Κανόνας 4 – Δημιουργία φράγματος
Η συζήτηση για το τι ακριβώς μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο, ποιές είναι οι λειτουργίες του και πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί απαιτεί πολλές διευκρινήσεις και δεν μπορεί να περιγραφεί σε λίγες γραμμές.
Αποτελεί από μόνο του ένα σημαντικότατο κεφάλαιο της αυτοπροστασίας και αναλύεται στα τρίμηνα σεμινάρια του Combatives Group εκτενώς, με όλες τις λεπτομέρειες.
Σε γενικές γραμμές όμως, ο όρος αμυντικό εμπόδιο, ετυμολογικά και μόνο, δηλώνει και την πρώτη του λειτουργία. Δημιουργεί ένα εμπόδιο μεταξύ δύο χώρων, αντικειμένων ή προσώπων.
Τις περισσότερες φορές σε καταστάσεις αυτοάμυνας, εμπόδιο θα είναι τα χέρια μας.
Άλλες φορές πάλι, μπορεί να περιλαμβάνει αντικείμενα (μικρά ή μεγάλα, σταθερά ή κινούμενα) ή και άλλους ανθρώπους. Με το οποιασδήποτε μορφής φράγμα προστατεύουμε, σε πρώτη φάση, τον σώμα μας από ενδεχόμενη επίθεση. Το εμπόδιο αυτό θα καλύψει το σώμα μας.
Σε τί άλλο μπορεί να χρησιμεύσει αυτό;
Μπορεί κάλλιστα να αποθαρρύνει τον επιτιθέμενο, ιδιαίτερα όταν αυτός δεν είναι σαφώς αποφασισμένος να μας βλάψει.
Τα συνήθη παραδοσιακά συστήματα πολεμικών τεχνών μας διδάσκουν να παίρνουμε μια αμυντική στάση (καλό είναι αυτό) αν θέλουμε να δηλώσουμε στον εν δυνάμει επιτιθέμενο τις προθέσεις μας, δείχνοντας έτσι ότι είμαστε πρόθυμοι και έτοιμοι να «πολεμήσουμε». Εδώ υπάρχει όμως και ένα σαφές μειονέκτημα: παύουμε να έχουμε το στοιχείο της έκπληξης υπέρ μας (συνεπώς οι πιθανότητες νίκης μειώνονται δραστικά).
Στο Combatives όμως, διδάσκουμε ότι τα χέρια μας και όλο μας το σώμαπρέπει να δείχνουν ότι σκοπός μας είναι η αποκλιμάκωση της έντασης και η αποφυγή της βίας.
Πρέπει, δηλαδή, να κάνουμε κάθε προσπάθεια για την εκτόνωση της κατάστασης (όταν αυτό είναι δυνατόν) ή, τουλάχιστον να φανεί ότι κάνουμε. Έτσι μπορεί να επικρατήσει η ηρεμία και η κοινή λογική και τελικά να αποφευχθεί η σύγκρουση. Παράλληλα, όμως, θα έχουμε και όλους τους μάρτυρες που μπορεί να παρευρίσκονται με το πλευρό μας ή και το ίδιο το κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης της περιοχής (CCTV). Τυχόν μάρτυρες μπορεί να αποδειχθούν πολύ χρήσιμοι στο δικαστήριο, εάν οι συνέπειες μας οδηγήσουν εκεί. Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να είμαστε έτοιμοι για δράση, αν χρειαστεί. Όλη μας η στάση (η θέση των χεριών και του σώματος) αποτελεί μια «προσποίηση». Η όλη μας εικόνα δείχνει ότι δεν θέλουμε ή και δεν μπορούμε να αμυνθούμε, πράγμα τελείως διαφορετικό από την πραγματικότητα. Μπορεί να πετύχουμε έτσι ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω:
- Αποκλιμάκωση της βίας.
- Έγκαιρη ειδοποίηση για τις προθέσεις του αντιπάλου.
- Σκανδάλη ενεργοποίησης.
- Αφαιρούμε από τον επιτιθέμενο το στοιχείο του αιφνιδιασμού.
