Γιατί οι ανόητες πολεμικές τέχνες πετυχαίνουν;

Οι Τσαρλατάνοι είναι καλλίτεροι πωλητές. Γνωρίζουν είτε από ένστικτο είτε από μελέτη την αγορά και τον στόχο τους και την καλύπτουν καλά. Υπόσχονται «Μερικές γρήγορες κινήσεις για να κερδίσεις κάθε streetfight» ή «Κερδίστε μια μάχη σε 3 δευτερόλεπτα», όλα σε βίντεο, DVD ή επίδειξη διάρκειας 5 λεπτών.
Περιεχόμενα άρθρου

Οι ανόητες πολεμικές τέχνες και τα ανόητα συστήματα «αυτοάμυνας» πετυχαίνουν επειδή πουλούν κάτι πολύ ελκυστικό:

εύκολη λύση, χωρίς πόνο, χωρίς πίεση, χωρίς αμφισβήτηση, χωρίς αποτυχία και χωρίς πραγματικό κόστος.

Ο μέσος άνθρωπος δεν γνωρίζει την πραγματική βία. Δεν έχει παλέψει για την υγεία ή τη ζωή του. Δεν έχει βιώσει σοβαρή επίθεση. Δεν έχει δοκιμαστεί υπό φυσιολογικό και ψυχολογικό στρες. Άρα είναι εύκολο να εντυπωσιαστεί από θεατρικές επιδείξεις, σπασίματα, παραδόσεις, μυστικισμό, τίτλους, στολές, βίντεο και ανθρώπους που μιλούν με απόλυτη σιγουριά.

Η σοβαρή αυτοπροστασία είναι λιγότερο εμπορική.

Δεν υπόσχεται ότι θα νικήσετε κάθε επίθεση σε τρία δευτερόλεπτα. Δεν υπόσχεται ότι θα γίνετε άτρωτοι από το σπίτι σας. Δεν υπόσχεται ότι με λίγες κινήσεις θα λύσετε τη βία.

Υπόσχεται εργασία.

Πίεση.
Ιδρώτα.
Αμηχανία.
Αποτυχία.
Διόρθωση.
Σενάρια.
Σωματικό και ψυχολογικό στρες.
Και ακόμη και τότε, δεν υπόσχεται βεβαιότητα.

Αυτό δεν πουλάει τόσο εύκολα.

Αλλά είναι πιο κοντά στην αλήθεια.

Για ποιον είναι αυτό το άρθρο

Αυτό το άρθρο είναι για ανθρώπους που θέλουν να ξεχωρίσουν τη σοβαρή αυτοπροστασία από την εμπορική φαντασίωση.

Είναι για όσους βλέπουν πολεμικές τέχνες, συστήματα αυτοάμυνας, βίντεο, σεμινάρια, gadgets ή «μυστικές τεχνικές» και αναρωτιούνται γιατί τόσες προφανώς ανεφάρμοστες ιδέες συνεχίζουν να έχουν κοινό.

Είναι για ανθρώπους που έχουν παρασυρθεί από εύκολες υποσχέσεις και θέλουν να κάνουν δεύτερη σκέψη.

Είναι επίσης για ασκούμενους πολεμικών τεχνών που αγαπούν την τέχνη τους αλλά θέλουν να είναι τίμιοι με το τι κάνει και τι δεν κάνει. Μια πολεμική τέχνη μπορεί να έχει αξία ως άσκηση, παράδοση, πειθαρχία, πολιτισμική κληρονομιά, άθλημα ή προσωπική ανάπτυξη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν κάτι τέτοιο πουλιέται ως αξιόπιστη αυτοπροστασία χωρίς να δοκιμάζεται υπό πίεση.

Τέλος, είναι για εκπαιδευτές.

Αν κάποιος διδάσκει αυτοάμυνα, έχει ευθύνη να μη χαϊδεύει αυτιά, να μη χτίζει αυταπάτες και να μη δίνει στους ανθρώπους ψεύτικη αυτοπεποίθηση.

Η ψεύτικη αυτοπεποίθηση στην αυτοάμυνα δεν είναι αθώο λάθος.

Μπορεί να πληρωθεί ακριβά.

Ποια είναι η θέση αυτού του άρθρου μέσα στο combatives.gr

Το άρθρο αυτό ανήκει στο cluster απομυθοποίησης του combatives.gr.

Συνδέεται άμεσα με τα άρθρα για τους μύθους αυτοάμυνας που πιστεύουν οι άντρες και οι γυναίκες, αλλά έχει πιο γενικό ρόλο: εξηγεί γιατί τέτοιοι μύθοι επιβιώνουν και γιατί η αγορά της αυτοάμυνας γεμίζει εύκολα με ανοησίες.

Δεν εστιάζει σε έναν μόνο μύθο. Εστιάζει στον μηχανισμό που κάνει τους μύθους εμπορικά επιτυχημένους.

Η μοναδική του θέση είναι να απαντήσει στο ερώτημα:

Γιατί οι άνθρωποι συνεχίζουν να πιστεύουν πράγματα που δεν έχουν δοκιμαστεί σοβαρά;

Η απάντηση βρίσκεται σε τέσσερα επίπεδα:

  • στην άγνοια του κοινού γύρω από τη βία,
  • στην ανθρώπινη έλξη προς το εύκολο,
  • στην εμπορική ικανότητα των τσαρλατάνων,
  • και στην ψυχολογική δυσκολία να παραδεχτεί κανείς ότι επένδυσε σε κάτι λάθος.

Το άρθρο αυτό λειτουργεί ως προειδοποίηση.

Αν κάτι φαίνεται πολύ εύκολο, πολύ ανώδυνο και πολύ βέβαιο, ίσως δεν είναι αυτοπροστασία.

Ίσως είναι προϊόν.

Τι θα μάθετε σε αυτό το άρθρο

Σε αυτό το άρθρο θα δούμε:

  • γιατί οι άνθρωποι έλκονται από την εύκολη αυτοάμυνα,
  • γιατί η ανώδυνη εκπαίδευση πουλάει καλύτερα,
  • γιατί η άγνοια γύρω από τη βία δημιουργεί εύκολο κοινό,
  • γιατί οι χορογραφημένες μάχες επηρεάζουν την αντίληψη του κόσμου,
  • γιατί οι θεατρικές επιδείξεις δεν αποδεικνύουν ικανότητα αυτοπροστασίας,
  • γιατί οι τσαρλατάνοι είναι συχνά καλύτεροι πωλητές από τους σοβαρούς εκπαιδευτές,
  • γιατί το μάρκετινγκ της «νίκης σε τρία δευτερόλεπτα» είναι τόσο ελκυστικό,
  • γιατί η σοβαρή αυτοπροστασία δεν μπορεί να υπόσχεται βεβαιότητα,
  • γιατί οι άνθρωποι προτιμούν φαντασία από δυσφορία,
  • πώς λειτουργεί το φαινόμενο Dunning-Kruger στις πολεμικές τέχνες,
  • γιατί οι άνθρωποι δυσκολεύονται να φύγουν από ένα λάθος σύστημα,
  • και γιατί η σωστή αρχή για πολλούς δεν είναι η αυτοάμυνα αλλά η αυτοπροστασία.

