Οι σημερινές «Πολεμικές Τέχνες» είναι πολύ λιγότερο «πολεμικές» από όσο υπονοεί το όνομά τους.
Ο όρος δημιουργεί εικόνες μάχης, πολέμου, στρατιωτικής αποτελεσματικότητας, θανάσιμων δεξιοτήτων και ανθρώπων που κατέχουν μια ανώτερη μαχητική γνώση. Στην πράξη, όμως, οι περισσότεροι αθλητικοί σύλλογοι πολεμικών τεχνών λειτουργούν μέσα σε ασφαλές, ελεγχόμενο, αθλητικό ή παραδοσιακό περιβάλλον. Έχουν κανόνες, εθιμοτυπίες, βαθμούς, προπονητικές διαδικασίες, τεχνική ύλη, εξετάσεις και συχνά έντονο στοιχείο αυτοβελτίωσης ή άθλησης.
Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτό το περιβάλλον παρουσιάζεται ως ρεαλιστική προετοιμασία για πόλεμο, δρόμο, ένοπλη βία ή πραγματική αυτοάμυνα.
Αν μιλήσουμε κυριολεκτικά, το «πολεμικό» σχετίζεται με πόλεμο, σύρραξη, στρατιώτες, στρατιωτική δράση και εφαρμογή σε συνθήκες όπου το αποτέλεσμα δεν είναι βαθμός, μετάλλιο ή τεχνική επίδειξη, αλλά επιβίωση και επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα. Οι στρατοί, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, ήταν και είναι κυρίως ένοπλοι. Η άοπλη μάχη ήταν πάντα τελευταία επιλογή, χαμηλά στην τακτική κλίμακα, χρήσιμη μόνο όταν το όπλο λείπει, έχει χαθεί, έχει αχρηστευθεί ή η κατάσταση έχει κλείσει σε εξαιρετικά στενή εγγύτητα.
Για τον πολίτη, το θέμα είναι διαφορετικό. Ο πολίτης δεν βρίσκεται σε πόλεμο, δεν είναι στρατιώτης, δεν έχει στρατιωτική αποστολή και, στην Ελλάδα, δεν μπορεί νόμιμα να φέρει όπλο για αυτοάμυνα. Άρα η αυτοάμυνα του πολίτη δεν είναι «πολεμική τέχνη» με την κυριολεκτική έννοια. Είναι σύνολο γνώσεων και δεξιοτήτων που περιλαμβάνει παρατηρητικότητα, πρόληψη, επίγνωση, διαχείριση εγγύτητας, αξιολόγηση κινδύνου, νόμιμη κρίση, αποφυγή, απόδραση και, μόνο όταν δεν υπάρχει άλλη λύση, φυσική δράση.
Γι’ αυτό το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν οι πολεμικές τέχνες είναι όμορφες, χρήσιμες ή αξιόλογες. Μπορούν να είναι όλα αυτά.
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
Είναι πράγματι πολεμικές;
Και αν ο στόχος είναι αυτοάμυνα, διδάσκουν πραγματικά όσα χρειάζονται πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια επίθεση;
Η απάντηση του Combatives Group είναι ξεκάθαρη: οι περισσότερες σημερινές «Πολεμικές Τέχνες» είναι καταλληλότερο να ονομάζονται Μαχητικά Αθλήματα ή συστήματα μαχητικής άσκησης. Η αυτοάμυνα είναι άλλο αντικείμενο. Και η πραγματική προσωπική ασφάλεια αρχίζει πολύ πριν πέσει η πρώτη γροθιά.
Για ποιον είναι αυτό το άρθρο
Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε ανθρώπους που έχουν ασχοληθεί με πολεμικές τέχνες, μαχητικά αθλήματα, αυτοάμυνα, Combatives, CQC ή προσωπική ασφάλεια και θέλουν να ξεκαθαρίσουν τι πραγματικά σημαίνουν αυτοί οι όροι.
Αφορά ασκούμενους που έχουν ακούσει ότι η τέχνη τους είναι «πολεμική», αλλά αναρωτιούνται αν αυτό ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα του πολέμου, της στρατιωτικής εκπαίδευσης, της αστικής βίας ή της αυτοάμυνας.
Αφορά επίσης ανθρώπους που πιστεύουν ότι οι πολεμικές τέχνες και η αυτοάμυνα είναι περίπου το ίδιο πράγμα. Το άρθρο εξηγεί γιατί αυτή η ταύτιση είναι προβληματική. Μπορεί να υπάρχουν κοινά σημεία, αλλά ο σκοπός, το πλαίσιο, η ψυχολογία, οι νομικές συνέπειες και οι απαιτούμενες δεξιότητες διαφέρουν ριζικά.
Είναι χρήσιμο για γονείς που σκέφτονται να στείλουν τα παιδιά τους σε πολεμικές τέχνες για «αυτοάμυνα», για ενήλικες που θέλουν να μάθουν να προστατεύονται, για ασκούμενους που έχουν χρόνια προπόνησης αλλά δεν έχουν εξετάσει την πραγματική βία, και για εκπαιδευτές που θέλουν να είναι ειλικρινείς με το τι διδάσκουν.
Πάνω απ’ όλα, απευθύνεται στον νομοταγή πολίτη που δεν χρειάζεται μύθους. Χρειάζεται καθαρή διάκριση ανάμεσα σε άθληση, τέχνη, αυτοβελτίωση, αυτοπροστασία, αυτοάμυνα, αστυνομική εφαρμογή, στρατιωτική εφαρμογή και πραγματική βία.
Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο
- Γιατί ο όρος «Πολεμικές Τέχνες» δημιουργεί συχνά λάθος εντυπώσεις.
- Γιατί οι σημερινές πολεμικές τέχνες είναι συχνότερα μαχητικά αθλήματα, παραδοσιακές πρακτικές ή μέθοδοι αυτοβελτίωσης.
- Γιατί το «πολεμικό» έχει στρατιωτική έννοια και δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τον πόλεμο.
- Γιατί οι αθλητικοί σύλλογοι πολεμικών τεχνών δεν είναι στρατός και δεν εκπαιδεύουν για πόλεμο.
- Γιατί ο στρατός, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, είναι κυρίως ένοπλος.
- Γιατί η άοπλη μάχη ήταν πάντα χαμηλά στην τακτική σπουδαιότητα για στρατιώτες.
- Γιατί η σύγχρονη στρατιωτική εκπαίδευση ενδιαφέρεται πολύ περισσότερο για όπλα, τακτική, απόσταση και ομάδα.
- Τι σημαίνουν CQC και CQB και γιατί δεν είναι ίδια με τις πολεμικές τέχνες αίθουσας.
- Γιατί η άοπλη μάχη σε στρατιωτικό πλαίσιο έχει κυρίως ψυχολογικά και φυσικά οφέλη.
- Γιατί ο W.E. Fairbairn θεωρούσε την άοπλη μάχη επιλογή όταν ο άνθρωπος δεν έχει, έχει χάσει ή έχει αχρηστεύσει το όπλο του.
- Πού μπορεί να φανεί χρήσιμη η άοπλη μάχη για αστυνομικούς.
- Γιατί η αστική βία γίνεται συχνά σε πολύ κοντινή απόσταση.
- Γιατί ο πολίτης είναι πιθανότερο να χρειαστεί άοπλη αυτοάμυνα, αφού δεν φέρει νόμιμα όπλο.
- Γιατί πολεμικές τέχνες και αυτοάμυνα δεν είναι το ίδιο πράγμα.
- Γιατί η αυτοάμυνα περιλαμβάνει παρατηρητικότητα, πρόληψη, διαχείριση εγγύτητας, επίγνωση κατάστασης και αξιολόγηση κινδύνου.
- Γιατί οι αθλητικοί κανόνες, οι διαιτητές, οι γωνιακοί κριτές και το ελεγχόμενο περιβάλλον δεν υπάρχουν στον δρόμο.
- Γιατί οι εντυπωσιακές επιδείξεις συχνά είναι χορογραφία.
- Γιατί η συνεργασία του «αντιπάλου» κάνει τα πάντα να φαίνονται λειτουργικά.
- Γιατί η ενέδρα, η έκπληξη, η σύγχυση, η αφομοίωση, η επεξεργασία και η επιλογή αντίδρασης κοστίζουν χρόνο.
- Γιατί το Combatives Group δίνει τόσο μεγάλη σημασία στις «αφανείς» δεξιότητες πριν από την επίθεση.
Βασικά σημεία
- Οι «Πολεμικές Τέχνες» σήμερα προσφέρουν πολλές επιλογές, αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι τις αντιλαμβάνονται μέσα από εικόνες μάρκετινγκ, ταινιών, παραδόσεων ή αθλητισμού.
- Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν είναι όμορφες, χρήσιμες ή εντυπωσιακές, αλλά αν είναι πράγματι πολεμικές.