- Επιτυγχάνουμε πιο εύκολα την νίκη.
- Να έχουμε τον νόμο με το μέρος μας.
Βέβαια, αν ο επιτιθέμενος ήδη τρέχει προς το μέρος μας και σαφώς ετοιμάζεται να μας χτυπήσει, το εμπόδιο δεν έχει νόημα και μπορεί να παρακαμφθεί μιας και η κλιμάκωση έχει ήδη λάβει χώρα.
Κανόνας 5 – Αποκλιμάκωση]
Αυτό είναι κάτι που μπορεί να λειτουργήσει υπέρ σας με δύο τρόπους. Πρόκειται για ένα σημαντικότατο βήμα για την (φυσική και νομική) προστασία του πολίτη. Τονίζουμε πάλι ότι αναφερόμαστε στην προστασία του άμαχου πολίτη. Αν θέλουμε λοιπόν να παραμείνουμε ελεύθεροι πολίτες, τότε πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια να απουσιάσουμε, να αποφύγουμε ή να αποδράσουμε από τη βία.
Όταν χρησιμοποιείται βία, πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπ’ όψιν το πόση θεωρείται ΛΟΓΙΚΗ, το πόση είναι πραγματικά ΑΝΑΓΚΑΙΑ και ΑΝΑΛΟΓΗ (σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να είναι αλόγιστη). Εάν εφαρμοστεί περισσότερη βία απ’ ότι πραγματικά απαιτείται για να αναχαιτιστεί ο επιτιθέμενος, τότε ο νόμος θα ελέγξει περαιτέρω το περιστατικό και μπορεί να θεωρηθούμε εμείς οι θύτες και να χάσουμε, τελικά, εμείς την ελευθερία μας.
Με λίγα λόγια:
Η βία έχει συνέπειες σε πολλά επίπεδα. – Ζακ Καπανταϊδάκης
Η αποκλιμάκωση περιλαμβάνει πέντε στοιχεία:
- Ψάχνουμε για πιθανή έξοδο
- Κατευνάζουμε τον επιτιθέμενο
- Παρατηρούμε για ύπαρξη όπλων
- Παρατηρούμε αν υπάρχουν συνεργοί
- «Στήνουμε» τον επιτιθέμενο για επίθεση (στην περίπτωση που χρειαστεί)
Εντοπίζουμε την Έξοδο
Όσο ταχύτερα μπορέσουμε να αποφύγουμε την σύγκρουση ή να αποδράσουμε από αυτή, τόσο το καλύτερο.
Δεν υπάρχει απολύτως κανένας λόγος να πιέσουμε για σύγκρουση αν έχουμε μια διέξοδο.
Βασικός μας στόχος είναι η επιβίωση από μία πιθανή επίθεση και η αποφυγή τραυματισμού.
Κατευνάζουμε τον Επιτιθέμενο
Ο κατευνασμός ενός άτομου δεν γίνεται μόνο δια στόματος. Αντιθέτως, χρησιμοποιείται όλο το σώμα. Χρησιμοποιούμε τα μάτια μας, τα χέρια μας, τον κορμό μας αλλά και τα πόδια μας.
Με αυτά καταφέρνουμε τα παρακάτω:
- Τοποθετούμε ένα εμπόδιο ανάμεσα σε εμάς και τον επιτιθέμενο με τα ημιτετηγμένα χέρια μας
- Στρέφουμε το σώμα μας ελαφρά ώστε να παρουσιάζεται μικρότερος στόχος
- «Φυτεύουμε» τα πόδια μας για να έχουμε μια καλύτερη βάση σε επικείμενη επίθεση
- Παίζουμε «θέατρο» στους παρατηρητές ότι δεν ψαχνόμαστε για καυγά
- Εδραιώνουμε διακριτική αλλά ισχυρή σωματική άμυνα
- Ψάχνουμε ενεργά για τη μικρότερη διαδρομή προς την έξοδο
- Ψάχνουμε ενεργά για οποιαδήποτε όπλα και συνεργούς που μπορεί να έχει
- Θέτουμε βάση για νόμιμη άμυνα (αν βρισκόμαστε σε δημόσιο χώρο με κοινό)
Όλα τα παραπάνω επιτυγχάνονται με την καλή τοποθέτηση των χεριών, του σώματος και των ποδιών. Το πώς ακριβώς πρέπει να τοποθετήσουμε τα χέρια μας για να δώσουμε το σωστό σήμα ότι δεν επιθυμούμε συμπλοκή.