Το βασικό ερώτημα είναι:

Θέλεις να αγοράσεις σιγουριά ή να εκπαιδευτείς στην πραγματικότητα;

Βασικά σημεία

  • Οι ανόητες πολεμικές τέχνες πετυχαίνουν επειδή πουλούν εύκολη και ανώδυνη λύση.
  • Το κοινό συχνά δεν γνωρίζει αρκετά για τη βία ώστε να αξιολογήσει αυτό που βλέπει.
  • Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν δει περισσότερη χορογραφημένη κινηματογραφική βία παρά πραγματική βία.
  • Οι επιδείξεις, τα σπασίματα και οι θεατρικές τεχνικές δεν αποδεικνύουν λειτουργική αυτοπροστασία.
  • Οι τσαρλατάνοι συχνά ξέρουν καλύτερο μάρκετινγκ από τους σοβαρούς εκπαιδευτές.
  • Το «μάθε να νικάς από το σπίτι» πουλάει καλύτερα από το «έλα να ιδρώσεις, να πιεστείς και να αποτύχεις μέχρι να μάθεις».
  • Η πραγματική αυτοπροστασία δεν μπορεί να εγγυηθεί αποτέλεσμα.
  • Η σοβαρή εκπαίδευση απαιτεί πίεση, αντίσταση, σενάρια, ιδρώτα, ψυχοσωματική προσαρμογή και ειλικρινή αποτίμηση.
  • Πολλοί άνθρωποι θέλουν να νιώθουν ικανοί χωρίς να πληρώσουν το τίμημα της ικανότητας.
  • Το φαινόμενο Dunning-Kruger κάνει ανεκπαίδευτους ή ημιμαθείς ανθρώπους να υπερεκτιμούν την ικανότητά τους.
  • Όσο περισσότερο χρόνο έχει επενδύσει κάποιος σε λάθος σύστημα, τόσο πιο δύσκολο είναι να παραδεχτεί ότι εξαπατήθηκε.
  • Η σωστή λύση για πολλούς ανθρώπους αρχίζει από την αυτοπροστασία: επίγνωση, αποφυγή, απόδραση, όρια και διαχείριση κινδύνου.

Συνοπτική εκδοχή του άρθρου

Οι ανόητες πολεμικές τέχνες πετυχαίνουν επειδή προσφέρουν στον κόσμο αυτό που θέλει να ακούσει.

Ότι μπορεί να μάθει να προστατεύεται γρήγορα.
Ότι δεν χρειάζεται να πονέσει.
Ότι δεν χρειάζεται να πιεστεί.
Ότι δεν χρειάζεται να αμφισβητήσει τον εαυτό του.
Ότι με λίγες τεχνικές, ένα DVD, ένα βίντεο ή ένα σεμινάριο θα είναι έτοιμος.
Ότι μπορεί να νιώθει ικανός χωρίς να δοκιμαστεί.

Αυτό είναι πολύ πιο ελκυστικό από την αλήθεια.

Η αλήθεια είναι ότι η βία είναι χαοτική, άδικη, απρόβλεπτη και τρομακτική. Ο άνθρωπος που θέλει να την αντιμετωπίσει σοβαρά πρέπει να εκπαιδευτεί υπό πίεση. Πρέπει να δει πώς αντιδρά στον φόβο, στην αντίσταση, στο στρες, στην αποτυχία και στην αβεβαιότητα. Πρέπει να μάθει να αποφεύγει, να φεύγει, να βάζει όρια, να χρησιμοποιεί φωνή, να σκέφτεται νομικά και να λειτουργεί χωρίς να χάνει τον έλεγχο.

Αυτά δεν πουλάνε τόσο εύκολα.

Ο τσαρλατάνος πουλάει βεβαιότητα.
Ο σοβαρός εκπαιδευτής πουλάει εργασία.
Ο τσαρλατάνος λέει «θα νικήσεις».
Ο σοβαρός εκπαιδευτής λέει «θα αυξήσεις τις πιθανότητές σου, αλλά δεν υπάρχει εγγύηση».

Ο μέσος άνθρωπος συχνά προτιμά την πρώτη πρόταση.

Και γι’ αυτό η ανοησία πετυχαίνει.

Εισαγωγή: Θέτουμε μια δύσκολη ερώτηση

Γιατί οι ανόητες πολεμικές τέχνες και οι δάσκαλοί τους πετυχαίνουν;

Η ερώτηση μπορεί να ακούγεται προσβλητική, αλλά είναι απαραίτητη.

Δεν μιλάμε εδώ για όλες τις παραδοσιακές πολεμικές τέχνες. Πολλές έχουν αξία ως πολιτισμικά συστήματα, ως μορφές άσκησης, ως μέθοδοι πειθαρχίας, ως αθλητικές πρακτικές ή ως προσωπική διαδρομή.

Μιλάμε για κάτι πιο συγκεκριμένο:

για πολεμικές τέχνες και συστήματα που πουλούν ανεφάρμοστη ύλη ως ρεαλιστική αυτοάμυνα.

Μιλάμε για δασκάλους που υπόσχονται πολλά χωρίς να δοκιμάζουν τίποτα σοβαρά. Για τεχνικές που λειτουργούν μόνο όταν ο άλλος συνεργάζεται. Για επιδείξεις που εντυπωσιάζουν τους άσχετους. Για βίντεο που παρουσιάζουν τη βία σαν χορογραφία. Για ανθρώπους που δεν έχουν αντιμετωπίσει πραγματική πίεση αλλά μιλούν σαν ειδικοί επιβίωσης.

Αυτό το φαινόμενο υπάρχει επειδή υπάρχει αγορά.

Και η αγορά υπάρχει επειδή ο άνθρωπος έλκεται από το εύκολο.

