Στον αθλητισμό, η νίκη είναι εύκολο να οριστεί. Υπάρχει βάθρο, μετάλλιο, θέση, βαθμολογία και αποτέλεσμα.
Στην πραγματική αυτοπροστασία, η νίκη δεν έχει καμία σχέση με αυτά.
Για εμάς στο Combatives Group, νίκη σημαίνει επιβίωση. Σημαίνει να αποφύγεις τη σύγκρουση πριν αρχίσει. Να απομακρυνθείς από τη βία πριν εγκλωβιστείς. Να προστατεύσεις τη ζωή και την υγεία σου χωρίς να βρεθείς κατηγορούμενος, τραυματισμένος ή χειρότερα.
Δεν υπάρχει πρώτη, δεύτερη ή τρίτη θέση σε μια πραγματική βίαιη επίθεση. Υπάρχει μόνο ένα ερώτημα: βγήκες ζωντανός και λειτουργικός από την κατάσταση;
Αυτό είναι το μέτρο.
Η πραγματική νίκη είναι η επιβίωση
Η αυτοάμυνα δεν είναι καυγάς. Ο καυγάς είναι λάθος επιλογή, συχνά παράνομη και πάντα επικίνδυνη. Η αυτοάμυνα αρχίζει εκεί όπου η αποφυγή απέτυχε, η αποκλιμάκωση δεν λειτούργησε και η απειλή είναι πλέον άμεση.
Σε αυτό το σημείο, δεν υπάρχει πολυτέλεια για εγωισμό, εντυπωσιασμό ή δισταγμό. Υπάρχει μόνο η ανάγκη να σταματήσει η απειλή και να δημιουργηθεί έξοδος.
Αν λειτουργήσουν τα «3Α της Ασφάλειας» του Combatives Group, η σύγκρουση αποφεύγεται. Αν δεν μπορούν πλέον να εφαρμοστούν και η επίθεση έχει ξεκινήσει, τότε ο ασκούμενος πρέπει να περάσει στα «3Α της Επίθεσης» με έναν σκοπό: να επιβιώσει.
Δεν πολεμά για να τιμωρήσει. Δεν πολεμά για να νικήσει στα μάτια τρίτων. Δεν πολεμά για να αποδείξει κάτι.
Πολεμά για να σταματήσει η βία εναντίον του και να φύγει.
Δεν σταματάς επειδή πονάς
Μια πραγματική επίθεση μπορεί να περιλαμβάνει σοκ, τραυματισμό, φόβο, σύγχυση και αιφνιδιασμό. Αυτά δεν είναι θεωρητικές έννοιες. Είναι παράγοντες που αλλάζουν δραματικά την ικανότητα ενός ανθρώπου να σκέφτεται, να κινείται και να αντιδρά.
Γι’ αυτό η βασική αρχή είναι απλή:
Συνεχίζεις όσο μπορείς.
Αν έχεις ακόμη συνείδηση, αναπνοή, κίνηση και αντίληψη, συνεχίζεις να λειτουργείς. Αν έχεις πληγεί αλλά μπορείς να κινηθείς, κινείσαι. Αν έχεις χάσει την ισορροπία σου αλλά μπορείς να προστατευτείς, προστατεύεσαι. Αν μπορείς να δημιουργήσεις απόσταση, τη δημιουργείς. Αν μπορείς να φύγεις, φεύγεις.
Δεν σταματάς επειδή τα πράγματα έγιναν δύσκολα. Σταματάς μόνο όταν δεν έχεις πλέον τη δυνατότητα να συνεχίσεις.
Αυτή η νοοτροπία δεν είναι σύνθημα. Είναι απαραίτητη προϋπόθεση επιβίωσης.
Τραυματισμός, σοκ και χρόνος
Πολλοί ρωτούν τι συμβαίνει όταν υπάρχουν τραυματισμοί από αντικείμενα, κλομπ, μαχαίρι ή άλλο όπλο. Η απάντηση πρέπει να είναι σοβαρή και χωρίς υπερβολές.
Ένας τραυματισμός μπορεί να είναι άμεσα καταστροφικός. Μπορεί όμως, σε άλλες περιπτώσεις, να επιτρέψει στον άνθρωπο να λειτουργήσει για μικρό χρονικό διάστημα, ειδικά όταν υπάρχει έντονη αδρεναλίνη. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο τραυματισμός είναι μικρός. Σημαίνει ότι το σώμα μπορεί προσωρινά να συνεχίσει, μέχρι να επέλθει η πραγματική επίδραση του τραύματος, της αιμορραγίας ή του σοκ.