Το να σηκώνουμε τα χέρια με ανοιχτές παλάμες ανάμεσα σε εμάς και τον εν δυνάμει επιτιθέμενο, ισοδυναμεί με επίδειξη μη επιθετικότητας σχεδόν οπουδήποτε στον κόσμο. Επειδή μπορεί να υπάρχουν κάμερες ή/και μάρτυρες, η κίνηση αυτή θα μας θωρακίσει νομικά.
Εάν η κατάσταση τελειώσει εκεί, τότε είναι όλα καλά αφού έχουμε επιτύχει τον στόχο μας, να αποφύγουμε δηλαδή την συμπλοκή. Όπως και να’ χει όμως, ποτέ δεν είναι σοφό να γυρίσουμε την πλάτη μας στον επιτιθέμενο, όσο και αν αυτό δείχνει ασφαλές. Θα πρέπει ΠΑΝΤΑ να συνεχίζουμε να είμαστε σε επιφυλακή, μέχρι να απομακρυνθούμε τελείως από το περιστατικό.
Παρατηρούμε για Όπλα
Κατά τη διάρκεια όλης αυτής της διαδικασίας θα πρέπει ενεργά να ψάχνουμε για τυχόν όπλα στο σώμα και ειδικά στα χέρια του. Αυτό είναι ψηλά στην λίστα μας σε κάθε πιθανή κατάσταση σύγκρουσης.
Αρχικά, ένα όπλο στο χέρι ενός εν δυνάμει δράστη κλίνει σε μεγάλο βαθμό τις πιθανότητες υπέρ του. Δεν πρέπει να του επιτρέψουμε να το «τραβήξει», αλλιώς μπορεί να το χρησιμοποιήσει εναντίον μας με καταστροφικές συνέπειες. Πρέπει να γίνει κάθε δυνατή προσπάθεια για να εντοπίσουμε το όπλο και να αποτρέψουμε τέτοιο ενδεχόμενο. Ένας εκπληκτικά αυξανόμενος αριθμός ανθρώπων κυκλοφορεί οπλισμένος στις μέρες μας.
Παρατηρούμε για Συνεργούς
Αυτό το ενδεχόμενο μας φέρνει σε ακόμη πιο δύσκολη θέση. Την αντιμετώπιση με έναν συνεργό ή ενδεχομένως, περισσότερους δράστες. Όπως και η παρουσία ενός όπλου, οι πολλαπλοί επιτιθέμενοι μόνο καλό δεν είναι.
Το κύριο πράγμα που πρέπει να αναζητούμε είναι μια δίοδο διαφυγής, κρατώντας, αν είναι δυνατό, ταυτόχρονα την πλάτη μας σε ένα στερεό και μεγάλο αντικείμενο. Εάν η επιλογή (διαφυγής) είναι ανοιχτή, «την κάνουμε!».
Αν όχι, προετοιμαζόμαστε να ασκήσουμε άγρια, αδίστακτη και ανελέητη βία έως ότου την δημιουργήσουμε.
Ο οπλισμός και οι πολλοί επιτιθέμενοι περιπλέκουν την κατάσταση σε μεγάλο βαθμό, δεν αναιρείται όμως το γεγονός ότι οι αρχές που ακολουθούμε στην εκπαίδευση των μαθητών μας στο Combatives Group λειτουργούν, ακόμη και τότε.