Οι άνθρωποι έλκονται ψυχολογικά από το εύκολο

Ο εύκολος δρόμος είναι πάντα ελκυστικός.

Αν κάποιος φοβάται τη βία, νιώθει ευάλωτος ή έχει άγχος για την προσωπική του ασφάλεια, θέλει λύση. Θέλει να αισθανθεί καλύτερα. Θέλει να νιώσει ότι υπάρχει τρόπος να προστατευθεί.

Αν του προσφέρεις δύο επιλογές, η πρώτη είναι πολύ πιο ελκυστική:

«Μάθε πέντε κινήσεις και θα είσαι έτοιμος.»

Η δεύτερη είναι πολύ λιγότερο ελκυστική:

«Έλα να εκπαιδευτείς με συνέπεια, να ιδρώσεις, να πιεστείς, να αποτύχεις, να διορθωθείς, να μπεις σε σενάρια, να αντιμετωπίσεις φόβο και μετά από μήνες ή χρόνια να έχεις αυξήσει τις πιθανότητές σου χωρίς καμία εγγύηση.»

Ο μέσος άνθρωπος, αν δεν έχει ήδη καταλάβει τη σοβαρότητα της βίας, θα προτιμήσει την πρώτη.

Δεν είναι περίεργο.

Είναι ανθρώπινο.

Αλλά το ανθρώπινο δεν είναι πάντα ασφαλές.

Η άγνοια γύρω από τη βία δημιουργεί εύκολο κοινό

Πόσοι άνθρωποι γνωρίζουν πραγματικά τι σημαίνει να αγωνίζεσαι για την υγεία ή τη ζωή σου;

Πόσοι έχουν δεχτεί άγρια επίθεση;
Πόσοι έχουν δει από κοντά πραγματική βία;
Πόσοι έχουν βιώσει φυσιολογικό και ψυχολογικό στρες υπό απειλή;
Πόσοι έχουν δοκιμάσει έστω σκληρή μαχητική άθληση πλήρους επαφής;
Πόσοι έχουν βρεθεί σε κατάσταση όπου δεν υπάρχει διαιτητής, κανόνας ή συμφωνημένο τέλος;

Ο μέσος πολίτης σπάνια βρίσκεται σε τέτοια κατάσταση. Και ευτυχώς. Δεν είναι κακό ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν ζήσει πραγματική βία.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η άγνοια τους κάνει ευάλωτους σε ψεύτικη γνώση.

Όταν κάποιος δεν γνωρίζει ένα θέμα, μπορεί να πιστέψει εύκολα όποιον μιλά με σιγουριά. Αν ο δάσκαλος έχει στολή, τίτλους, βίντεο, παράδοση, ωραίο χώρο, θεατρική παρουσία ή «μυστικά», ο ανίδεος θεατής εντυπωσιάζεται.

Δεν έχει μέτρο σύγκρισης.

Και όποιος δεν έχει μέτρο σύγκρισης αγοράζει εντύπωση.

Οι περισσότεροι άνθρωποι έμαθαν τη βία από τον κινηματογράφο

Ένα μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού έχει δει χορογραφημένες μάχες.

Χόλιγουντ.
Μπόλιγουντ.
Κινεζικός κινηματογράφος.
Σειρές.
Βιντεοπαιχνίδια.
YouTube clips.
Θεατρικές επιδείξεις.

Αυτό διαμορφώνει αντίληψη.

Ο άνθρωπος συνηθίζει να βλέπει βία που έχει ρυθμό, χώρο, καθαρή εικόνα, όμορφη τεχνική, σειρά κινήσεων, δραματικό τέλος και σχεδόν καλλιτεχνική δομή. Μετά, όταν δει μια επίδειξη πολεμικής τέχνης που μοιάζει κινηματογραφική, του φαίνεται πειστική.

Η πραγματική βία δεν μοιάζει έτσι.

Είναι άσχημη, χαοτική, γρήγορη, ακατάστατη, άδικη και συχνά τελειώνει πριν καταλάβει ο αμυνόμενος τι έγινε. Έχει φόβο, φωνές, σπρωξίματα, αιφνιδιασμό, πτώσεις, πολλούς ανθρώπους, όπλα, σκληρό έδαφος, λάθος μάρτυρες και μετά-σύγκρουση.

Ο κινηματογράφος πουλάει εικόνα.

Η αυτοπροστασία απαιτεί πραγματικότητα.

Αν κάποιος μπερδεύει τα δύο, γίνεται εύκολο θύμα ψεύτικων δασκάλων.

Οι σανίδες δεν αντεπιτίθενται

Πολλές επιδείξεις πολεμικών τεχνών χρησιμοποιούν σπασίματα.

Σανίδες, τούβλα, πάγοι, κεραμίδια, πέτρες και διάφορα αντικείμενα παρουσιάζονται ως απόδειξη δύναμης και τεχνικής.

Το σκεπτικό είναι απλό:

«Αν μπορώ να το σπάσω αυτό, μπορώ να σπάσω και έναν επιτιθέμενο.»

Αλλά εδώ χρειάζεται ψυχραιμία.

Πρώτον, αρκετές τέτοιες επιδείξεις έχουν τεχνικά τεχνάσματα, προετοιμασία υλικού, συγκεκριμένη γωνία, συγκεκριμένη στήριξη και προβλέψιμες συνθήκες.

Δεύτερον, ακόμη κι αν η δύναμη είναι πραγματική, η επίδειξη δεν αποδεικνύει εφαρμογή αυτοπροστασίας.

Ο Bruce Lee είπε τη γνωστή φράση:

«Οι σανίδες δεν αντεπιτίθενται.»

Αυτό είναι το ουσιαστικό σημείο.

Η σανίδα δεν κινείται. Δεν λέει ψέματα. Δεν επιτίθεται ξαφνικά. Δεν έχει φίλους. Δεν έχει όπλο. Δεν αντέχει αδρεναλίνη. Δεν σου κάνει μήνυση. Δεν σε ρίχνει στο πεζοδρόμιο. Δεν αλλάζει σχέδιο.

Το να σπάσεις κάτι ακίνητο μπορεί να είναι εντυπωσιακό.

Δεν είναι απόδειξη αυτοπροστασίας.

Οι τσαρλατάνοι είναι καλύτεροι πωλητές

Οι τσαρλατάνοι συχνά γνωρίζουν την αγορά καλύτερα από τους σοβαρούς εκπαιδευτές.

Ξέρουν τι θέλει να ακούσει ο κόσμος.