- Η λέξη «πολεμική» παραπέμπει σε πόλεμο, σύρραξη, στρατιώτες και στρατιωτικό περιβάλλον.
- Η λέξη «τέχνη» έχει άλλη διάσταση, που συνδέεται με φαντασία, ικανότητα, έκφραση και δημιουργία.
- Αν μιλήσουμε κυριολεκτικά, «πολεμική τέχνη» σημαίνει γνώση και δεξιότητα στη διεξαγωγή της τέχνης του πολέμου.
- Αυτό απέχει πολύ από αυτό που βλέπουμε σήμερα σε πολλούς αθλητικούς συλλόγους πολεμικών τεχνών.
- Οι αθλητικοί σύλλογοι πολεμικών τεχνών δεν είναι στρατός, δεν εκπαιδεύουν στρατιώτες και δεν προετοιμάζουν ανθρώπους για πόλεμο.
- Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, ο στρατός είναι πάντα ένοπλος.
- Η άοπλη μάχη ήταν πάντα τελευταία επιλογή και πολύ χαμηλά στην τακτική σπουδαιότητα.
- Οι σύγχρονοι στρατοί ασκούν CQC και CQB, αλλά κυρίως σε ένοπλο πλαίσιο.
- Η άοπλη πτυχή του CQC καλύπτεται περιορισμένα, επειδή οι στρατιώτες είναι ένοπλες μονάδες μάχης.
- Η άοπλη μάχη μπορεί να έχει ψυχολογικά οφέλη για στρατιώτες: φυσική κατάσταση, αντοχή, νοοτροπία, επιθετική αποφασιστικότητα και αυτοπεποίθηση.
- Ακόμη κι έτσι, ο σωστά εκπαιδευμένος στρατιώτης θα χρησιμοποιήσει πρώτα όπλο, ξιφολόγχη, εργαλείο ή άλλο διαθέσιμο μέσο, όχι γυμνά χέρια.
- Για τους αστυνομικούς, η άοπλη μάχη έχει μεγαλύτερη πρακτική αξία λόγω αστικής βίας σε κοντινή απόσταση.
- Οι αστυνομικοί μπορεί να χρειαστεί να προστατεύσουν, να βγάλουν ή να διατηρήσουν το όπλο τους σε εξαιρετικά στενή εγγύτητα.
- Ο πολίτης είναι ακόμη πιο πιθανό να χρειαστεί άοπλη αυτοάμυνα, επειδή στην Ελλάδα δεν φέρει νόμιμα όπλο.
- Πολεμικές τέχνες και αυτοάμυνα δεν είναι το ίδιο πράγμα.
- Οι περισσότερες σημερινές πολεμικές τέχνες είναι στην πράξη μαχητικά αθλήματα, όχι πλήρη συστήματα αυτοάμυνας.
- Η αυτοάμυνα απαιτεί δεξιότητες πριν από την επίθεση: παρατηρητικότητα, πρόληψη, διαχείριση εγγύτητας, επίγνωση κατάστασης και αξιολόγηση κινδύνου.
- Το έντεχνο ή άτεχνο «αρπαχτοκλοτσομπουνίδι» δεν αποτελεί αυτοάμυνα.
- Στον αθλητισμό υπάρχουν κανόνες, διαιτητές, χρονικά όρια, γωνιακοί κριτές και ελεγχόμενο περιβάλλον.
- Στον δρόμο οι συνθήκες είναι συχνά εναντίον μας πριν ακόμη αρχίσει η επίθεση.
- Η επίθεση μπορεί να είναι ξαφνική, άνιση, εξαιρετικά βίαιη και ένοπλη.
- Οι επιδείξεις πολεμικών τεχνών είναι συχνά προκαθορισμένες και πολυδουλεμένες χορογραφίες.
- Όταν ο αντίπαλος συνεργάζεται, σχεδόν όλα φαίνονται να λειτουργούν.
- Σε πραγματική επίθεση, ακόμη και καλά εκπαιδευμένος ασκούμενος μπορεί να βρεθεί σε σοβαρό μειονέκτημα.
- Ο επιτιθέμενος έχει συχνά προετοιμασία, έκπληξη, πρωτοβουλία και πλεονέκτημα.
- Το θύμα πρέπει να περάσει από έκπληξη, σύγχυση, αφομοίωση, επεξεργασία, επιλογή και δράση, όλα υπό βίαιη πίεση.
- Το Combatives Group δίνει μεγάλη σημασία στις «αφανείς» δεξιότητες, επειδή αυτές αποφασίζουν αν θα φτάσουμε ποτέ στη φυσική συμπλοκή.
Συνοπτική εκδοχή του άρθρου
Είναι πράγματι πολεμικές οι πολεμικές τέχνες;
Οι σημερινές πολεμικές τέχνες δίνουν πολλές επιλογές. Άλλοι τις βλέπουν ως υψηλή μαχητική τέχνη, άλλοι ως μαχητικά αθλήματα, άλλοι ως αυτοάμυνα, άλλοι ως πνευματική πορεία.
Ο καθένας βλέπει το αντικείμενο διαφορετικά.
Το πραγματικό ερώτημα όμως παραμένει:
Είναι πράγματι πολεμικές;
Αν απομονώσουμε τη λέξη «πολεμική», η φυσική σύνδεση είναι με πόλεμο, σύρραξη, στρατό και στρατιώτες. Αν προσθέσουμε τη λέξη «τέχνη», μιλάμε για δεξιότητα, δημιουργία, ικανότητα και έκφραση. Κυριολεκτικά, λοιπόν, μια πολεμική τέχνη θα έπρεπε να σχετίζεται με την τέχνη του πολέμου.
Αυτό όμως απέχει πολύ από τους περισσότερους σύγχρονους αθλητικούς συλλόγους πολεμικών τεχνών.
Δεν είναι στρατός.
Δεν εκπαιδεύουν στρατιώτες.
Δεν προετοιμάζουν ανθρώπους για πραγματικό πόλεμο.
Λειτουργούν με κανόνες, πρόγραμμα, βαθμούς, παραδόσεις, εθιμοτυπίες, προπονήσεις, εξετάσεις και συχνά αθλητικό προσανατολισμό.
Αυτό δεν τις κάνει άχρηστες.
Αλλά τις κάνει κάτι διαφορετικό από αυτό που δηλώνει κυριολεκτικά ο όρος.
Ο στρατός ήταν και είναι ένοπλος
Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, ο στρατός είναι πάντα ένοπλος.
Αυτό είναι το πρώτο στοιχείο που συχνά παραβλέπεται όταν μιλάμε για «πολεμικές τέχνες». Ο στρατιώτης δεν πηγαίνει στη μάχη με γυμνά χέρια. Έχει όπλα, εξοπλισμό, ομάδα, τακτική, αποστολή, ιεραρχία και επιχειρησιακό πλαίσιο.
Η άοπλη μάχη ήταν πάντα χαμηλά στην κλίμακα σπουδαιότητας. Είναι έσχατη επιλογή. Χρήσιμη ίσως σε ειδικές καταστάσεις, αλλά όχι κύριο εργαλείο πολεμικής δράσης.
Ακόμη και οι ειδικές δυνάμεις δεν αντιμετωπίζουν την άοπλη μάχη ως βασική λύση. Μπορεί να την έχουν ως επιπρόσθετη δεξιότητα, μπορεί να τη χρησιμοποιούν για ψυχολογική και σωματική ανάπτυξη, αλλά ο στρατιώτης μαθαίνει πρώτα τα όπλα του.
Γι’ αυτό και η σύγχρονη στρατιωτική προσέγγιση δεν μοιάζει με παραδοσιακή σχολή πολεμικών τεχνών.
Δεν έχει στόχο την παράδοση.
Έχει στόχο την επιβίωση και την αποστολή.
Πολεμικές τέχνες ή CQC;
CQC σημαίνει μάχη κοντινής εγγύτητας. CQB σημαίνει μάχη κοντινών χώρων ή κοντινής επαφής σε επιχειρησιακό πλαίσιο. Αυτές οι έννοιες ανήκουν κυρίως σε στρατιωτικό και τακτικό περιβάλλον.
Σήμερα, ακόμη και ο απλός τυφεκιοφόρος στρατιώτης μπορεί να σκοτώσει σε αποστάσεις που στο παρελθόν θα ήταν αδιανόητες. Η βαλλιστική, τα πυροβόλα, η κάλυψη, η ομάδα και η τακτική έχουν αλλάξει τη φύση της μάχης.
Η εικόνα στρατιωτών που παλεύουν άοπλοι στήθος με στήθος είναι πολύ πιο σπάνια από όσο φαντάζονται οι άνθρωποι.
Η άοπλη μάχη διδάσκεται σε κάποιους στρατούς κυρίως για ψυχολογικά και φυσικά οφέλη. Βελτιώνει φυσική κατάσταση, αντοχή, επιθετική νοοτροπία, αυτοπεποίθηση και προθυμία να κλείσει κάποιος την απόσταση.
