Οι εκπαιδευτές έχουν ευθύνη να είναι ειλικρινείς. Η κοινωνία έχει ευθύνη να προστατεύει, αλλά ο άνθρωπος δεν πρέπει να μένει τελείως απροετοίμαστος.
Η σωστή αυτοπροστασία δεν φτιάχνει επιθετικούς ανθρώπους. Φτιάχνει ανθρώπους με κοινή λογική, σωστή κρίση, θάρρος, όρια, αυτοέλεγχο και ικανότητα προστασίας. Δεν ευνουχίζει το ένστικτο επιβίωσης. Το εκπαιδεύει.
Το παιδί δεν πρέπει να γίνει ούτε πρόβατο ούτε θηρίο. Πρέπει να γίνει άνθρωπος που ξέρει να σέβεται, να αποφεύγει, να μιλά, να ζητά βοήθεια και, αν δεν υπάρχει άλλη επιλογή, να προστατεύεται.
Άλλο ο Αθλητισμός, άλλο ο Δρόμος. Και όποιος πουλά το ένα ως το άλλο, δεν εκπαιδεύει απλώς λάθος. Εξαπατά.