«Κέρδισε κάθε street fight.»
«Τελείωσε τη μάχη σε τρία δευτερόλεπτα.»
«Μάθε θανατηφόρες τεχνικές από το σπίτι.»
«Δεν χρειάζεσαι χρόνια προπόνησης.»
«Δεν χρειάζεται δύναμη.»
«Δεν χρειάζεται φυσική κατάσταση.»
«Αυτό το μυστικό δεν το διδάσκουν αλλού.»

Αυτά πουλάνε.

Από την άλλη, ένας σοβαρός χώρος αυτοπροστασίας λέει κάτι πολύ λιγότερο ελκυστικό:

«Θα χρειαστεί χρόνος. Θα πιεστείς. Θα ιδρώσεις. Θα κάνεις λάθη. Θα εκτεθείς σε ελεγχόμενο στρες. Θα ανακαλύψεις αδυναμίες. Θα χρειαστεί να αλλάξεις συνήθειες. Και ακόμη κι έτσι, το αποτέλεσμα μιας πραγματικής σύγκρουσης δεν μπορεί να εγγυηθεί κανείς.»

Ποιος πουλάει ευκολότερα;

Ο πρώτος.

Ποιος λέει την αλήθεια;

Συνήθως ο δεύτερος.

Η σοβαρή αυτοπροστασία δεν είναι εμπορικά άνετη

Η πραγματικότητα της βίας είναι δύσκολη στην πώληση.

Δεν είναι όμορφη. Δεν είναι μυστικιστική. Δεν έχει ρομαντισμό. Δεν έχει χορογραφία. Δεν δίνει γρήγορη αυτοεικόνα ήρωα.

Σου δείχνει ποιος είσαι όταν πιεστείς.

Και αυτό είναι άβολο.

Λίγοι άνθρωποι θέλουν να πληρώσουν για να μάθουν ότι παγώνουν, ότι πανικοβάλλονται, ότι δεν αντέχουν την επαφή, ότι οι τεχνικές τους δεν βγαίνουν, ότι η φυσική τους κατάσταση δεν επαρκεί ή ότι η αυτοπεποίθησή τους δεν έχει βάση.

Πολλοί όμως θέλουν να πληρώσουν για να νιώσουν καλύτερα.

Αυτό εξηγεί γιατί η εύκολη αυτοάμυνα πουλάει.

Δεν πουλάει ικανότητα.

Πουλάει ανακούφιση.

Η φαντασίωση είναι πιο άνετη από την αλήθεια

Πρέπει επίσης να καταλάβουμε τι ακριβώς πουλιέται.

Δεν πουλιέται πάντα μόνο αυτοάμυνα. Πουλιέται τρόπος ζωής. Πειθαρχία. Παράδοση. Μυστικισμός. Σύνδεση με τον εσωτερικό εαυτό. Ιστορία. Στολές. Όπλα. Ιεραρχία. Ταυτότητα. Κοινότητα. Αίσθηση ότι ανήκω κάπου.

Αυτά δεν είναι απαραίτητα κακά.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν όλα αυτά παρουσιάζονται ως ικανότητα απέναντι σε πραγματική βία.

Ένας άνθρωπος μπορεί να αγαπά μια πολεμική τέχνη για την παράδοση, την κίνηση, την πειθαρχία ή την κουλτούρα της. Αυτό είναι απολύτως θεμιτό. Δεν χρειάζεται όλα να είναι αυτοάμυνα.

Αλλά αν μια τέχνη δεν δοκιμάζεται υπό αντίσταση, πίεση, σενάρια και αβεβαιότητα, δεν πρέπει να πουλιέται ως αξιόπιστη απάντηση σε άγρια επίθεση.

Η εντιμότητα είναι απλή:

Πες τι κάνεις.

Και μην το βαφτίζεις κάτι άλλο.

Οι σοβαροί χώροι δεν επιτρέπουν αυταπάτες

Σε έναν σοβαρό χώρο αυτοπροστασίας, η αυταπάτη πρέπει να μειώνεται συνεχώς.

Όχι να τρέφεται.

Δεν πρέπει να επιτρέπεται η νωθρή εκπαίδευση που παριστάνει τη ρεαλιστική. Δεν πρέπει να επιβραβεύεται η θεατρική τεχνική επειδή φαίνεται ωραία. Δεν πρέπει να μένει αναπάντητη η ερώτηση «θα λειτουργήσει αν ο άλλος δεν συνεργαστεί;».

Η σοβαρή εκπαίδευση ακονίζει τακτικές και εφαρμογή υπό φυσιολογική και ψυχολογική πίεση.

Με προοδευτικότητα.
Με ασφάλεια.
Με σενάρια.
Με ρόλους.
Με αντίσταση.
Με αποτυχία.
Με αποτίμηση.
Με νόμιμο πλαίσιο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η προπόνηση γίνεται ανεξέλεγκτη ή επικίνδυνη.

Σημαίνει ότι δεν λέει ψέματα.

Η αίθουσα πρέπει να είναι ασφαλής.

Αλλά όχι ψεύτικη.

Το Dunning-Kruger στις πολεμικές τέχνες

Το φαινόμενο Dunning-Kruger περιγράφει την τάση ανθρώπων με χαμηλή γνώση ή ικανότητα σε έναν τομέα να υπερεκτιμούν τις δυνατότητές τους.

Στις πολεμικές τέχνες και στην αυτοάμυνα, αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο.

Ένας άνθρωπος μαθαίνει λίγες τεχνικές σε συνεργατικό περιβάλλον. Τις εκτελεί με παρτενέρ που βοηθά. Ακούει τον δάσκαλο να λέει ότι «αυτό δουλεύει». Δεν δοκιμάζεται ποτέ σοβαρά. Δεν δέχεται πίεση. Δεν κάνει σενάρια. Δεν αντιμετωπίζει αντίσταση.

Και μετά πιστεύει ότι μπορεί να προστατευθεί.

Δεν ξέρει τι δεν ξέρει.

Αυτή είναι η πιο επικίνδυνη μορφή άγνοιας.

Ο άπειρος που γνωρίζει ότι είναι άπειρος μπορεί να προσέξει. Ο ημιμαθής που νομίζει ότι είναι ικανός μπορεί να μπει εκεί που δεν πρέπει.

Η ψεύτικη ικανότητα είναι χειρότερη από την καθαρή άγνοια.

Γιατί η καθαρή άγνοια μπορεί να σε κάνει προσεκτικό.

Η ψεύτικη ικανότητα σε κάνει τολμηρό χωρίς λόγο.