Όμως, στο πεδίο μάχης, ο εκπαιδευμένος στρατιώτης θα προτιμήσει σχεδόν πάντα όπλο, ξιφολόγχη, εργαλείο ή οποιοδήποτε διαθέσιμο μέσο πριν καταφύγει σε άοπλη συμπλοκή.
Γι’ αυτό η άοπλη μάχη δεν θεωρείται τακτικά κεντρική σε στρατιωτικό επίπεδο.
Πού μπορεί να φανεί χρήσιμη η άοπλη μάχη;
Στο πεδίο μάχης υπάρχουν λίγες περιπτώσεις.
Στην αστυνομία όμως υπάρχουν περισσότερες.
Ο αστυνομικός κινείται συχνά σε αστικό περιβάλλον, σε κοντινή απόσταση, με ανθρώπους που μπορεί να αντιδράσουν ξαφνικά. Μπορεί να χρειαστεί να προστατεύσει το όπλο του, να το βγάλει υπό πίεση, να εμποδίσει κάποιον να του το αφαιρέσει ή να λειτουργήσει σε εξαιρετικά στενή εγγύτητα.
Αυτές οι δεξιότητες πρέπει να διδάσκονται υπό πίεση.
Όχι θεωρητικά.
Όχι σε χαλαρό περιβάλλον.
Όχι με συνεργάσιμους ανθρώπους μόνο.
Η αστική βία είναι κοντινή, γρήγορη, μπερδεμένη και συχνά ξαφνική. Αυτό ισχύει για αστυνομικούς αλλά και για πολίτες.
Για τον πολίτη, ειδικά στην Ελλάδα, η άοπλη αυτοάμυνα έχει ακόμη μεγαλύτερη πρακτική σημασία, διότι ο νόμος δεν επιτρέπει να φέρει όπλο για αυτοάμυνα. Αν δεχθεί επίθεση, συνήθως θα είναι άοπλος.
Άρα το ερώτημα δεν είναι μόνο στρατιωτικό. Είναι πολιτικό, αστικό και πρακτικό.
Πολεμικές τέχνες ή αυτοάμυνα;
Πολλοί άνθρωποι μπερδεύουν τις πολεμικές τέχνες με την αυτοάμυνα.
Η αλήθεια είναι ότι μπορεί να υπάρχουν κοινά στοιχεία, αλλά δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Οι περισσότερες σύγχρονες πολεμικές τέχνες λειτουργούν ως μαχητικά αθλήματα, παραδοσιακές πρακτικές ή συστήματα αυτοβελτίωσης. Μπορούν να δώσουν φυσική κατάσταση, πειθαρχία, τεχνική, αυτοπεποίθηση, συντονισμό και κάποια μαχητική ικανότητα.
Όμως η αυτοάμυνα απαιτεί πολύ περισσότερα.
Απαιτεί παρατηρητικότητα.
Πρόληψη.
Διαχείριση εγγύτητας.
Επίγνωση κατάστασης.
Αξιολόγηση κινδύνου.
Κατανόηση της προ-σύγκρουσης.
Νομική κρίση.
Έλεγχο της κλιμάκωσης.
Αποφυγή.
Απόδραση.
Ικανότητα να μη φτάσεις εκεί.
Η φυσική συμπλοκή είναι μόνο ένα μέρος της αυτοάμυνας. Και συχνά είναι το τελευταίο, χειρότερο και πιο επικίνδυνο μέρος.
Γι’ αυτό το έντεχνο ή άτεχνο «αρπαχτοκλοτσομπουνίδι» δεν αποτελεί αυτοάμυνα.
Ο αθλητισμός έχει κανόνες. Ο δρόμος όχι.
Στον αθλητισμό υπάρχουν κανόνες, χρονικά όρια, διαιτητές, γωνιακοί κριτές, κατηγορίες βάρους, προστατευτικός εξοπλισμός, προπονητής, καθαρός χώρος, συμφωνημένη έναρξη και συμφωνημένη λήξη.
Στον δρόμο δεν υπάρχουν αυτά.
Στον δρόμο ο άλλος μπορεί να επιτεθεί πρώτος.
Μπορεί να επιτεθεί με άλλους.
Μπορεί να είναι οπλισμένος.
Μπορεί να επιλέξει το σημείο και τη στιγμή.
Μπορεί να αιφνιδιάσει.
Μπορεί να συνεχίσει όταν πέσεις.
Μπορεί να μην σταματήσει.
Μπορεί να υπάρχει πεζοδρόμιο, σκαλοπάτια, γυαλί, αυτοκίνητα, τοίχος, σκοτάδι, αλκοόλ, τρίτοι άνθρωποι ή κάμερες.
Επιπλέον, μετά υπάρχει νόμος.
Υπάρχει αστυνομία.
Υπάρχει εισαγγελέας.
Υπάρχουν μάρτυρες.
Υπάρχουν συνέπειες.
Κανένας αθλητικός σύλλογος πολεμικών τεχνών δεν καλύπτει αυτά τα ζητήματα με την έκταση, τη σοβαρότητα και τη συχνότητα που απαιτούνται για αυτοάμυνα.
Οι επιδείξεις δεν είναι πραγματική βία
Όλοι έχουμε δει επιδείξεις πολεμικών τεχνών.
Ο επιτιθέμενος επιτίθεται όπως πρέπει.
Ο αμυνόμενος κινείται όπως έχει προβλεφθεί.
Η τεχνική βγαίνει καθαρά.
Υπάρχει ταχύτητα, δύναμη, ακρίβεια και θέαμα.
Μερικές από αυτές τις επιδείξεις είναι πραγματικά εντυπωσιακές ως κατορθώματα δεξιότητας.
Αλλά παραμένουν επιδείξεις.
Είναι προκαθορισμένες.
Πολυδουλεμένες.
Χορογραφημένες.
Ασφαλείς.
Σαν ταινία.
Μετά, όλοι πάνε σπίτι τους. Κανείς δεν είναι υπό κράτηση. Κανείς δεν έχει τραυματιστεί σοβαρά. Κανείς δεν είναι νεκρός.
Στην πραγματικότητα, σχεδόν ποτέ δεν πάει κανείς σπίτι του αλώβητος από βίαιη συμπλοκή, εκτός ίσως από χαμηλού επιπέδου περιστατικά. Και ούτε τότε υπάρχει εγγύηση.
Όπως λέει και η φράση:
«Τα πάντα δουλεύουν όταν ο αντίπαλος συνεργάζεται».
Το πρόβλημα είναι ότι ο πραγματικός επιτιθέμενος δεν συνεργάζεται.
Έχει πλεονέκτημα ο εκπαιδευμένος;
Αν κάποιος είναι εκπαιδευμένος σε πολεμικές τέχνες, έχει καλύτερη τύχη από έναν εντελώς ανεκπαίδευτο άνθρωπο;
Ναι.
Αλλά όχι όσο πιστεύει.
Ειδικά σε ενέδρα.
Γιατί;
Επειδή ο επιτιθέμενος έχει το πλεονέκτημα της προετοιμασίας. Μας έχει επιλέξει, έχει αποφασίσει, έχει κινηθεί πρώτος και έχει αρχίσει την επίθεση.
Εμείς πρέπει να περάσουμε από έκπληξη.
Μετά σύγχυση.
Μετά αφομοίωση.
Μετά επεξεργασία.
Μετά επιλογή.
Μετά δράση.
Όλα αυτά απαιτούν χρόνο.
Και ο χρόνος σε μια εξαιρετικά βίαιη επίθεση μπορεί να μην υπάρχει.
Αν στο μεταξύ έχουμε ήδη βρεθεί αναίσθητοι, μαχαιρωμένοι, πυροβολημένοι, πεσμένοι ή περικυκλωμένοι, η τεχνική μας ύλη δεν έχει προλάβει να εμφανιστεί.
Καλή μας τύχη.
Αυτός είναι ο λόγος που το Combatives Group δίνει τόσο μεγάλη σημασία στις αφανείς δεξιότητες.
Παρατηρητικότητα.
Πρόληψη.
Διαχείριση εγγύτητας.
Επίγνωση κατάστασης.
Αξιολόγηση κινδύνου.
Όλα αυτά προηγούνται της φυσικής συμπλοκής.
Και συχνά είναι πολύ πιο σημαντικά από αυτή.
Πόσο πολεμικές είναι τελικά οι πολεμικές τέχνες;
Σε αυτό το άρθρο θα εξετάσουμε τρία βασικά ζητήματα:
- Πολεμικές τέχνες ή CQC;
- Μπορεί η άοπλη μάχη να φανεί χρήσιμη;
- Πολεμικές τέχνες ή αυτοάμυνα;
Οι «Τέχνες Πολεμικές», όπως αποκαλούνται σήμερα, δίνουν πληθώρα επιλογών σε ανθρώπους που ασχολούνται με το αντικείμενο. Οι επιλογές ποικίλλουν όσο και οι ίδιες οι πολεμικές τέχνες.