Τον Στήνουμε για ήττα
Όλα τα παραπάνω αποτελούν, στην ουσία, μέρος του στησίματος του επιτιθέμενου αλλά και όλης της κατάστασης. Το στήσιμο είναι απαραίτητο όταν για οποιονδήποτε λόγο ο εν δυνάμει δράστης δεν θέλει να το «αφήσει» και συνεχίζει πιέζει για να επιφέρει σωματική σύγκρουση. Πρόκειται για τη συνέχιση του «κατευνασμού» και της «αποκλιμάκωσης». Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για το στήσιμο του σκηνικού μιας επίθεσης, από εμάς! Εξαπατούμε τόσο τον επιτιθέμενο όσο και το κοινό (κάμερες ή/και μάρτυρες), στήνοντας το παιχνίδι στα μέτρα μας, βρισκόμενοι ταυτόχρονα πανέτοιμοι για επίθεση.
Η απόσπαση της προσοχής του είναι ο κύριος στόχος εδώ. Ένα άτομο που έχει αποφασίσει να μας επιτεθεί είναι επικίνδυνο και πρέπει να «σκορπίζουμε/αποσπούμε» την προσοχή του από τις δικές μας προθέσεις. Αυτό θα χρειαστεί κάποιον «θεατρινισμό» από την πλευρά μας. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μια σωματική, οπτική ή λεκτική (προφορική) απόσπαση της προσοχής ή έναν συνδυασμό αυτών.
Κανόνας 6 – Επίθεση
Σε ένα δικαστήριο είναι ο λόγος του ενός εναντίον του λόγου του άλλου.
Στη Νότιο Αφρική, όπου μεγάλωσα, το ρητό ήταν:
«Είναι καλύτερα να κριθείς από έξι, παρά να μεταφερθείς από έξι.» (“It is better to be judged by six than carried by six.” – καλό για τις συνθήκες εκεί… Δεν ισχύει εδώ).
Με άλλα λόγια, καλλίτερα να δικαστείς παρά να μεταφερθείς νεκρός. Θα ήταν βολικό να σας πω ότι αν δεν υπάρχουν μάρτυρες και κάμερες, είναι ζωτικής σημασίας να επιτεθείτε πρώτοι! Ιδανικά, θα πρέπει να ξεκινήσετε με μια προληπτική επίθεση σε απάντηση μιας επικείμενης επίθεσης. Μια προληπτική επίθεση είναι πάντα καλύτερη, αν θέλετε να έχετε το στοιχείο της έκπληξης με το μέρος σας, στερώντας έτσι την δυνατότητα της πρώτης επίθεσης του εν δυνάμει δράστη (την πρωτοβουλία του επιτιθέμενου, άρα και την δική σας αδυναμία). Ακόμη και τότε η νομιμότητα μιας τέτοιας (προληπτικής) επίθεσης μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Ωστόσο, επειδή η δικαιοσύνη είναι τυφλή, αλλά σίγουρα δεν είναι χαζή, θα πρέπει να μπορείτε να το δικαιολογήσετε και σε δικαστήριο, αν χρειαστεί.
Υπάρχουν φορές, ωστόσο, που τα πράγματα μπορούν να πάνε πολύ στραβά, πολύ γρήγορα. Είναι βασικό να αναγνωρίσουμε είναι ότι την στιγμή που ο φραγμός σας (προσωπικός κύκλος) έχει παραβιαστεί με φυσικά μέσα δηλαδή σπρώξιμο, κτύπημα/τα κτλ. (νομικά γνωστά ως βιαιοπραγία), απειλείστε.
Η επικείμενη απειλή κατά της υγείας και της ζωής σας αλλά και η πιθανότητα εξάσκησης περεταίρω βίας, σας επιτρέπει δικαιωματικά να κάνετε κάτι για αυτό (πάντα εντός του πλαισίου του νόμου).
Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε εδώ την «Παράλληλη πορεία βίας και απειλής». Νομικά, τουλάχιστον στα περισσότερα πολιτισμένα μέρη του κόσμου, δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε περισσότερη βία από ό, τι είναι απαραίτητο για να σταματήσει η βία που διαπράττεται εναντίων σας. Αυτό ονομάζεται και «Ορθή χρήση βίας».