Όλοι έχουν σχέδιο μέχρι να πιεστούν πραγματικά

Ο Mike Tyson είπε:

«Όλοι έχουν ένα σχέδιο μέχρι να φάνε μια γροθιά στο στόμα.»

Στο πλαίσιο της αυτοπροστασίας, το νόημα είναι σαφές.

Όλοι έχουν ιδέες μέχρι να υπάρξει πίεση. Όλοι πιστεύουν ότι θα αντιδράσουν σωστά μέχρι να εμφανιστεί φόβος, πόνος, αιφνιδιασμός, θυμός, σύγχυση, σωματική αντίσταση και αδρεναλίνη.

Η θεωρία είναι εύκολη.

Η εφαρμογή υπό πίεση είναι το τεστ.

Γι’ αυτό οι πολεμικές τέχνες που δεν δοκιμάζουν τίποτα υπό πίεση μπορούν να φαίνονται τέλειες. Δεν τις χαλάει ποτέ η πραγματικότητα. Δεν τις χαλάει ο ιδρώτας, η αποτυχία, η αντίσταση ή ο φόβος.

Όμως η αυτοπροστασία υπάρχει ακριβώς για εκείνη τη στιγμή.

Αν ένα σύστημα δεν αντέχει την πίεση της δοκιμής, γιατί να πιστέψουμε ότι θα αντέξει την πίεση της βίας;

Η βασική ανθρώπινη ψυχολογία

Οι ώριμοι άνθρωποι συνήθως δεν αναζητούν αυτοάμυνα επειδή θέλουν να κερδίζουν αγώνες.

Την αναζητούν επειδή θέλουν να αισθάνονται ασφαλέστεροι.

Θέλουν να μειώσουν τον φόβο. Θέλουν να νιώθουν λιγότερο ευάλωτοι. Θέλουν να ξέρουν ότι έχουν κάτι να κάνουν αν δεχτούν απειλή.

Αυτό είναι ανθρώπινο και κατανοητό.

Φανταστείτε έναν μικρόσωμο άνθρωπο, γυναίκα ή άντρα, που φοβάται καθημερινά. Είναι πιθανότερο να πάει σε σοβαρό χώρο όπου θα πιεστεί, θα δυσκολευτεί και θα αντιμετωπίσει την αδυναμία του; Ή σε χώρο που θα τον κάνει να αισθανθεί καλά με λίγες τεχνικές και πολλή επιβεβαίωση;

Πολλοί θα επιλέξουν το δεύτερο.

Όχι επειδή είναι κακοί ή χαζοί.

Επειδή θέλουν ανακούφιση περισσότερο από δοκιμή.

Και οι τσαρλατάνοι αυτό ακριβώς πουλάνε.

Η ανώδυνη αυτοάμυνα είναι το ιερό δισκοπότηρο της αυταπάτης

Συστήματα που διδάσκουν άοπλες και ένοπλες δεξιότητες χωρίς αντίσταση, χωρίς άγχος και χωρίς πόνο είναι πολύ ελκυστικά.

Γιατί;

Επειδή δίνουν στον ασκούμενο την αίσθηση ότι μαθαίνει κάτι επικίνδυνο χωρίς να χρειάζεται να πληρώσει το τίμημα της πραγματικής προετοιμασίας.

Δεν κουράζεται πολύ.
Δεν τρομάζει πολύ.
Δεν αποτυγχάνει πολύ.
Δεν αμφισβητείται πολύ.
Δεν πιέζεται πολύ.
Δεν βλέπει τα όριά του.

Έτσι μπορεί να φαντάζεται ότι είναι ικανός.

Αυτό είναι το ιερό δισκοπότηρο της ψεύτικης αυτοάμυνας:

να νιώθεις επικίνδυνος χωρίς να έχεις δοκιμαστεί.

Όμως τα κριτήρια που δείχνουν αν μια εκπαίδευση μπορεί να έχει σχέση με πραγματική απειλή είναι ακριβώς αυτά που οι άνθρωποι αποφεύγουν: αντίσταση, άγχος, πίεση, αβεβαιότητα, δυσφορία, αποτυχία και διόρθωση.

Χωρίς αυτά, δεν ξέρεις τι έχεις.

Έχεις μόνο υπόθεση.

Οι εύκολες δικαιολογίες των ψευδο-ειδικών

Όταν ένα σύστημα δεν δοκιμάζεται, δεν αποτυγχάνει ποτέ μέσα στην αίθουσα.

Αποτυγχάνει μόνο έξω.

Και όταν αποτύχει έξω, ο δάσκαλος έχει έτοιμες απαντήσεις:

«Δεν το έκανες σωστά.»
«Χρησιμοποίησες λάθος τεχνική.»
«Δεν είχες αρκετή πίστη.»
«Δεν έχεις εκπαιδευτεί αρκετά.»
«Έπρεπε να κάνεις το άλλο.»
«Δεν κατάλαβες την αρχή.»

Παρατηρήστε ότι όλες αυτές οι απαντήσεις φορτώνουν την αποτυχία στον μαθητή.

Ποτέ στο σύστημα.
Ποτέ στη μέθοδο.
Ποτέ στον δάσκαλο.
Ποτέ στην έλλειψη πίεσης.
Ποτέ στην απουσία ρεαλιστικής δοκιμής.

Αυτό είναι βολικό.

Και άδικο.

Ένα σοβαρό σύστημα πρέπει να μπορεί να κοιτάξει και τον εαυτό του. Αν οι μαθητές του αποτυγχάνουν όταν υπάρχει πίεση, ίσως δεν φταίνε μόνο οι μαθητές.

Ίσως φταίει και η εκπαίδευση που δεν τους προετοίμασε.

Γιατί οι άνθρωποι δυσκολεύονται να φύγουν

Υπάρχει και ένα ακόμη πρόβλημα.

Όταν κάποιος έχει επενδύσει χρόνια σε ένα σύστημα, είναι δύσκολο να παραδεχτεί ότι ίσως έκανε λάθος.

Έχει δώσει χρόνο.
Χρήματα.
Ενέργεια.
Ταυτότητα.
Φιλίες.
Κοινωνική θέση.
Ίσως ζώνες, τίτλους ή βαθμούς.
Ίσως έχει γίνει και ο ίδιος εκπαιδευτής.

Ποιος θέλει να παραδεχτεί ότι μεγάλο μέρος αυτής της επένδυσης δεν έχει σχέση με πραγματική αυτοπροστασία;

Λίγοι.