Άλλος μπορεί να θέλει άθληση.
Άλλος πειθαρχία.
Άλλος αυτοπεποίθηση.
Άλλος παράδοση.
Άλλος μαχητική ικανότητα.
Άλλος πνευματική πορεία.
Άλλος κοινωνική ομάδα.
Άλλος αυτοάμυνα.
Άλλος μετάλλια.
Άλλος ζώνες.
Άλλος ταυτότητα.
Και εδώ αρχίζει το πρόβλημα.
Διότι όλοι χρησιμοποιούν τον ίδιο όρο, αλλά συχνά μιλούν για διαφορετικά πράγματα.
Όμως, είναι οι πολεμικές τέχνες πραγματικά πολεμικές;
Πείτε τις λέξεις «Πολεμικές Τέχνες» και οι άνθρωποι πλάθουν στο μυαλό τους εικόνες. Μάστερ πολεμικών τεχνών, κακοποιοί και ήρωες που μάχονται μεταξύ τους, μυστικές τεχνικές, υψηλές μορφές «μαχητικής τέχνης», άνθρωποι με ξεχωριστές ικανότητες, πειθαρχία, αυστηρότητα, παράδοση και ίσως μια μικρή δόση κινηματογραφικής φαντασίας.
Άλλοι τις βλέπουν ως μαχητικά αθλήματα που μπορούν, αν χρειαστεί, να παίξουν και ρόλο αυτοάμυνας.
Κάποιοι πιστεύουν ότι οι πολεμικές τέχνες είναι στην πραγματικότητα απλώς μια μορφή αυτοάμυνας.
Άλλοι τις σκέφτονται ως πορεία προς τη διαφώτιση, που απαιτεί ολόκληρη ζωή για να επιτευχθεί.
Ο καθένας βλέπει αυτό το θέμα με διαφορετικό τρόπο.
Και μέχρι ένα σημείο αυτό είναι φυσιολογικό.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν οι λέξεις χάνουν τη σημασία τους και ο όρος «πολεμική τέχνη» χρησιμοποιείται σαν γενική ετικέτα για οτιδήποτε περιλαμβάνει χτυπήματα, λαβές, στολές, βαθμούς, παραδόσεις ή αγωνιστική αντιπαράθεση.
Εκτός από τις εικόνες, τις φαντασίες και το σχέδιο μάρκετινγκ που πολλοί φαίνεται να προωθούν, το πραγματικό ερώτημα που πρέπει να τεθεί είναι απλό:
Είναι οι πολεμικές τέχνες όπως τις νομίζουν οι περισσότεροι, όντως πολεμικές;
Αυτή η ερώτηση ενοχλεί.
Όμως πρέπει να γίνει.
Τι σημαίνει «πολεμική»;
Αν παρατηρήσουμε μεμονωμένα τη λέξη «πολεμική», η εικόνα που έρχεται πιο συχνά στο μυαλό είναι κάτι που σχετίζεται με σύρραξη, πόλεμο και στρατιώτες.
Είναι έννοια στρατιωτικού περιεχομένου.
Δεν είναι απλώς σκληρή προπόνηση.
Δεν είναι αθλητικός αγώνας.
Δεν είναι επίδειξη.
Δεν είναι γυμναστική.
Δεν είναι πνευματική άσκηση.
Δεν είναι κοινωνική δραστηριότητα.
Είναι κάτι που σχετίζεται με πόλεμο.
Και ο πόλεμος δεν είναι αίθουσα.
Δεν είναι αγώνας με κανόνες.
Δεν είναι βαθμός.
Δεν είναι μετάλλιο.
Δεν είναι επίδειξη τεχνικής.
Δεν είναι αθλητική νίκη.
Ο πόλεμος είναι οργανωμένη, ένοπλη, στρατιωτική σύγκρουση με αποστολή, διοίκηση, όπλα, τακτική, απώλειες και σκοπό την επιβολή βούλησης στον εχθρό.
Η λέξη «τέχνη», φυσικά, έχει άλλη διάσταση. Μπορεί να οριστεί ως κάτι που δημιουργείται με φαντασία και ικανότητα, κάτι που είναι όμορφο ή εκφράζει σημαντικές ιδέες και συναισθήματα.
Άρα, αν μιλήσουμε κατ’ ουσία, η «πολεμική τέχνη» θα μπορούσε να περιγραφεί ως η έκφραση σημαντικών ιδεών και δεξιοτήτων με δημιουργικό στρατιωτικό τρόπο.
Ή, πιο πρακτικά, ως γνώση και δεξιότητα στη διεξαγωγή της τέχνης του πολέμου.
Αυτό όμως απέχει πολύ από αυτό που βλέπουμε σήμερα στις επιχειρήσεις που ονομάζονται «Αθλητικοί Σύλλογοι Πολεμικών Τεχνών».
Αυτή η δήλωση μπορεί να προκαλέσει αγανάκτηση σε πολλούς.
Αλλά θα έπρεπε;
Ή μήπως είναι απλώς μια άβολη αλήθεια;
Οι αθλητικοί σύλλογοι δεν είναι στρατός
Υπάρχουν πολλά σημεία που υποστηρίζουν αυτή τη θέση.
Πρώτα, ας αναφέρουμε το προφανές.
Οι αθλητικοί σύλλογοι πολεμικών τεχνών δεν είναι στρατός.
Δεν εκπαιδεύουν στρατιώτες.
Δεν τους προετοιμάζουν για πόλεμο.
Δεν λειτουργούν σε στρατιωτικό πλαίσιο.
Δεν εκπαιδεύουν με στρατιωτική αποστολή.
Δεν έχουν επιχειρησιακή ανάγκη.
Δεν προετοιμάζουν ανθρώπους για ένοπλη σύγκρουση.
Αυτό γίνεται μόνο στον στρατό.
Φυσικά, μπορεί κάποιος να επισημάνει ότι η σωματική ικανότητα μάχης ήταν πάντα μέρος της στρατιωτικής εκπαίδευσης. Αυτό είναι σωστό.
Αλλά αυτό που συχνά παραβλέπεται είναι ότι από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, ο στρατός ήταν και είναι πάντα οπλισμένος.
Ο στρατιώτης δεν είναι άοπλος άνθρωπος που αναζητά τίμια αντιπαράθεση.
Είναι ένοπλη μονάδα μάχης.
Ενεργεί με όπλα, ομάδα, τακτική, κάλυψη, αποστολή, υποστήριξη, διοίκηση και μέσα.
Με αυτή την έννοια, η άοπλη μάχη ήταν πάντα πολύ χαμηλά στην κλίμακα σπουδαιότητας.
Ήταν, και παραμένει, έσχατη επιλογή.
Από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα, πέρα από κάποιες βασικές τεχνικές, η άοπλη μάχη έχει περιορισμένη τακτική σημασία για τους περισσότερους στρατιώτες.
Ίσως να έχει περισσότερο ενδιαφέρον για ειδικές μονάδες σε ειδικές συνθήκες.
Ακόμη κι εκεί όμως, δεν αποτελεί το κέντρο της πολεμικής αποτελεσματικότητας.
Ο στρατιώτης μαθαίνει να χρησιμοποιεί τα όπλα του πρώτα.
Και όσοι στηρίζονται στην άοπλη μάχη ή δεν έχουν κατανοήσει αυτή τη βασική αρχή, γρήγορα ανακαλύπτουν πόσο ευάλωτοι είναι.
Ο στρατός δεν ενδιαφέρεται για τις παραδόσεις της αίθουσας
Ακόμη και σε υψηλότερο επίπεδο, κανένας σοβαρός στρατός δεν ασχολείται με τους κανόνες, τις παραδόσεις και τις εθιμοτυπίες των παραδοσιακών πολεμικών τεχνών ή των μαχητικών αθλημάτων.
Δεν τον ενδιαφέρει η ζώνη.
Δεν τον ενδιαφέρει η υπόκλιση.
Δεν τον ενδιαφέρει η τελετουργία.
Δεν τον ενδιαφέρει το αγωνιστικό κύρος.
Δεν τον ενδιαφέρει η ομορφιά της κίνησης.
Δεν τον ενδιαφέρει η παράδοση ως παράδοση.
Τον ενδιαφέρει η λειτουργικότητα.
Η επιβίωση.
Η αποστολή.
Η χρήση διαθέσιμων μέσων.
Η τακτική.
Η κυριαρχία στο περιβάλλον.
Η γρήγορη εξουδετέρωση κινδύνου.
Η προστασία της ομάδας.
Αυτός είναι ένας από τους βασικότερους λόγους που σοβαροί στρατοί προσεγγίζουν το θέμα διαφορετικά.
Και εδώ πρέπει να τεθεί ένα ακόμη ερώτημα:
Μήπως είναι καιρός να εξεταστεί σοβαρά η οριστική μετονομασία πολλών σημερινών «Πολεμικών Τεχνών» σε «Μαχητικά Αθλήματα»;
Η λέξη μπορεί να ενοχλεί.