Το σοκ είναι καθοριστικός παράγοντας. Μειώνει τον χρόνο απόκρισης, επηρεάζει την κρίση και περιορίζει την ικανότητα δράσης. Γι’ αυτό η εκπαίδευση δεν μπορεί να βασίζεται σε ήρεμες, άνετες και προβλέψιμες συνθήκες. Πρέπει να περιλαμβάνει πίεση, σύγχυση, κούραση και αιφνιδιασμό.
Σε κάθε περίπτωση, μετά από σοβαρό περιστατικό, η άμεση ιατρική φροντίδα είναι κρίσιμη. Η αυτοάμυνα δεν τελειώνει με την απομάκρυνση από τον επιτιθέμενο. Τελειώνει όταν ο άνθρωπος είναι ασφαλής, έχει λάβει βοήθεια και έχουν γίνει οι απαραίτητες νομικές και πρακτικές ενέργειες.
Η θέληση για επιβίωση
Η σωματική δύναμη έχει αξία. Η φυσική κατάσταση έχει αξία. Η τεχνική έχει αξία.
Αλλά κανένα από αυτά δεν αρκεί χωρίς θέληση.
Η ιστορία είναι γεμάτη περιπτώσεις όπου φαινομενικά αδύναμοι άνθρωποι αντιστάθηκαν, άντεξαν και επιβίωσαν απέναντι σε ισχυρότερους. Αυτό δεν συμβαίνει επειδή αγνόησαν την πραγματικότητα. Συμβαίνει επειδή, τη στιγμή της κρίσης, αρνήθηκαν να καταρρεύσουν.
Η θέληση για επιβίωση είναι αυτό που κάνει έναν άνθρωπο να συνεχίσει όταν έχει φοβηθεί. Να κινηθεί όταν έχει παγώσει. Να αντισταθεί όταν η λογική του λέει ότι οι πιθανότητες είναι εναντίον του.
Στο Combatives Group, μεγάλο μέρος της εκπαίδευσης γίνεται στο μυαλό και στην ψυχή πριν εκφραστεί στο σώμα. Η τεχνική χωρίς απόφαση είναι άχρηστη. Η δύναμη χωρίς ψυχική αντοχή σπάει. Η γνώση χωρίς ετοιμότητα μένει θεωρία.
Ο ασκούμενος πρέπει να μάθει να σκέφτεται καθαρά, να αποδέχεται την πίεση και να δρα μέσα σε αυτήν.
Ο άνθρωπος-αρπακτικό υπάρχει
Δεν είναι όλοι οι βίαιοι άνθρωποι μεγαλόσωμοι. Δεν είναι όλοι οι επικίνδυνοι άνθρωποι εμφανώς απειλητικοί. Συχνά, αυτό που κάνει έναν άνθρωπο πραγματικά επικίνδυνο δεν είναι η σωματική του διάπλαση, αλλά η πρόθεσή του.
Η πρόθεση είναι το κρίσιμο στοιχείο.
Ένας άνθρωπος με αποφασισμένη, αδίστακτη και επιθετική πρόθεση μπορεί να γίνει σοβαρή απειλή, ειδικά όταν έχει την πρωτοβουλία, το στοιχείο του αιφνιδιασμού ή κάποιο αντικείμενο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο.
Γι’ αυτό η αυτοπροστασία δεν μπορεί να περιορίζεται σε «τεχνικές». Χρειάζεται αντίληψη ανθρώπινης συμπεριφοράς, αναγνώριση προειδοποιητικών ενδείξεων, έλεγχο απόστασης, διαχείριση χώρου και έγκαιρη απόφαση.
Ο καλύτερος τρόπος να αντιμετωπίσεις τη βία είναι να μη βρεθείς εκεί όταν ξεσπάσει. Αν όμως βρεθείς, πρέπει να μπορείς να λειτουργήσεις.
Το μυαλό είναι το πρώτο όπλο
Το ισχυρότερο εργαλείο αυτοπροστασίας είναι το μυαλό.
Το μυαλό αξιολογεί. Το μυαλό προβλέπει. Το μυαλό αποφασίζει αν θα φύγεις, αν θα μιλήσεις, αν θα σιωπήσεις, αν θα πλησιάσεις, αν θα κρατήσεις απόσταση, αν θα δράσεις.