Έτσι, πολλοί μένουν. Υπερασπίζονται το σύστημα. Επιτίθενται στην κριτική. Αναζητούν δικαιολογίες. Πείθουν τον εαυτό τους ότι «δεν είναι όλα για τον δρόμο» αλλά ταυτόχρονα συνεχίζουν να το πουλούν ως αυτοάμυνα.

Η έξοδος από την αυταπάτη πονάει.

Γι’ αυτό πολλοί προτιμούν να μείνουν μέσα.

Τι μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να ξεκινήσουν σωστά;

Για πολλούς ανθρώπους, η σωστή αρχή δεν είναι να μάθουν να «παλεύουν».

Είναι να μάθουν αυτοπροστασία.

Αν κάποιος φοβάται τη φυσική σύγκρουση, δεν χρειάζεται πρώτα απ’ όλα να μπει σε φαντασίωση μάχης. Χρειάζεται να μάθει πώς να μη φτάνει εκεί.

Χρειάζεται:

επίγνωση περιβάλλοντος,
αναγνώριση κινδύνου,
διαχείριση απόστασης,
φωνή και όρια,
Απουσία,
Αποφυγή,
Απόδραση,
αποκλιμάκωση,
επιλογή διαδρομών,
σενάρια,
σχέδιο δράσης,
κατανόηση νομικών συνεπειών.

Αυτά μπορεί να σώσουν έναν άνθρωπο χωρίς να χρειαστεί ποτέ να αποδείξει αν μπορεί να μαχηθεί.

Και αν αργότερα θέλει να πάει βαθύτερα στη φυσική αυτοπροστασία, τότε πρέπει να το κάνει με σοβαρή καθοδήγηση, ρεαλιστική εκπαίδευση και όχι με φαντασιώσεις.

Η αυτοπροστασία αρχίζει από το να μη βρεθείς εκεί.

Όχι από το να κερδίσεις εκεί.

Η λύση δεν είναι η περιφρόνηση αλλά η διάκριση

Είναι εύκολο να γελάσει κανείς με ανόητες πολεμικές τέχνες.

Αλλά αυτό δεν αρκεί.

Πολλοί άνθρωποι που μπαίνουν σε τέτοιους χώρους δεν είναι κακοί. Είναι φοβισμένοι, ανίδεοι, ευάλωτοι ή απλώς εντυπωσιασμένοι. Θέλουν να νιώσουν ασφαλείς. Θέλουν να βρουν ταυτότητα. Θέλουν να πιστέψουν ότι υπάρχει απλή λύση.

Το πρόβλημα δεν λύνεται μόνο με κοροϊδία.

Λύνεται με διάκριση.

Να μάθει ο κόσμος να ρωτά:

Δοκιμάζεται αυτό υπό πίεση;
Υπάρχει αντίσταση;
Υπάρχουν σενάρια;
Υπάρχει αποτυχία;
Υπάρχει νόμιμο πλαίσιο;
Υπάρχει έξοδος και αποφυγή;
Υπάρχει διαχείριση φόβου;
Υπάρχει ειλικρίνεια για τα όρια;
Υπάρχει αξιολόγηση;
Ή υπάρχει μόνο επίδειξη;

Αν ο κόσμος μάθει να ρωτά σωστά, οι τσαρλατάνοι δυσκολεύονται.

Η ανοησία ζει στο σκοτάδι της άγνοιας.

Η διάκριση ανάβει φως.

Σύνοψη

Ο πρώτος κανόνας του «δεν ξέρω τι δεν ξέρω» είναι να αρχίσω να ανακαλύπτω τι αγνοώ.

Αυτό ισχύει απόλυτα στην αυτοπροστασία.

Αγνοήστε τον εύκολο δρόμο. Δεν υπάρχει. Μην εντυπωσιάζεστε από θεατρικές φαιδρότητες, μυστικά συστήματα, κινηματογραφικές τεχνικές ή δασκάλους που υπόσχονται βεβαιότητα χωρίς πίεση.

Η σοβαρή αυτοπροστασία δεν είναι ευχάριστη φαντασίωση.

Είναι διαδικασία που σας αναγκάζει να δείτε τον φόβο, τις αμφιβολίες, τις ανασφάλειες, τις συνήθειες και τα όριά σας. Αυτό δεν είναι άνετο. Αλλά είναι χρήσιμο.

Αν θέλετε να δείτε αν αυτό που μαθαίνετε έχει σχέση με πραγματικότητα, ρωτήστε αν δοκιμάζεται υπό πίεση, αν υπάρχει αντίσταση, αν υπάρχει σενάριο, αν υπάρχει αποτυχία, αν υπάρχει νομική σκέψη και αν υπάρχει δυνατότητα αποφυγής.

Αν η απάντηση είναι όχι, τότε ίσως δεν μαθαίνετε αυτοπροστασία.

Ίσως αγοράζετε ανακούφιση.

Και η ανακούφιση δεν σταματά έναν αποφασισμένο επιτιθέμενο.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί πετυχαίνουν οι ανόητες πολεμικές τέχνες;

Πετυχαίνουν επειδή προσφέρουν εύκολη, ανώδυνη και εμπορικά ελκυστική λύση. Πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν την πραγματική βία και έτσι εντυπωσιάζονται από επιδείξεις, τίτλους, μυστικισμό, θεατρικές τεχνικές και σίγουρη γλώσσα.

Είναι όλες οι παραδοσιακές πολεμικές τέχνες άχρηστες;

Όχι. Πολλές έχουν αξία ως άσκηση, παράδοση, πειθαρχία, άθλημα ή προσωπική ανάπτυξη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν κάτι που δεν δοκιμάζεται ρεαλιστικά πουλιέται ως αξιόπιστη αυτοάμυνα.

Γιατί οι άνθρωποι πιστεύουν ψεύτικες τεχνικές αυτοάμυνας;

Επειδή θέλουν να νιώσουν ασφαλέστεροι χωρίς να περάσουν από δύσκολη εκπαίδευση. Η ψεύτικη τεχνική συχνά καθησυχάζει. Η πραγματική προετοιμασία απαιτεί χρόνο, πίεση και αποτυχία.

Τι είναι το φαινόμενο Dunning-Kruger στις πολεμικές τέχνες;

Είναι όταν κάποιος με λίγη γνώση υπερεκτιμά την ικανότητά του. Στην αυτοάμυνα είναι επικίνδυνο, γιατί ο άνθρωπος μπορεί να πιστέψει ότι μπορεί να προστατευθεί χωρίς να έχει δοκιμαστεί υπό πίεση.