Αλλά ίσως είναι πιο ακριβής.
Πολεμικές τέχνες ή CQC;
Πολύς χρόνος έχει περάσει από τότε που η άοπλη μάχη έπαιξε σημαντικό ρόλο στις στρατιωτικές και πολεμικές επιχειρήσεις.
Η λόγχη, το ξίφος και η ασπίδα ανήκουν σε άλλες εποχές.
Το τόξο και το βέλος υπήρξαν για μεγάλο διάστημα βιώσιμα μέσα τραυματισμού και θανάτωσης από απόσταση, αλλά και αυτά αντικαταστάθηκαν από πολύ πιο αποτελεσματικά όπλα.
Σήμερα, ακόμη και ο «ταπεινός» τυφεκιοφόρος φαντάρος είναι ικανός να σκοτώσει σε απόσταση ανήκουστη στο παρελθόν.
Η έννοια στρατιωτών που πολεμούν άοπλοι στήθος με στήθος είναι πλέον πολύ πιο σπάνια από ό,τι ήταν στο μακρινό παρελθόν.
Η βαλλιστική, η πυκνότητα πυρός, η τακτική κίνηση, η ομάδα, οι επικοινωνίες, η κάλυψη και τα σύγχρονα οπλικά συστήματα παίζουν σημαντικότερο ρόλο.
Οι σύγχρονοι στρατοί ασκούν CQC, δηλαδή Close Quarters Combat, και CQB, δηλαδή Close Quarters Battle.
Αυτές οι έννοιες συνδέονται με ένοπλη και, σε πολύ μικρότερο βαθμό, άοπλη μάχη σε κοντινή εμβέλεια.
Συνήθως μιλάμε για αποστάσεις κάτω από περίπου είκοσι μέτρα, ανάλογα με το πλαίσιο.
Όμως πρέπει να θυμόμαστε κάτι:
Ο στρατιώτης είναι εξ ορισμού ένοπλη μονάδα μάχης παντός καιρού και εδάφους.
Άρα η άοπλη πτυχή δεν καλύπτεται σχεδόν ποτέ ως κύρια δεξιότητα.
Κάποιοι σοβαροί στρατοί έχουν τα οικονομικά μέσα και τον χρόνο να την εντάξουν σε περιορισμένο βαθμό. Ακόμη κι έτσι, δεν παραβλέπουν ποτέ ότι αυτές οι δεξιότητες χρησιμοποιούνται εξαιρετικά σπάνια στο πεδίο της μάχης.
Το γνωρίζουν καλά.
Άρα γιατί να διδάσκεται άοπλη μάχη σε στρατιώτες;
Τα ψυχολογικά οφέλη της άοπλης μάχης
Η αλήθεια είναι ότι η εκπαίδευση μάχης σώμα με σώμα παρέχει αρκετά οφέλη, κυρίως ψυχολογικά.
Αυτός είναι και ο λόγος που διδάσκεται και ασκείται σε κάποιους στρατούς, έστω σε περιορισμένο βαθμό.
Δεν αποτελεί μόνο τρόπο προώθησης φυσικής κατάστασης και αντοχής.
Δίνει επίσης νοοτροπία.
Δίνει επιθετικότητα.
Δίνει εμπιστοσύνη.
Δίνει προθυμία να κλείσει κανείς την απόσταση με τον αντίπαλο.
Δίνει μια αίσθηση ότι μπορεί να λειτουργήσει όταν τα πράγματα γίνουν κοντινά, σωματικά και ψυχολογικά δυσάρεστα.
Αυτά δεν είναι ασήμαντα.
Ο στρατιώτης χρειάζεται ψυχική σκληρότητα.
Χρειάζεται να αντέχει επαφή.
Χρειάζεται να μη διαλύεται όταν βρίσκεται κοντά στον εχθρό.
Χρειάζεται να μπορεί να λειτουργήσει μέσα σε θόρυβο, πίεση, πόνο και φόβο.
Η άοπλη μάχη μπορεί να βοηθήσει σε αυτό.
Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι η άοπλη μάχη είναι τακτικά κεντρική στο πεδίο μάχης.
Παρά τα οφέλη της, είναι πολύ πιθανότερο ότι ένας σωστά εκπαιδευμένος στρατιώτης, αντί να πέσει στην παγίδα της άοπλης μάχης, θα χρησιμοποιήσει το όπλο του, την ξιφολόγχη, ένα εργαλείο ή οποιοδήποτε διαθέσιμο μέσο ακόμη και σε εξαιρετικά στενή εγγύτητα.
Αυτός είναι ο κύριος λόγος που η διδασκαλία της άοπλης μάχης δεν θεωρείται τακτικά σημαντική και δεν πρέπει να ενθαρρύνεται ως πρωτεύουσα λύση στο πεδίο μάχης.
Σε διάφορες χώρες, με το πέρασμα του χρόνου, δάσκαλοι πολεμικών τεχνών έχουν μοιραστεί τεχνικές με εξειδικευμένες μονάδες. Αυτό έχει συμβεί.
Όμως ακόμη και αυτές οι μονάδες δεν υιοθέτησαν ποτέ την άοπλη μάχη ως απόλυτη ανάγκη.
Παρέμεινε κυρίως επιπρόσθετη δεξιότητα που ίσως χρειαστεί.
Η λέξη «ίσως» είναι κρίσιμη.
Μπορεί η άοπλη μάχη να φανεί χρήσιμη;
Ο W.E. Fairbairn είχε διατυπώσει μια εξαιρετικά καθαρή θέση:
«Η άοπλη μάχη είναι αυτό που κάνουμε, όταν έχουμε φερθεί αρκετά ανόητα ώστε να μην έχουμε το όπλο μας, αρκετά απρόσεκτα ώστε να έχουμε χάσει το όπλο μας ή είχαμε την ατυχία να έχουμε σπάσει το όπλο μας».
Η δήλωση αυτή εκφράζει την άποψη ενός ανθρώπου που δεν είχε αυταπάτες για την πραγματικότητα της άοπλης μάχης.
Δεν ήταν θεωρητικός της αίθουσας.
Δεν μιλούσε μέσα από αγωνιστική ρομαντική εικόνα.
Ήταν άνθρωπος με πραγματική εμπειρία βίας, όπλων, δρόμου, κινδύνου και πρακτικής εφαρμογής.
Από τη στιγμή που αποτελεσματικά πυροβόλα μπήκαν στον πόλεμο, η χρήση της άοπλης μάχης περιορίστηκε σε μεγάλο βαθμό ως στρατιωτικό εργαλείο.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους που οι περισσότεροι στρατοί δεν τη διδάσκουν πλέον εκτεταμένα.
Αλλά πού μπορεί πραγματικά να φανεί χρήσιμη η άοπλη μάχη στο πεδίο της μάχης;
Πραγματικά, δεν υπάρχουν πολλές περιπτώσεις.
Αλλά υπάρχουν αρκετές στο έργο της αστυνομίας.
Και εκεί αλλάζει το πλαίσιο.
Γιατί η άοπλη μάχη έχει αξία στην αστυνομία
Υπάρχουν πράγματα που δεν έχουν αλλάξει από την εισαγωγή των πυροβόλων όπλων.
Το πρώτο είναι ο χρόνος που χρειάζεται για να βγάλει κάποιος το όπλο του.
Οι αστυνομικοί είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι όταν δεν έχουν ήδη όπλο στο χέρι τους. Μπορεί να αιφνιδιαστούν σε πολύ κοντινή απόσταση. Μπορεί να εμπλακούν σε σωματική πάλη πριν προλάβουν να αντιδράσουν. Μπορεί να χρειαστεί να δημιουργήσουν χώρο, να διατηρήσουν ισορροπία, να προστατεύσουν το όπλο τους ή να φτάσουν σε αυτό υπό πίεση.
Το δεύτερο είναι η δυνατότητα να βγάλει κάποιος το όπλο του σε εξαιρετικά στενή εγγύτητα.
Άλλο να εκπαιδεύεται κάποιος στο σκοπευτήριο.
Άλλο να προσπαθεί να φτάσει στο όπλο του ενώ βρίσκεται σε επαφή με άνθρωπο που τον πιέζει, τον σπρώχνει, τον αρπάζει, τον χτυπά ή προσπαθεί να του αφαιρέσει τον εξοπλισμό.
Αυτό δεν καλύπτεται επαρκώς στις περισσότερες εκπαιδεύσεις πυροβόλων όπλων.
Είναι ικανότητα που πρέπει να διδάσκεται υπό πίεση.
Και αυτός είναι ο τρόπος που το Combatives Group προσεγγίζει τέτοια ζητήματα: υπό μεγάλη ψυχοσωματική πίεση, όχι σαν θεωρητικό σενάριο.