Η σωματική τεχνική έρχεται μετά.
Για αυτό στο Combatives Group η εκπαίδευση δεν είναι μόνο σωματική. Ο ασκούμενος μαθαίνει να σκέφτεται με όρους ασφάλειας. Να μη βλέπει μόνο αυτό που συμβαίνει, αλλά και αυτό που μπορεί να συμβεί σε λίγα δευτερόλεπτα. Να μη μένει παγιδευμένος στην προσβολή, στην υπερηφάνεια ή στον θυμό.
Στην πραγματική αυτοπροστασία, ο θυμός είναι κακός σύμβουλος. Η ψυχραιμία είναι πλεονέκτημα.
Ο στόχος δεν είναι να νιώσεις δυνατός. Ο στόχος είναι να πάρεις σωστή απόφαση όταν τα πράγματα γίνουν επικίνδυνα.
Η φυσική προετοιμασία δεν είναι πολυτέλεια
Υπάρχει μια επικίνδυνη αντίληψη ότι η αυτοάμυνα μπορεί να λειτουργήσει χωρίς καμία φυσική προετοιμασία. Ότι αρκούν λίγες έξυπνες κινήσεις, ένα γρήγορο σεμινάριο ή κάποιο μυστικό κόλπο.
Αυτό είναι λάθος.
Η πραγματική βία είναι σωματικά απαιτητική. Προκαλεί ταχυπαλμία, ένταση, απώλεια λεπτής κινητικότητας, σύγχυση και κόπωση. Αν ένας άνθρωπος δεν μπορεί να αντέξει βασική σωματική πίεση, θα δυσκολευτεί να λειτουργήσει όταν προστεθεί φόβος, πόνος, αιφνιδιασμός και αντίσταση από έναν αποφασισμένο επιτιθέμενο.
Δεν χρειάζεται όλοι να είναι αθλητές. Χρειάζεται όμως να υπάρχει ένα ελάχιστο επίπεδο φυσικής ικανότητας, ώστε το μυαλό, η ψυχή και το σώμα να μπορούν να συνεργαστούν.
Η φυσική προετοιμασία δεν αντικαθιστά την κρίση. Τη στηρίζει.
Η νόμιμη αυτοάμυνα έχει όρια
Η αυτοάμυνα δεν είναι άδεια για βία. Είναι δικαίωμα που ασκείται μέσα σε συγκεκριμένα όρια.
Η βασική αρχή είναι η αναγκαιότητα και η αναλογία. Δεν χρησιμοποιούμε περισσότερη βία από όση χρειάζεται για να σταματήσει η απειλή. Αν η απειλή σταματήσει, σταματά και η δική μας ενέργεια. Αν συνεχίσουμε πέρα από το αναγκαίο, τότε μπορεί να περάσουμε από τη θέση του αμυνόμενου στη θέση του υπαίτιου.
Αυτό πρέπει να είναι απολύτως καθαρό.
Η αυτοάμυνα δεν αφορά υπερηφάνεια. Δεν αφορά εκδίκηση. Δεν αφορά τιμωρία. Αφορά την άμεση προστασία ζωής, σωματικής ακεραιότητας και ασφαλούς απομάκρυνσης.
Αν κάποιος μας προσβάλει, δεν έχουμε δικαίωμα να τον χτυπήσουμε. Αν κάποιος μας σπρώξει, δεν σημαίνει ότι μπορούμε να τον τραυματίσουμε σοβαρά. Αν κάποιος απομακρύνεται, δεν συνεχίζουμε. Αν υπάρχει ασφαλής δυνατότητα διαφυγής, τη λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη.
Η βία πρέπει να είναι η τελευταία λύση, όχι η πρώτη αντίδραση.
Καθημερινά αντικείμενα και ευθύνη
Στην πραγματική ζωή, αντικείμενα καθημερινής χρήσης μπορούν να παίξουν ρόλο στην αυτοπροστασία, εφόσον δεν είναι παράνομα, ειδικά τροποποιημένα ή σχεδιασμένα ως όπλα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η χρήση τους είναι απλή υπόθεση.
Κάθε χρήση βίας, με ή χωρίς αντικείμενο, μπορεί να ελεγχθεί από τις αρχές. Θα εξεταστεί το γιατί, το πότε, το πώς, το πού και το μέτρο της αντίδρασης. Θα εξεταστεί αν υπήρχε άμεση απειλή. Θα εξεταστεί αν η αντίδραση ήταν αναγκαία. Θα εξεταστεί αν υπήρχε υπέρβαση.