Για να το θέσω απλά, αν κάποιος σας βρίσει ή σας χαστουκίσει, δεν μπορείτε να το στείλετε στο νοσοκομείο με σπασμένο σαγόνι και σπασμένα άκρα, ούτε φυσικά να τον πυροβολήσετε. Κατά κανόνα, τα δικαστήρια περιμένουν να δουν «ίσα όπλα» (στην πραγματικότητα θα προτιμούσαν να μην δουν καν τη χρήση όπλου). Αυτό σημαίνει ότι εάν ένας επιτιθέμενος «τραβήξει» γκλομπ στα 5 μέτρα π.χ. και τον πυροβολήσετε, το δικαστήριο θα θεωρήσει ότι εσείς είστε ο επιτιθέμενος.
Πάντα παρέχουν κάποια διασκέδαση για μένα οι διάφοροι αυτοαποκαλούμενοι μεγάλοι «μάστερ» όταν δείχνουν την μία ή άλλη τεχνική αφοπλισμού εναντίον μαχαιριού (ή πιστολιού) και στη συνέχεια χρησιμοποιούν το ίδιο μαχαίρι (ή πιστολι) να σφάξουν ή να πυροβολήσουν τον «επιτιθέμενο» τους.
Σε ένα αστικό δικαστήριο, υπάρχει μια νομική ορολογία που χρησιμοποιείται γι’ αυτό:
«Φόνος ή Ανθρωποκτονία.»
Σε ορισμένες χώρες μάλιστα, εάν είστε άτομο με πιστοποιημένες γνώσεις πολεμικών τεχνών, το αποκαλούν και δολοφονία.
Και τα δύο (Ανθρωποκτονία και Δολοφονία) φυσικά επισύρουν σοβαρές ποινές φυλάκισης. Πάντα να έχετε κατά νου τη συνετή και ορθή χρήση της βίας. Υπάρχουν όρια ακόμη και για τον αντεπιτιθέμενο…
Η αντεπίθεση έχει κανόνες. Θα μας εξυπηρετήσει να τους έχουμε πάντα στο νου μας και να τους εφαρμόζουμε.
Θα πρέπει να χτυπήσουμε:
- Πρώτοι
- Δυνατά
- Συνεχόμενα
Θυμηθείτε «Π-Δ-Σ» και να επιμείνετε σε αυτή τη στρατηγική.
Πρώτοι
Ο στόχος μας εδώ να κτυπήσουμε τον εν δυνάμει επιτιθέμενο εξ’ απήνης. Να «Κάνουμε σε αυτόν πριν το κάνει σε μας» (θυμηθείτε την διάταξη επικείμενης επίθεσης). Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να κερδίσετε την πρωτοβουλία. Ο νόμος γενικά δεν είναι σύμφωνος με αυτή την προσέγγιση και θα πρέπει να αποδείξουμε ότι ήμασταν σε άμεσο κίνδυνο. Για το λόγο αυτό, η «επίδειξη» της απροθυμίας και της αποκλιμάκωσης είναι ιδιαίτερα αναγκαία σε δημόσιους χώρους ή όπου υπάρχουν μάρτυρες.
Δυνατά
Είναι πολύ σημαντικό το πρώτο κτύπημα μας να είναι αρκετά δυνατό ώστε να επιφέρει λιποθυμία ή αναισθητοποίηση στον αντίπαλο, επιτρέποντας τεχνικές επακολούθησης που θα τον εξουδετερώσουν, θα τον αναγκάσουν να τραπεί σε φυγή ή θα μας επιτρέψουν να αποδράσουμε.
Συνεχόμενα
Δυνατά, επαναλαμβανόμενα κτυπήματα επακολούθησης, αναγκάζουν έναν επιτιθέμενο να αμυνθεί, αντί να πραγματοποιήσει την επίθεσή του σε μας. Αυτό είναι πολύ προτιμότερο να υποστούμε εμείς βίαιο ξυλοδαρμό ή χειρότερα. Βεβαιωνόμαστε ότι εφαρμόζουμε τον κανόνα «Το μόλις αρκετό, αρκεί».
Είναι, επίσης, καλό να θυμόμαστε ότι η αντεπίθεση σαν στόχο έχει να είναι:
- Απλή
- Βάρβαρη
- Γρήγορη
- Ολοκληρωτική
Θυμηθείτε «Α–Β–Γ-Ο» και επιμείνετε σε αυτή τη στρατηγική.