Πώς ξεχωρίζω σοβαρή αυτοπροστασία από φαντασίωση;

Κοιτάξτε αν υπάρχει πίεση, αντίσταση, σενάρια, αποτυχία, διόρθωση, προοδευτικότητα, νόμιμο πλαίσιο, επίγνωση, αποφυγή και διαφυγή. Αν υπάρχουν μόνο επιδείξεις και εύκολες υποσχέσεις, χρειάζεται προσοχή.

Γιατί η ανώδυνη εκπαίδευση είναι ύποπτη;

Επειδή η πραγματική απειλή περιλαμβάνει φόβο, αντίσταση, αβεβαιότητα και στρες. Μια εκπαίδευση που δεν αγγίζει ποτέ αυτά τα στοιχεία μπορεί να χτίσει αυτοπεποίθηση χωρίς πραγματική βάση.

Είναι απαραίτητος ο πόνος στην εκπαίδευση αυτοάμυνας;

Ο τραυματισμός όχι. Η ελεγχόμενη πίεση, η δυσφορία και η ανατροφοδότηση όμως έχουν αξία. Η προπόνηση πρέπει να είναι ασφαλής, αλλά όχι ψεύτικη.

Γιατί οι τσαρλατάνοι είναι τόσο πειστικοί;

Επειδή συχνά είναι καλοί πωλητές. Ξέρουν τι θέλει να ακούσει το κοινό: γρήγορη λύση, λίγη προσπάθεια, μυστικές τεχνικές και σιγουριά. Αυτό πουλάνε καλύτερα από την αλήθεια.

Ποια είναι η σωστή αρχή για έναν φοβισμένο άνθρωπο;

Συχνά δεν είναι η μάχη, αλλά η αυτοπροστασία: επίγνωση περιβάλλοντος, αποφυγή, απόδραση, φωνή, όρια, σχέδιο δράσης και κατανόηση κινδύνου.

Ποιο είναι το βασικό μήνυμα του άρθρου;

Το βασικό μήνυμα είναι ότι η εύκολη αυτοάμυνα πουλάει επειδή ανακουφίζει, αλλά η σοβαρή αυτοπροστασία απαιτεί αλήθεια, κόπο, πίεση και δοκιμή. Μην αγοράζετε φαντασίωση όταν χρειάζεστε πραγματικότητα.

Σχετικά άρθρα

Υπάρχοντα άρθρα στο combatives.gr

5 ανόητοι μύθοι αυτοάμυνας που πιστεύουν οι άντρες
Συνδέεται άμεσα, επειδή δείχνει πώς οι άντρες συχνά αγοράζουν μύθους γύρω από σκληρότητα, street fighting και εύκολη βία.

5 ανόητοι μύθοι αυτοάμυνας που πιστεύουν οι γυναίκες
Συμπληρωματικό άρθρο για τις ψεύτικες συμβουλές, τα gadgets και τις εύκολες τεχνικές που συχνά δίνονται σε γυναίκες.

Κάνεις λάθος εκπαίδευση σεναρίων
Χρήσιμο άρθρο για να φανεί γιατί η προπόνηση χωρίς πίεση, αντίσταση και αληθοφανή σενάρια δεν αρκεί.

Πού στηρίζεται η μεθοδολογία μας
Σχετικό με την αυτο-αποτελεσματικότητα, τη συντελεστική εξάρτιση και την ανάγκη οι δεξιότητες να χτίζονται μέσα από πραγματική εκπαιδευτική ανατροφοδότηση.

Εφαρμοσμένη γνώση
Σχετικό με τη διαφορά ανάμεσα στο να ξέρεις κάτι θεωρητικά και στο να μπορείς να το εφαρμόσεις υπό πίεση.

Τι είναι και τι δεν είναι η αυτοάμυνα
Βασικό άρθρο για να ξεκαθαριστεί ότι η αυτοάμυνα δεν είναι φαντασίωση, καβγάς, επίδειξη ή τιμωρία.

Προτεινόμενα νέα άρθρα

Πώς να αναγνωρίσετε έναν ψευδο-ειδικό αυτοάμυνας
Άρθρο που θα δίνει κριτήρια αξιολόγησης εκπαιδευτή χωρίς να βασίζεται σε τίτλους, στολές και μάρκετινγκ.

Γιατί οι συνεργατικές τεχνικές αυτοάμυνας είναι επικίνδυνες
Άρθρο για τη διαφορά ανάμεσα στην εκμάθηση τεχνικής και στη δοκιμή της απέναντι σε αντίσταση.

Η ψεύτικη αυτοπεποίθηση στην αυτοάμυνα
Άρθρο για το πώς η λάθος εκπαίδευση κάνει τον άνθρωπο να νιώθει ασφαλής χωρίς να είναι.

Πολεμικές τέχνες, άθλημα και αυτοπροστασία: οι διαφορές
Άρθρο που θα ξεκαθαρίζει τι προσφέρει κάθε πλαίσιο και πού σταματά η αξία του.

DunningKruger και αυτοάμυνα
Εξειδικευμένο άρθρο για το πώς η ημιμάθεια γίνεται επικίνδυνη όταν αφορά τη βία.

Σημείωση ασφαλείας

Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν παρέχει τεχνικές οδηγίες φυσικής εμπλοκής και δεν ενθαρρύνει βία, επιθετικότητα ή αυτοδικία.

Η πρακτική αυτοπροστασία πρέπει να εκπαιδεύεται με ασφάλεια, επίβλεψη, προοδευτικότητα, προστατευτικό εξοπλισμό, σαφείς κανόνες και νόμιμο πλαίσιο.

Η αυτοπροστασία δίνει προτεραιότητα στην επίγνωση, την Απουσία, την Αποφυγή, την Απόδραση, την αποκλιμάκωση και τη διαφυγή.

Η φυσική δράση είναι έσχατη επιλογή όταν υπάρχει άμεση απειλή και δεν υπάρχει ασφαλέστερη λύση.

Νομική σημείωση

Το άρθρο δεν αποτελεί νομική συμβουλή.

Κάθε πράξη φυσικής αυτοάμυνας πρέπει να είναι νόμιμη, αναγκαία και ανάλογη με την άμεση απειλή και να σταματά όταν σταματά η απειλή.

Η εκπαίδευση αυτοπροστασίας δεν είναι άδεια για βία. Είναι μέσο πρόληψης, αποφυγής, διαφυγής και, μόνο σε έσχατη ανάγκη, προστατευτικής δράσης μέσα στα όρια του νόμου.