Το τρίτο είναι η διατήρηση όπλου.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ένας άνθρωπος μπορεί να αιφνιδιαστεί από την προσπάθεια κάποιου να ακινητοποιήσει ή να του αφαιρέσει το όπλο.
Μέσα ή έξω από θήκη.
Μέσα ή έξω από τσάντα.
Μέσα ή έξω από τσέπη.
Αν το όπλο αφαιρεθεί, μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον του ή να ιδιοποιηθεί από εγκληματία. Για αστυνομικό, οι συνέπειες μπορεί να είναι εξαιρετικά σοβαρές.
Άρα η διατήρηση όπλου πρέπει να διδάσκεται υπό πίεση.
Όχι θεωρητικά.
Όχι με απλή επίδειξη.
Αλλά μέσα σε δυναμική, κοντινή, σωματική και αγχωτική κατάσταση.
Αυτές οι δεξιότητες είναι εξαιρετικά σημαντικές και χρησιμοποιούνται πιο συχνά από όσο μπορεί κανείς να φανταστεί, επειδή η αστική βία συχνά εκδηλώνεται σε στενή εγγύτητα.
Αυτό ισχύει για αστυνομικούς.
Αλλά ισχύει και για πολίτες.
Και ο πολίτης;
Αν το ερώτημα είναι:
«Μπορεί η άοπλη μάχη να φανεί χρήσιμη για έναν αστυνομικό ή πολίτη;»
τότε πρέπει να εξετάσουμε ποιος είναι πιθανότερο να τη χρειαστεί.
Ο αστυνομικός έχει καθήκον, εξοπλισμό, εκπαίδευση και νομικό πλαίσιο δράσης.
Ο πολίτης έχει κυρίως τον εαυτό του.
Ειδικά στην Ελλάδα, ο πολίτης δεν μπορεί να φέρει όπλο οποιουδήποτε είδους για αυτοάμυνα.
Άρα, αν δεχθεί επίθεση, είναι πιθανό να είναι άοπλος.
Αυτό σημαίνει ότι η άοπλη αυτοάμυνα έχει πρακτικό ενδιαφέρον για τον πολίτη.
Όχι όμως με την έννοια της αθλητικής μονομαχίας.
Όχι με την έννοια της επίδειξης.
Όχι με την έννοια της πολεμικής φαντασίωσης.
Αλλά με την έννοια της προσωπικής ασφάλειας.
Πώς δεν θα βρεθώ εκεί;
Πώς θα δω νωρίς;
Πώς θα κρατήσω απόσταση;
Πώς θα αποφύγω;
Πώς θα φύγω;
Πώς θα διαχειριστώ εγγύτητα;
Πώς θα αντιμετωπίσω ξαφνική επίθεση αν δεν υπάρχει άλλη λύση;
Πώς θα σταματήσω νόμιμα και αναγκαία την απειλή;
Πώς δεν θα μετατραπώ από θύμα σε θύτη;
Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από το να μάθω «τεχνικές πολεμικών τεχνών».
Πολεμικές τέχνες ή αυτοάμυνα;
Αυτό είναι πολύ συγκεχυμένο θέμα για τους περισσότερους ανθρώπους, επειδή η πλειοψηφία εξισώνει το ένα με το άλλο.
Η αλήθεια είναι ότι, αν και υπάρχουν κάποια παρόμοια στοιχεία μεταξύ τους, η ομοιότητα φτάνει μόνο μέχρι ένα σημείο.
Έχουμε ήδη διαπιστώσει ότι ο τρόπος με τον οποίο ασκούνται σήμερα οι περισσότερες πολεμικές τέχνες τις καθιστά στην πραγματικότητα μαχητικά αθλήματα ή συστήματα μαχητικής άσκησης.
Μπορεί λοιπόν να αναρωτηθεί κάποιος:
Επαρκούν για αυτοάμυνα;
Η σύντομη απάντηση, κατά τη γνώμη του Combatives Group, είναι:
Όχι.
Και ο λόγος είναι συγκεκριμένος.
Κανένας τυπικός αθλητικός σύλλογος πολεμικών τεχνών δεν διδάσκει λεπτομερώς, επισταμένα και επί τούτου όλο το φάσμα που απαιτείται για αυτοάμυνα.
Δεν διδάσκει αρκετά την παρατηρητικότητα.
Δεν διδάσκει αρκετά την πρόληψη.
Δεν διδάσκει αρκετά τη διαχείριση της εγγύτητας.
Δεν διδάσκει αρκετά την επίγνωση της κατάστασης.
Δεν διδάσκει αρκετά την αξιολόγηση του κινδύνου.
Δεν διδάσκει αρκετά το πώς να μη φτάσεις εκεί.
Δεν διδάσκει αρκετά τις νομικές συνέπειες.
Δεν διδάσκει αρκετά την προ-σύγκρουση.
Δεν διδάσκει αρκετά την μετά-σύγκρουση.
Δεν διδάσκει αρκετά τον έλεγχο της κλιμάκωσης.
Δεν διδάσκει αρκετά τη διαχείριση φόβου, αιφνιδιασμού, παγώματος και σύγχυσης σε πραγματική επίθεση.
Και όμως, όλα αυτά είναι ζωτικής σημασίας για την αυτοάμυνα πριν ακόμη γίνει η επίθεση.
Δηλαδή το πώς να μη φτάσεις εκεί.
Όπως λέει και η θέση του Combatives Group:
«Το έντεχνο ή άτεχνο αρπαχτοκλοτσομπουνίδι δεν αποτελεί αυτοάμυνα».
Η φυσική σύγκρουση είναι μόνο ένα κομμάτι.
Και μάλιστα το χειρότερο κομμάτι.
Το αθλητικό περιβάλλον και ο δρόμος
Για να είμαστε πιο ακριβείς, η αντιπαράθεση που γίνεται στις πολεμικές τέχνες ή στα μαχητικά αθλήματα αναμένεται σε ελεγχόμενο περιβάλλον.
Υπάρχουν κανόνες.
Χρονικοί περιορισμοί.
Διαιτητές.
Γωνιακοί κριτές.
Προπονητής.
Αρχή και τέλος.
Σήμα έναρξης.
Σήμα διακοπής.
Ποινές.
Κατηγορίες.
Εξοπλισμός.
Ιατρική παρουσία.
Πάτωμα κατάλληλο για πτώσεις.
Άνθρωποι που γνωρίζουν ότι συμμετέχουν σε αγώνα.
Υπό αυτές τις συνθήκες, τα πάντα είναι υπό αυστηρό έλεγχο.
Οι διαγωνιζόμενοι διατάζονται πότε να ξεκινήσουν, πότε να σταματήσουν, πότε να περιμένουν, πότε να επιστρέψουν στη θέση τους.
Συγκρίνεται αυτό με τον δρόμο;
Στον δρόμο, οι συνθήκες είναι εις βάρος μας από την αρχή.
Και μάλιστα πριν από αυτήν.
Ειδικά όταν η επίθεση είναι με άνισους αριθμούς, εξαπίνης και εξαιρετικά βίαιη.
Ακόμη περισσότερο όταν οι επιτιθέμενοι είναι οπλισμένοι και εμείς άοπλοι.
Εκεί δεν υπάρχει διαιτητής.
Δεν υπάρχει γωνία.
Δεν υπάρχει κατηγορία βάρους.
Δεν υπάρχει καθαρό τερέν.
Δεν υπάρχει συμφωνία.
Δεν υπάρχει σεβασμός.
Δεν υπάρχει εγγύηση ότι η βία θα σταματήσει όταν πέσεις.
Δεν υπάρχει κανένας λόγος ο επιτιθέμενος να παίξει δίκαια.
Επιπλέον, κανένας τυπικός αθλητικός σύλλογος δεν αναφέρει επαρκώς τις νομικές επιπτώσεις και συνέπειες της διάπραξης βίας.
Και υπάρχουν πολλές.
Στο Combatives, αυτό αποτελεί ξεχωριστή σειρά μαθημάτων. Οι ασκούμενοι δοκιμάζονται συνεχώς ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα μετατραπούν σε θύτες.
Αυτό είναι τεράστια διαφορά.
Η αυτοάμυνα δεν είναι απλώς να ξέρεις να χτυπάς.
Είναι να ξέρεις πότε επιτρέπεται να χτυπήσεις, γιατί, πόσο, πότε να σταματήσεις και πώς να εξηγήσεις μετά τι έγινε.
Οι εντυπωσιακές επιδείξεις
Όλοι έχουμε δει επιδείξεις πολεμικών τεχνών.
Ένοπλοι επιτιθέμενοι δέχονται κλοτσιές, γροθιές, ρίψεις, λαβές χεριών, λαβές ποδιών και ό,τι άλλο μπορούμε να φανταστούμε από τον αμυνόμενο.
Αυτές οι επιδείξεις σίγουρα φαίνονται εντυπωσιακές.