Απλή
Υπάρχουν εκείνοι που θα αμφισβητήσουν τον πρώτο κανόνα «Απλή» (τεχνική) υποστηρίζοντας ότι δεν είναι πάντα το καλύτερο. Πιστέψτε με όταν σας λέω ότι όταν το πρόβλημα είναι επάνω μας και η απειλή πραγματική (και όχι στο ρινγκ κάποιου γυμναστηρίου), πάντα θα πάμε πίσω στα βασικά. Αυτό είναι κανόνας γιατί, αν η εκπαίδευσή μας έγινε σωστά, τα βασικά είναι αυτά που έχουμε ασκήσει περισσότερο και γνωρίζουμε καλύτερα.
Βάρβαρη
Η βάρβαρη επίθεση είναι άγρια και ανελέητη. Αυτό προκαλεί σοκ, απαραίτητο για να αποκτήσουμε και να διατηρήσουμε την πρωτοβουλία, καθώς χτυπάμε τον αντίπαλο επανειλημμένα. Θα είναι σχεδόν αδύνατο για τον επιτιθέμενο να σκεφτεί την επίθεση, όταν θα είναι αναγκασμένος να υπερασπιστεί τον εαυτό του ενάντια στην άγρια αντεπίθεσή μας.
Γρήγορη
Η ταχύτητα της δικής μας αντίδρασης (αντεπίθεσης) είναι απαραίτητη, ώστε ο δράστης να μην προλάβει να αμυνθεί. Με την γρήγορη επίθεση αποκλείουμε την αντίδραση του αντιπάλου. Το να εξουδετερώσει κανείς την άμυνα ενός «ψυχωμένου» και έτοιμου αντιπάλου δεν είναι ποτέ εύκολο (ειδικά όταν τα πνεύματα είναι οξυμένα) λόγω της «ενστικτώδους αντίδρασης». Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθεί μια τεχνική αντιπερισπασμού (Μπλόφα) για να αποσπάσει την προσοχή του.
Ολοκληρωτική
Για έναν πολίτη, η «ολοκληρωτική» λύση σπάνια σημαίνει να σκοτώσει, εκτός φυσικά αν η ζωή του και σωματική του ακεραιότητα βρίσκονται σε κίνδυνο. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν ο επιτιθέμενος είναι οπλισμένος και εμείς δεν είμαστε. Σε μια τέτοια περίπτωση, ΑΝ ο επιτιθέμενος δεν σταματήσει την (δολοφονική) επίθεσή του, ΙΣΩΣ να χρειαστεί να φτάσουμε στα άκρα και να τον σκοτώσουμε.
Θυμηθείτε ότι ακόμη και τότε η πράξη αυτή μπορεί να κριθεί ακραία.
Στην πράξη, δεν μπορούμε να σταματήσουμε την επίθεσή μας μέχρι ο δράστης να είναι κάτω στο έδαφος και ανίκανος πια να αποτελέσει απειλή. Δεν πρέπει να ξεγελαστούμε νομίζοντας ότι είμαστε ασφαλής. Μπορεί ξαφνικά να έχουμε έναν επιτιθέμενο, που θεωρήσαμε ότι είχαμε εξουδετερώσει, να μας επιτίθεται από τα νώτα.
Οι παραπάνω κανόνες είναι απαραβίαστοι. Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι αν δεν ακολουθούνται πιστά, μπορεί κάλλιστα να οδηγηθούμε σε δυσάρεστες και επίπονες εκπλήξεις. Έχω βιώσει τον πόνο της απώλειας μαθητή και φίλου που δεν ακολούθησε μόνο έναν από τους κανόνες. Το τελικό αποτέλεσμα ήταν ένας άνθρωπος νεκρός και δύο οικογένειες κατεστραμμένες ή όπως λέει ο δάσκαλός μου:
«Σε κάθε βίαιη συμπλοκή υπάρχουν ένας νικητής και δύο χαμένοι» – Mickey Davidow.