Για συγκεκριμένο περιστατικό απαιτείται επικοινωνία με δικηγόρο.

Σημείωση κατά της φαντασίωσης

Η αυτοπροστασία δεν είναι μυστικό βίντεο.
Δεν είναι τεχνική που μαθαίνεται σε πέντε λεπτά.
Δεν είναι σπάσιμο σανίδων.
Δεν είναι κινηματογραφική χορογραφία.
Δεν είναι μυστικισμός.
Δεν είναι τίτλος, ζώνη ή στολή.
Δεν είναι να νιώθεις επικίνδυνος χωρίς να έχεις δοκιμαστεί.

Η σοβαρή αυτοπροστασία είναι λιγότερο εντυπωσιακή και πιο απαιτητική.

Βλέπει νωρίς.
Αποφεύγει.
Φεύγει.
Δοκιμάζει.
Πιέζει.
Διορθώνει.
Σκέφτεται νομικά.
Δεν υπόσχεται βεβαιότητα.

Η φαντασίωση πουλάει εύκολα.

Η αλήθεια εκπαιδεύει δύσκολα.

Σημείωση εμπειρίας

Στη μεθοδολογία του Combatives Group, η αυτοπροστασία δεν αντιμετωπίζεται ως θέαμα, μυστήριο ή συλλογή τεχνικών.

Αντιμετωπίζεται ως πρακτική ικανότητα που πρέπει να συνδέεται με επίγνωση, αποφυγή, πίεση, σενάρια, ρόλους, ψυχοσωματική προσαρμογή, νόμιμη κρίση και ειλικρινή αποτίμηση.

Δεν μας ενδιαφέρει να νιώθει ο ασκούμενος άτρωτος.

Μας ενδιαφέρει να γίνει λιγότερο αφελής, λιγότερο διαθέσιμος στον αιφνιδιασμό, πιο ικανός να αποφύγει και πιο λειτουργικός αν δεν μπορεί να αποφύγει.

Αυτό δεν είναι πάντα ευχάριστο.

Αλλά είναι τίμιο.

Επικοινωνία

Αν θέλετε να μάθετε τη διαφορά ανάμεσα στην εμπορική φαντασίωση και στη σοβαρή αυτοπροστασία, η θεωρία από μόνη της δεν αρκεί.

Χρειάζεται πρακτική εφαρμογή.
Χρειάζεται πίεση.
Χρειάζεται σενάριο.
Χρειάζεται αντίσταση.
Χρειάζεται αποτυχία και διόρθωση.
Χρειάζεται εκπαίδευση που δεν χαϊδεύει αυτιά.

Επικοινωνήστε με το Combatives Group για εκπαιδευτικά προγράμματα, ενημερωτικές δράσεις και καθοδήγηση γύρω από την προσωπική ασφάλεια, την αυτοπροστασία και τη ρεαλιστική αντιμετώπιση της βίας.

Η εύκολη λύση είναι συνήθως η πιο ελκυστική.

Η σωστή λύση είναι συνήθως αυτή που απαιτεί δουλειά.

27/06/2023
Συγγραφέας: Καπανταϊδάκης Ζαχαρίας

Μοίρασέ το:

Σχετικά άρθρα

Η Αποκάλυψη της Έρευνάς μου

«Έχει περάσει κάνας χρόνος από τότε που ασχολούμαι με το combatives. Δεν πάω πίσω για κανένα λόγο σε κανένα άλλο σύστημα του παρελθόντος μου. Έχω βρει αυτό που θεωρώ τίμιο, ακέραιο και αληθινό.»

Σκέψεις και απόψεις για το COMBATIVES

«Στο δρόμο όμως έχουμε να διαχειρισθούμε βίαιες και παραβατικές συμπεριφορές. Χωρίς κανόνες, χωρίς διαιτητές, χωρίς αθλητικό πνεύμα αλλά με διάθεση να κάνουν κακό. Πόσο προετοιμασμένος ψυχικά και σωματικά είναι ένας αθλητής μαχητικών τεχνών για παρόμοιες καταστάσεις;»

ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Με την αποστολή της φόρμας συμμετοχής στο σεμινάριο, δηλώνω ότι συμφωνώ με τους όρους και τις προϋποθέσεις που παρατίθενται εδώ:

  • Οι αιτήσεις συμμετοχής θα κλείσουν 2 ημέρες πριν την έναρξη του σεμιναρίου.
  • Υποχρεωτικός εξοπλισμός: Σαγιονάρες, Πετσέτα προσώπου
  • Προαιρετικός εξοπλισμός: Κάσκα, Μασέλα, Σπασουάρ.
  • Οι συμμετέχοντες οφείλουν να είναι οικονομικά εντάξει πριν την έναρξη του σεμιναρίου. Παρέχονται τραπεζικός λογαριασμός και PayPal, μέσω email. Απόδειξη λαμβάνεται ηλεκτρονικά. Εδώ αναγράφονται οι τρόποι πληρωμής.
  • Οι συμμετέχοντες θα λάβουν Βεβαίωση Συμμετοχής.

Πληρωμή σεμιναρίου:

Οι πληρωμές συμμετοχής θα καταβάλλονται τουλάχιστον 24 ώρες πριν την έναρξη του σεμιναρίου στη γραμματεία ή μέσω Paypal μέσω του ακόλουθου συνδέσμου (πληρωμή σεμιναρίου), στη διοργανώτρια εταιρεία Ανθρώπινη Ανάπτυξη ΑΜΚΕ – Human Development NPO. Μη πληρωμένες αιτήσεις θα θεωρηθούν άκυρες.

Η απόδειξη πληρωμής θα σταλεί ηλεκτρονικά στο δηλωμένο e-mail μετά το πέρας του σεμιναρίου. Πλήρης επιστροφή του καταβληθέντος ποσού γίνεται για ακυρώσεις συμμετοχής τουλάχιστον 24 ώρες πριν την έναρξη του σεμιναρίου. Η ακύρωση πρέπει να γίνει ηλεκτρονικά με σχετικό email ή τηλεφωνικά.

ΟΡΟΙ ΑΚΥΡΩΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Η ακύρωση πρέπει να γίνει ηλεκτρονικά, μέσω της Φόρμας Ακύρωσης Συμμετοχής. Εναλλακτικά, καλέστε μας στο 210.80.47.244, εγκαίρως. Θυμηθείτε ότι η γραμματεία λειτουργεί καθημερινές, από τις 10:00 έως τις 16:00.