Μερικές μπορεί ακόμη και να είναι εντυπωσιακά κατορθώματα δεξιότητας, ταχύτητας, δύναμης, συντονισμού και τεχνικής.
Αλλά παραμένουν προκαθορισμένες και πολυδουλεμένες επιδείξεις.
Είναι χορογραφία.
Ακριβώς όπως στις ταινίες.
Μετά, ο καθένας πάει στο σπίτι του.
Κανείς δεν είναι υπό κράτηση.
Κανείς δεν είναι τραυματίας.
Κανείς δεν είναι νεκρός.
Δεν υπάρχει εισαγγελέας.
Δεν υπάρχει μήνυση.
Δεν υπάρχει αίμα.
Δεν υπάρχει πραγματικός φόβος.
Δεν υπάρχει αντίπαλος που δεν συνεργάζεται.
Και όπως λέει η γνωστή φράση:
«Τα πάντα δουλεύουν, όταν ο αντίπαλος συνεργάζεται».
Αυτό είναι το κλειδί.
Όταν ο άλλος συνεργάζεται, σχεδόν όλα φαίνονται να λειτουργούν.
Όταν όμως ο άλλος δεν συνεργάζεται, όταν έχει προετοιμαστεί, όταν έχει αποφασίσει, όταν επιτίθεται πρώτος, όταν είναι οπλισμένος, όταν είναι περισσότεροι, όταν υπάρχει αιφνιδιασμός, τότε η εικόνα αλλάζει ριζικά.
Δυστυχώς, στην πραγματικότητα σχεδόν ποτέ δεν πηγαίνει κάποιος σπίτι του αλώβητος μετά από σοβαρή βίαιη συμπλοκή.
Ίσως αν πρόκειται για χαμηλού επιπέδου κλιμακούμενη βία.
Δηλαδή έναν τσακωμό.
Και ούτε τότε είναι σίγουρο.
Ακόμη και αν έχει εκπαιδευτεί σκληρά στον καλύτερο αθλητικό σύλλογο πολεμικών τεχνών.
Έχουν καλύτερη τύχη όσοι έχουν εκπαιδευτεί;
Έχουν καλύτερη τύχη σε περίπτωση ενέδρας όσοι είναι εκπαιδευμένοι σε πολεμικές τέχνες από έναν άνθρωπο που δεν έχει εκπαιδευτεί καθόλου;
Ναι.
Αλλά στατιστικά όχι πολύ περισσότερο, ειδικά όταν μιλάμε για πραγματική ενέδρα, αιφνιδιασμό, ένοπλη επίθεση ή αριθμητική υπεροχή.
Γιατί;
Οι λόγοι είναι απλοί.
Πρώτον, προετοιμασία.
Ο επιτιθέμενος μας έχει επιλέξει. Είναι προετοιμασμένος. Είναι αποφασισμένος. Ήδη επιτίθεται.
Έχει το πλεονέκτημα.
Δεύτερον, έκπληξη.
Εκτός αν έχουμε εκπαιδευτεί να παρατηρούμε συνεχώς τον περίγυρό μας και να επεξεργαζόμαστε τι μας συμβαίνει, θα εκπλαγούμε.
Τρίτον, σύγχυση.
Η σύγχυση ακολουθεί αμέσως μετά την έκπληξη. Το μυαλό πρέπει να καταλάβει τι συμβαίνει.
Τέταρτον, αφομοίωση.
Πρέπει να απορροφήσουμε την πληροφορία. Να καταλάβουμε τι βλέπουμε. Να τοποθετήσουμε το συμβάν στο μυαλό μας.
Πέμπτον, επεξεργασία.
Αφού απορροφήσουμε τι συμβαίνει, πρέπει να αποφασίσουμε τι σημαίνει και τι μπορούμε να κάνουμε.
Έκτον, επιλογή.
Έχουμε ήδη εκπλαγεί, συγχυστεί, αφομοιώσει και επεξεργαστεί. Τώρα πρέπει να επιλέξουμε την κατάλληλη αντίδραση σε εξαιρετικά βίαιη επίθεση.
Αυτό προσθέτει ακόμη περισσότερο χρόνο.
Έβδομον, δράση.
Πρέπει τώρα να εφαρμόσουμε τη δική μας έντονη δράση για να αντιμετωπίσουμε ή να σταματήσουμε την επίθεση.
Όλα αυτά υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχουμε ήδη βρεθεί αναίσθητοι, μαχαιρωμένοι, πυροβολημένοι, βιασμένοι, πεσμένοι, περικυκλωμένοι ή σοβαρά τραυματισμένοι.
Καλή μας τύχη.
Αυτό ακούγεται σκληρό.
Αλλά είναι πιο χρήσιμο από την ψεύτικη σιγουριά.
Οι αφανείς δεξιότητες
Αυτός είναι ο λόγος που στο Combatives Group θεωρούμε τη διδασκαλία «αφανών» δεξιοτήτων εξαιρετικά σημαντική.
Παρατηρητικότητα.
Πρόληψη.
Διαχείριση της εγγύτητας.
Επίγνωση της κατάστασης.
Αξιολόγηση του κινδύνου.
Αντίληψη προ-επιθετικών ενδείξεων.
Έλεγχος απόστασης.
Κατανόηση ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Νομική κρίση.
Αποφυγή κλιμάκωσης.
Απουσία.
Αποφυγή.
Απόδραση.
Αυτά δεν φαίνονται τόσο εντυπωσιακά όσο μια εναέρια κλωτσιά.
Δεν γεμίζουν εύκολα ένα βίντεο επίδειξης.
Δεν κάνουν τον μαθητή να νιώθει σαν ήρωας ταινίας.
Όμως μπορεί να τον κρατήσουν ζωντανό, ελεύθερο και εκτός προβλήματος.
Αυτό είναι που έχει σημασία.
Το χειρότερο μέρος είναι ότι αστυνομικοί στους δρόμους και στρατιώτες στη μάχη αντιμετωπίζουν αυτούς τους κινδύνους συνεχώς.
Φανταστείτε να πρέπει να τα αντιμετωπίσετε όλα αυτά άοπλοι.
Και εδώ πρέπει να τεθεί το τελικό, δυσάρεστο ερώτημα:
Πότε ακριβώς σας δίδαξαν να αντιμετωπίσετε όλα αυτά στον αθλητικό σύλλογο πολεμικών τεχνών;
Τελικό συμπέρασμα
Οι πολεμικές τέχνες μπορούν να είναι αξιόλογες.
Μπορούν να δώσουν φυσική κατάσταση.
Πειθαρχία.
Συντονισμό.
Αυτοπεποίθηση.
Τεχνική.
Μαχητική εμπειρία.
Αγωνιστική δοκιμή.
Παράδοση.
Κοινότητα.
Προσωπική ανάπτυξη.
Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι είναι πραγματικά «πολεμικές» με την κυριολεκτική, στρατιωτική έννοια.
Ο πόλεμος είναι ένοπλος.
Ο στρατός είναι ένοπλος.
Το CQC και το CQB είναι στρατιωτικές και τακτικές έννοιες, όχι απλή αίθουσα προπόνησης.
Η άοπλη μάχη είναι έσχατη επιλογή στο πεδίο μάχης.
Η αυτοάμυνα του πολίτη είναι άλλο αντικείμενο από την αθλητική αντιπαράθεση.
Και η πραγματική προσωπική ασφάλεια αρχίζει πριν από τη συμπλοκή.
Το να ξέρεις να χτυπάς δεν σημαίνει ότι ξέρεις αυτοάμυνα.
Το να ξέρεις να αγωνίζεσαι δεν σημαίνει ότι ξέρεις να αποφύγεις απειλή.
Το να έχεις τεχνική ύλη δεν σημαίνει ότι έχεις επίγνωση.
Το να έχεις μαύρη ζώνη δεν σημαίνει ότι ξέρεις νόμο.
Το να έχεις κάνει σκληρή προπόνηση δεν σημαίνει ότι θα αναγνωρίσεις ενέδρα.
Το να έχεις κερδίσει αγώνα δεν σημαίνει ότι θα λειτουργήσεις σωστά όταν σε αιφνιδιάσουν με όπλο, αριθμούς και ακραία βία.
Άρα, μήπως πρέπει να μιλήσουμε πιο καθαρά;
Οι περισσότερες σημερινές «Πολεμικές Τέχνες» είναι καλύτερο να περιγράφονται ως μαχητικά αθλήματα, παραδοσιακές πρακτικές ή συστήματα μαχητικής άσκησης.
Η αυτοάμυνα είναι άλλο πράγμα.
Η αυτοπροστασία είναι ακόμη ευρύτερη.
Και το Combatives, όπως το αντιλαμβάνεται το Combatives Group, δεν ενδιαφέρεται να προστατεύσει όρους, παραδόσεις ή φαντασίες.