Γι’ αυτό η εκπαίδευση πρέπει πάντα να περιλαμβάνει νομική αντίληψη. Όχι για να φοβηθεί ο ασκούμενος να προστατευτεί, αλλά για να κατανοήσει ότι κάθε ενέργεια έχει πλαίσιο και συνέπειες.
Πρόληψη πριν από τη σύγκρουση
Η αρχική εκπαίδευση στο Combatives βασίζεται περισσότερο στην πρόληψη παρά στη «θεραπεία».
Αυτό είναι και πρακτικά και νομικά ασφαλέστερο.
Πρόληψη σημαίνει να μην μπαίνεις σε χώρους και καταστάσεις χωρίς λόγο. Να αντιλαμβάνεσαι έγκαιρα την αλλαγή στη συμπεριφορά του άλλου. Να μη μένεις εκεί όπου η ένταση ανεβαίνει. Να μη δίνεις στον εγωισμό σου δικαίωμα ψήφου όταν η κατάσταση μπορεί να γίνει επικίνδυνη.
Η καλύτερη αυτοάμυνα είναι αυτή που δεν χρειάστηκε να γίνει.
Αν όμως η πρόληψη αποτύχει, τότε η απόφαση πρέπει να είναι άμεση. Όχι βιαστική. Άμεση. Υπάρχει διαφορά.
Ο εκπαιδευμένος άνθρωπος δεν αντιδρά τυχαία. Ενεργεί με σκοπό.
Οι συνέπειες είναι αναπόφευκτες
Η βία έχει συνέπειες για όλους.
Έχει σωματικές συνέπειες. Νομικές συνέπειες. Ψυχικές συνέπειες. Κοινωνικές συνέπειες.
Ακόμη και όταν ένας άνθρωπος έχει δίκιο να αμυνθεί, δεν σημαίνει ότι η εμπειρία θα είναι εύκολη. Μπορεί να υπάρξει ανάκριση, δικαστική διαδικασία, τραυματισμός, ενοχές, θυμός, φόβος ή επαναλαμβανόμενη σκέψη του περιστατικού.
Αν αντιστάθηκες, μπορεί να αναρωτιέσαι αν έκανες πολλά. Αν δεν αντιστάθηκες, μπορεί να αναρωτιέσαι γιατί δεν έκανες αρκετά.
Γι’ αυτό η εκπαίδευση πρέπει να είναι καθαρή από την αρχή. Δεν εκπαιδευόμαστε για να ζήσουμε μια βίαιη εμπειρία. Εκπαιδευόμαστε για να έχουμε περισσότερες πιθανότητες να τη διαχειριστούμε, αν δεν μπορούμε να την αποφύγουμε.
Και μετά, να συνεχίσουμε τη ζωή μας.
Η δουλειά είναι να επιβιώσεις και να φύγεις
Σε μια πραγματική απειλή, η «δουλειά» δεν είναι να κερδίσεις εντυπώσεις. Δεν είναι να δείξεις θάρρος. Δεν είναι να μείνεις μέχρι το τέλος για να αποδείξεις κάτι.
Η δουλειά είναι να κάνεις ό,τι είναι αναγκαίο, όσο είναι αναγκαίο, ώστε να σταματήσει η απειλή και να απομακρυνθείς προς το πλησιέστερο ασφαλές σημείο.
Αμέσως μετά, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση αν υπάρχει τραυματισμός, ενημέρωση των αρμόδιων αρχών όπου απαιτείται και επικοινωνία με δικηγόρο, ώστε να προστατευθούν τα δικαιώματά σου και να γίνουν τα επόμενα βήματα σωστά.
Η αυτοπροστασία δεν είναι μόνο το τι κάνεις τη στιγμή της επίθεσης. Είναι και το τι κάνεις πριν από αυτήν και αμέσως μετά.
Το συμπέρασμα
Δεν εγκαταλείπουμε μέχρι τέλους δεν σημαίνει ότι αναζητούμε τη σύγκρουση. Σημαίνει ότι, αν η σύγκρουση μας επιβληθεί και η ζωή ή η σωματική μας ακεραιότητα απειληθεί πραγματικά, δεν καταρρέουμε.
Σκεφτόμαστε. Αντέχουμε. Δρούμε. Φεύγουμε.
Η νίκη δεν είναι να πέσει ο άλλος κάτω.
Η νίκη είναι να γυρίσεις σπίτι.