Ενδιαφέρεται να προστατεύσει ανθρώπους.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι οι πολεμικές τέχνες πραγματικά πολεμικές;
Στις περισσότερες σημερινές μορφές τους, όχι με την κυριολεκτική έννοια. Είναι συχνότερα μαχητικά αθλήματα, παραδοσιακές πρακτικές ή μέθοδοι αυτοβελτίωσης. Το «πολεμικό» έχει στρατιωτική έννοια και σχετίζεται με πόλεμο, στρατιώτες, όπλα και επιχειρησιακή εφαρμογή.
Είναι άχρηστες οι πολεμικές τέχνες;
Όχι. Μπορούν να προσφέρουν φυσική κατάσταση, πειθαρχία, τεχνική, αυτοπεποίθηση, συντονισμό και αγωνιστική εμπειρία. Το πρόβλημα είναι όταν παρουσιάζονται ως πλήρης αυτοάμυνα ή στρατιωτική ρεαλιστική εκπαίδευση ενώ δεν είναι.
Γιατί ο στρατός δεν βασίζεται στην άοπλη μάχη;
Επειδή ο στρατός είναι πάντα ένοπλος. Ο στρατιώτης μαθαίνει πρώτα να χρησιμοποιεί τα όπλα του, την ομάδα του και την τακτική του. Η άοπλη μάχη είναι έσχατη επιλογή όταν δεν υπάρχει άλλο μέσο.
Τι είναι το CQC;
CQC σημαίνει Close Quarters Combat, δηλαδή μάχη κοντινής εγγύτητας. Είναι κυρίως στρατιωτική και τακτική έννοια που περιλαμβάνει ένοπλη και περιορισμένα άοπλη δράση σε μικρές αποστάσεις.
Γιατί διδάσκεται άοπλη μάχη σε κάποιους στρατούς;
Κυρίως για ψυχολογικά και σωματικά οφέλη: φυσική κατάσταση, αντοχή, επιθετική νοοτροπία, αυτοπεποίθηση και προθυμία να κλείσει κανείς απόσταση με τον αντίπαλο. Δεν είναι όμως συνήθως κύρια τακτική δεξιότητα.
Πού είναι πιο χρήσιμη η άοπλη μάχη;
Στην αστυνομία και στην πολιτική αυτοάμυνα μπορεί να έχει μεγαλύτερη πρακτική αξία, επειδή η αστική βία συμβαίνει συχνά σε κοντινή απόσταση. Ο πολίτης, ειδικά στην Ελλάδα, συνήθως δεν φέρει νόμιμα όπλο, άρα είναι πιθανότερο να χρειαστεί άοπλη αυτοπροστασία.
Είναι οι πολεμικές τέχνες και η αυτοάμυνα το ίδιο;
Όχι. Μπορεί να έχουν κοινά στοιχεία, αλλά η αυτοάμυνα απαιτεί παρατηρητικότητα, πρόληψη, διαχείριση εγγύτητας, επίγνωση κατάστασης, αξιολόγηση κινδύνου, νόμιμη κρίση και ικανότητα αποφυγής πριν από τη φυσική σύγκρουση.
Γιατί δεν αρκεί η τεχνική;
Επειδή στον δρόμο δεν υπάρχουν κανόνες, διαιτητές, χρονικά όρια, καθαρός χώρος ή συνεργάσιμος αντίπαλος. Η επίθεση μπορεί να είναι αιφνιδιαστική, ένοπλη, αριθμητικά άνιση και εξαιρετικά βίαιη.
Έχει καλύτερη τύχη ένας ασκούμενος πολεμικών τεχνών από έναν ανεκπαίδευτο;
Ναι, αλλά όχι όσο πιστεύουν πολλοί, ειδικά σε ενέδρα ή ένοπλη επίθεση. Ο επιτιθέμενος έχει πρωτοβουλία, προετοιμασία και έκπληξη. Ο αμυνόμενος χρειάζεται χρόνο για να αντιληφθεί, να επεξεργαστεί, να επιλέξει και να δράσει.
Τι διδάσκει διαφορετικά το Combatives Group;
Δίνει έμφαση στις αφανείς δεξιότητες: παρατηρητικότητα, πρόληψη, διαχείριση εγγύτητας, επίγνωση κατάστασης, αξιολόγηση κινδύνου, νόμιμη χρήση δύναμης, αποφυγή, απόδραση και ρεαλιστική δράση υπό πίεση.
Σχετικά άρθρα
Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr
- Πόσο Πολεμικές είναι οι Πολεμικές Τέχνες;
Σχετικό με το παρόν άρθρο και την κεντρική αποδόμηση του όρου «Πολεμικές Τέχνες». - Πολεμικές τέχνες, Μαχητική άθληση ή Αυτοάμυνα
Σχετικό με τη διάκριση ανάμεσα σε πολεμικές τέχνες, μαχητική άθληση και πραγματική αυτοάμυνα. - Περί CQC και Combatives
Σχετικό με τη διαφορά ανάμεσα στο CQC, το CQB και τη σύγχρονη αντίληψη του Combatives. - “Street-fighting” και Αυτοάμυνα
Σχετικό με τη διάκριση ανάμεσα στην παράνομη οδομαχία και τη νόμιμη αυτοάμυνα. - Αυτοάμυνα ή Αυτοπροστασία και ποια είναι η διαφορά;
Σχετικό με τη διάκριση ανάμεσα στην πρόληψη πριν από την επίθεση και στη δράση όταν η επίθεση έχει ήδη ξεκινήσει. - Υπάρχουν «κανόνες» στον δρόμο; Πολλοί λένε όχι… Σφάλουν!
Σχετικό με τη διαφορά ανάμεσα σε αθλητικό περιβάλλον και πραγματική βία δρόμου. - Σύστημα Combatives Group για Πολίτες, Αστυνομία και Στρατό
Σχετικό με την εφαρμογή του Combatives σε πολιτικό, αστυνομικό και στρατιωτικό περιβάλλον. - Defendu, μια πρώτη ματιά
Σχετικό με την ιστορική ρίζα του σύγχρονου Combatives και τη διαφορά του από παραδοσιακές αίθουσες πολεμικών τεχνών. - Η αυτοάμυνα και οι πολεμικές τέχνες είναι το ίδιο πράγμα;
Σχετικό με τη βασική διάκριση ανάμεσα στην αυτοβελτίωση μέσω πολεμικών τεχνών και στην επιβίωση μέσω αυτοάμυνας.
Σημείωση ασφαλείας
Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί οδηγό βίας, δεν παρέχει τεχνικές επίθεσης και δεν προτρέπει σε σύγκρουση.
Η ανάλυση αφορά τη διάκριση ανάμεσα σε πολεμικές τέχνες, μαχητικά αθλήματα, στρατιωτικό CQC, αστυνομική εφαρμογή, αυτοπροστασία και αυτοάμυνα πολιτών.
Για τον πολίτη, η πρώτη επιλογή πρέπει να είναι η πρόληψη, η απουσία, η αποφυγή, η απόδραση, η αποκλιμάκωση και η νόμιμη κρίση. Η φυσική αυτοάμυνα είναι έσχατη επιλογή, μόνο όταν δεν υπάρχει άλλη πρακτική και νόμιμη λύση.
Για πραγματική νομική αξιολόγηση οποιουδήποτε περιστατικού απαιτείται συμβουλή από αρμόδιο δικηγόρο.
Σημείωση εμπειρίας
Το περιεχόμενο βασίζεται στη μεθοδολογία και την πρακτική εμπειρία του Combatives Group στην εκπαίδευση προσωπικής ασφάλειας, αυτοπροστασίας και ρεαλιστικής αυτοάμυνας.
Η προσέγγιση δίνει έμφαση στη διάκριση ανάμεσα σε αθλητικό, στρατιωτικό, αστυνομικό και πολιτικό πλαίσιο, στην αποδόμηση της σύγχυσης γύρω από τον όρο «Πολεμικές Τέχνες», και στην ανάγκη ο πολίτης να εκπαιδεύεται όχι μόνο σε φυσική δράση, αλλά κυρίως σε πρόληψη, επίγνωση, αξιολόγηση κινδύνου και νόμιμη απόφαση.
Επικοινωνία
Αν θέλετε να καταλάβετε στην πράξη τη διαφορά ανάμεσα στις πολεμικές τέχνες, τη μαχητική άθληση, την αυτοπροστασία και τη ρεαλιστική αυτοάμυνα, η θεωρία δεν αρκεί.
Η ουσιαστική κατανόηση έρχεται μέσα από καθοδηγούμενη εκπαίδευση, πρακτική εφαρμογή, ρόλους, προσομοιώσεις, σενάρια, πίεση και σοβαρή ανάλυση του τι λειτουργεί πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια απειλή.
Επικοινωνήστε με το Combatives Group για να ενημερωθείτε για μαθήματα, σεμινάρια και εκπαιδευτικά προγράμματα προσωπικής ασφάλειας, αυτοπροστασίας και ρεαλιστικής αυτοάμυνας.